Ministerstwo Finansów i Gospodarki skierowało do konsultacji publicznych projekt nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym (oznaczony jako UD417). Dokument zakłada bezprecedensowy wzrost stawek tzw. podatku cukrowego oraz rozszerzenie opłaty na kolejne kategorie produktów.
Na reakcję branży rolniczej nie trzeba było długo czekać. Związek Producentów Cukru w Polsce (ZPC) oraz Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego (KZPBC) wydały 2 lipca 2026 r. wspólne, zdecydowane stanowisko, w którym żądają całkowitego odrzucenia projektowanej ustawy. Reprezentanci rolników i przetwórców alarmują: proponowane przepisy stanowią bezpośrednie zagrożenie dla opłacalności uprawy buraka cukrowego, polskiego przetwórstwa oraz całej branży napojowej i sadowniczej.
Podatek wyższy niż we Francji i Irlandii! Drakoński skok stawek
Proponowana w projekcie UD417 zmiana przepisów zakłada, że maksymalna stawka opłaty cukrowej wzrośnie do 1,80 zł za litr (ok. 0,42 euro/l). Jest to obciążenie fiskalne znacząco przewyższające stawki nakładane na obywateli w państwach o znacznie wyższej sile nabywczej i wyższych dochodach, takich jak Francja czy Irlandia.
Dla polskiego rolnika i konsumenta oznacza to kolejne wyzwanie proinflacyjne. Jak szacuje Polska Federacja Producentów Żywności, wprowadzenie nowych stawek przełoży się na wzrost cen detalicznych napojów nawet o 22,6%. W realiach, gdy inflacja w maju 2026 r. wynosiła 3,1% r/r, narzucenie tak drastycznych obciążeń najmocniej uderzy w uboższe gospodarstwa domowe, a rykoszetem w cały łańcuch dostaw rolno-spożywczych.
Najważniejsze liczby nowelizacji UD417:
- 1,80 zł/l – maksymalna nowa stawka opłaty cukrowej (ok. 0,42 €/l).
- Do +22,6% – spodziewany wzrost cen detalicznych wybranych kategorii napojów.
- 3,1% – stopa inflacji r/r (stan na maj 2026 r.), podbijana kolejnymi obciążeniami.
Gdzie naprawdę trafiają pieniądze z opłaty? Kontrola NIK nie pozostawia złudzeń
Jednym z kluczowych argumentów podnoszonych przez ZPC i KZPBC jest brak realnego wymiaru prozdrowotnego projektowanych przepisów. Ministerstwo Finansów traktuje opłatę cukrową czysto fiskalnie – jako sposób na zasilenie budżetu NFZ i odciążenie kasy państwowej, całkowicie pomijając działania edukacyjne czy profilaktyczne.
Co więcej, ustalenia Najwyższej Izby Kontroli (NIK) wyraźnie wykazały, że dotychczasowe środki z opłaty cukrowej weszły w ogólny strumień finansowania NFZ i nie doprowadziły do realnego wzrostu nakładów na celowaną profilaktykę. Podwyższanie stawek nie gwarantuje przy tym wyższych wpływów budżetowych – dotychczasowe przychody z tej opłaty były niższe od założeń rządu, a liczba płatników stale spada, co wskazuje na wycofywanie się przedsiębiorstw z rynku lub redukcję produkcji.
Cios w plantatorów buraka cukrowego i konkurencyjność sektora
Dla rolników uprawiających buraki cukrowe projekt UD417 to prosta droga do pogorszenia koniunktury:
- Załamanie popytu na polski cukier: Skokowy wzrost cen napojów spowoduje spadek ich sprzedaży, a w konsekwencji redukcję zapotrzebowania zakładów przemysłowych na cukier produkowany z polskich buraków.
- Spadek limitów kontraktacyjnych: Mniejsze zapotrzebowanie cukrowni przełoży się na ograniczenie powierzchni zakontraktowanych upraw oraz presję na obniżanie cen skupu surowca od rolników.
- Utrata konkurenczności na rynku UE: Wprowadzenie jednostronnych, wygórowanych obciążeń w Polsce osłabi pozycję naszych cukrowni i plantatorów w starciu z producentami z innych krajów Unii Europejskiej, gdzie podobnych podatków nie ma.
Stanowcze veto rolników i producentów: „Projekt do kosza!”
Związek Producentów Cukru w Polsce oraz Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego w podsłuchanym i opublikowanym 2 lipca 2026 r. komunikacie nie pozostawiają złudzeń:
„Proponowane zmiany są nadmierne i szkodliwe gospodarczo, a ich skuteczność zdrowotna i fiskalna nie została wykazana. W związku z powyższym sprzeciwiamy się projektowanemu podwyższeniu i rozszerzeniu opłaty cukrowej. Projekt należy odrzucić jako nadmierny, arbitralny i gospodarczo szkodliwy. Obowiązujące przepisy powinny zostać poddane gruntownej rewizji.”
Wprowadzenie ustawy UD417 w obecnym kształcie to nie tylko wyższe rachunki w sklepach, ale przede wszystkim poważne zagrożenie dla stabilności polskiego agrobiznesu i tysięcy gospodarstw specjalizujących się w uprawie buraka cukrowego.
źródło: KZPBC
