Co znajdziesz w artykule?
Gdy ZM Ursus produkowały traktory lekkie, takie jak Ursus C-328 oraz C-4011, Polscy rolnicy zaczęli skarżyć się na to, że ciągniki te są zbyt małe i zbyt słabe na obecne realia. Kreatywni inżynierowie chcieli wyjść na przeciw oczekiwaniom rolników i dzięki temu powstała ciężka seria Ursusa.
Jak wiemy, ZM Ursus swoją pierwszą współpracę z czechosłowackim Zetorem nawiązały już w roku 1961. Dzięki temu powstał Ursus C-4011, który dał początek najpopularniejszemu ciągnikowi w Polsce, a mianowicie Ursusowi C-360, potocznie nazywanemu „sześćdziesiątką”. Do Brna został oddelegowany inżynier Sławski, aby tam Polsko-Czechosłowacki Ośrodek Badawczo-Rozwojowy opracował konstrukcję ciężkiego ciągnika rolniczego. Tak narodził się Ursus C-385 i nastąpił kolejny przełom w polskim rolnictwie.
Współpraca Ursusa z Zetorem i powstanie C-385
Lecz rodzi się pytanie: „Czy ten ursus był naszym dziełem, czy tak jak mniejszy C-4011, był kopią zetora?”. Otóż Ursus C-385 był i jest bez wątpienia nasz. Mimo że początki były w Zetorze, to polscy konstruktorzy z Ursusa go opracowali. Seryjna produkcja została uruchomiona w lipcu w 1969 roku. W Polsce powstawał Ursus C-385, natomiast w Czechosłowacji produkowano Zetora 8011 Crystal.
Budowa i możliwości Ursusa C-385
Silnik, jaki został zastosowany w tej konstrukcji, posiadał oznaczenie Z-7501 i generował moc 75 KM przy 2200 obr./ min. Jednostka napędowa o pojemności 4561 cm3 uzyskiwała moment obrotowy 268 Nm przy 1450 obr./min. W ciągniku zastosowano skrzynię biegów o ciekawej konstrukcji. Główna skrzynia posiadała jedynie 4 biegi do przodu, lecz bez wstecznego. Ze skrzynią pracował reduktor, w którym realizowano bieg wsteczny. Dzięki takiemu połączeniu można było uzyskać 8 biegów do przodu oraz 4 do tyłu. Jednakże zastosowano jeszcze planetarną przekładnię (wzmacniacz momentu). Takie rozwiązanie sprawiło, że kierowca miał do dyspozycji 16 biegów do przodu oraz 8 do tyłu. Konstruktorzy zastosowali również hydrauliczne wspomaganie kierownicy. Podczas ciężkich prac polowych było to dużym ułatwieniem i wygodą dla operatorów.
W zależności od wersji ciągnik mógł posiadać sztywną bądź amortyzowaną przednią oś. Kabina Ursusa C-385 zamontowana była na tzw. silentblokach (gumowych amortyzatorach), które tłumiły drgania i redukowały hałas w kabinie kierowcy.
Podnośnik hydrauliczny to również ciekawa konstrukcja, jaka została zamontowana w tym ciężkim ciągniku. Do jego sterowania służyły dwie dźwignie umieszczone obok fotela kierowcy. Jedna z nich służyła do wyboru regulacji podnośnika. Do wyboru była regulacja pozycyjna, regulacja siłowa, regulacja mieszana oraz regulacja ciśnieniowa. Druga dźwignia odpowiadała za podnoszenie oraz opuszczanie przyłączonego narzędzia.
Rozwój modeli ciężkiej serii Ursusa
W marcu 1971 roku linię produkcyjną opuścił tysięczny Ursus C-385. W kolejnych latach produkcji Zakłady Mechaniczne Ursus opuszczały kolejne ciągniki i tak w roku 1973 wprowadzono modernizację, która została wdrożona do produkcji w roku 1975. Najważniejszą zmianą było zastąpienie silnika Z-7501 na Z-8001, który generował moc 82 KM. Zastosowano również skrzynię biegów, która umożliwiała montaż przedniego napędu. I tak powstał pierwszy produkowany w Polsce ciągnik o napędzie czterokołowym – Ursus C-385A.
Ursusów C-385A powstało ok. 1600 egzemplarzy. Traktor ten cały czas był modernizowany i przez to powstało wiele różnych modeli, które tak naprawdę różniły się od siebie drobnymi zmianami. W swojej ofercie Ursus posiadał takie modele, jak: 902, 904, 912, 914, 1002, 1004, 1012 czy 1014. Ostatnia cyfra w oznaczeniu oznacza liczbę napędzanych kół. Ursusy z serii 1000 wyposażone były w turbosprężarki i generowały moc 96 KM.
Jeszcze cięższe modele – Ursus 1201 i 1604
Udana konstrukcja Ursusa C-385 skłoniła polskich inżynierów, aby dalej rozwijać ten traktor. Tak powstał Ursus 1201, który opracowany został na podstawie C-385.
Zastosowano w nim silnik sześciocylindrowy, który generował moc aż 112 KM. Zwiększono udźwig podnośnika z 1700 kg na 3000 kg oraz zastosowano lepsze sprzęgło. Mimo zmian udało uzyskać się unifikacje części na poziomie ok. 85%, co było bardzo dobrym wynikiem. Linie produkcyjne opuszczał również bliźniaczy model 1204, który wyposażony był w napęd na przednią oś, która pochodziła z Ursusa C-385A.
Polscy konstruktorzy rozwijali ciągnik dalej i tak w roku 1978 rozpoczęto produkcję modelu 1604. Traktor ten posiadał ten sam sześciocylindrowy silnik, co 1201, lecz o mocy aż 153 KM. Udało się wygenerować taką moc dzięki zastosowaniu turbosprężarki. Zwiększono udźwig tylnego podnośnika do 4000 kg. Załączanie wałka WOM odbywało się dzięki hydraulicznemu sprzęgłu w układzie, co było sygnalizowane kontrolką na tablicy rozdzielczej. Zmodyfikowano skrzynię biegów, zmniejszając liczbę biegów do 12 w przód i 6 w tył. W 1984 roku model ten zastąpiono Ursusem 1614, który był zmodernizowaną wersją 1604. Ciągnik ten produkowany był przez ZM Ursus aż do roku 2009.
Eksport i modernizacje ciągników Ursus
Podczas produkcji tzw. ciężkiej serii ZM Ursus postawił bardzo na eksport, gdzie trafiały m.in. wersje Finn oraz DeLuxe. Mówiło się, że traktory, które były przeznaczone na rynek zagraniczny, były lepiej wykonane. Do produkcji były używane materiały o dużo lepszej jakości, a części lepiej trzymały wymiar. Rynek krajowy rządził się innymi prawami, gdzie liczyła się sztuka i trzeba było pracować na tym, co jest. Obecnie wielu rolników chwali sobie sprowadzane z zagranicy Ursusy i używa ich do dzisiaj bez konieczności przeprowadzania poważnych remontów. Wersja DeLuxe miała w standardowym wyposażeniu to, co na polskim rynku było jako opcja.
Modernizacja M87
W roku 1990 rozpoczęta została modernizacja dotychczasowych modeli ciężkiej serii Ursusa. W skład tej serii wchodziło 10 modeli w przedziale mocy od 58 kW do 113 kW. Głównymi zmianami było zastosowanie zsynchronizowanej skrzyni biegów oraz hydraulicznego sterowania sprzęgłem. Zmienił się również wygląd ciągników. Wyposażono je w nowe maski, kabiny z nowym wnętrzem, regulowaną kierownicę. Traktor można było wyposażyć również w przedni TUZ oraz WOM. Nowe modele charakteryzowały się zmienionym sposobem ich oznaczania. W tym przypadku na masce można było zauważyć symbol np. 932, 934, 1032, 1034, 1134,1634 itd. Jednak najmocniejszym ciągnikiem z tej serii był Ursus 1934. Produkowano go od 2001 aż do 2009 r.
