Koniec lata nie oznacza zakończenia prac w warzywniku. W lipcu i sierpniu można wysiać wiele szybko rosnących gatunków, które zdążą wydać plon przed nadejściem silniejszych przymrozków. To dobry sposób na wykorzystanie grządek zwolnionych po wczesnych ziemniakach, cebuli, czosnku, grochu czy bobie. Jesienny zbiór może obejmować nie tylko sałaty i rzodkiewki, lecz także buraki liściowe, szpinak, koper, roszponkę oraz niektóre warzywa korzeniowe.
Kiedy siać warzywa na jesienny zbiór?
Termin siewu zależy od długości okresu wegetacji konkretnego gatunku oraz warunków pogodowych. Najwięcej warzyw na jesienny zbiór wysiewa się od połowy lipca do końca sierpnia. Gatunki o bardzo krótkim okresie wzrostu można siać również we wrześniu, szczególnie w cieplejszych częściach kraju i pod osłonami.
W lipcu warto wysiewać rośliny potrzebujące więcej czasu na wytworzenie plonu, między innymi buraki ćwikłowe na młode korzenie, fasolkę szparagową o krótkim okresie wegetacji, marchew na drobny zbiór oraz późniejsze odmiany sałat.
Sierpień jest odpowiednim miesiącem na rzodkiewkę, szpinak, roszponkę, rukolę, koper, sałatę liściową oraz cebulę siedmiolatkę. Im późniejszy siew, tym lepiej wybierać gatunki odporne na chłód i szybko osiągające dojrzałość.
Nie należy kierować się wyłącznie datą na opakowaniu nasion. Znaczenie ma także region, nasłonecznienie grządki, wilgotność gleby oraz przewidywany termin pierwszych przymrozków.
Rzodkiewka na jesienny zbiór
Rzodkiewka jest jednym z najłatwiejszych warzyw do uprawy w drugiej połowie sezonu. Od wysiewu do zbioru wielu odmian wystarcza około czterech do sześciu tygodni. Nasiona można wysiewać od sierpnia do połowy września, a pod osłonami nawet później.
Jesienny termin jest dla rzodkiewki korzystniejszy niż środek lata. Krótszy dzień i niższa temperatura ograniczają ryzyko wybijania roślin w pędy kwiatostanowe. Korzenie zwykle rozwijają się równomiernie i mają mniej ostrą strukturę.
Nasiona wysiewa się płytko, w rzędach oddalonych od siebie o około 10 do 15 centymetrów. Po wschodach rośliny należy przerwać, pozostawiając pomiędzy nimi kilka centymetrów odstępu. Zbyt gęsty siew prowadzi do powstawania drobnych i nieregularnych zgrubień.
Podłoże powinno być stale lekko wilgotne. Długie przesuszenie, a następnie obfite podlewanie może powodować pękanie korzeni.
Szpinak dobrze rośnie pod koniec lata
Szpinak wysiewany w sierpniu i na początku września może być zbierany jeszcze jesienią. Roślina dobrze znosi chłodne noce, a krótszy dzień ogranicza jej skłonność do przedwczesnego kwitnienia.
Najlepiej wybierać odmiany przeznaczone do uprawy jesiennej. Nasiona umieszcza się na głębokości około 2 centymetrów, zachowując odstępy pomiędzy rzędami. Gleba powinna być żyzna, przepuszczalna i wilgotna.
Młode liście można zbierać stopniowo, gdy osiągną odpowiednią wielkość. Nie trzeba wyrywać całych roślin. Ścinanie zewnętrznych liści pozwala wydłużyć okres zbiorów.
Szpinak wysiany później może przezimować i wznowić wzrost wczesną wiosną. W chłodniejszych regionach warto zabezpieczyć grządkę lekką włókniną lub warstwą gałązek iglastych.
Roszponka na późną jesień i zimę
Roszponka jest odporna na niskie temperatury i dobrze sprawdza się w uprawie na jesienny zbiór. Nasiona wysiewa się najczęściej od sierpnia do początku września. Pierwsze liście można zbierać po kilku tygodniach, a dobrze ukorzenione rośliny często pozostają na grządce aż do zimy.
Wschody roszponki bywają nierówne, szczególnie podczas gorącej i suchej pogody. Po siewie podłoże trzeba regularnie zraszać, nie dopuszczając do jego przesuszenia. Pomocne może być osłonięcie grządki cienką włókniną, która ograniczy parowanie wody.
Roszponka nie wymaga intensywnego nawożenia. Najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym lub lekko zacienionym. Można ją siać na grządkach zwolnionych po cebuli, czosnku, ogórkach i wczesnych ziemniakach.
Liście zbiera się pojedynczo albo ścina całe rozety tuż nad ziemią. Przy łagodnej pogodzie zbiory mogą trwać przez znaczną część jesieni.
Rukola szybko daje świeże liście
Rukola rośnie szybko i może być wysiewana kilkukrotnie w odstępach wynoszących około dwóch tygodni. Siew od sierpnia do września pozwala uzyskać delikatne liście na jesienne sałatki.
Nasiona kiełkują szybko, o ile podłoże jest wilgotne. Rukolę można wysiewać rzędowo lub rozsypać nasiona na niewielkiej powierzchni, a następnie przykryć cienką warstwą ziemi.
Pierwszy zbiór często jest możliwy po trzech lub czterech tygodniach. Najlepiej ścinać liście kilka centymetrów nad powierzchnią podłoża. Jeżeli nie zostanie uszkodzony środek rośliny, rukola może odrosnąć i wydać kolejny plon.
Jesienią liście zazwyczaj mają łagodniejszy smak niż w czasie upałów. Regularne podlewanie ogranicza ich nadmierną ostrość i zapobiega przedwczesnemu kwitnieniu.
Sałata na jesienne kanapki i sałatki
W drugiej połowie lata można siać sałatę liściową, masłową oraz niektóre odmiany kruche przeznaczone do krótkiej uprawy. Najbezpieczniej wybierać odmiany opisane jako jesienne, odporne na niższe temperatury i mniej podatne na choroby.
Sałatę można wysiewać bezpośrednio do gruntu lub przygotować rozsadę. Podczas sierpniowych upałów nasiona mogą kiełkować słabiej, dlatego pojemniki z wysiewem warto ustawić w chłodniejszym, lekko zacienionym miejscu.
Sałaty liściowe rosną szybciej niż odmiany tworzące zwarte główki. Ich liście można zbierać stopniowo, bez wyrywania całej rośliny. Pozwala to uzyskać świeży plon przez kilka kolejnych tygodni.
Podłoże powinno być równomiernie wilgotne. Niedobór wody prowadzi do gorzknienia liści i osłabia wzrost roślin.
Koper można wysiewać kilka razy
Koper ogrodowy wysiany w sierpniu szybko wschodzi i może dostarczyć świeżej zieleniny jeszcze przed końcem sezonu. Warto siać go co kilkanaście dni, ponieważ młode liście są delikatniejsze i bardziej aromatyczne.
Nasiona można umieszczać w płytkich rzędach albo rozsiewać pomiędzy innymi warzywami. Koper dobrze wykorzystuje wolne miejsca na grządkach, ale nie powinien rosnąć zbyt gęsto.
Jesienny koper zazwyczaj wolniej wybija w kwiatostany niż rośliny wysiewane w czasie najdłuższych i najcieplejszych dni. Trzeba jednak zapewnić mu dostęp do światła oraz regularne podlewanie.
Liście ścina się na bieżąco, zanim łodygi staną się twarde. Przy sprzyjającej pogodzie świeży koper można zbierać do pierwszych większych przymrozków.
Buraki ćwikłowe na młode korzenie i liście
Buraki wysiane w lipcu mogą wykształcić młode korzenie odpowiednie do bezpośredniego spożycia. W późniejszym terminie uprawia się je również dla liści, które można wykorzystywać podobnie jak boćwinę.
Do jesiennej uprawy najlepiej wybierać odmiany wczesne o krótkim okresie wegetacji. Nasiona wysiewa się na dobrze przygotowanej, spulchnionej glebie. Po wschodach rośliny wymagają przerwania, ponieważ z jednego kłębka nasiennego może pojawić się kilka siewek.
Młode buraki można zbierać, zanim osiągną pełny rozmiar. Są wtedy delikatne i dobrze nadają się do pieczenia, gotowania oraz przygotowywania przetworów.
Rośliny potrzebują regularnego dostępu do wody. Przesuszenie ogranicza wzrost korzeni i może powodować ich twardnienie.
Marchew na późny, młody zbiór
Marchew wysiana w lipcu może dać jesienią niewielkie, ale smaczne korzenie. Do takiej uprawy najlepiej wybierać odmiany wczesne, o krótkich lub średniej długości korzeniach.
Nasiona marchwi kiełkują wolno, dlatego grządka musi pozostawać wilgotna przez kilkanaście dni po siewie. W czasie upałów powierzchnia gleby może szybko wysychać, co prowadzi do nierównych wschodów.
Po pojawieniu się siewek konieczne jest przerwanie roślin. Pozostawienie zbyt małych odstępów sprawi, że korzenie będą cienkie i zdeformowane.
Jesienną marchew można zbierać stopniowo. Niewielkie korzenie są delikatne i nadają się do spożycia na surowo, duszenia oraz pieczenia.
Fasolka szparagowa z późnego siewu
Na początku lipca, a w cieplejszych miejscach także w jego pierwszej połowie, można wysiać karłowe odmiany fasolki szparagowej. Warunkiem powodzenia jest wybór odmiany o krótkim okresie wegetacji.
Fasolka potrzebuje ciepłej gleby i słonecznego stanowiska. Późny siew może być ryzykowny w regionach, w których pierwsze przymrozki pojawiają się wcześnie. Roślina jest wrażliwa na mróz, dlatego strąki trzeba zebrać przed większym ochłodzeniem.
Nasiona umieszcza się bezpośrednio w gruncie. Gleba powinna być przepuszczalna i umiarkowanie wilgotna. Nadmierne podlewanie może prowadzić do gnicia nasion przed wschodami.
Regularny zbiór młodych strąków pobudza rośliny do dalszego kwitnienia i przedłuża plonowanie.
Kapusta pekińska na jesienny zbiór
Kapustę pekińską najlepiej siać od drugiej połowy lipca do pierwszej połowy sierpnia. Wysiana wcześniej może wybijać w pędy kwiatostanowe, natomiast posiana zbyt późno może nie zdążyć utworzyć główek.
Roślina wymaga żyznego podłoża, regularnego podlewania i odpowiedniej ilości miejsca. Nierównomierna wilgotność gleby może osłabić wzrost i pogorszyć jakość główek.
Kapustę pekińską można wysiewać bezpośrednio do gruntu albo przygotować rozsadę. Młode rośliny są narażone na uszkodzenia powodowane przez pchełki ziemne, ślimaki i gąsienice, dlatego warto regularnie kontrolować liście.
Jesienne główki zbiera się przed nadejściem silnych mrozów. Lekkie ochłodzenie nie musi od razu niszczyć roślin, ale długotrwały mróz pogarsza ich trwałość.
Rzepa i rzodkiew zimowa potrzebują więcej czasu
Rzepę oraz rzodkiew zimową wysiewa się najczęściej w lipcu lub na początku sierpnia. Gatunki te dobrze wykorzystują chłodniejszą pogodę końca lata i jesieni.
Rzodkiew zimowa tworzy większe korzenie niż popularna rzodkiewka. Potrzebuje więc więcej miejsca, żyznej gleby i regularnego nawadniania. Korzenie można przeznaczyć do bezpośredniego spożycia lub krótkiego przechowywania.
Rzepa rośnie stosunkowo szybko i może być zbierana, gdy jej zgrubienia są jeszcze młode. Zbyt późny zbiór sprawia, że miąższ staje się twardszy i bardziej włóknisty.
Po wschodach obie rośliny należy przerwać. Odpowiedni odstęp ułatwia tworzenie równych i dobrze wykształconych korzeni.
Jak przygotować grządkę pod jesienny siew?
Po zbiorze wcześniejszych warzyw należy usunąć resztki roślin, chwasty oraz chore liście. Glebę warto płytko spulchnić i wyrównać, nie odwracając niepotrzebnie jej głębszych warstw.
Jeżeli poprzednia uprawa intensywnie wykorzystywała składniki pokarmowe, można dodać dojrzały kompost. Nie należy jednak stosować świeżego obornika bezpośrednio przed siewem marchwi, rzodkiewki czy buraków, ponieważ może powodować deformacje korzeni.
Przed wysiewem suchą ziemię trzeba dokładnie podlać. Nasiona umieszczone w wilgotnym podłożu mają większą szansę na równomierne kiełkowanie. Po siewie powierzchnię gleby można delikatnie ugnieść, aby nasiona miały dobry kontakt z ziemią.
W czasie sierpniowych upałów młode siewki warto chronić przed przesuszeniem. Pomaga częste, ale umiarkowane podlewanie oraz zastosowanie cienkiej włókniny.
Co siać w sierpniu na jesienny zbiór?
Na początku sierpnia można jeszcze wysiewać kapustę pekińską, rzepę, rzodkiew zimową, buraki na młody zbiór, koper, sałaty i rukolę. Przez cały miesiąc warto siać rzodkiewkę, szpinak oraz roszponkę.
Wybierając nasiona, trzeba sprawdzić informację o długości okresu wegetacji. Odmiany wczesne mają większą szansę wydać plon przed nadejściem chłodów.
Dobrym rozwiązaniem jest siew niewielkich partii co kilka lub kilkanaście dni. Dzięki temu warzywa nie dojrzeją jednocześnie, a zbiory świeżych liści i korzeni będzie można rozłożyć na dłuższy okres.
Ostatnie wolne miejsca na grządkach można przeznaczyć na rzodkiewkę, rukolę, szpinak i roszponkę. Gatunki te szybko kiełkują, dobrze wykorzystują chłodniejsze tygodnie i pozwalają przedłużyć sezon w warzywniku aż do późnej jesieni.
