Magnez jako podstawy pierwiastek pełni w roślinach wiele funkcji, a często nawożenie tym właśnie pierwiastkiem jest, niestety, pomijane jako niekoniecznie niezbędny zabieg.
Prawidłowe nawożenie ozimin, podobnie jak innych roślin, polega na pokryciu ich zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki pokarmowe, w tym również na magnez.
Rola magnezu w roślinach
Jak wynika z tabeli 1, rzepak i zboża pobierają ten składnik w znacznie mniejszych ilościach niż podstawowe makroelementy, zwłaszcza azot i potas. Pomimo to jego rola dla roślin jest nie do przecenienia. Magnez bierze udział w tak podstawowych procesach jak fotosynteza – proces odpowiedzialny za wzrost i rozwój roślin (jest częścią składową chlorofilu, tj. zielonego barwnika, a także transport asymilatów i późniejsze ich przemiany (bierze on udział w blisko połowie znanych reakcji przemiany materii w organizmie).
Dobre odżywienie ozimin magnezem korzystnie wpływa na ich rozwój, jak również m.in. na zawartość tłuszczu w nasionach rzepaku oraz białka w ziarnie zbóż. Składnik ten stanowi ponadto aktywator procesów odpowiedzialnych za pobieranie innych składników mineralnych przez rośliny z gleby. Decyduje on m.in. o pobieraniu, a następnie „przetwarzaniu” azotu w plon, przez co wpływa na efektywność nawożenia tym składnikiem.
Objawy niedoboru magnezu
Gdy rośliny nie mają do dyspozycji dostatecznej ilości magnezu, następuje pogorszenie pobierania azotu z gleby, a także zahamowanie jego obiegu w roślinie. Konsekwencją tego stanu jest wzrost zawartości azotanów, które w dużych stężeniach są dla rośliny toksyczne (trujące). Stąd też prawidłowa strategia nawożenia każdej rośliny powinna być przede wszystkim ukierunkowana na kontrolę plonotwórczego działania azotu, który – jak powszechnie wiadomo – jest głównym składnikiem plonotwórczym. Kontrola ta z jednej strony sprowadza się do ustalenia racjonalnej dawki nawozowej azotu, a z drugiej – do poprawy jego efektywności, która m.in. sprowadza się do bilansowania azotu składnikami drugoplanowymi, do których zalicza się magnez.
Zanim zostanie omówiona strategia wiosennego nawożenia roślin ozimych magnezem, warto zacząć od przeanalizowania charakterystycznych objawów niedoboru tego składnika, gdyż właściwa diagnoza (szybkie rozpoznanie) pozwala w określonych przypadkach na działanie interwencyjne.
Niedobory magnezu w rzepaku
Z pewnością dobrze jest wiedzieć o tym, że widoczne symptomy niedoboru magnezu pojawiają się niezależnie od gatunku najpierw na starszych liściach i najczęściej mają formę chlorozy międzynaczyniowej. Na blaszce liściowej z niedoborem magnezu obserwuje się intensywnie zielone nerwy i jasnozieloną przestrzeń między nimi. Dla rzepaku objawem braku magnezu jest żółknięcie starszych liści pomiędzy nerwami, a następnie pojawienie się na nich rdzawoczerwonych plam.
Niedobory magnezu u zbóż
U zbóż charakterystyczne przebarwienia przyjmują różną postać, np. w życie występuje tzw. paciorkowatość starszych liści (u nasady liścia tworzą się zgrupowania chlorofilu pomiędzy żyłkami wyglądające jak sznur ciemnozielonych perełek), natomiast na jęczmieniu i pszenicy uwidacznia się zaawansowana chloroza, która postępuje od brzegów blaszki liściowej do nasady liścia, a z czasem pojawiają się nekrotyczne plamy.
Zamów bezpłatny egzemplarz magazynu rolniczego Agro Profil – ZAMÓW TUTAJ
Gdy rośliny cierpią na niedobór magnezu, to m.in. dochodzi w nich do zakłócenia gospodarki węglowodanami, co w pierwszej kolejności niekorzystnie wpływa na wzrost systemu korzeniowego, a dopiero później (nawet 2–3 tygodni) pojawiają się charakterystyczne objawy niedoboru na liściach. Tym samym trzeba mieć świadomość, że zanim pojawią się charakterystyczne objawy niedoboru na liściach, rośliny przez wiele dni mogą mniej efektywnie pobierać składniki i wodę z gleby, co oczywiście niekorzystnie wpływa na poziom ich plonowania.
Magnezem warto nawozić już zimą
W praktyce bardzo często pomija się nawożenie tym składnikiem w okresie jesiennym (przy czym w prawidłowej technologii może mieć to zastosowanie tylko w przypadku gleb charakteryzujących się co najmniej średnią zasobnością w przyswajalny magnez – tab. 2).
Takie postępowanie wynika m.in. z tego, że składnik ten w okresie jesienno-zimowym w sprzyjających warunkach (duża ilość opadów), szczególnie na glebach lekkich, może zostać wymyty poza system korzeniowy roślin. Poza tym bierze się pod uwagę również to, że szybko działające nawozy magnezowe zawierają w swoim składzie łatwo dostępną siarkę. Stąd też bardzo często przesuwa się ich stosowanie na wiosnę, aby przeprowadzić nawożenie dwukierunkowe, tj. magnezem i siarką. Tym bardziej, że rośliny ozime większość potrzeb pokarmowych względem tych, jak i innych składników pokarmowych muszą zrealizować w okresie wiosennej wegetacji. Zatem w zaistniałej sytuacji nawożenie wiosenne magnezem ma charakter nawożenia podstawowego.
Jaką dawkę nawożenia zastosować?
Tym niemniej od tego, czy magnez jesienią stosowano, czy nie przystępując do pogłównego nawożenia ozimin tym składnikiem, należy przeprowadzić analizę niżej przedstawionych zagadnień, gdyż bez szczegółowego rozpoznania warunków nawożenia we własnym gospodarstwie nie ma możliwości prawidłowego ustalenia dawki, a co się z tym wiąże wykonania racjonalnego nawożenia.
