W dniu 30 kwietnia 2021 r.  upłynie termin 5-letniego zakazu  sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych na mocy Ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa z 2016 r. 

Czy przedłużą moratorium?

W związku z powyższym Rada Ministrów pracuje nad przedłużeniem  moratorium na sprzedaż ziemi rolnej z państwowych zasobów. W wykazie prac legislacyjnych RM na IV kwartał br. zaplanowano przyjęcie projektu ustawy o zmianie ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości z ZWRSP oraz o zmianie niektórych ustaw. Przygotowanie  projektu powierzono Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Dzierżawa korzystna dla rolników?

W uzasadnieniu konieczności podjęcia tego rodzaju prac legislacyjnych wyjaśniono m.in., że wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości ZWRSP, podstawowym sposobem zagospodarowania nieruchomości Zasobu stała się dzierżawa, a dotychczasowe doświadczenia wskazują, że ta forma jest korzystna dla rolników. 

Moratorium do 2026 roku 

Przewiduje się zatem przedłużenie okresu wstrzymania sprzedaży państwowej ziemi o kolejne 5 lat, tj. do 30 kwietnia 2026 r. Zakłada się jednak zwiększenie z 2 ha do 5 ha powierzchni nieruchomości rolnych, wobec których wstrzymanie sprzedaży nie będzie miało zastosowania.
Rządowi legislatorzy proponują też aby moratorium, podobnie jak to ma miejsce obecnie, nie dotyczyło sprzedaży udziałów we współwłasności nieruchomości. 

Źródło: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów 
Foto: Pixabay  

Do północy na południu, wschodzie i w centrum temperatura będzie spadać. W wielu miejscach właśnie w tym momencie odnotujemy najniższe temperatury na nizinach na poziomie -10/-4 stopnie Celsjusza. Po północy chmur na wschodzie i w centrum, oraz wielu miejscach na południu kraju przybędzie. Pojawią się także lokalne  mgły z szadzią dzięki czemu zrobi się cieplej do -6/-2 stopni Celsjusza. Od Dolnego Śląska po Podhale temperatura spadać ma całą noc- o poranku pod górami zobaczymy nawet -10/-13 stopni, a w rejonie Poronina nawet -18 stopni. Na zachodzie rozpogodzenia możliwe będą dopiero nad ranem i tutaj w nocy od -5 do -2 stopni Celsjusza.

W ciągu dnia przejaśnienia na zmianę z chmurami pojawią się tym razem na zachodzie kraju. Sporo rozpogodzeń również na południu. Jednak z racji słabego wiatru w kotlinach mogą przez cały dzień wisieć niskie chmury. Na wschodzie, północy i w centrum dużo chmur- przeważnie pochmurno przez cały dzień. Brak słońca sprawi, że przez cały dzień trzymał będzie mróz na poziomie -2 stopni. Moim zdaniem punktowo między Lubelszczyzną, woj., Świętokrzyskim, wschodem woj., Łódzkiego i południa Mazowsza oraz na północy i zachodzie Małopolski nie będzie cieplej niż -3 stopnie Celsjusza.

O poranku bezwietrznie, zaś po południu wiatr słaby.

Od czwartku prędkość wiatru stopniowo ma się nasilać i w weekend pojawią się nawet porywy do 75 km/h. W górach i na Podhalu powieje do nawet 100-130 km/h.

Wygląda na to, że działania związane ze zwalczaniem  różnych epidemii mogą stać z sobą w sprzeczności, a efekt może być bardzo niekorzystny dla rolnictwa. Jest tak w przypadku pandemii koronawirusa i epidemii afrykańskiego pomoru świń w Polsce. W związku z obostrzeniami z powodu pandemii COVID-19 od ponad miesiąca myśliwi nie mogą wykonywać polowań zbiorowych ,w tym m.in. na dziki. Dodajmy, że tego rodzaju polowania – czyli miejscowe redukcje populacji dzika – zalicza się do skuteczniejszych metod przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się ASF.

Wniosek o przywrócenie polowań 

W związku z tym Zarząd Główny Polskiego Związku Łowieckiego zwrócił się do Edwarda Siarki – Sekretarza Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, a także do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Grzegorza Pudy z wnioskiem o umożliwienie wznowienia organizacji polowań zbiorowych przy bezwzględnym przestrzeganiu przez myśliwych obowiązujących zasad epidemiologicznych. 

Pozytywne strony polowań

Wraz z wnioskiem, wyżej wymienione resorty otrzymały od Zarządu Głównego PZŁ aktualny opis sytuacji w innych krajach Europy i analizę krajowego pozyskania zwierzyny podczas polowań indywidualnych i zbiorowych w latach ubiegłych. W opracowaniach poruszono też kwestię zwalczania ASF i ochrony pól oraz lasów przed szkodami wyrządzonymi przez zwierzynę. Wykonana przez myśliwych analiza wykazała też, że polowania zbiorowe są ważną częścią realizacji rocznych planów łowieckich.

Ministerstwa pracują a czas ucieka

W odpowiedzi, zarówno Ministerstwo Klimatu i Środowiska jak i Ministerstwo Rolnictwa, zapewniły kierownictwo PZŁ o tym, że obecnie trwają prace nad wprowadzeniem rozwiązań, które ostatecznie pozwolą na organizację polowań zbiorowych. Szczegółowego harmonogramu prac ani terminów wprowadzenia zmian jednak nie podano. Sytuacja ta jest więc bardzo niepokojąca, szczególnie że jak informuje Główny Lekarz Weterynarii – w dniu 27 listopada br. potwierdzono wystąpienie 3631 przypadku afrykańskiego pomoru świń u dzików na terytorium Polski od początku roku. 

Źródła: ZG PZŁ, GIW
Foto: Pixabay 

Rozpatrywany tydzień cechował się znacznie mniejszymi spadkami cen niż ostatnio. Wiele kategorii odnotowało wzrosty cen, szczególnie zauważalne było to w chowie ekologicznym. Podwyżki z którymi mamy do czynienia są wynikiem zbliżającego się okresu świątecznego i powinny utrzymać się do końca grudnia.

Jak kształtowały się ceny za poszczególne kategorie?

W chowie klatkowym mieliśmy do czynienia z podwyżkami jak i spadkami cen. Największy spadek dotyczył jaj w rozmiarze XL. W skupie za 100 szt. uzyskać było można 45,33 zł względem 28,88 z tygodnia wcześniej. Różnica wyniosła 7,3% w skali tygodnia.. Także jaja w rozmiarze L były tańsze. Cena za 100 szt. wynosiła 37,46 zł/netto, o 2,32 zł mniej. W przypadku jaj klasy M cena była wyższa o 3,29 zł a w skupie otrzymać było można 32,94 zł/100 szt. Delikatną podwyżkę zanotowały także jaja w rozmiarze S gdzie za 100 szt. otrzymać było można 17,59 zł, o 66 gr więcej niż ostatnio.

Z danych pozyskanych przez resort rolnictwa wynika, iż w rozpatrywanym tygodniu listopada cena jaj ściółkowych w rozmiarze L kształtowała się na poziomie 44,54 zł/100szt. Cena oferowana w skupach za jaja w rozmiarze była niższa niż ostatnio. 100 szt. kosztowało o 40,37 zł względem 40,37 z minionego raportu.

W jajach z wolnego wybiegu mieliśmy do czynienia ze wzrostem cen w obu kategoriach. Jaja klasy L w ciągu tygodnia podrożały o 2,55 zł. W skupie za 100 jaj uzyskać było można 49,62 zł. W przypadku jaj w rozmiarze Mmieliśmy do czynienia z podwyżką na poziomie 2,9%. Cena w skupie za 100 szt wynosiła 46,82 zł/netto.

W chowie ekologicznym nastąpiła kolejna redukcja cen. W ciągu tygodnia jaja w rozmiarze M potaniały o 2,7%. Za 100 szt. jaj uzyskać było można 82,19 zł/netto, o 2,31 zł mniej niż ostatnio.

W ciągu tygodnia cena jaj przeznaczonych do przetwórstwa spadła o 4,2%. Za tonę otrzymać było można 2994,68 zł, o 132,04 zł mniej w porównaniu do zeszłego raportu. 

Maria Chmal
źródło:gov.pl
zdj:pixabay.com

Jak wcześniej informowaliśmy, od dziś (30 listopada br.)  składać można wnioski o wsparcie na realizację inwestycji zabezpieczających gospodarstwa przed skutkami suszy oraz na rozwój usług rolniczych. Wsparcie sfinansowano z funduszy Unii Europejskiej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020.

Inwestycje w nawadnianie

O dotację nainwestycje w nawadnianie gospodarstw w ramach działania „Modernizacja gospodarstw rolnych”może wystąpić rolnik posiadający gospodarstwo o powierzchni co najmniej 1 ha i nie większe niż 300 ha, który w okresie
12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku wykazał przychód w wysokości co najmniej 5 tys. zł. Konieczne jest również posiadanie wpisu w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ulepszanie i powiększanie 

Wsparcie przyznawane jest na realizację inwestycji ulepszających już istniejące instalacje nawadniające, powiększających obszar nawadniania lub jednocześnie powiększających obszar nawadniania i ulepszających już istniejące instalacje. Dofinansowanie można otrzymać m.in. na: budowę studni i zbiorników; zakup maszyn i urządzeń do poboru, magazynowania, uzdatniania, odzyskiwania lub rozprowadzania wody, instalacji nawadniających i systemów do sterowania nawadnianiem.

Nawet do 100 tys. zł

Limit finansowy na jednego beneficjenta i jedno gospodarstwo wynosi 100 tys. zł. Przy czym refundacji podlega 50 proc. kosztów poniesionych na realizację inwestycji (60 proc. w przypadku młodego rolnika). Natomiast minimalny poziom kosztów inwestycji musi być wyższy niż 15 tys. zł.

Rozwój usług rolniczych 

Druga propozycja wsparcia adresowana jest doprzedsiębiorców, którzy pracują już na rzecz rolników i chcą rozwijać swoją działalność w zakresie usług wspomagających produkcję roślinną lub chów i hodowlę zwierząt gospodarskich, czy też usług świadczonych po zbiorach.

O dofinansowanie na „Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych” może się ubiegać osoba fizyczna, prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która jako mikro- lub małe przedsiębiorstwo które wykonuje działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych przez okres co najmniej 2 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku. 
Zakres działalności dotyczyć musi co najmniej jednego z następujących kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności:
01.61.Z – Działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną, 01.62.Z – Działalność usługowa wspomagająca chów i hodowlę zwierząt gospodarskich, 01.63.Z – Działalność usługowa następująca po zbiorach.

Do 500 tysięcy złotych

W tym przypadku refundacji podlega do 50 proc. kosztów kwalifikowalnych, do których zalicza się m.in. koszty zakupu lub leasingu nowych maszyn, narzędzi lub urządzeń do produkcji rolnej, aparatury pomiarowej i kontrolnej, sprzętu komputerowego i oprogramowania służących do zarządzania przedsiębiorstwem lub wspomagających sterowanie procesem świadczenia usług. Pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji programu wynosi maksymalnie 500 tys. zł na jednego beneficjenta.

Terminy i wnioski 

Wnioski przyjmują oddziały regionalne Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Można je składać osobiście, drogą elektroniczną lub rejestrowaną przesyłką pocztową. Dokumenty o przyznanie pomocy na rozwój usług rolniczych Agencja przyjmuje
do 13 stycznia 2021 r.. A na inwestycje w nawadnianie gospodarstw – do 28 stycznia przyszłego roku.

Źródło: ARiMR 
Foto: Picabay 

Choć kwarantanna określona jest ścisłymi przepisami utrzymywania dystansu społecznego to w przypadku prowadzenia gospodarstwa rolniczego pojawia się wyjątek. W takim razie kiedy można opuścić lokum?

Z zapisów o kwarantannie wiadomo, że izolacji podlegają:

• osoby, które były narażone na chorobę zakaźną 
• osoby, które pozostawały w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, a nie wykazują objawów chorobowych. 

Obowiązkowa kwarantanna nałożona przez Państwową Inspekcję Sanitarną (sanepid) może trwać nie więcej niż 21 dni, licząc od dnia następującego po ostatnim dniu odpowiednio narażenia lub styczności. Dodatkowo sama kwarantanna może być zastosowania wobec tej samej osoby więcej niż jednokrotnie, tak długo aż nie zostanie stwierdzony brak zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego. Podczas izolacji zakazuje się puszczania miejsca przebywania chyba że organ inspekcji sanitarnej postanowi inaczej A jak tyczy się to rolników ?

W gospodarstwach rolniczych zazwyczaj pracuje większość rodziny. Potwierdzenie kwarantanny u jednego członka robi się kłopotliwe gdyż regulacje mówią o włączeniu do niej domowników. Ze względu na fakt wykonywanej pracy w gospodarstwie istnieje zapis który mówi: 

• kwarantanna odbywana w miejscu zamieszkania – w przypadku rolnika będzie miała miejsce najczęściej w obrębie jego siedliska;
• osoby objęte kwarantanną mają prawo do poruszania się po tym terenie, w tym w szczególności możliwość dalszego prowadzenia działalności rolniczej;
• rolnik ma prawo do sprawowania  opieki nad inwentarzem żywym;
• rolnik ma prawo do prowadzeniem prac polowych na gruntach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego osoby poddanej kwarantannie, o ile stan zdrowia mu na to pozwala i nie musi się on w związku z tym nigdzie przemieszczać poza teren tego gospodarstwa. 

Maria Chmal
źródło: Wielkopolska Izba Rolnicza
zd:pexels.com

W nocy w większości południa, wschodu i centrum kraju dużo rozpogodzeń. Przejaśnienia do północy pojawią się również na zachodzie- potem niebo zachmurzy się i nad ranem miejscami spadnie śnieg i mżawka- do 1-3 mm- im bliżej granicy tym więcej. Od Roztocza po Góry Świętokrzyskie, Małopolskę, Podkarpacie temperatura spadnie do -10/-5 stopni Celsjusza. W regionach podgórskich od -14 do -11 stopni. Do północy -9/-7 stopni odnotują termometry na Przedgórzu Sudeckim- jednak po północy z racji nadejścia chmur będzie się ocieplać do -2/0 stopni nad ranem.

W centrum i na wschodzie od -8 do -3 stopni Celsjusza. Na północy około -4/-1 stopnia, zaś na zachodzie od -2 do +1 stopnia Celsjusza.

W ciągu dnia front z zachodu będzie się rozrywał i nie wejdzie w głąb kraju. Opady na zachodzie zanikną już około południa i w ich miejsce wieczorem pojawią się punktowe przejaśnienia. Na pozostałym obszarze dużo słońca.

Do północy pogodne niebo ogarniać ma coraz większy obszar kraju.

Już we wtorek około godziny 20:00 w wielu regionach południa, wschodu i centrum kraju temperatura spadnie do -7/-3 stopni Celsjusza. Do poranka spadnie ona do -10/-6 stopni. Lokalnie w rejonie Staszowa możemy mieć -11.

W zamian od weekendu uderzenie wiosny. Nawet 14 stopni pokażą termometry na Podhalu.

Nie widać również opadów. Za kilka dni minie miesiąc od ostatnich większych opadów.

Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, dziś (30 listopada br.), rolnicy działający w Ogólnopolskim Ruchu Rolników AGRO-unia przedstawili postulaty, których celem jest ratowanie polskiego rolnictwa. 

Dopłaty dla rolników i producentów

– Postulujemy o wprowadzenie odpowiedzialności rządu za własne błędy, za decyzje albo ich brak  – mówił lider AGRO-unii Michał Kołodziejczak podczas dzisiejszej konferencji pod budynkiem Rady Ministrów w Warszawie –. Co przez to rozumiemy? To, że rząd powinien dopłacić przedstawicielom branż produkujących dziś po cenach skupu poniżej progu opłacalności, różnicę opłacalność tę gwarantującą! 

Dodajmy, że postulat ten dotyczy to m.in. hodowli trzody chlewnej, bydła, kurcząt, ale też branży warzywnej i owocowej.

Priorytet w polskich sklepach 

Drugi postulat to zapewnienie polskiej żywności priorytetu w sprzedaży w sklepach, a także warunku by za taką uważać tylko tę żywność, która na minimum 70 procent polskich składników lub składu. W tym kontekście powróciła też sprawa prawidłowego i czytelnego oznakowania polskiej żywności w handlu.

Koniec dyskryminacji w Europie

Trzeci priorytet AGRO-unii dotyczy odejścia od dyskryminacji polskich rolników w Europie. 

– Mówi się tylko o braku równości dopłat – wyjaśniał Michał Kołodziejczak. – To oczywiste, ale to nie wszystko!  Proszę spróbować na przykład wwieźć ziemniaki z Polski do Niemiec. Dla przykładu, żeby to zrobić w przeciwnym kierunku wystarczy załadować i już. Ale żeby wwieźć ziemniaki polskie do Niemiec trzeba się zmierzyć z ogromną biurokracją. Z przeszkodami. I nie dotyczy to tylko ziemniaków. Czas z tym skończyć!

Nie – likwidacji gospodarki 

Czwarty priorytet AGRO-unii to zakaz likwidowania dochodowych gałęzi gospodarki. Priorytet ten odnosi się do założeń tzw. Piątki Kaczyńskiego, która zakładała m.in. likwidację hodowli zwierząt futerkowych, czy też zakaz uboju rytualnego na potrzeby zagranicy, co także powodować może znaczącą redukcję liczby gospodarstw, hodowli i przedsiębiorstw. Postulat ten odnosi się jednak również do dominacji międzynarodowych korporacji handlowych, które utrudniają polskim rolnikom i producentom rolnym działalność i rozwój.

Zamrozić spłaty kredytów!

Piąty postulat AGRO-unii to zamrożenie polskim rolnikom spłat kredytów do końca obowiązywania restrykcji związanych z pandemią koronawirusa. Tu podkreślano, że dotyczy to zakończenia realizacji ekonomicznych skutków pandemii, a nie samego momentu zniesienia stanu pandemii.

Protest za parę dni?  

Protestujący rolnicy AGRO-unii przekazali swoje postulaty Radzie Ministrów łącznie z wnioskiem do Premiera Mateusza Morawieckiego o spotkanie i podjęcie rozmów. 

– Czekamy jeszcze kilka dni – mówił lider AGRO-unii. – Jeśli Premier i Rząd nie zareagują, będziemy ostro protestować. I nie będzie się to odbywać lokalnie. Przyjedziemy tu do Warszawy! Tu gdzie rządzą! A naszą odpowiedzią nie będą już tylko spacery, czy marsze. Jeśli będziemy musieli się tu pojawić, to zobaczą gnój!

Właściwy termin protestu Liderzy AGRO-unii uzależnili od postawy Premiera i Rządu. Podkreślali jednak, że w środowiskach rolniczych jest duża wola działania, a od 2 tygodni rolnicy kierują do nich wiele pytań o termin i formy protestu. 

Źródło i foto: AGRO-unia na FB 

Stałym elementem wielu rolniczych prac jest walka z czasem. Kaprysy i anomalie pogodowe powodują, że rolnicy starają się maksymalnie wykorzystać każdą godzinę a nawet minutę. W wielu przypadkach decyduje to o właściwym efekcie podejmowanych działań. Ważne jest też jak najszybsze przemieszczanie się maszyn rolniczych między gospodarstwem i polami. Jednak niebezpiecznym efektem ubocznym może być chwilowe lub ogólne pogarszanie się warunków i stanu dróg. 

Prośba do rolników 

Problem ten zauważyli samorządcy z miejsko-wiejskiej  Gminy Skalbmierz w powiecie kazimierskim w województwie świętokrzyskim. Najpierw z apelem do rolników wystąpiła Radna Rady Miejskiej w Skalbmierzu Anna Śliwa. Radna zwróciła się do właścicieli i dzierżawców gruntów  przylegających do dróg gminnych z prośbą o prowadzenie prac polowych w taki sposób, aby nie niszczyć ich nawierzchni . Apel Anny Śliwy poparł miejscowy Samorząd a na gminnym portalu internetowym opublikowano jego treść. 

Wypadki na zabrudzonych drogach 

W swoim apelu samorządowcy powołują się na konkretne sytuacje: 

„Tylko w dniu dzisiejszym z wielkim niepokojem odebraliśmy informację o zdarzeniu drogowym, do którego doszło w wyniku całkowitego zanieczyszczenia drogi gminnej (wylanej asfaltem) na odcinku Sielec Kolonia – Sielec Biskupi/Kobylniki. Mając na uwadze bezpieczeństwo użytkowników oraz stan techniczny dróg apelujemy do osób prowadzących prace na polach uprawnych i placach budowy o zapewnienie właściwego stanu dróg po przeprowadzonych pracach”. 

Nie tylko błoto i ziemia

Samorządowcy z Gminy Skalbmierz zauważają też, że pojazdy używane w polu oraz na placach budów, wyjeżdżając na drogi, pozostawiają za sobą niebezpieczną dla ruchu samochodowego i pieszego warstwę błota, ziemi i innych substancji, co komentują następująco:

„Zdajemy sobie sprawę, że pogoda nie zawsze sprzyja pracom polowym. Przypominamy jednak, że każdy rolnik przed wyjazdem z pola powinien koła maszyny oblepione ziemią starannie oczyścić z wszelkich nieczystości, tak aby nie zabrudzić utwardzonej nawierzchni drogi publicznej. Należy również pamiętać, aby jadąc na pole lub z niego wracając, odpowiednio zabezpieczyć przewożony ładunek. Pozostawione na drodze resztki obornika, gnojowicy, produktów rolnych, błota lub innych nieczystości, tworzą śliską warstwę, która stanowi zagrożenie i utrudnienia dla innych użytkowników dróg”. 

Co mówi prawo?

Samorządowcy dodają też, że zgodnie z przepisami ruchu drogowego pas drogowy nie jest miejscem do wykonywania czynności manewrowych podczas wykonywania prac polowych. Natomiast wszelkie zanieczyszczenia naniesione w ten sposób na drogę mogą być poważnym zagrożeniem dla wszystkich uczestników ruchu drogowego. 

Autorzy apelu zauważają też pozytywne zachowania i postawy. Jednak z uwagi na potencjalne niebezpieczeństwo przypominają o konsekwencjach: 

„Wielu rolników i kierowców samochodów obsługujących budowy zdaje sobie sprawę, jakie konsekwencje grożą za zanieczyszczenie drogi i starają się temu zapobiegać lub jeżeli już dojdzie do zanieczyszczenia drogi, to po sobie sprzątają. Niestety, wciąż jest wiele osób, które tego nie robią. Zapewne sprawcy nie zdają sobie sprawy, że takie zachowanie jest karalne.”

Prośba o zrozumienie 

W podsumowaniu skalbmierscy samorządowcy zwracają się do osób, które wykonują prace polowe lub w najbliższym czasie je rozpoczną, a także do kierowców pojazdów ciężarowych z prośbą o niezanieczyszczanie dróg. Twórcy apelu liczą przy tym na społeczną odpowiedzialność. Wyrażają też nadzieję, że ich prośba spotka się ze zrozumieniem ze strony wszystkich, którym leży na sercu bezpieczeństwo i wspólne dobro.

A co wy o tym sądzicie? 

Czy waszym zdaniem problem ten jest powszechny? A może macie jakieś praktyczne sposoby na szybkie doprowadzanie maszyn rolniczych do stanu niestwarzającego zagrożenia na drogach? Może chcecie podzielić się nimi z innymi rolnikami? Stawką jest przecież ogólne bezpieczeństwo. 

Źródło i foto: Skalbmierz – Gminny portal internetowy