15 czerwca będzie ostatnim dniem na złożenie wniosku o płatności bezpośrednie i obszarowe z PROW w kampanii 2020. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom swoich beneficjentów, ARiMR wydłuża godziny otwarcia swoich biur powiatowych.

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom swoich beneficjentów, Agencja wydłuża pracę biur powiatowych w całym kraju – będą one otwarte dodatkowo w sobotę, od godz. 07.30 do godz. 15.30, a w ostatni dzień składania wniosków – poniedziałek 15 czerwca – od 7:30 do godz. 22.00.

Składający dokumenty rolnicy mogą otrzymać w placówkach ARiMR niezbędne wsparcie techniczne przy wypełnianiu wniosku.

Przedłużona kampania dopłat bezpośrednich za 2020 rok powoli dobiega końca. Do 10 czerwca Agencja zarejestrowała blisko 1,2 mln wniosków.

Już tylko do poniedziałku, 15 czerwca, biura powiatowe ARiMR będą przyjmowały wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich i obszarowych z PROW. Można je składać zarówno przez aplikację eWniosekPlus, jak i w wersji papierowej. Można je również złożyć poprzez platformę ePUAP, przesłać pocztą tradycyjną lub pozostawić w udostępnionej wrzutni na dokumenty.

Wnioski o dopłaty bezpośrednie i obszarowe za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus będzie można składać również po 15 czerwca 2020 r. Jednak za każdy dzień roboczy opóźnienia (ostateczny termin ich przyjmowania upływa 10 lipca 2020 r.), należna kwota płatności zostanie pomniejszona o 1 proc.

150 tys. zł premii dla młodego rolnika. Wnioski od 3 czerwca

Modernizacja i restrukturyzacja małych gospodarstw – wnioski do 30 czerwca

10 czerwca 2020 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Tomasz Nowakowski oraz Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej nadbryg. Andrzej Bartkowiak podpisali w centrali ARiMR w Warszawie porozumienie o współpracy.

Celem zawartego porozumienia jest podejmowanie wspólnych przedsięwzięć na rzecz poprawy bezpieczeństwa na terenach wiejskich. Odbiorcami tych działań mają być głównie rolnicy i mieszkańcy wsi, ale również zawodowe i ochotnicze straże pożarne.

Na czym będzie polegać współpraca?

Współpraca ma polegać przede wszystkim na wspólnym organizowaniu kampanii informacyjnych, akcji edukacyjnych, prelekcji i szkoleń.  Dla obu partnerów podpisanego w środę porozumienia nie będzie to nowe doświadczenie. ARiMR od wielu lat współdziała ze strażakami realizując różne projekty dotyczące bezpieczeństwa na wsi. Jednym z ważniejszych jest przeciwdziałanie wypalaniu traw
i nieużytków.

Niestety, mimo corocznych apeli ten niebezpieczny proceder, niszczący środowisko naturalne, degradujący glebę, będący zagrożeniem dla życia zwierząt i ludzi, jest nadal kontynuowany. Do jakiej tragedii może doprowadzić, przekonaliśmy się oglądając w tym roku gigantyczny pożar Biebrzańskiego Parku Narodowego. Gaszenie płonących traw to także olbrzymie koszty dla straży pożarnej. Prowadzenie akcji edukacyjno-informacyjnych wśród mieszkańców wsi staje się w tej sytuacji niezwykle potrzebne.

Nadbryg. Andrzej Bartkowiak Komendant Główny Straży Pożarnej wyraził zadowolenie z podpisania porozumienia i wzmocnienia współpracy Agencji z PSP

– Widzę poprzez to porozumienie dużą możliwość w zakresie profilaktyki i edukacji. Chcemy rozwinąć dotychczasową współpracę ze szczebla samorządowego na zasięg ogólnokrajowy. Współpraca z ARiMR ma na celu w znacznej mierze przeciwdziałanie wypalaniu traw, jak również podniesienie poziomu bezpieczeństwa w rolnictwie – powiedział Komendant.

– Jestem bardzo zadowolony z podpisania tego porozumienia. Współpraca z Państwową Strażą Pożarną ma na celu w szczególności przeciwdziałanie wypalaniu traw i ściernisk – dodał Tomasz Nowakowski Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. –  Chcemy chronić bezpieczeństwo zarówno rolników, jak i strażaków. Życzę jednocześnie wszystkim strażakom, aby z każdego wyjazdu bezpiecznie wracali do domu – podsumował Prezes ARiMR.

Pomoc suszowa – kiedy rolnicy dostaną pieniądze?

Przed nami ciepła noc. Na wschodzie gorąca. Temperatura spadnie w pobliże 12 stopni na Kaszubach, 13 stopni na zachodzie, 14 stopni na południu i północy, 15-16 stopni w centrum i 16-18 stopni na wschodzie kraju oraz na południowym i środkowym Mazowszu. Opady deszczu i burze możliwe są w pasie od Mławy, Płocka po Warszawę, Grójec, Sochaczew, Radom, Kielce, Sandomierz, Puławy.

W ciągu dnia w każdym województwie pojawią się przelotne opady i burze. Jest jednak obszar gdzie zjawisk będzie zauważalnie więcej-Podkarpacie, Małopolska, Świętokrzyskie oraz Warmia i Żuławy.

Będzie to bardzo parny, duszny dzień.

W kolejnych dniach burze będą codziennością w naszym kraju. Ale nie będzie ich jakoś bardzo dużo. Największe ryzyko burz będzie od Jeleniej Góry po Kłodzko, Opole, Katowice, Kraków, Nowy Sącz, Rzeszów. Najmniejsze szanse na burze mieć będzie pas od Zielonej Góry po Kalisz, Łódź, Suwałki, Białystok.

Łukasz Sieligowski 

Temat wypłat pomocy suszowej za rok 2019 od dawna niepokoi rolników. Co jakiś czas też Ministerstwo Rolnictwa Rozwoju Wsi i obsługująca płatności Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, informują jedynie o cząstkowych postępach w tej sprawie. A spora grupa rolników, o czym pisaliśmy wielokrotnie, do dziś nie doczekała się wypłaty wsparcia. Sprawą zainteresował się również Rzecznik Praw Obywatelskich, który poprosił Ministra o wyjaśnienia w kwestii jak to ujął, Rzecznik Adam Bodnar: „przewlekłości w rozpatrywaniu wniosków o wypłatę pomocy suszowej”.

Jeszcze ponad 126 tys. wniosków   

Z początkiem czerwca br. Ministerstwo odpowiedziało Rzecznikowi, że w związku z ubiegłoroczną suszą, na dzień 29 maja 2020 r., wsparcie w formie dotacji wypłacono 261.746 beneficjentom na kwotę 1.239,6 mln zł. A w tym 35.739 beneficjentom zostały wypłacone zaliczki na kwotę 89,35 mln zł.
Na rozpatrzenie wniosków i wypłatę pomocy w wysokości ok. 1.054,97 mln zł oczekuje 126.407 producentów rolnych, w tym 35.739 producentów rolnych, którzy otrzymali zaliczki.
Resort poinformował także, że w bieżącym roku na wypłatę ww. pomocy przeznaczone zostały środki w wysokości:

• 253.098 tys. zł, przekazane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa na podstawie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2020 r.,
• 280.000 tys. zł, pozyskane w wyniku zmiany przeznaczenia części rezerwy celowej zaplanowanej w ustawie budżetowej na 2020 r. w poz. 7 – 110.000 tys. zł oraz poz. 61 – 100.000 tys. zł, a także uruchomieniu środków z rezerwy celowej poz. 4 w wysokości 70.000 tys. zł.

Nadal nie wiadomo kiedy?

Minister stwierdził również, że nie ma możliwości określenia jaką liczbę beneficjentów pomocy stanowią małe gospodarstwa rolne, gdyż parametru tego nie ujęto w  kryteriach przyznawania pomocy. Szef resortu nie określił też, kiedy rolnicy mogą spodziewać się wypłaty zaległego wsparcia suszowego.
Mimo, że wcześniej minister – o czym już pisaliśmy – zapewniał iż pomoc trafi na konta rolników, gdy tylko zostanie uchwalony tegoroczny budżet. Później na przeszkodzie stanęła walka z koronawirusem i w efekcie zdecydowano, że część rolników dostanie tylko 2,5 tys. zaliczki, a na resztę pieniędzy trzeba będzie poczekać do przyszłego roku. Nadzieje wróciły w maju, po zapewnieniu Ministra, że wypłaty ruszą wraz z nowelizacją budżetu. Niestety do tej pory obietnicy tej nie zrealizowano, a rolnicy wspomagają się preferencyjnymi kredytami klęskowymi i obrotowymi, co nie jest dobrym prognostykiem dla ich zagrożonych finansów. Szczególnie, że susza i gospodarcze zawirowania nie mijają lecz narastają, a przewidywania nie napawają optymizmem.
Do tematu z pewnością powrócimy.

Tekst przygotował: Robert Gorczyński
Źródła: MRiRW i RPO
Foto: Pixabay

Pomoc suszowa: dodatkowe 280 mln na wypłaty dla rolników

Ponad 80% konsumentów chce, aby sieci handlowe w Polsce miały obowiązek zaopatrywania się w art. rolno-spożywcze, przynajmniej częściowo, u lokalnych wytwórców. I gdyby taki nakaz wszedł w życie, większość chętnie kupowałaby te produkty. Eksperci podkreślają, że to poprawiłoby funkcjonowanie gospodarki i rolnictwa. Podniosłoby też jakość żywności sprzedawanej w sklepach, a także – wbrew pozorom – obniżyłoby ceny. Natomiast sieci mogłyby zwiększyć sprzedaż i zyskać klientów, którzy obecnie zaopatrują się na targowiskach.

W połowie maja br. poseł koalicji rządzącej zwrócił się z pytaniem do ministra rozwoju o możliwość wprowadzenia rozwiązań obligujących sieci handlowe do zaopatrywania się w artykuły rolno-spożywcze (w tym w pieczywo, mleko, jaja, nabiał, wędliny, mięsa, warzywa, owoce, przetwory, soki warzywne i owocowe oraz wyroby mączne) pochodzące z powiatu, w którym znajduje się dana placówka. Na razie nie ma odpowiedzi. Natomiast są wyniki badania, w którym zapytano Polaków o takie rozwiązanie. I z niego wynika, że aż 85,7% rodaków chce tak odgórnie narzuconego obowiązku dla sklepów.

– Konsumenci już o tym wiedzą, że należy jeść to, co jest produkowane blisko nas. Taka żywność jest najzdrowsza i najświeższa. W transporcie niektóre produkty, np. pomidory, często szybciej się psują. Ponadto dostawy z daleka ewidentnie szkodzą środowisku naturalnemu, na co coraz większą uwagę zwracają Polacy – mówi Juliusz Pająk z Fundacji AGROunia.

 

Jak komentuje dr Krzysztof Łuczak, wieloletni ekspert rynku retailowego, dla sieci handlowych byłoby to sporym wyzwaniem w zakresie zaopatrywania sklepów i logistyki dostaw. Ale jednocześnie mogłoby to być szansą na pozyskanie nowych klientów, którzy dotychczas tego typu zakupy robili na targowiskach.

– Gdyby do tego doszło, wyzwaniem dla sieci będzie wynegocjowanie odpowiednich cen, które zachęcą konsumentów do kupowania lokalnych produktów. To oczywiście może przełożyć się na umowy z ogólnopolskimi i zagranicznymi producentami, ponieważ przestrzeń w sklepie będzie trzeba podzielić na większą ilość dostawców – stwierdza Arkadiusz Paprzycki z aplikacji Zdrowe Zakupy.

 

Gdyby ww. obowiązek wszedł w życie, większość respondentów chętnie kupowałaby lokalne produkty. Tak zadeklarowało aż 89,3% konsumentów. Jak podkreśla dr Łuczak, wyniki wyraźnie wskazują na to, że lokalne produkty są bardzo pożądane przez konsumentów. W połączeniu z ich właściwą prezentacją, np. dedykowaną półką, mogą przyczynić się do wzrostu sprzedaży w sklepach.

– Wynika to głównie z tego, że takie artykuły są uznawane za zdrowsze niż sprowadzane z daleka. Polacy w ostatnich latach coraz bardziej zwracają uwagę na jakość spożywanej żywności. Ponadto chcą wspierać rodzime firmy. Lokalny patriotyzm uwidocznił się zwłaszcza w obliczu pandemii. Wówczas konsumenci mocniej niż wcześniej zaczęli deklarować kupno produktów krajowego pochodzenia – zauważa Arkadiusz Paprzycki.

 

Niestety lokalne produkty są często droższe od importowanych. Zatem istnieje obawa, że gdyby były w większości sklepów, to wówczas byłoby ogólnie drożej na rynku. Jednak dr Łuczak wyjaśnia, że skrócenie łańcuchów dostaw może finalnie obniżyć ceny. Produkty lokalne mogą kosztować podobnie albo być tylko niewiele droższe od art. krajowych. Ponadto klienci są coraz bardziej świadomi tego, że pieniądze ze sprzedaży takich towarów wracają do ich społeczności, choćby w postaci podatków czy inwestycji.

– Wskazane rozwiązanie z pewnością poprawiłoby funkcjonowanie polskiej gospodarki i rolnictwa. Podniosłoby walory jakości produktów, bo eksportowane artykuły często są gorszej jakości. Jeśli chodzi o ceny, konsumenci nie powinni się obawiać. Obecnie lokalne produkty są droższe, bo rynek jest mocno zaburzony. Gdy polscy rolnicy będą mogli zwiększyć produkcję, kupowanie ich artykułów zapewne stanie się tańsze – podsumowuje ekspert z Fundacji AGROunia.

 

Badanie zostało wykonane przez UCE RESEARCH (platformę analityczno-badawczą należącą do brytyjskiej spółki UCE GROUP LTD.) na zlecenie aplikacji Zdrowe Zakupy. Przeprowadzono je metodą CAWI w dniach 25-31 maja br. na reprezentatywnej próbie 926 dorosłych Polaków.

Źródło: biznes.interia.pl

Trwają przygotowania do uruchomienia tzw. aplikacji suszowej. W założeniu ma ona wspomóc rolników i administrację państwową w sprawnym czasowo i dokładnym kwotowo szacowaniu strat. Jednak z tym mogą być problemy, co w warunkach pogłębiającej się suszy oraz obecnego kryzysu gospodarczego, miast pomóc, może doprowadzić do spotęgowania rolniczych problemów. Najważniejsze wątpliwości to: brak możliwości alternatywnego zgłaszania szkód, niedostateczna liczba punktów pomiarowych i nadmierne uśrednienia w szacowaniu wyników pomiarów.

Błędy i brak odwołania

Środowiska rolnicze wielokrotnie zgłaszały już błędy w sposobie szacowania szkód, brak dostatecznej liczby punktów pomiarowych oraz nieprawidłową metodologię szacowania skutków suszy. Problemem jest również to, że wprowadzenie aplikacji nie przewiduje okresu przygotowawczego i nie daje możliwości alternatywnego zgłaszania szkód. Zdaniem rolników i samorządów rolniczych, brak procedur odwoławczych podważa wiarygodność tej metody stwierdzania suszy.
Dodajmy, że tegoroczne szacowanie szkód miało się odbywać w formie hybrydowej, czyli połączenia wyników satelitarnych oraz pomiarów radarowych. Ten sposób szacowania wystąpienia suszy miał zastąpić tradycyjne komisje suszowe, które odbywały wizje lokalne na polach poszkodowanych rolników, a z których skompletowaniem i prawidłowym działaniem, z uwagi na COVID-19 mogłyby być problemy. Sprawę tę wielokrotnie sygnalizowały władze wojewódzkie,  powiatowe i gminne w wielu regionach kraju.

Nie ma radarów i satelitów

Zdaniem samorządów rolniczych, połączenie danych z radarów naziemnych i satelit rozwiązałoby problem. Niestety instytucje wdrażające projekt aplikacji zdecydowały się na wykorzystanie starego systemu z intensywnym wykorzystaniem  obecnych wskazań  Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach, które w opinii środowisk rolniczych uznać trzeba za niewystarczające.

Tego rodzaju wątpliwości znalazły się min. w piśmie Porozumienia Rolników Opolszczyzny skierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wskazywano w nim m.in., na to że: wnioski do pobrania ze strony instytutu dostępne są  tylko z tych terenów, które IUNG-PIB uznaje za dotknięte suszą, co zdaniem opolskich rolników jest bardzo niebezpieczne, bo wskazania z Puław często są zawodne. Ponadto liczba stacji IUNG-PIB na Opolszczyźnie nie zwiększa się, a to z uwagi na przyszłościowy plan prognozowania w oparciu o georadary, którego jednak jeszcze nie wdrożono. Ostatecznie zatem w opinii PRO, o suszy na danym terenie decyduje uśredniony wynik ze wszystkich stacji IUNG-PIB w województwie opolskim, co znacząco odbiega od rzeczywistości.
Do sprawy z pewnością powrócimy. Więcej informacji o przygotowaniach do wdrożenia tzw. aplikacji suszowej w artykule pt.: „Wnioski suszowe przez aplikację? (publ. 20 maja 2020 r.).

Tekst przygotował: Robert Gorczyński
Źródło: Izba Rolnicza w Opolu
Foto: Pixabay

Susza i inne klęski – ulgi i umorzenia

Susza, przymrozki i zamiecie piaskowe [POGODA]

Najwyższa Izba Kontroli wzięła pod lupę finansowanie z budżetu państwa jednostek doradztwa rolniczego. Z kontroli wynika, że środki na działania statutowe przekazywane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi były wystarczające i zostały prawidłowo wykorzystane. Jednak niepokojący, zdaniem NIK, był natomiast w latach 2016-2018 odpływ z jdr wykwalifikowanej kadry doradczej. Co było tego powodem? Głównie zbyt niskie wynagrodzenia. Dodatkowo MRiRW nie kontrolowało jakości i przydatności udzielanych usług doradczych. Najwyższa Izba Kontroli wykazała również, że wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego nie dysponowały danymi o potencjalnych grupach odbiorców swoich ofert, trudno więc oczekiwać by były one adekwatne do potrzeb.

Jak działa system doradztwa?

System doradztwa rolniczego w Polsce tworzą: Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie (CDR), 16 wojewódzkich ośrodków (WODR), izby rolnicze oraz prywatne firmy doradcze mające akredytację Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Oferowane przez nie usługi, w większości bezpłatne, to głównie szkolenia, działania informacyjne, upowszechnianie metod produkcji rolniczej, wsparcie w ubieganiu się o pomoc  finansowaną ze środków krajowych i Unii Europejskiej (wypełnianie wniosków i innych dokumentów). Usługi te kierowane są przede wszystkim do rolników, ale także do właścicieli małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność na obszarach wiejskich oraz do mieszkańców tych terenów.

Zdaniem NIK, w badanym okresie jdr prawidłowo wykonywały usługi doradcze dotyczące ekonomiki i organizacji produkcji rolnej, a w ograniczonym stopniu usługi obejmujące obszar nowoczesnych technologii – brakowało  powiązań działalności doradczej z nauką. Współpraca sektora badawczo – rozwojowego z jdr sprowadzała się do udziału pracowników naukowych w konferencjach, szkoleniach, pokazach, a także zagranicznych wyjazdach studyjnych organizowanych przez te jednostki. Efekty współpracy nie były weryfikowane i miały charakter czysto teoretyczny. Tymczasem dotacje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich przeznaczone na innowacje w rolnictwie i na obszarach wiejskich wyniosły w 2016 r. – 9,8 mln zł, w 2017 r. – 6,6 mln zł, a w 2018 r. – 7,2 mln zł.

Mimo wielokrotnych nowelizacji ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego, zawarty w niej katalog stojących przed nimi zadań i usług pozostał bez znaczących zmian. W związku z tym wojewódzkie ośrodki nie oferowały usług adekwatnych dla poszczególnych grup beneficjentów, uwzględniających gospodarstwa rozwojowe i nierozwojowe czy też małych i średnich przedsiębiorców. Nie dysponowały także danymi potencjalnych odbiorców swoich ofert. Jedynymi narzędziami, jakimi się posługiwały w tym zakresie były wywiady przeprowadzane w trakcie bezpośrednich kontaktów z rolnikami oraz badania ankietowe zorganizowane przez pięć z 6 kontrolowanych ośrodków. Pytania w nich zawarte kierowano jednak do mniej niż 1% osób, które mogły być zainteresowane usługami doradczymi.

W latach 2016-2018 – najwięcej gospodarstw rolnych korzystało z publicznego doradztwa rolniczego w województwie lubelskim (w 2018 r. – 56%), a najmniej w zachodniopomorskim (w 2018 r. – 22%).

Niedostosowane oferty

Wyniki badań ankietowych zleconych przez NIK i przeprowadzonych wśród 180 rolników przez Izby Rolnicze, wskazują jednak na niedostosowanie oferty usług doradczych do potrzeb beneficjentów, szczególnie w zakresie doradztwa technologicznego i branżowego. Ankietowani zarzucali jdr koncentrowanie się głównie na usługach odpłatnych, niewłaściwy przepływ informacji o usługach doradczych oraz nadmierną biurokrację. Około 70% badanych przyznało, że korzysta z pomocy oferowanej przez prywatne firmy doradcze, głównie z powodu niskiej jakości usług doradczych wodr i ich niedostosowania do potrzeb. Dotyczyło to szczególnie rolników z województwa zachodniopomorskiego, prowadzących duże specjalistyczne gospodarstwa rolne (powyżej 50 ha), którym publiczne doradztwo rolnicze nie zapewniało wystarczającego zakresu usług i nie  było konkurencyjne wobec doradztwa prywatnego.

Zgodnie z przepisami ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego nadzór nad wojewódzkimi ośrodkami doradztwa rolniczego sprawuje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (od 20 sierpnia 2016 r., wcześniej podlegały samorządom województw) i to on kontroluje realizację ich zadań. I choć w latach 2016 – 2018 w resorcie opracowywano kwartalne plany kontroli, objęły one 71% jednostek. Co więcej, sprawdzano system ewidencji czasu pracy doradców, prowadzenie wyodrębnionej ewidencji księgowej wydatków dokonywanych z otrzymywanych dotacji, czy zwiększanie przychodów z innych źródeł, nie kontrolowano natomiast jakości i przydatności świadczonych usług doradczych. NIK nie stwierdziła także, aby na podstawie wyników przeprowadzonych kontroli dokonano usprawnienia funkcjonowania jdr.

Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli, w efektywnym planowaniu i zarządzaniu zgromadzonymi danymi o usługach doradczych mógłby pomóc, wciąż nie wprowadzony przez MRiRW Zintegrowany Elektroniczny System Doradztwa Rolniczego i Transferu Wiedzy. Co prawda, kontrolowane jdr korzystały z elektronicznych systemów wspomagających pracę doradców w bieżącej sprawozdawczości wykonanych usług, ale nie istniały jednolite zasady ich ewidencjonowania, które umożliwiałaby analizowanie, a w rezultacie efektywniejsze wykorzystywanie tych danych w doradztwie rolniczym.

Finansowanie doradztwa rolniczego i cenniki usług

Środki finansowe przeznaczone na funkcjonowanie systemu doradztwa rolniczego pochodzą głównie z dotacji celowych przekazywanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (około 70%) oraz z działalności gospodarczej prowadzonej przez same jednostki doradztwa rolniczego (około 30%). W latach 2016-2018 z tych źródeł miały one do dyspozycji w sumie ponad 618 mln zł.

Jak wynika z kontroli, kwoty te były wystarczające na realizację zadań ustawowych, NIK wykazała jednak, że spośród 6 badanych wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego 2 naruszyły dyscyplinę finansów publicznych, przekraczając zatwierdzone przez MRiRW plany wydatków:

Zachodniopomorski WORD :

• w 2017 r. o 173 tys. zł
• w 2018 r. o 316 tys. zł

Lubelski WORD

• w 2017 r. o 326 tys. zł.

Obie jednostki poinformowały o tym w sprawozdaniach z wykonania planów finansowych, które bez uwag zatwierdziło MRiRW. Tymczasem przekraczanie planowanych wydatków oznacza, z jednej strony niewłaściwą gospodarkę finansową w tych jednostkach, z drugiej – brak należytego nadzoru ze strony ministerstwa. Ostatecznie, w związku z wykazanymi przez NIK nieprawidłowościami, MRiRW zadeklarowało, że zgłosi w tych dwóch przypadkach naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Do zadań Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi należy także zatwierdzanie cenników: odpłatnych usług szkoleń i kursów, przygotowywania biznesplanów i wniosków o pomoc finansową oferowanych przez poszczególne jednostki. Kontrola pokazała, że za podobne usługi pobierały one różne opłaty, a w cennikach pięciu z 6 wodr wyodrębniono pozycję „inne kursy/szkolenia’’ co mogło prowadzić do nadużyć. Tak ogólny zapis, zdaniem NIK umożliwiał bowiem dowolne pobieranie opłat za świadczenia, które powinny być bezpłatne.

Zapis ten wykorzystał Lubelski ODR. W 2018 r. jednostka zorganizowała 135 szkoleń, m.in. na temat stosowania nowoczesnych metod agrotechnicznych, hodowli oraz przetwórstwa rolno – spożywczego, rachunkowości w gospodarstwach rolnych, rolnictwa ekologicznego, ubiegania się o przyznanie pomocy finansowanej. W szkoleniach wzięło udział w sumie 5320 uczestników, przy czym od ponad połowy – 2844 osób pobrano po 50 zł za udział w szkoleniu. W ocenie NIK, Lubelski ODR zrobił to bezprawnie.

Niskie płace motywują doradców – do rezygnacji z pracy

W 2018 r. pracownicy merytoryczni ośrodków doradztwa rolniczego zarabiali średnio od 3128 zł brutto w Podkarpackim ODR (ok. 800 zł mniej niż wynosiła przeciętna płaca w tym województwie) do 3867 zł brutto w Śląskim ODR (ok. 650 zł mniej niż średnio w województwie).

To właśnie niskie pensje i niezadowalający system podziału nagród, przyznawania premii i podwyżek sprawiały, że specjaliści rezygnowali z pracy w jednostkach doradztwa rolniczego. Większość pracowników merytorycznych, którzy wzięli udział w ankiecie przeprowadzonej na zlecenie NIK przyznała, że wynagrodzenie nie motywowało ich do pracy.

W badanym okresie najwięcej osób – 99 – odeszło z Lubelskiego ODR, a na ich miejsce przyjęto tylko 60. Jak wynika z zebranych danych, to właśnie w tym województwie na jednego doradcę przypadało najwięcej gospodarstw – w 2018 r. – 727 (najmniej w Śląskiem – 127).

Jak ocenia NIK, mimo to w latach 2016-2018 zasoby kadrowe zapewniały we wszystkich 6 kontrolowanych ODR sprawne wykonywanie ich ustawowych zadań, a zatrudnieni w nich doradcy spełniali wymagania dotyczące stażu pracy i kwalifikacji – wykształcenie wyższe rolnicze posiadało od 71% w Lubuskim ODR do 95% w Podkarpackim ODR.

Źródło/grafika: Najwyższa Izba Kontroli