Według szacunków GUS z 30.09.2020 r. zbiory ziemniaków w Polsce wyniosą ok. 8,9 mln t, tj. o około 38% więcej od zbiorów uzyskanych w roku ubiegłym, a plony ziemniaków wyniosą 249 dt/ha i będą wyższe o ok. 16% niż rok temu.
Można by rzec, że jest to powód do szczęścia jednak w obliczu pandemii nie wygląda to tak optymistycznie. Początek roku przysporzył problemów z ograniczeniem funkcjonowania kanału HoReCa. Sam eksport frytek z Polski w 7 miesiącach br. spadł o 15% ilościowo i o 9% w wartości. Ucierpieli na tym najbardziej rolnicy bez kontraktacji bulw oraz plantatorzy młodych ziemniaków. Zachwiana równowaga między ilością młodych i starych ziemniaków wywoływała presję w cennikach. Polski areał ziemniaka od roku 1995 sukcesywnie się kurczy. W przeciągu 25 lat ilość plonu spadła średnio aż o 18,5 mln ton.
Przepaść cenowa między 2019 a 2020 r.
Rok temu mieliśmy do czynienia z wysokimi cenami ziemniaków. Ceny sięgały nawet 1 zł za kg. Był to efekt suszy i co za tym szło mniejszej podaży. Chociaż początek obecnego roku był mierny pod względem pogody to od czerwca warunki atmosferyczne były względnie dobre i pozwoliły na rozwój roślin.
“W Lubuskim niska cena ziemniaków zmusza plantatorów do wywożenia plonów na straty. Cena kształtuje się na poziomie 40-60 gr za kilogram ziemniaków konsumpcyjnych na wolnym rynku. W mojej opinii zwiększone plony, które teraz widzimy to efekt wysokich cen z zeszłego roku. Plantatorzy zachęceni atrakcyjną ceną wysadzili o wiele za dużo sadzeniaków pomijając fakt zbytu na krajowym rynku. Okoliczności pandemii dodatkowopodsycały obniżki cen w skupach.”- w rozmowie z nami opowiada Pan Tomasz z województwa lubuskiego.
Znaczenie polskich ziemniaków na areale unijnym jest cząstkowe. Wiele krajów posiada swoje parametry do których należy się przystosować podczas eksportu. W większości przypadków nadpodaży, krajowy produkt nie spełnia warunków i nie może być sprzedany za granicę. W konsekwencji ponadnormowe zbiory zostają w państwie i obniżają systematycznie wartość ziemniaka. Warto dodać, że corocznie spożycie ziemniaka przez polaków się zmniejsza. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, dwie dekady temu Polak zjadał średnio prawie 8 kg ziemniaków miesięcznie. W 2019 roku było to niecałe 3 kg.
Negatywne skutki kolejnego lockdownu
Restrykcje z dnia 24.10.2020 znowu przyczyniły się do gwałtownego spadku aktywności branży gastronomicznej co przełożyło się na zmniejszenie dostaw produktów spożywczych w tym ziemniaków, najchętniej jedzonych w formie frytek. Z tej racji w najbliższych tygodniach będziemy doświadczać huśtawki cen w kraju, która nie ulegnie zmianom o ile nie pojawią się niespodziewane czynniki zewnętrzne.
Noc ciepła i pochmurna zapowiada się na zachodzie i północy. Na Warmii, Mazurach pokropi deszcz. Temperatura spadnie tutaj do 7/9 stopni. Na południu, wschodzie i w centrum pogodnie i zimno. O poranku przeważnie 4/7 stopni powyżej zera. Wiatr powieje słabo, tylko na zachodzie umiarkowanie do 35 km/h.
Przed południem popada do 2-4 mm w wielu regionach zachodniej Polski. Około południa opady dotrą do Mazur, Mazowsza, Górnego Śląska- opady mżawki i słabego deszczu. Natomiast wschód pogodny, zaś na zachodzie pojawiać się mają przelotne opady deszczu. Po południu pozostaną już tylko przelotne opady, które potrwają najdłużej 40 minut. Najsilniejsze opady wystąpią na północy, wzdłuż wybrzeża oraz od Warmii i Mazur po zachodnie Mazowsze i wschodnie Kujawy- tutaj jest największa szansa na maksymalne sumy opadów wskazane na mapie.
Wieczorem przelotne opady zaczną docierać powoli na wschód kraju.
Temperatura podniesie się w południe do 10 stopni w okolicy Szczecina, 12 stopni od Suwak po Toruń, Gorzów Wielkopolski, 14 stopni w centrum i na wschodzie do 16 stopni na południu kraju.
Wiatr umiarkowany w porywach do 55 km/h. Chwilami silny i porywisty do 65 km/h podczas opadów przelotnych.
Wczoraj nie odbyła się Sejmowa Komisja Rolnictwa, a dzień wcześniej Senator Jan Maria Jackowski w wypowiedzi do radia mówił, że nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt trafi do zamrażarki. To powiało optymizmem, jednak rolnicy uważają, że to tylko mydlenie oczu i będą chcieli ją ,,przepchnąć” po cichu, pewnie w nocy. Potwierdziłą to również rzeczniczka PiS Anita Czerwińska, że PiS nie wycofuje się z piątki dla zwierząt.
Rolnicy się na to wszystko nie zgadzają i dzisiaj licznie zebrali się w Warszawie, najpierw w kilku miejscach m.in na Placu Zawiszy, a potem przemieszczali się powoli pod Sejm i siedzibę TVP.
W czasie prac związanych ze grabieniem siana, obecny w kabinie ciągnika chłopczyk wypada z ciągnika i zostaje najechany przez tylne koło traktora. Pomimo podjętych na szeroką skalę działań ratunkowych umiera w szpitalu. Siedmioletnia dziewczynka straciła dłoń w skutek pochwycenia przez podajnik ziarna.Niestety w okresie letnim takich informacji jest więcej.
Nieprawidłowa organizacja gospodarstwa rolnego, brak zachowania należytej ostrożności w czasie wykonywania prac polowych, uczestniczenie dzieci w wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych, pośpiech, natłok prac polowych to główne przyczyny tragicznych wypadków w udziałem dzieci.
W artykule przedstawiamy podstawowe i niezbędne działania zalecane do wdrożenia w indywidualnych gospodarstwach rolnych, w celu ochrony zdrowia i życia najmłodszych mieszkańców wsi, a także wykaz czynności niebezpiecznych, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których nie wolno powierzać dzieciom poniżej 16 lat.
Organizacja gospodarstwa rolnego
Teren gospodarstwa rolnego jest nie tylko miejscem pracy dorosłych domowników, ale także miejscem zamieszkania pozostałych członków rodziny, dlatego ważne jest oddzielenie części mieszkalnej od części związanej z prowadzoną produkcją rolniczą.
Wygrodzenie części produkcyjnej minimalizuje narażenia domowników na szkodliwe i niebezpieczne czynniki środowiska pracy.
Konstrukcja ogrodzenia służącego do oddzielenia części mieszkalnej od produkcyjnej nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt. Należy pamiętać, że umieszczenie na ogrodzeniach, na wysokości mniejszej niż 1,8 m, ostro zakończonych elementów jest zabronione.
Ważne jest wyposażenie furtki lub bramy w zamknięcie uniemożliwiające ich łatwe otwarcie przez dzieci.
Zaleca się stworzenie w każdym gospodarstwie wygrodzonego miejsca przeznaczonego do wypoczynku i rekreacji, a także zabaw najmłodszych mieszkańców gospodarstwa.
Studnie i oczka wodne
Wszystkie zbiorniki, studzienki rewizyjne znajdujące się w obrębie działki siedliskowej powinny być zabezpieczone pokrywami w sposób uniemożlwiający ich otwarcie lub przesunięcie przez dzieci.
Otwarte zbiorniki, laguny, należy wygrodzić szczelnym ogrodzeniem o wysokości co najmniej 180 cm. Bramy wjazdowe czy furtki należy wyposażyć w zamknięcia uniemożliwiające ich otwarcie przez dzieci.
Środki ochrony roślin
Pestycydy wykorzystywane w procesie produkcji rolniczej oraz opróżnione opakowania po środkach ochrony roślin należy przechowywać wyłącznie w zabezpieczonym przed dostępem osób nieuprawnionych magazynie środków chemicznych.
Zabrania się przelewania substancji chemicznych do opakowań zastępczych, w tym do opróżnionych butelek po napojach spożywczych.
Maszyny rolnicze
Każdorazowo przed uruchomieniem sprzętu rolniczego operator powinien upewnić się czy w pobliżu nie znajdują się osoby postronne oraz użyć sygnału dźwiękowego informującego o rozpoczęciu jazdy.
Sprzęt rolniczy, w czasie przerw w pracy, należy parkować w wyznaczonym miejscu gospodarstwa rolniczego, ograniczającym dostęp osób nieuprawnionych.
W celu wyeliminowania możliwości uruchomienia sprzętu przez osoby postronne należy każdorazowo przed opuszczeniem kabiny, wyjąć kluczyk ze stacyjki oraz zamknąć drzwiczki na klucz.
Niedopuszczalne jest pozostawianie uruchomionego sprzętu rolniczego bez nadzoru.
Wszelkie narzędzia lub zespoły robocze znajdujące się w pozycji podniesionej należy opuścić na podłoże, dodatkowo przyrządy tnące maszyn do zbioru zielonek, zbóż i innych roślin należy osłonić.
Niedopuszczalne jest przebywanie dzieci w miejscu prac polowych, a także przewożenie w kabinie operatora sprzętu rolniczego lub wewnątrz skrzyń ładunkowych rolniczych środków transportu.
Magazynowanie
Rolnicze środki produkcji, płody rolne, a także pasze dla zwierząt należy składować w stabilnych stosach z zachowanie środka ciężkości do jego wnętrza. Miejsce składowania stosów słomy, sianokiszonki powinno być równe oraz zapewniać odprowadzenie wód opadowych i uniemożliwiać swobodny dostęp dzieci.
Drabiny
W celu wyeliminowania zagrożenia upadku dzieci z wysokości, stałe drabiny znajdujące się w obrębie działki siedliskowej należy zabezpieczyć dodatkowymi drzwiczkami zaś drabiny przenośne bezpośrednio po zakończonym użytkowaniu przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Prąd
Rozdzielnice elektryczne znajdujące się w gospodarstwie rolnym należy wyposażyć w drzwiczki oraz zabezpieczyć przez odstępem osób nieuprawnionych, w tym przede wszystkim dzieci.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa dzieci na wsi członkowie Komisji Głównego Inspektora Pracy ds. Bezpieczeństwa i Higieny Pracy opracowali Wykaz czynności niebezpiecznych, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których nie wolno powierzać dzieciom poniżej 16 lat, zaakceptowany przez Głównego Inspektora Pracy, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Wykaz czynności niebezpiecznych, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których nie wolno powierzać dzieciom poniżej 16 lat (źródło www.krus.gov.pl).
I. OBSŁUGA CIĄGNIKÓW ORAZ MASZYN ROLNICZYCH, W TYM SPRZĘGANIE ORAZ AGREGOWANIE.
1. Zabronione jest powierzanie dzieciom kierowania ciągnikami rolniczymi.
Czynność ta wymaga wiedzy i doświadczenia, dlatego jest przeznaczona wyłącznie dla osób dorosłych, posiadających wymagane uprawnienia. Brak dostatecznych umiejętności przy obsłudze ciągnika i ograniczone możliwości psychofizyczne dzieci mogą doprowadzić do wypadku. Ofiarą zdarzenia może być nie tylko kierowca, ale również osoba znajdująca się w pobliżu pojazdu.
2. Dzieciom nie wolno powierzać obsługiwania maszyn rolniczych – szczególnie kombajnów, kosiarek rolniczych, pras do słomy i siana oraz kopaczek do roślin okopowych.
Podczas ich bezpośredniej obsługi występuje ryzyko pochwycenia przez elementy ruchome, skaleczenia, a nawet amputacji kończyn.
3. Niedozwolone jest przebywanie dzieci w strefie pracy maszyn i pojazdów rolniczych.
Najmłodsi nie zawsze zdają sobie sprawę z zagrożeń, dlatego dorośli powinni rozmawiać z nimi o niebezpieczeństwach związanych na przykład z zabawą w pobliżu pola, na którym pracują maszyny. Ryzyko przygniecenia, potrącenia lub przejechania przez maszynę rolniczą dotyczy szczególnie małych dzieci, które mogą być niezauważone przez operatora. Dzieci nie powinny przebywać w pobliżu maszyn również z uwagi na szkodliwy hałas i zapylenie towarzyszące ich pracy.
4. Nie wolno angażować dzieci do pomocy przy sprzęganiu oraz dopuszczać do ich przebywania pomiędzy ciągnikiem a sprzęganą maszyną.
Nikt, oprócz operatora nie może uczestniczyć w wykonywaniu prac związanych ze sprzęganiem i rozprzęganiem maszyn, narzędzi rolniczych oraz przyczep z ciągnikami. Pomoc innej osoby, zwłaszcza dziecka, jest zabroniona z uwagi na duże ryzyko przygniecenia do maszyny lub przyczepy, a w konsekwencji – wystąpienia obrażeń tułowia, kończyn i głowy. Powszechne są także upadki zaczepu na stopę lub zmiażdżenia dłoni u osób pomagających przy sprzęganiu. Prace te nie są przeznaczone dla dzieci również dlatego, że wiążą się z dużym wysiłkiem fizycznym, mogącym prowadzić do urazów kręgosłupa.
5. Niebezpieczne dla dzieci są prace związane z obsługą maszyn stacjonarnych znajdujących się w gospodarstwie, zwłaszcza takich jak: sieczkarnie, śrutowniki, gniotowniki, mieszalniki, rozdrabniacze, dmuchawy, przenośniki ślimakowe i taśmowe.
Maszyny te wyposażone są w ostre, ruchome elementy – noże, topory, walce i bębny, które mogą spowodować poważne urazy dłoni. Istnieje również ryzyko pochwycenia przez nieosłonięte wały napędowe i pasy transmisyjne.
6. Niedopuszczalne jest przebywanie osób na pomostach załadunkowych siewników i sadzarek do ziemniaków w trakcie pracy tych maszyn.
Zakaz ten dotyczy szczególnie dzieci. Pomosty służą do napełniania zbiorników sadzarek oraz skrzyni nasiennej w siewnikach w trakcie postoju maszyn (odłączonych od WOM) i wyłącznie w tym celu powinny być wykorzystywane. Ręczne rozgarnianie nasion lub ziarna w skrzyni siewnika, a także strącanie nadmiaru sadzeniaków w trakcie pracy maszyn stwarza ryzyko poważnych urazów, w tym amputacji palców lub całych dłoni. Dzieci nigdy nie powinny uczestniczyć w czynnościach obsługowych siewników i sadzarek.
7. Dzieci nie powinny obsługiwać ładowaczy i podnośników.
Ich obsługa wymaga posiadania odpowiednich kwalifikacji, ale także doświadczenia oraz dużej odpowiedzialności i wzmożonej uwagi. Nieprawidłowy manewr może skończyć się przejechaniem, przygnieceniem lub uderzeniem osoby znajdującej się w pobliżu pracującej maszyny. Ponadto nieumiejętnie obsługiwana maszyna może się przewrócić i spowodować uraz operatora.
II. PRACE ZWIĄZANE Z POZYSKIWANIEM I OBRÓBKĄ DREWNA
1. Dzieciom nie wolno uczestniczyć w przerzynaniu drewna pilarką tarczową, (tzw. krajzegą lub cyrkularką) – jedną z najniebezpieczniejszych maszyn w gospodarstwie.
Szczególnie, jeśli jest to „samoróbka” nieposiadająca wymaganych osłon i zabezpieczeń, takich jak osłona tarczy piły nad i pod stołem, klin rozszczepiający oraz prowadnica. Podczas cięcia drewna może dojść do zakleszczenia i odrzutu materiału, a także do odprysku drzazg. Kontakt ciała z tarczą pracującej piły kończy się poważnym urazem. Dzieci nie powinny obsługiwać „krajzegi”, ani wykonywać czynności pomocniczych, takich jak: podawanie i odbieranie materiału, czy usuwanie trocin.
2. Nie wolno powierzać dzieciom prac z użyciem pilarek łańcuchowych.
Obsługa piły wymaga siły i sprawności dorosłego człowieka oraz odpowiedniej wiedzy i wprawy. Nieumiejętne manewrowanie piłą może być przyczyną tragicznego w skutkach kontaktu z łańcuchem tnącym, ciężkich urazów w wyniku odbicia piły od ciętego materiału lub upuszczenia uruchomionego narzędzia na nogę.
3. Dzieci nie mogą wykonywać prac związanych ze ścinaniem drzew, ściąganiem drzew zawieszonych, załadunkiem i rozładunkiem drewna.
Prace te wymagają specjalistycznych umiejętności, dużej siły fizycznej i doświadczenia. Ponadto towarzyszy im niebezpieczeństwo przygniecenia przez drzewo oraz zmiażdżenia rąk i nóg.
4. Dzieci należy wykluczyć z udziału w czynnościach pomocniczych, związanych ze ścinką i rąbaniem drewna.
Narzędziem często wykorzystywanym przy ścince drzew oraz rąbaniu drewna, a jednocześnie bardzo niebezpiecznym, jest siekiera. Mogą z niej korzystać wyłącznie dorośli. Jej użycie wymaga wprawy i zachowania szczególnej ostrożności, czego w przypadku dzieci może zabraknąć. Nieumiejętne, czy nieuważne użytkowanie może prowadzić do skaleczeń lub amputacji palców dłoni, a w przypadku niewłaściwego stanu narzędzi – do o wiele bardziej niebezpiecznych wypadków, związanych np. z wypadnięciem z toporzyska i wbiciem się w ciało źle osadzonej siekiery.
III. OBSŁUGA ZWIERZĄT GOSPODARSKICH
1. Obsługa zwierząt o dużej masie ciała, jak bydło, trzoda chlewna, szczególnie samców rozpłodowych, a także samic karmiących, powinna być dokonywana przez doświadczone i zdrowe dorosłe osoby, najlepiej przez silnych mężczyzn.
Dzieci z uwagi na swoje ograniczone możliwości psychofizyczne nie mogą bezpiecznie obsługiwać dużych zwierząt. Mogą one być niebezpieczne i spowodować poważny uraz przez kopnięcie, przygniecenie, uderzenie, czy ugryzienie. Tym bardziej, że dzieci nie potrafią przewidywać ich reakcji na bodźce zewnętrzne. Ponadto kontakt ze zwierzętami gospodarskimi oraz brak higieny osobistej stwarza ryzyko zarażenia się chorobami odzwierzęcymi, które są szczególnie niebezpieczne dla młodych organizmów dzieci i mogą zaburzyć ich prawidłowy rozwój.
2. Do czynności niebezpiecznych dla najmłodszych należą: załadunek i rozładunek zwierząt, a także prace przy uboju i rozbiorze zwierząt.
Wiąże się z nimi zagrożenie obrażeniami ze strony broniących się zwierząt, a ubój może dodatkowo spowodować uraz psychiczny u dziecka.
IV. SPAWANIE ELEKTRYCZNE I GAZOWE
Do prac wzbronionych dzieciom należy spawanie elektryczne i gazowe oraz pomoc przy tych pracach.
Wiąże się z nimi zagrożenie naświetleniem szkodliwymi promieniami i poparzeniem dłoni oraz twarzy. Ponadto istnieje ryzyko porażenia prądem oraz zatrucia gazami spawalniczymi. Czynności te wymagają specjalistycznej wiedzy i umiejętności oraz stosowania środków ochrony osobistej.
V. PRACE Z WYKORZYSTANIEM SUBSTANCJI CHEMICZNYCH, NAWOZÓW MINERALNYCH I ROZPUSZCZALNIKÓW
1. Należy chronić dzieci przed dostępem do substancji chemicznych stosowanych w gospodarstwie, w tym przede wszystkim do substancji żrących, paliw, chemicznych środków ochrony roślin, nawozów (szczególnie wapna palonego).
Tlenkowe wapno nawozowe to substancja o silnych właściwościach pylących, żrących i parzących. Podczas prac związanych z jego załadunkiem, wyładunkiem i wysiewem może dojść do poważnych poparzeń błon śluzowych, oczu i skóry. Nawozy i środki ochrony roślin zwykle są szkodliwe lub trujące. Niebezpieczne dla organizmu, nawet dorosłego, są środki chemiczne zwłaszcza I i II klasy toksyczności, dlatego ich stosowanie wymaga wcześniejszego specjalistycznego przeszkolenia i używania ochron osobistych.
2. Nie wolno powierzać dzieciom prac z użyciem rozpuszczalników organicznych, ani narażać ich na kontakt z tymi substancjami.
Rozpuszczalniki (benzyny, rozpuszczalniki nitro, chlorokauczukowe i inne) będące składnikami farb, lakierów, czy klejów są szkodliwe dla zdrowia. Niektóre z nich są rakotwórcze, mają właściwości narkotyczne. Oddziałują na układ nerwowy i mogą powodować trwałe szkody w organizmie. Ponadto ich pary tworzą z powietrzem mieszaniny wybuchowe. Niedozwolony jest również udział dzieci w pracach związanych z topieniem i podgrzewaniem lepiku i smoły, z uwagi na zagrożenie wybuchem, pożarem i poparzeniem. Opary lepiku i smoły również zawierają rozpuszczalniki organiczne.
VI. PRACE GROŻĄCE CIĘŻKIMI POPARZENIAMI I POŻAREM
Dzieci nie wolno angażować do rozpalania i obsługi pieców centralnego ogrzewania.
Wykonywanie tych czynności wiąże się z niebezpieczeństwem wybuchu i pożaru, a tym samym z dużym ryzykiem poparzeń tułowia, twarzy i rąk. Podobne ryzyko dotyczy obsługi parników, kotłów do gotowania i suszarni.
VII. PRACE W ZAMKNIĘTYCH ZBIORNIKACH
Prace w silosach i zamkniętych zbiornikach, a także opróżnianie zbiorników szamb, wywóz gnojówki i gnojowicy, to czynności szczególnie niebezpieczne – nigdy nie powinny uczestniczyć w nich dzieci.
Poza niebezpieczeństwem urazów mechanicznych, wiąże się z nimi ryzyko śmiertelnego zatrucia. W zamkniętych zbiornikach może brakować tlenu, mogą również kumulować się w nich gazy takie jak: siarkowodór, metan, dwutlenek węgla. W dużych stężeniach są szkodliwe dla zdrowia lub zabójcze. W żadnym wypadku dzieci nie mogą mieć z nimi kontaktu.
VIII. PRACE NA WYSOKOŚCI
Wszelkie prace na wysokości, np. na pomostach, drabinach, drzewach, dachach, powinny być wzbronione dzieciom z uwagi na zagrożenie upadkiem.
Dzieci bywają mniej uważne, tym bardziej, gdy są pochłonięte powierzonym zadaniem. Nie są w stanie ocenić zagrożenia i przewidzieć skutków nieostrożności, które w przypadku upadku z wysokości mogą wiązać się z poważnym urazem głowy, kręgosłupa lub kończyn, a nawet śmiercią.
IX. PRACE W WYKOPACH ZIEMNYCH
Dzieciom nie należy powierzać kopania rowów i dołów oraz wykonywania jakichkolwiek czynności w wykopach.
Przy tych czynnościach występuje niebezpieczeństwo oberwania i obsunięcia się ścian wykopu, a w następstwie – zasypania osoby pracującej. Osunięte masy ziemi mogą spowodować uduszenie dziecka lub doprowadzić do złamań i zmiażdżeń.
X. PRACE W SZKODLIWYCH WARUNKACH, W TYM W HAŁASIE I ZAPYLENIU.
Dzieci nie mogą przebywać w środowisku o dużym natężeniu hałasu, niedostatecznym oświetleniu, w pomieszczeniach zapylonych pyłami pochodzenia roślinnego oraz wykonywać czynności narażających je na kontakt z chorobotwórczymi czynnikami biologicznymi (bakteriami, roztoczami, pasożytami zwierzęcymi, grzybami).
Czynniki te mogą powodować uszkodzenie słuchu, wzroku oraz choroby zakaźne i alergiczne. Pracę w takich warunkach mogą wykonywać tylko osoby dorosłe stosujące środki ochrony dróg oddechowych, wzroku i słuchu.
XI. PRACE OBCIĄŻAJĄCE UKŁAD KOSTNO-STAWOWY, W TYM DŹWIGANIE I PRZENOSZENIE
1. Dzieci nie powinny wykonywać prac wymuszających długotrwałe przyjmowanie nienaturalnej pozycji ciała.
Tego typu czynności, tym bardziej często powtarzane, mogą prowadzić do deformacji stawów i kości młodego, rozwijającego się jeszcze organizmu. Na uszkodzenia szczególnie narażony jest kręgosłup, a jego zwyrodnienia wywołują chroniczny ból i mogą okazać się nieodwracalne.
2. Dzieci nie powinny uczestniczyć w czynnościach związanych z dźwiganiem i ręcznym przenoszeniem ciężkich przedmiotów.
Ręczne prace transportowe są przeznaczone dla osób dorosłych, wymagają odpowiedniej siły fizycznej. Osoba młoda, pracująca ponad swe możliwości jest narażona na bóle i uszkodzenia kręgosłupa, kontuzje stawów oraz zerwania mięśni.
Zróbmy wszystko aby dzieciństwo najmłodszych mieszkańców wsi minęło szczęśliwie i bezpiecznie.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wprowadziła zmianę zasad udzielania kredytów z częściową spłatą kapitału dla młodych rolników.
Do zasad udzielania kredytów na zakup użytków rolnych dla młodych rolników (linia MRcsk) wprowadzono zmianę polegającą na wydłużeniu z 12 do 24 miesięcy dopuszczalnego czasu prowadzenia gospodarstwa rolnego przed złożeniem wniosku o udzielenie kredytu z pomocą ARiMR w formie częściowej spłaty kapitału.
Banki współpracujące z agencją
Dodajmy, że o kredyty z częściową spłatą kapitału na zakup użytków rolnych przez młodych rolników można ubiegać się w bankach współpracujących z ARiMR, tj.: Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. i SGB-Banku S.A., a także w zrzeszonych i współpracujących z nimi Bankach Spółdzielczych oraz w bankach BNP Paribas Bank Polska S.A., Santander Bank Polska S.A., Krakowskim Banku Spółdzielczym i Banku Spółdzielczym w Brodnicy.
Natomiast szczegółowe informacje o powyższych kredytach dostępne są m.in. na stronie internetowej Agencji.
Polscy rodzice mają świadomość, że nadwaga i otyłość nie tylko utrudniają codzienne funkcjonowanie, ale również zwiększają ryzyko wystąpienia groźnych chorób. Niepokojące jednak jest to, że o swoją wagę zamartwiają się już nasze dzieci. Wyzwaniem dla nas, dorosłych, jest pokazanie im właściwych zachowań żywieniowych, które pomogą uniknąć nadwagi i otyłości w dorosłym życiu. Czy nam się to udaje? To, jak chronimy najmłodszych przed otyłością, prezentuje sondaż[1] zrealizowany w ramach kampanii „Jedz owoce i warzywa – w nich największa moc się skrywa!”.
Nadwaga to problem, ale nie w każdej rodzinie
Większość rodziców (77%) uważa, że nadwaga i otyłość mogą być przyczyną problemów emocjonalnych dziecka, a także powodem kompleksów, trudności w szkole i w relacjach z rówieśnikami. Prawie tyle samo ankietowanychstwierdziło, że nadwaga i otyłość są przyczyną wielu chorób, natomiast tylko jedna trzecia badanych wyraziła niepokój związany z zagrożeniem wystąpienia nadwagi lub otyłości u ich dzieci.
O zasadach zdrowego trybu życia najmłodsi wiedzą coraz więcej
Ponad 55% opiekunów uważa, że ich dzieci dbają o prawidłową masę ciała, a zdaniem niemal połowy badanych zwracają one uwagę na dietę i znają zasady zdrowego odżywiania. Co ciekawe, aż 30% rodziców twierdzi, że ich dzieci martwią się o swoją wagę! Jedynie 16% opiekunów przyznaje, że ich dziecko lub dzieci mają nadwagę bądź są otyłe.
Jak zapobiegamy otyłości u dzieci?
Badanie pokazuje, że rodzice podejmują szereg kroków, by nie dopuścić do nadwagi lub otyłości u dzieci. Jakie najczęściej? 58% ankietowanychprzyznało, że podaje pociechomposiłki zawierające owoce i warzywa, do aktywności fizycznej zachęca maluchy 57% opiekunów,a ograniczenie niezdrowego jedzenia np. typu fast food i słodyczy wśród najmłodszych stosuje ponad połowa z respondentów. Na dalszych pozycjach znalazły się: troska o regularność spożywania posiłków, dbałość o częste picie wody i niesłodzonych napojów, czy przygotowywanie zdrowych, odpowiednio zbilansowanych posiłków.
– Niepokojące jest to, że dzieci od wczesnych lat zamartwiają się swoją wagą. Żyjemy w społeczeństwie, które ogromny nacisk kładzie na wygląd zewnętrzny, a w mniejszym stopniu na funkcjonowanie i wydolność naszych ciał. To sprawia, że najmłodsi oceniają siebie przez pryzmat swojego wyglądu. To błędne myślenie. Jedzenie powinno pełnić funkcję odżywczą i na tym powinniśmy się skupić. Zadbajmy o to, by dziecko zdrowo się odżywiało, ale nie miało obsesji, lęków lub obaw przed dodatkowymi kilogramami – wyjaśnia psychodietetyk Katarzyna Błażejewska-Stuhr, ekspertka kampanii „Jedz owoce i warzywa – w nich największa moc się skrywa!”. – Z badania płynie także optymistyczny wniosek świadczący o dużej wiedzy naszych pociech na temat zasad zdrowego stylu życia, ale gorzej jest z ich przestrzeganiem. Przyczyną jest nieregularność w spożywaniu posiłków, najadanie się na noc np. słodyczami lub chipsami, dieta zbyt uboga w warzywa i owoce. Często nadmierna masa ciała nie wynika z tego, ile jemy, ale co jemy. Prawidłowo skomponowana dieta, różnorodna i bogata w zdrowe produkty naprawdę może być sycąca, smaczna, a przy tym mniej kaloryczna – dodaje ekspertka.
Ogólnopolska kampania informacyjno-edukacyjna „Jedz owoce i warzywa – w nich największa moc się skrywa!”, której organizatorem jest Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych, sfinansowana jest ze środków Funduszu Promocji Owoców i Warzyw.
[1]Badanie SW Research, zrealizowane w ramach kampanii „Jedz owoce i warzywa – w nich największa moc się skrywa!”, maj 2020 r.
Deszcz pojawi się na Warmii, Mazurach, północy Mazowsza i Suwalszczyźnie. Napada go około 2-6 mm. Tylko lokalnie między Gołdapią a Mławą może to być do 10 mm. Pokropi również na Kujawach, wschodzie i w centrum kraju. Nad ranem pogodnie będzie na całym zachodzie i północy kraju, a chmury choć już bez opadów pozostaną na wschód od Wisły. Noc rześka. W zachodnich, północnych i centralnych województwach temperatura spadnie do 3/5 stopni. Przy gruncie około 0/+2 stopni. Pod chmurami na Mazurach, Podlasiu, Mazowszu, Lubelszczyźnie do 7/9 stopni.
Do południa przewaga chmur, pochmurno na Lubelszczyźnie, wschodzie, południu, północy i w centrum Mazowsza, Podlasiu i na Mazurach. Chmury z przejaśnieniami w centrum kraju. Na zachodzie i północy do około 9:00 słonecznie, jednak około południa znad Niemiec wkroczą ciężkie chmury, z których po południu miejscami pokropi deszcz (szczególnie na Pomorzu Gdańskim, Kaszubach, Pomorzu Zachodnim, Ziemi Lubuskiej i Dolnym Śląsku).
Sporo słońca pokaże się od Warmii po zachodnie Mazowsze i wschodnie Kujawy, Ziemię Łódzką, aż po Małopolskę, Podkarpacie, Górny Śląsk i Roztocze.
Temperatura podniesie się do 9/10 stopni na Kaszubach, 11 stopni na północy, do 17/18 stopni na krańcach południowych.
Wiatr na wschodzie i południu powieje słabo z południa. Od Podlasia po Łódzkie, Opolszczyznę podmuchy wiatru osiągną do 35 km/h. Na zachodzie i północy wiatr będzie dość silny w porywach do 55 km/h z południowego zachodu.
Miniony tydzień nadal objawiał się niskimi cenami w skupach drobiarskich. Cena brojlerów oscylowała na poziomie 2,60-3,00 zł/kg a tuszek 3,80-4,60 zł/kg. Nie można tu mówić o opłacalności produkcji. Tak fatalnej sytuacji nie było od dawna. Dodatkowe wprowadzenie restrykcji dotyczące ograniczenia działalności gastronomicznej będą miały dodatkowe negatywne przełożenie na drastycznie niskie ceny w skupach. Wydarzenia rozwijające się w tle możliwego powrotu ptasiej grypy wywołują niestabilność w sektorze drobiarskim przez co w najbliższym czasie nie możemy liczyć na sensowne podwyżki w punktach skupu.
A jak prezentowały się ceny drobiu w kraju?
W raporcie sporządzonym przez MRiRW w tygodniu 12–18.10.2020 r. odnotowano dalsze obniżki na rynku skupu kurczaka.
POLSKA
TOWAR
18.10.2020
2020-10-11
Zmiana ceny [%]
kurczęta typu brojler
3 168
3 204
-1,1
indory
4 242
4 283
-1,0
indyczki
4 117
4 095
0,5
kaczki typu brojler
4 268
4 272
-0,1
gęsi tuczone
7 470
7 386
1,1
tuszki kurcząt patroszonych 65%
4 192
4 350
-3,6
tuszki indyków patroszonych 73%
9 012
9 147
-1,5
źródło: ZSRiR
Według danych zebranych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, że w dniach 12–18.10.2020 r. tuszki kurcząt patroszonych zbywano średnio po 4,19 zł/kg, o 3,6% taniej niż przed tygodniem i o 16% taniej niż miesiąc wcześniej. Cena tuszek indyków wyniosła 9,01 zł/kg i była o 1,5% niższa niż w poprzednim notowaniu ale o 12% wyższa niż przed miesiącem.
Cena za kilogram brojlera utrzymała się na podobnym poziomie co sprzed tygodnia i wynosiła średnio ok. 3,17 zł/netto. Była to cena o 3 gr/kg niższa niż w poprzednim tygodniu W skali roku cena kurcząt brojlerów zmniejszyła się o 4%.
Kaczki utrzymały poziom sprzed tygodnia. W skupie za kilogram kaczki można było uzyskać ok. 4,27 zł/netto, o 2 gr mniej niż ostatnio.
W 2 tygodniu października ceny w skupie indyków zachowywały się różnokierunkowy. Za indyki dostawcy uzyskiwali przeciętnie 4,24 zł/kg wobec 4,28 zł/kg tydzień wcześniej. W przypadku indyczków cena zwiększyła się o +0,5%. W skupie można było uzyskać 4,12zł/kg.
Kolejny tydzień na rynku mleka mieliśmy do czynienia ze stabilnymi cenami. Na rynku krajowym poziom cen mleka w skupach utrzymywał się w przedziale 1,38 – 1,46 zł/ litr. 20 października odbyła się kolejna aukcja na GDT (Global Dairy Trade). Indeks cenowy ukształtował się na poziomie 0,4%. Najwyższe tempo wzrostu dotyczyło masła (+ 3,3 proc.) i sera Cheddar (+ 3,0 proc.). Spadek cenowy zaliczyła natomiast laktoza (- 8,0 proc.). Wyniki ostatniej sesji GDT przedstawiamy poniżej:
• Bezwodny tłuszcz mleczny –↓ 0,5%,
• Masło – ↑ 3,3%,
• Maślanka w proszku – nie oferowana,
• Ser Cheddar – ↑ 3,0%,
• Laktoza – ↓ 8,0%,
• Odtłuszczone mleko w proszku –↓ 0,2%,
• Serwatka w proszku – indeks niedostępny,
• Pełne mleko w proszku – ↑ 0,3%.
Jak kształtowały się ceny na rynku krajowym?
Na rynku krajowym w 1 tygodniu października 2020 r. odnotowano wzrost cen większości monitorowanych produktów mlecznych. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW w dniach 5–11.10.2020 r. masło w blokach zbywano po 1 15,16 zł/kg, o 4% mniej niż w poprzednim tygodniu, ale o 3% więcej niż miesiąc wcześniej. Cena zbytu masła konfekcjonowanego ukształtowała się na poziomie 17,64 zł/kg (3,53 zł za 200 gramową kostkę), o 2% wyższym niż tydzień wcześniej i o 1% wyższym niż przed miesiącem. W odniesieniu do notowań sprzed roku masło w blokach było tańsze o 8%, a masło konfekcjonowane – o 4%.
Na drugim tygodniu października cena zbytu OMP wyniosła 9,14 zł/kg i była o 2% niższa niż w poprzednim tygodniu i nieznacznie (o 0,4%) niższa niż miesiąc wcześniej. Jednocześnie za pełne mleko w proszku uzyskiwano 11,78 zł/kg, o 1% więcej niż w poprzednim tygodniu i o 2% więcej niż przed miesiącem. OMP było tańsze niż przed rokiem o 4%, a PMP – o 3%.
Ceny poszczególnych produktów mleczarskich w skupach
Cały czas mamy do czynienia ze stabilną ceną mleka w skupie na poziomie około 1,38 zł/l, w zależności od zakładu skupującego oraz cennika. W tabelach poniżej zostały przedstawione ceny produktów mleczarskich jakie kształtowały się w 1 tygodniu października.
1.Produkty mleczarskie płynne.
TOWAR
Zawartośćtłuszczu
POLSKA
Cena [zł/100kg]
Tygodn. zmiana
2020-10-11
2020-10-04
ceny [%]
Mleko spożywcze pasteryzowane
do 0,5%
—
—
—
1,5-1,8%
—
—
—
2%
190
189
0,5
3,2%
203
202
0,2
od 3,5%
302
305
-0,8
Ogółem
197
197
0,0
Mleko spożywcze UHT
do 0,5%
192
190
1,0
1,5-1,8%
205
199
3,0
2%
213
210
1,3
3,2%
208
211
-1,4
od 3,5%
230
227
1,2
Ogółem
208
209
-0,3
Jogurt naturalny
do 0,5%
255
258
-1,0
1,5-1,8%
428
466
-8,3
2%
385
386
-0,3
3,2%
436
447
-2,5
od 3,5%
404
395
2,2
Ogółem
412
421
-2,1
Kefir
do 0,5%
365
357
2,3
1,5-1,8%
278
276
0,8
2%
278
263
5,7
3,2%
—
nld
—
od 3,5%
—
—
—
Ogółem
279
269
3,4
Śmietana i śmietanka
10-29%
606
605
0,1
pow. 29%
958
957
0,1
Ogółem
703
694
1,3
2. Produkty mleczarskie stałe.
TOWAR
Rodzaj
POLSKA
Cena [zł/100kg]
Tygodn. zmiana
2020-10-11
2020-10-04
ceny [%]
Masło 82% tł., 16% wody
w blokach
1 516
1 578
-4,0
konfekcjonowane
1 764
1 730
2,0
Masło 80% tł., 16%wody, 2% soli
w blokach
—
—
—
Masło
Ogółem
1 729
1 703
1,6
Mleko w proszku
pełne
1 178
1 163
1,2
odtłuszczone
914
935
-2,2
Ogółem
966
976
-1,1
Mleko zagęszczone
słodzone
nld
nld
–
niesłodzone
577
571
1,0
Ogółem
664
684
-2,9
3. Sery i twarogi.
TOWAR
Rodzaj
POLSKA
Cena [zł/100kg]
Tygodn. zmiana
2020-10-11
2020-10-04
ceny [%]
SERY DOJRZEWAJĄCE
typu EDAMSKI
1 355
1 354
0,1
typu GOUDA
1 407
1 357
3,7
typu CHEDDAR
1 375
1 412
-2,6
typu EMENTALER
1 530
1 550
-1,3
PODLASKI, ZAMOJSKI, MORSKI
1 389
1 390
-0,1
PARMEZAN
—
—
—
RADAMER
nld
nld
–
Ser typu MOZZARELLA
1 426
1 432
-0,4
Ser typu FETA
1 056
1 048
0,8
SERY PLEŚNIOWE
2 037
2 065
-1,4
SERY i TWAROGI ŚWIEŻE
twaróg min. 40% tł.
924
925
-0,1
serek granulowany min. 40% tł.
682
676
0,9
Maria Chmal źródło: Biuletyn „Rynek mięsa wieprzowego” Ministerstwo Rolnictwa I Rozwoju Wsi. Zintegrowany system rolniczej informacji rynkowej / kowr.gov.pl / pfhb.pl Zdjęcie: Pixabay
W dniach 11-18 października sytuacja na rynku jaj była stabilna W większości rozpatrywanych kategorii zauważalne były podwyżki, niektóre sięgały nawet 5%. Która grupa cieszyła się najlepszymi wynikami?
Jak kształtował się rynek jaj w kraju?
W chowie klatkowym utrzymał się trend wzrostowy. Najwyższą podwyżkę zaliczyły jaja w rozmiarze L. W skupie za 100 szt. uzyskać było można 37,32 zł względem 36,09 z tygodnia wcześniej. Jaja klasy XL i M również podrożały. Cena za 100 szt. jaj klasy XL w rozpatrywanym tygodniu wynosiła 47,68zł/netto aw przypadku jaj klasy M, 29,20 zł/100 szt. Wyjątkiem okazała się klasa jaj w rozmiarze S gdzie za 100 szt. otrzymać było można 21,74 zł o 8 gr mniej niż ostatnio.
TOWAR
10/18/2020
10/11/2020
zm. ceny %
10/4/2020
Chów klatkowy XL
47,68
47,16
1,1
45,74
Chów klatkowy L
37,32
36,09
3,4
37,17
Chów klatkowy M
29,20
28,82
1,3
27,60
Chów klatkowy S
21,74
21,82
-0,4
20,02
źródło: ZSRiR
Z danych pozyskanych przez resort rolnictwa wynika, iż w rozpatrywanym tygodniu października cena jaj ściółkowych w rozmiarze L kształtowała się na poziomie 42,98 zł/100szt. Był to wzrost na poziomie 3,4%. Za jaja w rozmiarze M otrzymać było można o 39,08 zł względem 38,25 z minionego raportu.
TOWAR
10/18/2020
10/11/2020
zm. ceny %
10/4/2020
Chów ściółkowy L
42,98
41,58
3,4
42,30
Chów ściółkowy M
39,08
38,25
2,2
36,86
źródło: ZSRiR
W jajach z wolnego wybiegu zaobserwowano podwyżki. Jaja klasy L w ciągu tygodnia podrożały aż o 46 gr. W skupie za 100 jaj uzyskać było można 48,01 zł. W przypadku jaj w rozmiarze M mieliśmy do czynienia z podobnym poziomem cen co w minionym raporcie. Cena w skupie za 100 szt wynosiła 45,77 zł/netto, o 13 gr więcej niż w minionym raporcie.
TOWAR
10/18/2020
10/11/2020
zm. ceny %
10/4/2020
Chów wolnowybiegowy L
48,01
47,55
1,0
49,52
Chów wolnowybiegowy M
45,77
45,64
0,3
45,77
źródło: ZSRiR
W końcu w chowie ekologicznym nie mieliśmy do czynienia z obniżkamii. W ciągu tygodnia jaja w rozmiarze M podrożały o 5,1 %.Za 100 szt. jaj uzyskać było można 82,02 zł/netto, o 4 zł. więcej niż ostatnio.
TOWAR
10/18/2020
10/11/2020
zm. ceny %
10/4/2020
Chów ekologiczny M
82,02
78,02
5,1
79,81
źródło: ZSRiR
Niestety ceny jaj przeznaczonych do przetwórstwa kolejny raz potaniały. W ciągu tygodnia spadek wyniósł -2,1%. Za tonę otrzymać było można 3024,61 zł, o 65,81 zł mniej w porównaniu do zeszłego raportu.
Potwierdziły się słowa senatora Jacka Marii Jackowskiego z PiS, który wczoraj w wypowiedzi dla Radia Wnet mówił, że ustawa o ochronie zwierząt zostanie zamrożona.
– Mam dla rolników dobrą wiadomość. Z moich informacji wynika bowiem, że Sejm nie będzie zajmował się rozpatrzeniem poprawek. To by oznaczało, że po poprawkach Senatu ta ustawa trafia do zamrażarki.
Senator Jackowski dodał również, że: – piątka dla zwierząt nijak ma się do naszego programu wyborczego i naszego programu rolnego. Nie czuję się Senatorem zbuntowanym jak już mnie nazwano, tylko czuję się obrońcą programu, z którym Prawo i Sprawiedliwość wygrało wybory w 2015 i 2019 r.
Słowa senatora się potwierdzają, gdyż planowane na dzisiejsze popołudnie (godz. 16.00) posiedzenie Sejmowej Komisji Rolnictwa zostało ODOWOŁANE! Dzisiaj miały zostać przedstawione wszystkie poprawki i posłowie mieli się tym zająć oraz przygotować na posiedzenie plenarne, a jutro (środa) Sejm miał ponownie głosować nad ustawą.
Burzliwe obrady w Sejmie
Dzisiaj w Sejmie od rana obrady przebiegały w trudnych warunkach – mównica zajmowana była przez opozycję w ramach sprzeciwu wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji eugenicznej.
Co w takim razie dalej z ,,piątką dla zwierząt”? Gdy faktycznie zostanie zamrożona, to nie wiadomo na jak długo.
Czyżby wystraszono się już poprzednich oraz planowanych manifestacji i wstrzymano prace na nowelizacja ustawy?
Wczoraj, 26 października br. ruszył nabór wniosków w ramach Programu „Wsparcia inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót nimi lub ich rozwój”, czyli na tzw. małe przetwórstwo i rolniczy handel detaliczny (RHD). Wnioski składać można do 24 listopada br. Oferta pomocy skierowana jest do dwóch grup beneficjentów.
Do 500 tysięcy zł na przetwórstwo
Pierwszą grupę beneficjentów stanowią rolnicy, domownicy bądź małżonkowie rolników, którzy zdecydują się na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przetwarzania produktów rolnych. Warunkiem uprawniającym do ubiegania się o tę formę pomocy jest rejestracja działalności gospodarczej przed złożeniem wniosku o płatność. Tego rodzaju grupa wnioskodawców może ubiegać się o wsparcie w wysokości do 500 tys. zł.
Do 100 tysięcy zł dla RHD
Druga grupa uprawnionych beneficjentów obejmuje rolników lub ich małżonków prowadzących lub podejmujących prowadzenie działalności przetwórczej i sprzedaży produktów przetworzonych w ramach rolniczego handlu detalicznego. Przy czym w tym przypadku nie jest wymagane prowadzenie działalności gospodarczej a maksymalna kwota dofinansowania wynosi 100 tys. zł.
Na co można wydać wsparcie?
Wsparcie na „małe przetwórstwo i RHD” przyznawane jest w formie refundacji do 50 procent kosztów kwalifikowanych poniesionych na realizację inwestycji służących: przetwórstwu m.in. mleka, mięsa, owoców i warzyw, zbóż czy ziemniaków, przetwarzaniu produktów rolnych na cele energetyczne czy zamrażaniu lub przechowywaniu produktów rolnych.
Natomiast katalog inwestycji, na które można otrzymać wsparcie, obejmuje m.in. budowę, rozbudowę lub modernizację budynków wykorzystywanych do prowadzenia działalności przetwórczej; zakup oraz instalację maszyn lub urządzeń do przetwarzania i magazynowania; aparatury pomiarowej i kontrolnej; inwestycje związane z dostosowaniem pomieszczeń pomocniczych służących przygotowaniu posiłków (np. kuchni) i pomieszczeń gospodarczych służących do przechowywania produktów żywnościowych oraz zakup maszyn czy urządzeń służących ochronie środowiska.
Wnioski przyjmuje ARiMR
Wnioski przyjmują oddziały regionalne Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Można je składać osobiście, drogą elektroniczną lub rejestrowaną przesyłką pocztową. Wsparcie finansowane jest z funduszy Unii Europejskiej w ramach PROW na lata 2014 -2020. Więcej informacji udostępniono na stronie internetowej ARiMR, w punktach informacyjnych w biurach powiatowych i oddziałach regionalnych ARiMR oraz pod numerem bezpłatnej infolinii – tel.: 800-38-00-84.
Ta strona korzysta z plików cookies. Służą do tego, by strona działała prawidłowo a także do analizowania ruchu na stronie, a także, by wyświetlać Ci lepiej dopasowane treści i reklamy. Stosujemy również cookies podmiotów trzecich. Dowiedz się więcej w Polityce prywatności i cookies.
Ta strona korzysta z plików cookie, aby poprawić wrażenia podczas poruszania się po witrynie. Niektóre z nich są przechowywane w przeglądarce, bo są niezbędne do działania podstawowych funkcji witryny. Używamy również plików cookie podmiotów trzecich, które pomagają nam analizować i rozumieć, w jaki sposób korzystasz z tej witryny. Te pliki cookie oraz pliki stosowane w celach reklamowych będą przechowywane w Twojej przeglądarce tylko za Twoją zgodą. Masz również możliwość rezygnacji z tych plików cookie. Jednak rezygnacja z niektórych z tych plików cookie może wpłynąć na wygodę przeglądania.
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Analityczne”.
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
To ciasteczko jest stosowane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent, aby udokumentować zgodę użytkownika na ciasteczka z kategorii "Funkcjonalne".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Niezbędne”.
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Inne”.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Wydajnościowe”.
viewed_cookie_policy
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent i służy do przechowywania informacji, czy użytkownik wyraził zgodę na korzystanie z plików cookie. Nie przechowuje żadnych danych osobowych.
Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.
Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzjący wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.
Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.