Co znajdziesz w artykule?
Podobnie jak w przypadku upraw zbóż ozimych, zboża jare powinno się chronić przed chwastami. Jakie chwasty w zbożach jarych pojawiają się najczęściej w ich uprawie?
Jakie chwasty występują w zbożach jarych?
Uprawom zbóż jarych zagrażają, podobnie jak uprawom zbóż ozimych, zarówno chwasty jednoliścienne, jak i dwuliścienne. Chwasty konkurują z roślinami uprawnymi o wodę, składniki pokarmowe oraz światło. Są też miejscami żerowania szkodników, a także źródłem porażenia chorób.
Występowanie chwastów utrudnia zbiór i pogarsza wartość skupową płodów rolnych. Wśród chwastów najczęściej występujących w zbożach jarych znajdują się gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, rdest plamisty, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne, fiołek polny, przytulia czepna, rdest powojowy, a także takie chwasty jednoliścienne, jak: owies głuchy, chwastnica jednostronna, miotła zbożowa czy wyczyniec polny. W uprawie zbóż jarych nie zwalczamy chwastów zimujących, a rośliny młode, stąd też dawki środków są zwykle mniejsze.
Kiedy zwalczać chwasty w zbożach jarych?
Skuteczność zwalczania chwastów zależy od wielu czynników. Pierwszą z nich jest faza, w jakiej zwalczamy chwasty. Im wcześniejsza faza rozwojowa chwastów, tym wyższa skuteczność środka. Zabieg ochrony powinien być przeprowadzony maksymalnie do fazy 6 liści chwastu.
Jakie herbicydy stosować w zbożach jarych?
Na rynku mamy środki ochrony roślin do zwalczania chwastów w różnych fazach rozwojowych rośliny uprawnej. W większości są to środki przeznaczone do zwalczania po wschodach rośliny uprawnej. Zabiegi ochrony wykonuje się zazwyczaj od fazy 2 liści (BBCH 12), jak np. fluroksypyr, fenoksaprop-P-etylu, halauksyfen metylu, chociaż na rynku są zarejestrowane również preparaty do odchwaszczania od fazy 1. liścia, np. oparte o diflufenikan.
W późniejszych fazach rozwojowych chwasty można zwalczać, opierając się na takich substancjach czynnych, jak dikamba, florasulam, MCPA, mekoprop-p, tribenuron metylowy, metsulfuron metylowy, 2,4-D. Niektóre substancje czynne można stosować do pełni fazy liścia flagowego, np. preparaty oparte na mieszaninę takich substancjach, jak fluroksypyr, chlopyralid i MCPA.
Warunki pogodowe a skuteczność odchwaszczania
Skuteczność środków ochrony roślin jest większa podczas bezwietrznej pogody, co ogranicza znoszenie cieczy roboczej. Podczas wykonywania zabiegów ochrony należy pamiętać również o temperaturze powietrza. Każda substancja czynna posiada temperaturę minimalną działania. Poniżej wartości zabieg może być nieskuteczny. Dzieje się tak dlatego, że poniżej wartości minimalnej temperatury substancja czynna herbicydu wchłania się i przemieszcza znacznie wolniej. Stąd też środek może zadziałać z dużym opóźnieniem lub też jego działanie jest mniejsze. W tym czasie chwasty mają więcej czasu, by rozłożyć substancję czynną do metabolitów mniej aktywnych, co obniża skuteczność zabiegu herbicydowego.
Warto również wiedzieć, że wraz ze wzrostem temperatury skuteczność działania zwiększa się. Tribenuron metylu działa już w temperaturze 2–4°C. Florasulam działa już w temperaturze 4–5°C, a metsulfuron metylowy 5–6°C. Wyższych temperatur wymaga fluroksypyr (7–8°C), diflufenikan, mekoprop, i dikamba (8°C), zaś 2,4-D i MCPA to 8–12°C. Minimalna temperatura dla fenoksaprop-P-etylu to 10°C, a tifensulfuronu metylu 12°C.
Odporność chwastów na herbicydy – jak jej zapobiegać?
Odpowiedni wybór dawki, fazy rozwojowej rośliny uprawnej i chwastu oraz wykonanie zabiegu w sprzyjających warunkach pogodowych jest gwarantem sukcesu zabiegu. Co w sytuacji, gdy zabieg się nie powiedzie? Jeżeli spełniliśmy wyżej wymienione punkty, to może się okazać, że mamy do czynienia z uodpornieniem się danego gatunku chwastu na stosowaną substancję czynną. Takie zjawisko obserwuje się szczególnie w sytuacjach, gdy zbyt często substancje z jednej grupy HRAC, czyli o tym samym mechanizmie działania, pojawiają się na tym samym polu. Chcąc przeciwdziałać pojawianiu się odporności chwastów, należy substancje czynne stosować naprzemiennie. Warto, by substancja czynna należąca do tej samej grupy HRAC pojawiała się na stanowisku raz w sezonie wegetacyjnym.
Dla przykładu w Polsce stwierdzono odporność owsa głuchego na takie substancje czynne, jak fenoksaprop-P-etylu, jodosulfuron metylowy, mezosulfuron metylowy, pinoksaden, propoksykarbazon sodu czy sulfometuron metylowy. U wyczyńca polnego stwierdzono odporność na fenoksaprop-P-etylu, jodosulfuron metylowy, mezosulfuron metylowy, pioksaden oraz sulfometuron metylowy. Natomiast miotła zbożowa wykształciła odporność na chlorosulfuron, fenoksaprop-P-etylu, jodosulfuron metylowy, pinoksaden, prokarbazon, sulfosulfuron oraz sulfometuron metylowy. Jak widzimy, pojawianie się odporności oraz wycofywanie substancji czynnych przez UE sprawia, że ochrona staje się trudniejsza. Dlatego ważne jest, by zapobiegać pojawianiu się odporności chwastów poprzez rotację substancji czynnych oraz stosowanie odpowiednio wysokich dawek, które zwiększają efektywność zabiegu.
Jeśli podejrzewasz, że na plantacji pojawiły się chwasty odporne na działanie herbicydów, zgłoś się do najbliższej jednostki naukowej, np. Instytutu Ochrony Roślin lub uniwersytetu.
