Rzepak traci w tym sezonie aż 14,4% plonu, a zboża 4,9% – wynika z pierwszych szacunków GUS. Winna jest przede wszystkim pogoda: mrozy, susza i letnie upały odcisnęły piętno na całym sezonie wegetacyjnym.
Zbiory wyraźnie słabsze niż rok temu
Główny Urząd Statystyczny podał pierwsze szacunki tegorocznych zbiorów, i nie napawają one optymizmem. Zbiory rzepaku wyniosą około 3,1 mln ton, czyli o 14,4% mniej niż rok temu. Zbiory zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi spadną o 4,9%, do poziomu 25,3 mln ton.
Winna jest w obu przypadkach ta sama przyczyna: wyjątkowo trudny sezon pogodowy.
Co poszło nie tak?
Jesień 2025 zapowiadała się dobrze – siewy przebiegły w optymalnych terminach, a oziminy zdążyły się rozkrzewić jeszcze przed zimą. Później zaczęły się jednak kłopoty, jeden za drugim:
- silne mrozy przy niewielkiej pokrywie śnieżnej – bez naturalnej „izolacji” rośliny były bardziej narażone na przemarznięcie,
- przymrozki w trzeciej dekadzie kwietnia, lokalnie do -11°C,
- susza od marca do maja – rośliny rosły wolniej i słabiej wykorzystywały nawożenie,
- rekordowe upały pod koniec czerwca i w lipcu, przekraczające 40°C,
- burze z gradem i silnym wiatrem, które – jak to ujął GUS – dosłownie „wymłóciły” zboże jeszcze na pniu.
Efekt? Nawet tam, gdzie rolnicy obsiali tyle samo hektarów co rok wcześniej, z pola zjedzie wyraźnie mniej ziarna.
Zboża: areał bez zmian, plon w dół
W przypadku zbóż to właśnie plon, a nie powierzchnia zasiewów, odpowiada za cały spadek. Areał wynosi ok. 5,5 mln ha – praktycznie tyle samo co rok temu (-0,1%). Średni plon spadł jednak do 46,3 dt/ha, czyli o 4,7%.
Wewnątrz tej kategorii są jednak spore rozbieżności:
| Rodzaj zbóż | Zbiory 2026 | Zmiana r/r |
|---|---|---|
| Ozime | 21,0 mln t | -8,0% |
| Jare | 4,4 mln t | +13,3% |
Zboża jare to jedyny promyk dobrych wiadomości w tym zestawieniu – ich zbiory rosną, bo rolnicy zwiększyli powierzchnię zasiewów, częściowo rekompensując straty w ozminach.
Rzepak: podwójne uderzenie
Przy rzepaku problem jest głębszy, bo dotyczy nie tylko plonu, ale i areału – powierzchnia uprawy spadła o 8,4%, do około 1 mln hektarów. Rolnicy obsiali mniej, a to co obsiali, dało gorszy plon.
Majowe i czerwcowe opady poprawiły co prawda uwilgotnienie gleby, ale przyszły za późno – nie zdołały odrobić strat poniesionych przez rośliny wcześniej w sezonie.
Pełne zestawienie danych GUS
| Wskaźnik | Wartość 2026 | Zmiana r/r |
|---|---|---|
| Zbiory zbóż podstawowych z mieszankami | 25,3 mln t | -4,9% |
| Powierzchnia upraw zbóż | ok. 5,5 mln ha | -0,1% |
| Średni plon zbóż | 46,3 dt/ha | -4,7% |
| Zbiory zbóż ozimych | 21,0 mln t | -8,0% |
| Zbiory zbóż jarych | 4,4 mln t | +13,3% |
| Powierzchnia upraw rzepaku i rzepiku | ok. 1,0 mln ha | -8,4% |
| Zbiory rzepaku i rzepiku | 3,1 mln t | -14,4% |
Najważniejsze wnioski
- Produkcja zbóż będzie mniejsza o około 1,3 mln ton rok do roku.
- Największy regres dotyczy rzepaku i rzepiku – zarówno pod względem plonu, jak i areału.
- Powierzchnia zasiewów zbóż praktycznie się nie zmieniła, więc o wyniku zadecydowały gorsze plony, a nie mniejsza produkcja jako taka.
- Zwiększona powierzchnia zasiewów jarych częściowo zrekompensowała spadki w zbożach ozimych.
To wciąż wstępny szacunek – ostateczne dane poznamy po zakończeniu żniw. Już teraz widać jednak, że sezon 2026 zapisze się jako wyraźnie słabszy od poprzedniego, szczególnie dotkliwy dla producentów rzepaku, którzy w tym roku stracili zarówno na powierzchni uprawy, jak i na samym plonie.
Źródło: Główny Urząd Statystyczny
