Osy są pożytecznymi owadami, ponieważ polują na muchy, gąsienice i inne szkodniki. Ich obecność w ogrodzie staje się jednak problemem, gdy zaczynają krążyć wokół stołu, wlatują do napojów albo budują gniazdo blisko tarasu, altany czy wejścia do domu. Zamiast próbować je zabijać, lepiej usunąć to, co je przyciąga, i zastosować metody utrudniające im przebywanie w miejscu wypoczynku.
Osy nie przylatują bez powodu. Wiosną i na początku lata poszukują przede wszystkim pokarmu zawierającego białko. Interesują je między innymi owady, mięso, resztki karmy dla zwierząt oraz pozostałości po grillowaniu. Pod koniec lata znacznie częściej przyciągają je słodkie napoje, dojrzałe owoce, ciasta, lody i soki.
Owady mogą regularnie odwiedzać ogród również wtedy, gdy znajdą w nim wygodne źródło wody. Nieszczelny kran, miska pozostawiona dla psa, płytkie oczko wodne czy pojemnik zbierający deszczówkę mogą stać się dla nich stałym miejscem postoju.
Jeżeli os jest wyjątkowo dużo i pojawiają się codziennie w tym samym miejscu, warto sprawdzić, czy w pobliżu nie znajduje się gniazdo. Może być ukryte pod dachem altany, w szczelinie elewacji, w budce dla ptaków, w stercie drewna, pod ziemią albo w opuszczonej norze gryzonia.
Usuń z ogrodu to, co przyciąga osy
Najskuteczniejsze odstraszanie warto rozpocząć od ograniczenia dostępu do pożywienia. Nawet najlepsze zapachowe odstraszacze nie pomogą, jeśli na stole przez kilka godzin będzie stał otwarty dzbanek z sokiem albo talerz z owocami.
Podczas posiłków na zewnątrz należy przykrywać jedzenie, a napoje przelewać do zamykanych butelek lub kubków. Szczególną ostrożność trzeba zachować przy piciu z puszek. Osa może wpaść do środka i pozostać niezauważona.
Kosze na odpady powinny mieć szczelne pokrywy. Resztki po grillowaniu najlepiej wyrzucać od razu, a zabrudzone talerze i sztućce przenosić do domu. Warto także regularnie zbierać spadające jabłka, gruszki, śliwki oraz inne dojrzewające owoce. Fermentujący sok jest dla os wyjątkowo atrakcyjny.
Miski dla zwierząt nie powinny pozostawać na zewnątrz przez cały dzień, szczególnie gdy znajduje się w nich mokra karma. Trzeba też dokładnie wycierać rozlane słodkie napoje, ponieważ nawet niewielka ilość pozostawiona na blacie może szybko zwabić kolejne owady.
Jakich zapachów nie lubią osy?
Osy wykorzystują węch do odnajdywania pożywienia, dlatego intensywne aromaty mogą utrudnić im krążenie wokół stołu. Nie należy jednak traktować roślin i olejków jako niezawodnej ochrony. Ich działanie jest zwykle ograniczone i najlepiej sprawdza się w połączeniu z utrzymaniem porządku.
W pobliżu tarasu można ustawić doniczki z miętą, bazylią, tymiankiem, lawendą lub melisą. Rośliny te nie zagwarantują całkowitego zniknięcia os, ale mogą zmniejszyć ich zainteresowanie konkretnym miejscem.
Na stole można położyć przekrojoną cytrynę z wbitymi goździkami. Intensywny zapach bywa dla owadów nieprzyjemny, a jednocześnie nie przeszkadza większości osób wypoczywających w ogrodzie. Trzeba jednak pamiętać o regularnej wymianie owocu, ponieważ po pewnym czasie sam może zacząć przyciągać owady.
Pomocne bywają również olejki eteryczne, na przykład miętowy, goździkowy lub eukaliptusowy. Kilka kropli można nanieść na waciki umieszczone przy stole, ale nie należy stosować nierozcieńczonych olejków bezpośrednio na skórę, meble ani rośliny. Mogą powodować podrażnienia, odbarwienia i uszkodzenia liści.
Czy atrapa gniazda os naprawdę działa?
W sklepach można znaleźć papierowe atrapy przypominające gniazda os lub szerszeni. Ich skuteczność jest jednak niepewna. Osy nie zawsze unikają miejsca tylko dlatego, że zauważą obiekt podobny do gniazda innej kolonii. Duże znaczenie ma gatunek owadów, dostępność pożywienia oraz położenie prawdziwego gniazda.
Atrapa może być stosowana jako dodatkowy element ochrony tarasu, ale nie powinna zastępować zabezpieczania jedzenia, zamykania śmietników i usuwania dojrzałych owoców. Nie rozwiąże też problemu, gdy kolonia zdążyła już założyć gniazdo w budynku lub pod ziemią.
Gdzie ustawić pułapkę na osy?
Pułapka może ograniczyć liczbę os pojawiających się podczas posiłków, ale jej ustawienie wymaga rozsądku. Nie powinna znajdować się na stole, przy drzwiach ani obok miejsca zabaw dzieci. Zapach przynęty przyciąga owady, dlatego pojemnik najlepiej umieścić na obrzeżu ogrodu, kilkanaście metrów od tarasu, jeśli pozwala na to wielkość działki.
Gotowe pułapki często mają konstrukcję utrudniającą owadom wydostanie się ze środka. Warto wybierać modele osłonięte, które ograniczają ryzyko przypadkowego dotknięcia zawartości przez dziecko lub zwierzę.
Pułapki nie powinny być pierwszą metodą stosowaną w ogrodzie. Mogą przyciągać osy z sąsiednich terenów i nie usuną przyczyny problemu. Jeżeli owady latają w stałym kierunku, znacznie ważniejsze jest ustalenie, czy w pobliżu nie znajduje się gniazdo.
Jak zachować się, gdy osa lata wokół człowieka?
Gwałtowne machanie rękami zwiększa ryzyko, że osa poczuje się zagrożona. Lepiej zachować spokój, powoli się odsunąć i pozwolić owadowi odlecieć. Nie należy próbować przygniatać osy dłonią ani strącać jej ze skóry szybkim ruchem.
Przed wypiciem napoju lub ugryzieniem owocu trzeba sprawdzić, czy nie usiadł na nim owad. Dzieci powinny pić na zewnątrz przez słomkę z zamykanego kubka. Po jedzeniu warto umyć im ręce i twarz, ponieważ pozostałości słodkiego pokarmu mogą zainteresować osy.
Podczas prac ogrodowych należy nosić zakryte obuwie. Jest to szczególnie ważne w pobliżu stert drewna, kompostownika i miejsc, w których widoczne są otwory w ziemi. Przypadkowe nadepnięcie na wejście do podziemnego gniazda może wywołać gwałtowną reakcję całej kolonii.
Co zrobić po znalezieniu gniazda os?
Gniazda nie należy uderzać, zalewać wodą, podpalać ani samodzielnie rozcinać. Niebezpieczne jest również zatykanie wejścia pianką montażową lub innym materiałem. Osy mogą wtedy znaleźć inną drogę wyjścia, także do wnętrza budynku.
Jeżeli gniazdo znajduje się daleko od domu i nie zagraża mieszkańcom, zwierzętom ani osobom korzystającym z ogrodu, czasami można pozostawić je do końca sezonu. Kolonia zwykle zanika wraz z nadejściem chłodów, a stare gniazdo zazwyczaj nie jest ponownie wykorzystywane w kolejnym roku.
Inaczej należy postąpić, gdy owady zbudowały gniazdo przy wejściu, w skrzynce rolety, pod tarasem, na poddaszu lub w miejscu uczęszczanym przez dzieci. W takiej sytuacji najbezpieczniej skontaktować się ze specjalistyczną firmą zajmującą się usuwaniem gniazd owadów błonkoskrzydłych. Dotyczy to szczególnie gospodarstw domowych, w których mieszka osoba uczulona na jad.
Jak zabezpieczyć ogród przed powrotem os?
Po zakończeniu sezonu warto dokładnie obejrzeć altanę, elewację, dach, skrzynki rolet i budynki gospodarcze. Niewielkie szczeliny można zabezpieczyć dopiero po upewnieniu się, że nie ma w nich aktywnych owadów. Kratki wentylacyjne i większe otwory można osłonić drobną siatką, która nie zablokuje przepływu powietrza.
Drewniane konstrukcje dobrze jest regularnie kontrolować pod kątem pęknięć i pustych przestrzeni. Sterty desek, nieużywane donice i porzucone pojemniki powinny być uporządkowane, ponieważ mogą zapewniać osom osłonięte miejsce do budowy gniazda.
Systematyczne zbieranie owoców, szczelne zamykanie odpadów i sprzątanie stołu po każdym posiłku daje zwykle lepszy efekt niż pojedynczy preparat odstraszający. Dzięki temu osy nie znajdują łatwego źródła pożywienia i znacznie rzadziej wracają w miejsce, w którym odpoczywają domownicy.
