Prawidłowo rozwijająca się roślina kukurydzy „książkowo” powinna mieć jeden pęd i wykształcić jedną, dorodną kolbę. Jak to jednak w przyrodzie bywa, natura zaskakuje człowieka różnymi modyfikacjami od ogólnie przyjętego wzorca. Wyjaśnijmy, co jest przyczyną rozwoju pędów bocznych w kukurydzy, tzw. pasierbów.
Przyczyny rozwoju pędów bocznych
Powodów krzewienia się kukurydzy może być kilka. Jedną z najczęstszych przyczyn jest uszkodzenie stożka wzrostu pędu głównego. Merystem wierzchołkowy na pędzie głównym może ulec uszkodzeniu w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych, np. po przymrozku lub silnym gradobiciu.
Inną przyczyną uszkodzenia jest również żerowanie szkodników, w tym szczególnie larw ploniarki zbożówki.
Rozwój pędów bocznych kukurydzy to nie zawsze następstwo niekorzystnych warunków pogodowych czy też szkodliwości szkodników. Zdarza się, że krzewienie się kukurydzy to następstwo błędów uprawowych, jakie popełniliśmy jeszcze na etapie siewu. Duże odstępy pomiędzy roślinami oraz zbyt mała obsada zwiększają ryzyko rozwoju pędów bocznych kukurydzy.
Inną przyczyną mogą być także uszkodzenia roślin przez herbicydy – głównie z grupy inhibitorów syntezy enzymu ALS.
Niektóre odmiany kukurydzy genetycznie wykazują większą tendencję do krzewienia się. Zjawisko to może być wywołane „luksusowymi” warunkami – dużą dostępnością wody oraz składników odżywczych w glebie, a także sprzyjającą rozwojowi roślin temperaturą. Odmiany z silną tendencją do krzewienia się mogą tworzyć jeden lub więcej pędów bocznych na prawie każdej roślinie, nawet przy stosunkowo dużej obsadzie roślin, jeśli sprzyjają temu warunki atmosferyczne oraz glebowe, zwłaszcza na początku sezonu wegetacyjnego.
Jaki jest wpływ krzewienia się kukurydzy na plon?
Krzewienie się kukurydzy jest formą plastyczności fenotypowej tego gatunku. Oznacza to, że genotyp kukurydzy (informacja zapisana w genach) może ulec ekspresji w kilku różnych wariantach fenotypowych. Zjawisko to może wpłynąć negatywnie na plon, jeżeli po uszkodzeniu pędu głównego żaden z pędów bocznych nie wykazuje dominacji, wówczas istnieje ryzyko, że taka roślina nie zawiąże kolby na żadnym z pędów.
Szczegółowe badania sprawdzające wpływ rozwoju pędów bocznych na plon przeprowadzały liczne ośrodki naukowe, m.in. w Stanach Zjednoczonych, już w latach 30. ubiegłego wieku. Badania te powtórzył w 2019 i 2020 r. zespół badaczy z Rolniczej Stacji Doświadczalnej w Kansas (Kansas Agricultural Experiment Station). Naukowcy sprawdzali plon dla trzech różnych obsad: 25 000, 42 000 i 60 000 roślin na ha, w różnych warunkach glebowych, sprawdzając, czy krzewienie się kukurydzy przy niższej obsadzie może rekompensować niższe plonowanie.
Uzyskane wyniki wskazują na to, że w niektórych przypadkach rozwój pędów bocznych może w niewielkim stopniu wpłynąć pozytywnie na plon przy zbyt niskiej obsadzie, ale przede wszystkim to większe zagęszczenie roślin miało największy wpływ na maksymalizację plonu. Rekompensacja plonu przy niskiej obsadzie miała miejsce tylko w przypadku poletek założonych na glebie o wysokiej zawartości materii organicznej.
Co jednak istotne, w żadnym z analizowanych wariantów doświadczenia, niezależnie od środowiska czy zagęszczenia roślin dla badanych genotypów, pędy boczne nie miały istotnego szkodliwego wpływu na plony kukurydzy.
