Inwestycje w odnawialne źródła energii na terenach wiejskich wciąż mogą liczyć na wsparcie ze środków publicznych. Jednym z najważniejszych instrumentów pozostaje program „Energia dla wsi”, finansowany ze środków Funduszu Modernizacyjnego. Po dużym zainteresowaniu poprzednim naborem Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przygotowuje kolejny. Zgodnie z obecnymi informacjami III nabór ma rozpocząć się 1 października 2026 r.
To dobry moment, aby rolnicy, spółdzielnie energetyczne i pozostali potencjalni beneficjenci nie czekali do dnia rozpoczęcia naboru, ale już teraz rozpoczęli przygotowanie inwestycji.
Co można sfinansować?
„Energia dla wsi” jest programem skierowanym na rozwój odnawialnych źródeł energii na terenach wiejskich. Wsparciem mogą być objęte m.in. instalacje:
- fotowoltaiczne,
- wiatrowe,
- wodne,
- biogazowe, pracujące w warunkach wysokosprawnej kogeneracji,
- magazyny energii.
Dla inwestora istotne jest również to, że finansowanie może mieć formę zarówno dotacji, jak i pożyczki. Połączenie obu form wsparcia pozwala w wielu przypadkach pokryć znaczną część, a nawet całość kosztów kwalifikowanych projektu, bez konieczności pozyskiwania dodatkowego finansowania zewnętrznego, np. kredytu bankowego.
Dotacja i pożyczka – zróżnicowane zasady wsparcia
Poziom i forma wsparcia zależą od rodzaju planowanej inwestycji. W przypadku biogazowni oraz elektrowni wodnych możliwe jest uzyskanie dotacji w wysokości od 45% do 65% kosztów kwalifikowanych. Pozostała część finansowania może zostać uzupełniona pożyczką, która może sięgać nawet 100% kosztów kwalifikowanych projektu.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku pozostałych źródeł OZE objętych programem, takich jak instalacje fotowoltaiczne czy wiatrowe. W ich przypadku wsparcie ma formę pożyczki – bez dotacji. Pożyczka może pokryć do 100% kosztów kwalifikowanych inwestycji.
Inwestorzy, którzy dotychczas nie prowadzili działalności w zakresie produkcji energii ze źródeł odnawialnych, muszą się jednak liczyć z koniecznością wniesienia wkładu własnego w wysokości 15% kosztów kwalifikowanych. Będą oni zobowiązani do realizacji inwestycji w formule „project finance”. Oznacza to nie tylko konieczność zapewnienia wkładu własnego, ale również brak możliwości wnioskowania o zaliczkę oraz konieczność wniesienia dodatkowych zabezpieczeń na etapie podpisywania umowy o dofinansowanie lub przed pierwszą wypłatą środków.
Sposób finansowania projektu zależy od wielu czynników, a prawidłowo przygotowany montaż finansowy może mieć istotne znaczenie na etapie oceny projektu. Oprócz potwierdzenia, że inwestycja jest na odpowiednim etapie przygotowania dokumentacyjnego, konieczne jest również wykazanie, że Beneficjent posiada środki pozwalające na jej realizację.
Przed przygotowaniem wniosku warto więc sprawdzić nie tylko kwalifikowalność samej inwestycji, ale również dostępne dla niej formy i poziomy wsparcia. Równie ważne jest odpowiednio wczesne przygotowanie Beneficjenta do zapewnienia finansowania całego projektu.
Rolnik – o czym pamiętać
W przypadku inwestycji realizowanych przez rolników istotne jest nie tylko spełnienie formalnych warunków programu, ale również właściwe przygotowanie modelu prowadzenia działalności i wykorzystania energii.
Przy weryfikacji, czy wnioskodawca spełnia definicję rolnika, należy sprawdzić:
- formę prawną wnioskodawcy – rolnikiem może być osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba prawna,
- czy wnioskodawca prowadzi działalność rolniczą przez okres co najmniej 12 miesięcy,
- czy w ramach tej działalności prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, położone w ramach zabudowy zagrodowej w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych lub prowadzi dział specjalny produkcji rolnej.
W przypadku rolnika będącego osobą fizyczną trzeba dodatkowo zweryfikować, co stanie się z wyprodukowaną energią. Jeżeli rolnik chce sprzedawać energię elektryczną do sieci, musi prowadzić w tym zakresie działalność gospodarczą. Jeżeli jej nie prowadzi, przed rozpoczęciem sprzedaży energii musi ją zarejestrować.
Energia dla wsi – nie tylko dla rolników
Program „Energia dla wsi” nie jest skierowany wyłącznie do rolników. O dofinansowanie mogą ubiegać się również spółdzielnie energetyczne, ich członkowie będący przedsiębiorcami oraz powstające spółdzielnie energetyczne. W przypadku spółdzielni energetycznej lub jej członka będącego przedsiębiorcą zastosowanie mają warunki określone dla tej kategorii wnioskodawców, a nie wymagania dotyczące rolnika. Podobnie powstająca spółdzielnia energetyczna nie musi spełniać wymagań dotyczących prowadzenia działalności rolniczej, okresu jej prowadzenia czy posiadania zabudowy zagrodowej.
Warto zwrócić uwagę na tę grupę beneficjentów. „Energia dla wsi” jest bowiem najczęściej kojarzona ze wsparciem dla rolników, podczas gdy możliwość uzyskania dofinansowania przez spółdzielnie energetyczne lub jej członków będących przedsiębiorcami lub powstające spółdzielnie energetyczne może być istotna dla podmiotów rozwijających lokalną energetykę. Tym bardziej, że limit wielkości instalacji dla tego rodzaju podmiotu rośnie do maksymalnie 10 MW (dla rolnika jest to maksymalnie 1 MW).
Nasze wybrane doświadczenia z Programem Energia dla Wsi
Z programu „Energia dla wsi” skutecznie skorzystał Pan Karol Janas, klient METROPOLIS prowadzący działalność rolniczą, ogrodniczą (uprawa pomidorów) i gospodarczą pod firmą „Wynajem i Dzierżawa Maszyn Karol Janas”, który otrzymał ponad 9 mln zł dotacji na budowę biogazowni rolniczej Brudzew II o mocy do 0,5 MWe (woj. wielkopolskie).
Inwestor zdecydował się na rozpoczęcie realizacji projektu jeszcze przed uzyskaniem informacji o przyznaniu dofinansowania, finansując inwestycję ze środków własnych oraz kredytu bankowego, tuż po złożeniu wniosku i przeprowadzeniu przetargu, a decyzję o przyznaniu dofinansowania otrzymał dopiero po zakończeniu budowy.
Mimo przedłużającego się procesu aplikacyjnego, który trwał ponad rok, etap rozliczenia przebiegł już bardzo sprawnie, a środki zostały wypłacone wkrótce po złożeniu wniosków refundacyjnych. Warto dodać, że była to już druga biogazowa inwestycja tego klienta, wsparta przez Zespół z METROPOLIS – wcześniej Pan Karol Janas, będący wraz z żoną, wspólnikiem spółki cywilnej pn.: „Zielona Energia Janas” zrealizował projekt budowy biogazowni Brudzew I o mocy 499 kWe, w ramach działania 1.6.1 Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014–2020.
Kolejnym przykładem zakończonej inwestycji dofinansowanej w ramach programu „Energia dla wsi”, której realizację w zakresie pozyskania finansowania skutecznie wsparła nasza firma, jest projekt Pana Krzysztofa Bartnickiego – budowa biogazowni o mocy do 330 kWe w miejscowości Bądzyn (woj. mazowieckie). Dla tej inwestycji przygotowaliśmy wniosek zakładający pierwotnie koszty kwalifikowane na poziomie 12 mln zł netto, co pozwoliło na uzyskanie ponad 7,7 mln zł dotacji oraz 4,2 mln zł pożyczki.
Jednak na etapie postępowania przetargowego, po zakończeniu składania ofert, okazało się, że rzeczywisty koszt inwestycji, wynikający z najkorzystniejszej oferty, będzie wyższy o około 3 mln zł i wyniesie ostatecznie niemal 15 mln zł netto. Zatem jeszcze przed rozstrzygnięciem przetargu, by zachować efekt zachęty, wystąpiliśmy do NFOŚiGW o zwiększenie kwoty dofinansowania. Po przeprowadzeniu przez NFOŚiGW ponownej oceny ekonomicznej projektu, uzyskaliśmy zgodę na zwiększenie dotacji do ponad 9,7 mln zł i pożyczki do pond 5,2 mln zł, co umożliwiło inwestorowi realizację projektu w pełnym zakresie.
III nabór – liczyć się będzie czas
Według obecnych informacji III nabór programu „Energia dla wsi” ma zostać uruchomiony 1 października 2026 r.
Planowany budżet początkowy ma wynieść około 400 mln zł. NFOŚiGW rozważa również zwiększenie tej kwoty dzięki środkom uwolnionym z poprzednich naborów. Łączna dostępna kwota może więc sięgnąć nawet 550 mln zł.
Jednocześnie należy pamiętać o dużym zainteresowaniu programem. W poprzednim naborze złożono 248 wniosków na łączną kwotę dofinansowania sięgającą niemal 1,7 mld zł, przy alokacji wynoszącej 1 mld zł.
Dlatego w przypadku inwestorów, którzy już dziś wiedzą, że chcą budować biogazownię, instalację fotowoltaiczną, magazyn energii czy inne źródło OZE, odkładanie przygotowań na ostatni moment może być ryzykowne.
Dobry moment na przygotowanie projektu jest teraz
Program „Energia dla wsi” daje możliwość uzyskania znaczącego wsparcia dla inwestycji w OZE, ale przy dużym zainteresowaniu kluczowe może okazać się odpowiednio wczesne przygotowanie projektu.
Warto pamiętać, że poprzedni nabór został zamknięty przed terminem wskazanym w ogłoszeniu o konkursie – powodem było wyczerpanie dostępnej alokacji. To pokazuje, że w przypadku dużego zainteresowania o możliwości uzyskania dofinansowania może decydować nie tylko spełnienie warunków programu, ale również gotowość projektu w momencie rozpoczęcia naboru.
Dla inwestora najważniejsze jest więc nie tylko pytanie: „czy mój projekt kwalifikuje się do programu?”, ale również: „czy w dniu rozpoczęcia naboru będę miał gotowy projekt i kompletny wniosek?”
W przypadku III naboru może się okazać, że to właśnie przygotowanie z wyprzedzeniem będzie jednym z najważniejszych elementów decydujących o możliwości uzyskania finansowania.
Energia dla wsi – przygotowanie do naboru krok po kroku
O tym, jak przygotować się do naboru i na co zwrócić uwagę już teraz, opowiemy podczas Webinaru, który odbędzie się 28 września 2026 roku o godzinie 11:00.
Spotkanie poprowadzi Paulina Walczak – Project Manager w METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze, która od lat zajmuje się przygotowaniem i pozyskiwaniem finansowania dla inwestycji, w tym projektów z obszaru OZE.
Zapraszamy do zapisów pod linkiem: https://metropolisdg.pl/webinar/pl/home
Warto jednak swoje pomysły i plany dotyczące inwestycji konsultować już dziś. W tym zakresie pozostaje do Państwa dyspozycji:
📱 602 329 276
✏️ paulina.walczak@metropolisdg.pl
