Oszustwa w sieci stają się coraz bardziej zaawansowane, a krajowe media informują dzisiaj o tym, że jeden z ministrów stał się ofiarą cyfrowego oszustwa i stracił kontrolę nad swoim kontem w popularnym komunikatorze. Przypadek ten pokazuje jedną kluczową prawdę: cyberprzestępcy nie dyskryminują ze względu na stanowisko, wykształcenie czy pełnioną funkcję. Metody socjotechniczne stosowane przez hakerów są dziś na tyle zaawansowane, że wystarczy chwila dekoncentracji, by dać się złapać w pułapkę.
Służby odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo po raz kolejny apelują o zachowanie szczególnej ostrożności w codziennym korzystaniu z telefonu oraz internetu.
Oszustwa w sieci z wykorzystaniem sztucznej inteligencji
Cyberprzestępcy coraz chętniej sięgają po technologię AI, która daje im całkowicie nowe możliwości manipulacji. Tradycyjne wyłudzenia ustępują miejsca niezwykle realistycznym mistyfikacjom (tzw. deepfake):
- Sfałszowany głos (klonowanie głosu): Wystarczy zaledwie kilkusekundowa próbka nagrania audio z mediów społecznościowych, aby program oparty na AI wygenerował dowolny komunikat głosowy. Oszuści mogą zadzwonić lub wysłać wiadomość głosową, w której znajomy lub członek rodziny brzmi łudząco znajomo i prosi o szybką pomoc finansową.
- Sfałszowany obraz i wideo: Technologia pozwala na generowanie fałszywych nagrań wideo lub wręcz prowadzenie rozmów na żywo z nałożoną twarzą i mimiką bliskiej osoby bądź znanej postaci publicznej, która coś sugeruje, zachęca do inwestycji lub prosi o transfer środków.
Pułapka na WhatsAppie: „Głos w konkursie”
Równie groźny pozostaje klasyczny, masowy atak oparty na przejmowaniu kont w komunikatorach:
- Wiadomość od znajomego: Na komunikatorze pojawia się wiadomość z przejętego wcześniej konta znajomego lub współpracownika.
- Prośba o pomoc: Treść zawiera apel o oddanie głosu na dziecko w konkursie internetowym (np. o stypendium szkolne).
- Fałszywa weryfikacja: Link prowadzi do strony, która pod pretekstem weryfikacji głosu prosi o podanie kodu lub zeskanowanie kodu QR z aplikacji WhatsApp.
- Przejęcie konta: Podanie kodu natychmiast przekazuje oszustom dostęp do profilu, z którego wysyłają oni kolejne wiadomości do całej listy kontaktów.
Wyłudzenia na BLIK-a i fałszywe prośby o pieniądze
Wciąż plagą są wiadomości z prośbą o szybki przelew lub podanie kodu BLIK. Przestępcy podszywają się pod bliskich, tłumacząc się nagłą potrzebą, dopłatą do paczki czy brakiem środków na koncie.
ZŁOTA ZASADA: Zawsze oddzwoń i sprawdź!
Jeśli znajomy prosi w wiadomości lub w podejrzanym nagraniu o kod BLIK albo pilną pożyczkę, nigdy nie wysyłaj pieniędzy automatycznie. Należy natychmiast zadzwonić do tej osoby na tradycyjny numer telefonu (lub porozmawiać osobiście) i zweryfikować autentyczność prośby.
Zastrzeż numer PESEL w mObywatelu
Równie istotną kwestią jest zabezpieczenie swoich danych przed kradzieżą tożsamości. Oszuści dysponujący cudzym numerem PESEL mogą próbować zaciągać kredyty lub kupować sprzęt na raty. Oszustwa w sieci tego typu można jednak łatwo powstrzymać.
Zastrzeżenie numeru PESEL w aplikacji mObywatel lub na stronie gov.pl daje pełną ochronę:
- Banki i firmy pożyczkowe mają obowiązek sprawdzić status PESEL przed wydaniem decyzji – jeśli jest zastrzeżony, nikt nie weźmie na Ciebie pożyczki.
- Sklepy nie sfinalizują zakupów ratalnych na Twoje dane.
- Operatorzy nie wydadzą duplikatu Twojej karty SIM.
Usługa jest darmowa, a zastrzeżenie można w każdej chwili na chwilę cofnąć, np. na czas załatwiania własnych formalności w banku.
Gdzie zgłosić próbę oszustwa?
Szybka reakcja może uchronić nie tylko nas, ale i inne potencjalne ofiary. Widząc podejrzaną wiadomość lub stronę, warto natychmiast przekazać informację odpowiednim służbom:
- Darmowy SMS na numer 8080 (CERT Polska): Wystarczy przekazać podejrzaną wiadomość SMS (z fałszywym linkiem czy dopłatą do paczki). Trafi ona bezpośrednio do analityków, którzy zablokują złośliwą stronę.
- Formularz na incydent.cert.pl: Oficjalna strona państwowego zespołu CERT Polska, na której można zgłosić niebezpieczne witryny, podejrzane e-maile czy próby przejęcia konta w komunikatorach.
- Aplikacja mObywatel: Moduł „Bezpiecznie w sieci” umożliwia wygodne zgłaszanie incydentów, fałszywych stron oraz wiadomości bezpośrednio z poziomu telefonu.
- Policja oraz Bank: Jeśli doszło już do przekazania kodu BLIK, danych karty lub przelewu pieniędzy, należy w pierwszej kolejności skontaktować się z bankiem w celu zablokowania bankowości, a następnie złożyć zawiadomienie na najbliższym komisariacie policji.
