Zamarte od 80 lat jest ważnym miejscem polskiej hodowli ziemniaka. Hodowla Ziemniaka Zamarte ma w swoim dorobku 125 odmian odpowiadających na potrzeby rolników, przetwórstwa i konsumentów.
125 odmian w 80 lat
Przez osiemdziesiąt lat prac w Zamartem udało się wyhodować 125 odmian. To niezwykłe osiągnięcie, szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę czas i wysiłek potrzebny dla każdej z nich. Wiele z odmian trafiło już co prawda na zasłużoną „emeryturę”, ale nie odeszły one jednak w zapomnienie. Na polskich polach króluje obecnie 38 odmian figurujących w Krajowym Rejestrze COBORU.
– Przez 35 lat pełniłem funkcję hodowcy w Zamartem. Jestem współautorem prawie wszystkich odmian, które Hodowla Ziemniaka Zamarte ma w ofercie. Przez dekady mojej pracy zmieniły się znacząco kierunki hodowlane. Obecnie tworzymy odmiany we wszystkich kierunkach użytkowych. W momencie gdy rozpoczynałem pracę, głównym celem były ziemniaki w typie jadalnym oraz skrobiowym z wysoką odpornością na choroby wirusowe – wspomina dr Piotr Kamiński, prezes zarządu spółki „Hodowla Ziemniaka Zamarte” Sp. z o.o. – Grupa IHAR.
Historia ziemniaka w Zamartem
1946 rok – majątek w Zamartem staje się pierwszą w powojennej Polsce stacją hodowli ziemniaka.
1951 rok – jednostka zostaje włączona do Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin (IHAR).
1966 rok – stacja w Zamartem wchodzi w skład nowo utworzonego Instytutu Ziemniaka w Boninie.
1993 rok – hodowlę ziemniaka wydzielono ze struktur Instytutu, tworząc Zakład Naukowo-Hodowlany.
1997 rok – po likwidacji Instytutu Ziemniaka hodowla w Zamartem zostaje ponownie włączona do IHAR.
2000 rok – powstaje obecna spółka „Hodowla Ziemniaka Zamarte” Sp. z o.o. – Grupa IHAR, kontynuująca wieloletni dorobek.
2026 rok – mija osiemdziesiąt lat od rozpoczęcia prac hodowlanych nad ziemniakiem w Zamartem.
Dla każdego konsumenta
Mówią, że o gustach się nie dyskutuje – tak jest również w przypadku ziemniaków. Każdy z nas z pewnością miał okazję spróbować co najmniej kilkunastu ich odmian. Różniły się one nie tylko smakiem, lecz także kolorem czy konsystencją. O ziemniakach jeszcze bardziej szczegółowo mogą wypowiedzieć się kucharze. Dla nich znaczenie ma bowiem również kształt bulw, jakość skórki, a także liczba i głębokość oczek. Nie zapominajmy też o regionalnych preferencjach. Krąży opinia, że białe ziemniaki jada się na Mazowszu, a żółte – w Poznańskiem.
– W naszym portfolio jest aż 38 odmian, które mają indywidualne cechy agrotechniczne, a także różne typy kulinarne i walory smakowe. Każdy konsument znajdzie więc coś dla siebie. Generalnie nasze odmiany zaliczane są do typów od AB do B, czyli ogólnoużytkowego lub sałatkowego. Bielik czy Rima to ziemniaki o białym miąższu i niewątpliwie dobrym smaku. Jurek jest natomiast odmianą o żółtym miąższu. Będzie smaczny od października aż do czerwca następnego roku – mówi Marcin Piekarski, kierownik działu handlowego w Hodowli Ziemniaka Zamarte.
Frytki z Longiny
Hodowla ziemniaka podąża nieustannie za wymaganiami plantatorów – ale co szczególnie ważne – przetwórstwa i konsumentów. Dzisiaj ziemniak przybiera na talerzu różne kulinarne formy. Polacy konsumują coraz częściej frytki – szczególnie w tzw. fast foodach. Ich produkcja w kraju wzrosła z 100 tys. ton na początku 2000 roku do 500 tys. obecnie. Tak ważnej i rosnącej gałęzi nie odpuściła Hodowla Ziemniaka Zamarte, która może pochwalić się szczególnie ważnym osiągnięciem.
– Rozwijamy hodowlę w nowych kierunkach użytkowych. Jednym z nich są odmiany dla przetwórstwa spożywczego z przeznaczeniem na frytki, chipsy i susze spożywcze. Naszym najnowszym osiągnięciem jest Longina. To pierwsza polska odmiana przydatna do produkcji frytek. Została ona zaakceptowana przez największego światowego producenta frytek, firmę McCain – mówi dr Piotr Kamiński.
Topowe i wartościowe odmiany
Denar i Lord (1999 r.) – odmiany bardzo wczesne, wyróżniające się wysokim plonem, dobrymi walorami kulinarnymi i łatwością uprawy.
Skawa (2000 r.) – ceniona odmiana skrobiowa, wyróżniająca się wysoką odpornością na zarazę ziemniaka oraz odpornością na wirusa Y.
Jurek (2012 r.) – odmiana średnio wczesna, smaczna i łatwa w uprawie, wyróżniająca się wysoką odpornością na suszę.
Gardena (2018 r.) – pierwsza polska odmiana o bardzo wysokiej odporności na zarazę ziemniaka, polecana również do uprawy ekologicznej.
Longina (2020 r.) – pierwsza polska odmiana frytkowa, o krótkim okresie wegetacji, wysokiej zawartości suchej masy i niskiej zawartości cukrów redukujących.
Provita (2021 r.) – pierwsza polska odmiana truflowa o fioletowym miąższu, wyróżniająca się właściwościami prozdrowotnymi.
Bielik (2021 r.) – odmiana o białym miąższu, łatwa w przechowywaniu i długo zachowująca swoje walory smakowe.
Zaawansowana hodowla
Wyhodowanie nowej odmiany ziemniaka to proces, który trwa około 10 lat. Kolejne 5 lat zajmuje jej wprowadzenie na rynek. Hodowcy muszą więc przewidywać potrzeby plantatorów i rynku ze znacznym wyprzedzeniem – a nie jest to proste zadanie. W Zamartem w ciągu dekady testuje się około 75 tys. siewek (genotypów). Każdą z nich ocenia się pod kątem 70 cech. W ciągu roku wykonuje się około 40–50 tys. obserwacji – w laboratoriach, szklarniach i na polu. Ostatecznie z całego tego procesu udaje się wyprowadzić zaledwie kilka odmian – od 1 do 5.
– Hodowla ziemniaka w Zamartem jest niezwykle zaawansowana. Wykorzystujemy markery molekularne. Jesteśmy pierwszą stacją w Polsce, która wykorzystała tę technologię do wyhodowania odmiany. Posiadamy innowacyjne narzędzia i obiekty, w tym bioreaktory i tunele do produkcji mikrobulw, szklarnie oraz magazyny. Mamy także laboratorium bakteriologiczne i własny bank zasobów genów, dzięki czemu jesteśmy niezależni – podkreśla dr Piotr Kamiński.
Dla polskiego rolnika
Polskie hodowle roślin to niewątpliwy ewenement w skali Europy, a może nawet – odważnie mówiąc – świata. Większość tego typu podmiotów jest już silnie skomercjalizowana. Wysoka konkurencja nie zraża jednak rodzimych hodowli, które podążają za wymaganiami rynku i pozostają ważną gałęzią polskiego rolnictwa. Rodzime odmiany przechodzą wymagające procesy rejestracyjne prowadzone przez COBORU, stając ramię w ramię z zagranicznymi kreacjami.
– W tym roku przypada 80-lecie istnienia stacji hodowli ziemniaka w Zamartem. Nie organizujemy z tej okazji żadnych hucznych obchodów. Dla nas świętem jest każdy dzień, w którym możemy służyć polskiemu rolnictwu, tworząc odmiany przydatne plantatorom i smakujące konsumentom. Chcemy pracować w ciszy i robić to, co do nas należy – puentuje dr Piotr Kamiński.
Jubileusz 80-lecia HZ Zamarte
Redakcja magazynu rolniczego i portalu Agro Profil składa wyrazy uznania dla całej Hodowli Ziemniaka Zamarte. Z okazji jubileuszu życzymy kolejnych lat owocnych sukcesów i pomyślności dla wszystkich ludzi, którzy stoją za tak wielkim hodowlanym przedsięwzięciem. Niech Państwa odmiany królują na polach, a ich smak zachwyca najbardziej wymagające podniebienia konsumentów. Cieszymy się, że możemy wspólnie budować polskie rolnictwo!
