Opublikowano wiosenną ocenę stanu upraw rolnych i ogrodniczych w 2021 r. Z raportu wynika, że w bieżącym roku powierzchnia zasiewów zbóż ozimych zmniejszyła się o ok. 5% i wyniosła ponad 4,2 mln ha. Zima nie przyniosła większych strat, ale wiosenne chłodne dni utrudniły siew i wschody upraw jarych. 

Według wstępnych szacunków przewiduje się zmniejszenie powierzchni uprawy rzepaku i rzepiku ogółem o około 10,3%. Straty zimowe i wiosenne w powierzchni zasiewów zbóż ozimych były niewielkie i wynosiły: pszenżyta ozimego ok. 0,5%, jęczmienia ozimego ok. 0,4%, żyta i mieszanek zbożowych po ok. 0,2%, pszenicy ozimej ok. 0,1%.

Chłodna aura opóźniła wegetację

• Wiosenna wegetacja roślin w 2021 roku rozpoczęła się dość późno, na przeważającym obszarze kraju dopiero pod koniec marca. 
• Warunki agrometeorologiczne w okresie wiosny były na ogół niekorzystne dla wzrostu i rozwoju roślin. 
• Wiosenne chłody z opadami deszczu i spadkami temperatury powietrza (w kwietniu przy gruncie miejscami nawet poniżej -10°C), miały wpływ na termin rozpoczęcia siewów warzyw, opóźniały wschody oraz spowalniały tempo wzrostu i rozwoju roślin. 
• Występujące przymrozki obniżały także skuteczność wiosennego zwalczania chwastów na plantacjach ozimin.
• Uwilgotnienie wierzchniej warstwy gleby wiosną na obszarze całego kraju zabezpieczało potrzeby wodne roślin. Miejscami jednak, gdzie opady były intensywne, wystąpił nadmiar wody na polach. Utrudniało to znacznie prowadzenie prac polowych i prowadzenie siewów.

Wstępne szacunki powierzchni niektórych upraw pod zbiory w 2021 r.

Powierzchnię ozimych zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi oceniano na ponad 4,2 mln ha, tj. o około 5% mniej niż wynosiła powierzchnia zasiewów w poprzednim sezonie wegetacyjnym, w tym:

•  pszenicy ozimej około 1,9 mln ha,
•  żyta ponad 0,9 mln ha,
•  jęczmienia ozimego ponad 0,2 mln ha
•  pszenżyta ozimego około 1,1 mln ha.

Przewiduje się, że powierzchnia uprawy ziemniaków wyniesie około 0,3 mln ha, natomiast powierzchnia zasiewów buraków cukrowych szacowana jest na ponad 0,2 mln ha.

Ocena stanu upraw rolnych

Zasiewy zbóż ozimych przebiegły o wiele lepiej niż mogło by się spodziewać natomiast w przypadku zbóż jarych sytuacja rysuje się inaczej.  Zasiewy przeprowadzono w większości województw terminowo lub z niewielkim opóźnieniem. Z uwagi na chłodną wiosnę i częste opady deszczu, prowadzenie siewów było utrudnione a wschody roślin opóźnione i nierównomierne. W wielu rejonach kraju intensywne prace polowe przeprowadzano dopiero pod koniec marca i w pierwszej dekadzie kwietnia. Rejonami nadmiernie uwilgotniona gleba w połączeniu z wietrzną i chłodną pogodą sprawiły, że stan zasiewów jarych jest obecnie bardzo zróżnicowany na poszczególnych plantacjach.

Maj przyniósł większy optymizm

Poprawa warunków agrometeorologicznych w maju wpłynęła korzystnie na wegetację zasiewów jarych. Występujące od połowy maja dość intensywne opady deszczu zdecydowanie pozytywnie wpłynęły na poprawę stanu zbóż jarych i ozimych.

Jak duże straty dotknęły uprawy ozime?

W bieżącym roku łączne straty w powierzchni zasiewów ozimin były na poziomie nieco wyższym niż w roku ubiegłym, a ich stan oceniany bardzo wczesną wiosną był na ogół dobry.

Ocenia się, że do połowy maja zaorano i zakwalifikowano do zaorania łącznie ok. 11,2 tys. ha powierzchni zasianej zbożami ozimymi tj. ok. 0,3% powierzchni zbóż ozimych, w tym:

•  około 2,6 tys. ha pszenicy ozimej (w 2020 r. – 2,8 tys. ha),
•  żyta ok. 1,5 tys. ha (w 2020 r. – 1,3 tys. ha),
•  jęczmienia ozimego blisko 1,0 tys. ha (w 2020 r. – 0,6 tys. ha),  pszenżyta ozimego ok. 6,0 tys. ha (w 2020 r. – 0,8 tys. ha).

Powierzchnia uprawy rzepaku i rzepiku ozimego zaorana i zakwalifikowana do zaorania wyniosła ok. 3,1 tys. ha, tj. 0,4 % powierzchni zasianej jesienią (w 2020 r. – zaorano ok. 5,2 tys. ha).

Według oceny rzeczoznawców terenowych GUS, główną przyczyną zaorywania plantacji upraw ozimych w bieżącym roku były uszkodzenia mrozowe oraz wyprzenia. Największe straty zimowe i wiosenne w uprawach zbóż ozimych odnotowano w województwach: pomorskim, zachodniopomorskim i warmińsko-mazurskim, natomiast w rzepaku i rzepiku w województwie opolskim (straty powodziowe).

źródło:gus
zdj:pixabay.com

Dlaczego marnujemy aż 4,8 miliona ton żywności rocznie? Jak powstrzymać się od zbędnych zakupów jedzenia? Jak ograniczyć straty w rolnictwie i przetwórstwie? Czy są sposoby na uzdrowienie tej sytuacji?– te i wiele innych ważnych pytań zadawano dziś, 17 czerwca br., podczas naukowej Konferencji pt.: „Ograniczenie strat i marnotrawstwa żywności – wyzwaniem najbliższych lat”. 
W trakcie konferencji podsumowano też dotychczasowe etapy realizacji Programu Racjonalizacji i Ograniczenia Marnotrawstwa Żywności (PROM).

Jak uzdrowić sytuację?

– Biorąc pod uwagę skalę zjawiska marnowania żywności i jego negatywny wpływ na całość naszej gospodarki w odniesieniu do łańcucha dostaw od rolników i producentów rolnych po konsumentów, postawiliśmy sobie za cel nie tylko analizę obecnej sytuacji, ale też wypracowanie strategii oraz konkretnych działań zmierzających do racjonalizacji gospodarowania żywnością łącznie z jej jak najlepszym i najbardziej wydajnym wykorzystaniem – mówiła Profesor dr hab. Danuta Kołożyn-Krajewska, kierownik projektu PROM. 

Podstawowym zadaniem projektu PROM jest więc opracowanie systemu monitorowania marnotrawstwa żywności i efektywnego programu racjonalizacji strat oraz skutecznego ograniczania marnowania żywności. Program składa się z fazy badawczej, której wyniki prezentowano podczas dzisiejszej konferencji i fazy praktycznej, która jest obecnie realizowana. 

– Naszym celem w fazie praktycznej jest opracowanie krajowej strategii ograniczania strat i marnotrawstwa żywności, budowanie proaktywnych postaw społecznych i kapitału społecznego w ramach akcji „Nie marnuj jedzenia”. Kolejne zadanie to wdrożenie systemu monitoringu redystrybuowanej żywności na cele społeczne, a także wykonanie studium wykonalności dla mini-giełdy żywności. Ważnym elementem PROM będzie również pozyskiwanie precyzyjnych danych dla sprawozdawczości krajowej i unijnej co pozwoli instytucjom właściwie ocenić sytuację i podjąć skuteczne działania.

Odzyskano 15 000 ton żywności!  

– O konieczności i sensie wprowadzania przemyślanych zmian w zakresie odzyskiwania żywności świadczyć może przykład Ustawy o niemarnowaniu żywności – stwierdził Marek Borowski, Prezes Federacji Polskich Banków Żywności.– Proszę sobie wyobrazić, że już w pierwszym roku jej stosowania, kiedy to dla części podmiotów handlowych, tych o powierzchni powyżej 400 metrów kwadratowych, wprowadzono obowiązek odstawiania niesprzedanej żywności jej pozyskanie w skali roku wzrosło z 1 500 do 15 000 ton, czyli aż dziesięciokrotnie! A docelowo taki obowiązek dotyczyć ma podmiotów o powierzchni powyżej 250 metrów kwadratowych. Zakładam więc, że wzrost będzie jeszcze większy. 

Trzeba pomóc organizacjom!

Problemem są natomiast, jak zauważył Prezes Marek Borowski, niedobory możliwości logistycznych organizacji społecznych, którym powierza się zagospodarowanie odzyskanej żywności, czyli przekazywanie jej w różnych formach osobom potrzebującym.

– Trzeba oczywiście docenić zaangażowanie tych organizacji – podkreślał Prezes Borowski. –  Jednak ich możliwości w zakresie organizacji i obsługi jadłodajni, czy systemu przechowywania żywności o krótkich terminach przydatności są zbyt małe. I tu trzeba im pomóc. Potrzebne jest instytucjonalne na przykład państwowe wsparcie dla zakupu chłodni, samochodów dostawczych, czy wynajmu powierzchni magazynowych. Tego rodzaju rozmowy już się toczą. 

Bierze się tu pod uwagę także zaangażowanie środków w ramach Krajowego Planu Odbudowy z Funduszu Odbudowy Unii Europejskiej. 

4,8 miliona ton żywności rocznie

Wyniki badań przeprowadzonych przez naukowców i specjalistów w ramach Programu PROM są natomiast alarmujące. W skali kraju rocznie marnujemy aż 4,8 miliona ton żywności.  Z tego aż 60 procent zmarnowanego jedzenia przypada na nasze gospodarstwa domowe. Drugie w kolejności (po około 15,5 procent strat), jest rolnictwo i przetwórstwo. Dalej handel (6,96 procent), gastronomia (1,17 procent) i transport (0,65 procent). 
Przy czym naukowcy oceniają, że główną przyczyną tak wysokiego procentu zmarnowanej żywności w naszych domach jest nieracjonalny zakup nadmiarowej ilości produktów spożywczych, które się następnie po prostu wyrzuca. Straty w rolnictwie uzależnione są natomiast głównie od warunków aury, a po części też od problemów ze zbytem wyprodukowanych płodów rolnych. Z problemami ze zbytem zmaga się też przetwórstwo. 

PROM ma tu pomóc

Jak zapewniają realizatorzy Programu PROM jego podstawowym efektem ma być wypracowanie systemu monitoringu tzw. punktów krytycznych, czyli tych składowych łańcuchów dostaw, w których gromadzić się mogą niepożądane nadmiary żywności. Kolejny element to wypracowanie skutecznych i szybkich mechanizmów zagospodarowania żywności. 
Dodajmy, że dane pozyskane w ramach Programu PROM mają pomagać instytucjom unijnym takim jak Komisja Europejska, Grupa ds. Marnotrawstwa Żywności, EUROSTAT, instytucjom rządowym jak np. ministerstwom rolnictwa, środowiska, rozwoju, zdrowia, rodziny, pracy i polityki społecznej, a także organom samorządowym dla sprawnej organizacji wsparcia dla środowisk i osób potrzebujących.   

Podsumowanie pod koniec roku 

Głównym organizatorem dzisiejszej Konferencji był Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy, który reprezentował Dyrektor dr inż. Krystian Szczepański. 
Natomiast zadanie koordynacji i prowadzenia prac nad przygotowaniem Strategii racjonalizacji strat i ograniczenia marnotrawstwa żywności powierzono Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa. KOWR reprezentował Dyrektor Departamentu Innowacji Mateusz Balcerowicz Jednym z zadań w ramach Programu PROM z zakresu pomocy dla osób potrzebujących jest adaptacja wcześniejszego programu MOST o podobnym charakterze. Zadanie to powierzono Polskiemu Towarzystwu Technologów Żywności, które reprezentowała Prezes PTTŻ Profesor dr hab. Agnieszka Kita. Program Konferencji składał się z szeregu wystąpień naukowców i specjalistów zaangażowanych w realizację Programu PROM. Projekt rozpoczął się w 2020 roku i ma zostać podsumowany pod koniec trzeciego kwartału bieżącego roku. Patronat nad Programem objęli: MRiRW, MKiŚ oraz GUS.
  
Źródło: IOŚ-PIB
Foto: Pixabay 

Po bardzo ciepłym, miejscami upalnym dniu noc już w całym kraju będzie ciepła. Najchłodniej na Warmii, Mazurach, Podlasiu, Lubelskim, Podkarpaciu i wschodzie Mazowsza- tu 13-15 stopni. Od Małopolski po Kieleckie, Łódzkie, Kujawy, Żuławy, Kaszuby 15-16 stopni. Na zachodzie około 17 stopni, a na wybrzeżu, rejonie Słubic, Zielonej Góry i Zgorzelca około 19-21 stopni.

Bezchmurna noc w całym kraju i bezchmurny dzień w większości Polski- tylko na wschodzie pojawi się więcej chmur (aż po rejon Skierniewic, Płocka, Radomia). Na pozostałym obszarze tylko słońca od 4 rano do 21:00 wieczorem. Będzie w tych godzinach bardzo intensywne parowanie wody z gleby, tym bardziej, że chwilami pojawią się fale z silniejszym wiatrem, który na wybrzeżu przybierze formę suchowieja. Chwilami dmuchnie do 40 km/h, a nawet więcej.

Europol wraz z instytucjami wspomagającymi zabezpieczył nielegalne środki ochrony roślin o wartości 80 milionów euro.

1 203 tony nielegalnych pestycydów o łącznej wartości niemal 80 milionów euro zarekwirowanych 
zostało w trakcie Silver Axe VI – międzynarodowej operacji koordynowanej przez Europol. Kontrole portów morskich, lotnisk, granic lądowych, targowisk prowadzone były od 13 stycznia do 25 kwietnia br. w 27 państwach Unii Europejskiej oraz 8 spoza wspólnoty. W Polsce w akcji bierze udział Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (która koordynuje działania), Policja oraz Krajowa Administracja Skarbowa. Szacuje się, że w wyniku obrotu podrobionymi czy przemycanymi preparatami gospodarka Unii Europejskiej rocznie traci 1,3 mld euro.

Środki ochrony roślin, czyli leki dla roślin (fitofarmaceutyki) są najbardziej kontrolowaną gałęzią przemysłu chemicznego na świecie. Badania sprawdzające ich wpływ na rośliny, środowisko i zdrowie człowieka oraz proces rejestracji trwają ponad 11 lat i są liczone w kosztach setek tysięcy euro. Kontroluje się także ich import, eksport, sprzedaż w hurcie i detalu oraz właściwe stosowanie. Pomimo restrykcyjnych regulacji prawnych, szara strefa może sięgać nawet kilkunastu procent rynku europejskiego, donoszą raporty Komisji Europejskiej i EUIPO. 

Podrobione środki ochrony roślin często kuszą niższą ceną, a ich skład jest niewiadomą. 
Z dotychczasowych zatrzymań wiemy, że są w nich zarówno zakazane substancje czynne niewiadomego pochodzenia, dodatkowe zanieczyszczenia, które mogą wielokrotnie zwiększyć toksyczność takiego preparatu, jak i produkty o obniżonej ilości substancji czynnej albo mieszaninie kilku. Konsekwencje zastosowania takich środków trudno zliczyć. Może to być skażenie pola, plonu, całkowita utrata płodów rolnych, pozostałości w roślinie nieprzebadanych substancji. Rolnik kupujący nielegalne środki ochrony roślin ryzykuje dodatkowo karami finansowymi, utratą dobrej opinii, a nawet utratą dopłat unijnych. Oszczędności są całkowicie złudne. 

–  Operacja Silver Axe dowodzi, że łączenie sił przeciwko zorganizowanej przestępczości gospodarczej może przynosić realne efekty. Tym bardziej, że problem podrobionych preparatów do ochrony roślin ma bezpośredni wpływ na produkcję żywności. Aby zrealizować zobowiązania strategii „Od pola do stołu”, musimy zadbać o to, aby na europejski rynek nie trafiały podrabiane i nielegalne pestycydy, bo to one zagrażają zrównoważonej produkcji żywności – mówi Aleksandra Mrowiec, Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin. 

Fachowa i sprawdzona wiedza na temat odpowiedzialnego zakupu środków ochrony roślin dostępna jest na platformie Akademia PSOR – stworzonej przez Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin. Każdy zainteresowany – a szczególnie korzystający z preparatów rolnicy – znajdzie tam odpowiedzi na wszelkie wątpliwości dot. legalności produktów, sprawdzi, gdzie może kupić legalne i zatwierdzone środki oraz nauczy się, jak je rozpoznawać – np. po wyglądzie etykiety. 

W akcjach prowadzonych przez PSOR samodzielnie, ale też we współpracy z KAS i PIORiN podkreślamy, że kupując podróbki, tracisz wiele razy. Uczulamy rolników, by nie dali się  skusić niższej cenie i by zawsze wybierali tylko legalne środki ochrony roślin ­– mówi Aleksandra Mrowiec, Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin. 

Więcej na temat legalnych środków ochrony roślin na platformie Akademia PSOR: https://akademiapsor.bezpiecznie.org/

Napięte bilanse zbóż i oleistych w obecnym sezonie sprawiają, że rynek mocniej niż zwykle reaguje teraz na pogodę i jej prognozy. Nic w tym dziwnego, ponieważ notowania futures wyceniają głównie przyszłe zbiory. Na razie w Europie i basenie Morza Czarnego warunki upraw są bardzo dobre, a zasiewy jesienne i wiosenne nadrabiają straty wynikające z bardzo zimnej wiosny. Tymczasem w USA (największy producent i eksporter zbóż i drugi w przypadku soi na świecie) maj i początek czerwca był gorący i suchy, co zaczęło przekładać się na spadki kondycji upraw. Prognozy na czerwiec były również niekorzystne i wspierały wysokie notowania giełdowe. Jednak już w drugiej dekadzie czerwca pojawiły w niektórych miejscach potrzebne opady, a prognozy zamieniły się na bardziej korzystne. Zachęciło to kapitał spekulacyjny do realizacji zysków z długich pozycji, czyli sprzedaży kontraktów w Chicago.

Dodatkowa presja spadkowa pojawiła się wraz z rozpoczęciem zbiorów pszenicy na południu USA i po informacjach, że Biały Dom rozważa ograniczenie krajowych wymogów mieszania biopaliw. Wyjątkowo drogie biopaliwa (obok drogiej ropy) dodatkowo zwiększają ceny benzyn i diesla na stacjach. Jest to jedna z przyczyn, tego że w USA inflacja w maju osiągnęła poziom 5% (w ujęciu rocznym). Zmniejszenie obowiązkowych limitów mieszania bioetsrów (produkowane są z olejów roślinnych) i bioetanolu (w USA do 40% kukurydzy przeznacza się na alkohol) obniżyłoby krajowy popyt na kukurydzę i soję.

Notowania giełdowe (Chicago i Paryż):

Notowania zbóż i soi oraz unijnego i kanadyjskiego rzepaku osiągnęły swoje wieloletnie maksima w I dekadzie maja.

Druga połowa maja przyniosła kilkunastoprocentową korektę spadkową na szerokim rynku surowcowym (też zbożach i oleistych), ale zagrożenie suszą w USA pozwoliło na odrobienie części strat na przełomie maja i czerwca.

Druga dekada czerwca to powrót do przecen (lepsze prognozy pogody dla USA), zwłaszcza kontraktów na dostawy nowych zbiorów. W konsekwencji w skali miesiąca (15.05 – 15.06.2021) pszenica i nasiona oleiste straciły 6%-9% po obu stronach Atlantyku.

O blisko 14% potaniała w tym czasie także unijna kukurydza z nowych zbiorów. Jednak wyczerpujące się zapasy starej kukurydzy utrzymują jej notowania na wysokim poziomie. Rozpoczynający się właśnie drugi zbiór w Brazylii będzie mniejszy niż wcześniej prognozowano z powodu dotkliwej suszy, a do zbiorów kukurydzy na półkuli północnej trzeba poczekać kilka miesięcy. Stąd wyceny starej kukurydzy w Chicago i Paryżu są w połowie czerwca ciągle o kilka procent wyższe niż miesiąc wcześniej.  

Rzut oka na wykresy:

Giełda w Paryżu (stary zbiór kukurydzy i nowy pszenicy oraz rzepaku):

Giełda w Chicago (serie na stare zbiory):

Andrzej Bąk – eWGT
Źródło: USDA, KE, CME, Euronext-Paryż

W środę, 16 czerwca br., około godziny 13.00 dyżurny operacyjny Stanowiska Kierowania Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Nowej Soli (woj. lubuskie), otrzymał zgłoszenie dotyczące pożaru na terenie fermy drobiu w miejscowości Wierzbnica pod Bytomiem Odrzańskim. Pożar wybuchł w jednym z kurników, który właśnie miał być zasiedlany i na szczęście nie było w nim zwierząt. 

Budynek miał około 70 metrów długości i 20 metrów szerokości. Była to drewniana konstrukcja na murowanej podbudowie z ociepleniem wełną mineralną, kryta blachą. W wyniku błyskawicznie rozprzestrzeniającego się pożaru dach budynku zawalił się do środka. W akcji gaśniczej uczestniczyły łącznie 22 zastępy straży pożarnej z powiatów: nowosolskiego, zielonogórskiego i głogowskiego. Przyczynę pożaru ustali biegły z zakresu pożarnictwa. Na szczęście nikt nie został poszkodowany. Działania strażaków trwały wiele godzin. 

Źródła i foto: portale newslubuski.pl i remiza.com

Podczas wtorkowego (15 czerwca br.), posiedzenia Senatorowie z Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosili jedynie 4 poprawki o charakterze porządkowo-legislacyjnym do Ustawy o zmianie ustawy o Kołach Gospodyń Wiejskich.

Jak wyjaśniła Senatorom Anna Gembicka, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nowelizacja ustawy doprecyzowuje dotychczasowe przepisy i zapewnia kompleksową obsługę działalności KGW. Przenosi też kompetencje w zakresie pomocy udzielanej kołom gospodyń wiejskich z Ministra ds. Rozwoju Regionalnego na Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nowelizacja uściśla także przepisy dotyczące reprezentacji kół przed ich wpisem do rejestru i zasady przyznawania pomocy finansowej.

Odrodzenie aktywności KGW

Sekretarz Anna Gembicka podkreślała, że od 2018 r. gdy obowiązuje dotychczasowa ustawa o KGW, nastąpiło odrodzenie ich działalności. Ma tak być ponieważ przepisy pozwalają im na uzyskanie osobowości prawnej po wpisaniu się do rejestru Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Koła mają też możliwość uzyskania dofinansowania z Agencji. Mogą się również starać o granty czy dotacje z różnych źródeł. Obecnie w rejestrze ARiMR zarejestrowanych jest około 9,8 tys. kół. Dotychczas Agencja przekazała na ich działalność ok. 80 mln zł wsparcia. Teraz nowelizacja ustawy trafi pod obrady plenarne Senatu RP. 

Źródło: Senat RP
Foto: Portal Gminy Lipowa