Jak już wspominaliśmy, wczoraj (26 października br.), powołano Henryka Kowalczyka na stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z funkcji tej po blisko roku urzędowania ustąpił natomiast dotychczasowy szef resortu – Grzegorz Puda. 

Zasługi czy porażki byłego Ministra?

Także wczoraj były już minister przeprowadził specjalną konferencję prasową i opublikował na swoim profilu w portalu społecznościowym FB długą listę przedsięwzięć pod zbiorczym tytułem: „Najważniejsze działania Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Podsumowanie Kadencji”. Jednakże lista ta w konfrontacji np. z żądaniami protestujących rolników, czy w zderzeniu z sytuacją epidemiczną ASF, z problemami gospodarstw zmagających się z rosnącymi kosztami produkcji i niskimi cenami skupu żywca, albo też z wysokimi cenami nawozów sztucznych, może budzić mieszane odczucia. My jednak postanowiliśmy przyjrzeć się wyliczeniom byłego Ministra Grzegorza Pudy i zapytać Was o zdanie i wasze rolnicze refleksje w tej sprawie.  

Polski Ład to lekarstwo?

Podsumowanie kadencji były Minister Rolnictwa Grzegorz Puda rozpoczyna od wymienienia siedmiu w jego opinii kluczowych spraw, których realizacja zalicza się też do postulatów promowanego przez Prawo i Sprawiedliwość tzw. „Polskiego Ładu dla polskiej wsi”. 

Do postulatów tych Grzegorz Puda zalicza zapewnienie rolnikom dopłat powyżej średniej UE dla małych i średnich gospodarstw. Drugi postulat to zagwarantowanie rolnikom przejścia na emeryturę bez konieczności zbywania gospodarstwa. Były Minister pracował też nad przygotowaniem nowego systemu ubezpieczeń upraw dla rolników (w kontekście np. strat wywołanych przez anomalie pogodowe). Następny postulat to zapewnienie rolnikom ryczałtu w kwocie 15 tys. zł na budowę zbiornika retencyjnego, bez jak to określono, zbędnych formalności. Kolejna zmiana to zapewnienie bezpłatnej przestrzeni targowej dla rolników w miastach. Były Minister do priorytetów zaliczył również zagwarantowanie kwoty 4,5 miliarda złotych na odbudowę polskiego przetwórstwa. Priorytetem miała być również skuteczna walka z ASF i odbudowa produkcji trzody chlewnej. Kolejne tematy to: zwiększenie zwrotu akcyzy za paliwo rolnicze; opracowanie i wdrożenie zasad Kodeksu Rolnego, Ustawy o Rodzinnym Gospodarstwie Rolnym, zwiększenie areału gruntów dostępnych dla rolników indywidualnych i wsparcie dla informatyzacji gospodarstw.

Gminy, PGR-y i zagrożenia

Były Minister wspomina również o wdrażaniu Programu inwestycji dla gmin popegeerowskich, zwiększeniu dostępności transportowej obszarów wiejskich oraz o rozwoju lokalnych sieci cieplnych i gazowych. Kolejny priorytet to zwiększenie retencji wodnej na obszarach wiejskich i inwestycje w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną. Grzegorz Puda do najważniejszych swoich działań zaliczył też prace nad satelitarnym monitoringiem zagrożenia suszą, programem wymiany azbestu na budynkach, montażem światłowodów w każdym wiejskim domu, termomodernizacją budynków na obszarach wiejskich i kontynuacją wsparcia dla Kół Gospodyń Wiejskich. Pracował także nad uwolnieniem i wsparciem dla rolniczego handlu detalicznego (RHD), produkcji żywności ekologicznej, wsparciem dla lokalnych producentów w eksporcie, nad zmianami w prawie dotyczącymi przeciwdziałania nieuczciwym praktykom w handlu artykułami rolno-spożywczymi, czy nad paszportyzacją polskiej żywności. Zakładał również wzmocnienie sieci regionalnych rynków hurtowych i centrów przechowalniczo-dystrybucyjnych, a także szersze inwestycje jak np. budowa tzw. AgroPortu.

Czy walka z ASF była skuteczna? 

Osobno i wiele miejsca w swoim podsumowaniu poświęcił były Minister Rolnictwa wdrażanemu przez MRiRW pod jego kierownictwem, Programowi odbudowy stad w związku z ASF. Program ten zakłada min. wsparcie dla bioasekuracji z rozszerzeniem pomocy w ramach działania zapobiegającego rozszerzaniu się ASF PROW 2014-2020, o możliwość budowy magazynów słomy i zakup silosów. Następne działania to: wyrównanie wartości utraconego dochodu w związku ze sprzedażą świń w strefach objętych ograniczeniami, osłona zobowiązań cywilno-prawnych oraz udzielanie nisko oprocentowanych pożyczek na odbudowę pogłowia świń. Dodajmy przy okazji, że budżet ogólny Programu to kwota 200 mln zł. 

Grzegorz Puda wspomina też o rozwoju sieci laboratoriów wykrywających ASF i szerszym wsparciu finansowym i organizacyjnym dla państwowych służb weterynaryjnych, głównie w walce z ASF i grypą ptaków. Minister bardzo szeroko i szczegółowo opisuje również podejmowane przez MRiRW inicjatywy ustawodawcze zmierzające do wdrożenia w życie powyższych celów. Szeroko relacjonuje też zakres swoich działań w zakresie pozyskiwania środków z dotychczasowych funduszy Unii Europejskiej oraz swój udział przygotowaniach do uczestnictwa Polski w nowej Wspólnej Polityce Rolnej dla UE. Grzegorz Puda wylicza również szereg mniejszych tematycznych inicjatyw, programów, konkursów i naborów. Lista jest naprawdę długa i z pewnością warta przejrzenia. 

Jak oceniacie Grzegorza Pudę?

Nam jednak nasuwa się szereg pytań i wątpliwości. Dotyczą one głównie tego, czy powyższe działania swoją skalą i zakresem rzeczywiście odpowiadają skali rolniczych potrzeb i problemów? Czy np. wielopunktowy ministerialny program wsparcia dla hodowców trzody chlewnej poszkodowanych przez ASF faktycznie odpowiadał potrzebom i problemom gospodarstw w skali kraju (co np. bardzo często negatywnie oceniano podczas rolniczych protestów). Kolejne pytania dotyczyć mogą kwestii, dlaczego były Minister Rolnictwa Grzegorz Puda tak długo zwlekał z nawiązaniem rzeczywistego dialogu z różnymi środowiskami rolniczymi? Czy były szef resortu był osobą, która właściwie pojęła i zdefiniowała zakres problemów rolnictwa i polskich rolników? Czy Grzegorz Puda na tym stanowisku, jako przedstawiciel obozu władzy, dysponował rzeczywistymi możliwościami kształtowania własnej ministerialnej polityki? 

A może przeciwnie: gorący czas rolniczych protestów, początkowo w sprawie nowelizacji Ustawy o ochronie zwierząt(tzw. „Piątki Kaczyńskiego”), a następnie wielu innych palących problemów polskiego rolnictwa, z uwagi na swoje natężenie, byłby trudny do przejścia nawet dla polityków z o wiele większym doświadczeniem niż Grzegorz Puda?

Źródło i foto: MRiRW, profil Grzegorza Pudy na FB   

Jak informuje MRIRW, dzięki pozytywnie zakończonym negocjacjom z Komisją Europejską 39 gmin uzyskało zmianę statusu z obszarów objętych restrykcjami o najwyższym poziomie uciążliwości, na strefy o znacznie łagodniejszych restrykcjach.

Zgodnie z rozporządzeniem KE w walce z ASF stosuje się trzystopniową skalę zagrożenia. Najbardziej restrykcyjne obostrzenia oznaczone są kolorem czerwonym, gdzie hodowcy muszą liczyć się m.in. z utrudnieniami w przemieszczaniu i transporcie świń. Zmiana strefy i restrykcji dotyczy obszaru, gdzie od 3 miesięcy nie odnotowano zakażeń.

Zmiany dotyczą województw:

• łódzkiego, w tym powiatu piotrkowskiego, gdzie utrzymywanych jest ponad 350 tysięcy świń;
• mazowieckiego;
• lubelskiego;
• wielkopolskiego;
• warmińsko-mazurskiego;
• świętokrzyskiego;
• opolskiego.  

Jak przekazuje ministerstwo w następnych tygodniach prowadzone będą dalsze intensywne rozmowy dotyczące zniesienia stref w kolejnych obszarach.

Źródło:MRIRW
Zdj: unsplash

Chociaż tzw. Halloween jako zwyczaj obchodzony 31. października w wielu środowiskach budzi spore kontrowersje, to może jednak i w nim uda się znaleźć coś dobrego. Mowa tu o dyni, a konkretnie o jej znaczących dietetycznych i kulinarnych zaletach.

Gama dyniowych potraw

Jak podkreślają znawcy tematu, kulinarne zastosowanie dyni nie zna granic. W kuchni można się nią zachwycać pod wieloma postaciami: od kremowej zupy z dyni, przez dynię duszoną z polędwiczkami kurczaka, do słodkich wypieków, np. ciasta dyniowego. 

Budzi zachwyt dietetyków

Dietetycy cenią sobie natomiast to, że dynia jest niskokaloryczna (ok. 26 kcal/100g) i lekkostrawna, dlatego z powodzeniem może być stosowana w żywieniu małych dzieci i osób starszych. Dynia łagodzi podrażnienia przewodu pokarmowego i korzystnie wpływa na funkcjonowanie wątroby. Jej prozdrowotne właściwości wynikają z obecności związków bioaktywnych, m.in. witaminy D i karotenoidów (głównie α- i β-karotenu). Witamina D zapobiega osteomalacji, czyli chorobie polegającej na niedostatecznym wysyceniu kości wapniem u osób dorosłych oraz krzywicy u dzieci. Jej składniki przeciwdziałają też infekcjom dróg oddechowych. 

Dla sercowców i cukrzyków 

Regularne spożywanie dyni zapobiega chorobom sercowo-naczyniowym. Jest tak z uwagi na jej zdolność do obniżania stężenia trójglicerydów, cholesterolu całkowitego i cholesterolu frakcji LDL oraz zwiększania stężenia cholesterolu frakcji HDL we krwi. Dynia wykazuje też działanie hipoglikemiczne, a prawdopodobnym mechanizmem obniżenia stężenia glukozy we krwi jest uwrażliwianie tkanek na insulinę i zwiększenie wykorzystania glukozy. Zaobserwowano również hamujący wpływ dyni na aktywność α-amylazy i α-glukozydazy, czyli enzymów biorących udział w trawieniu węglowodanów (cukrów), złożonych. 

Przeciwgrzybicza i antybakteryjna

Spożywanie dyni przynosi też efekt przeciwgrzybiczy oraz antybakteryjny – działa hamująco na rozwój grzybów (Penicillium crysogenum, Aspergillus Niger, Candida albicans, Curvularia lunata) oraz bakterii (Escherichia coli, Salmonella cholerasius a także S. typhimurium, Bacillussubtilis, B. sphaericus i B. cereus, Cryptococcus meningitis, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Enterococcus faecalis).

Czym są dynie?

W ogólnym ujęciu, dynia (łac.: Cucurbita L.), to rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych obejmujący około 20 gatunków. W stanie dzikim dynie występują w strefach klimatu gorącego i ciepłego Ameryki. Gatunkiem typowym jest natomiast Cucurbita pepo L. Dynie często spożywane są jako warzywa. Tłuszcze zawarte w pestkach dyni zaliczają się do pełnowartościowych tłuszczów roślinnych. Około 80% kwasów tłuszczowych to kwasy nienasycone, z czego 50-60% to wielokrotnie nienasycone. 

Dodajmy też, że niektóre gatunki uprawiane są dla ozdobnych owoców. Dynia to także stały gość na polskiej wsi. Sezon na nią trwa od lipca do pierwszych przymrozków. Jest to też najlepszy czas na przygotowanie przetworów albo mrożonek. Warto o tym pomyśleć, bo włączenie dyni do całorocznej diety przynieść może mnóstwo korzyści dla funkcjonowania naszych organizmów. 

Źródło: Katedra Żywienia Człowieka i Dietetyki, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Do nietypowej sytuacji doszło pod Rawiczem. Mieszkańcy, spacerowicze oraz także pracownicy Leśnictwa Dębno na terenie tzw. Doliny Świętojańskiej napotykają od kilku tygodni świnie. Nikt niestety nie ma pojęcia jak zwierzęta trafiły do lasu.

Zwierzęta porzucono w lesie celowo?

„Lasy Państwowe nie odpowiadają za zwierzęta hodowlane, które się w nich pojawiają. Gdy więc otrzymaliśmy informację o tym, że w lesie widziano prosiaki poinformowaliśmy zespół ochrony środowiska rawickiego urzędu miejskiego” – poinformował Michał Plewa z Leśnictwa Dębno z portalem Rawicz24. Dodał, że ze względu na fakt, że świnie są „zdziczałe” nie da się ich wszystkich wyłapać. Leśnicy podejrzewają, że zwierzęta ktoś celowo porzucił w lesie.

Z informacji wynika, że do tej pory udało się odłowić cztery prosiaki. Po złapaniu, przewiezione świnie do schronisko gdzie zbadano je pod kątem ASF. Niestety zostały poddane eutanazji.  Nie wiadomo, skąd pochodzą, bo nie były oznakowane – poinformował Mieczysław Kowalonek z Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej w rozmowie z portalem rawicz24.pl.

Źródło: Rawicz24.pl

Dziś (25 października br.), na Zamku Królewskim na Wawelu w Krakowie, Ministrowie Rolnictwa Grupy Państw Regionu „Trójmorza” podpisali oficjalną deklarację dotyczącą wzajemnej współpracy w zakresie rozwoju i ochrony rolnictwa państw grupy i całej Unii Europejskiej. Podpisanie deklaracji poprzedził dwudniowy cykl rozmów, których organizatorem był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Grzegorz Puda.

Rośliny paszowe i cyfryzacja

– Żywię głębokie przekonanie, że to początek owocnej współpracy wszystkich państw Grupy Regionu „Trójmorza”, czyli krajów leżących pomiędzy Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym – powiedział podczas specjalnej konferencji prasowej Minister Grzegorz Puda. – Dziś podpisany dokument dotyczy współpracy w zakresie wsparcia dla produkcji roślin wysokobiałkowych na potrzeby paszowe, od których rolnictwo w całej Unii Europejskiej jest dramatycznie uzależnione. Stawiać będziemy również na wsparcie rozwoju cyfryzacji i rozwiązań z zakresu rolnictwa precyzyjnego dla zwiększenia jakości gospodarki rolnej przy jednoczesnym zmniejszeniu obciążeń dla środowiska. Kolejny priorytet to rozwój biotechnologii z perspektywą zastosowania roślin wysokobiałkowych nie tylko w żywieniu zwierząt hodowlanych ale także ludzi. Zależy nam również by działania państw i ministrów rolnictwa naszego regionu były zauważane i brane pod uwagę w Brukseli.

Głos Komisarza Wojciechowskiego 

Wątek przyszłej Wspólnej Polityki Rolnej dla Unii Europejskiej także był przedmiotem rozmów. Stąd obecność Komisarza Europejskiego ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi Janusza Wojciechowskiego, który również wystąpił podczas dzisiejszej konferencji. 

– Rozmowy ministrów i podpisaną dziś deklarację zaliczam do kategorii inicjatyw cennych i bardzo potrzebnych – stwierdził KE Wojciechowski. – I to z kilku powodów. Po pierwsze Unia Europejska rzeczywiście jest poważnie uzależniona od dostaw pasz wysokobiałkowych spoza jej granic, dlatego każda inicjatywa służąca zmianie tego stanu rzeczy jest ważna. Po drugie Państwa „Trójmorza” to grupa krajów, których rolnictwo i ogólnie wieś mocno ucierpiały w skutek sytuacji jaka tu panowała w czaszach komunistycznych. Wtedy wieś na siłę kolektywizowano, czy niszczono tradycyjne gospodarstwa. Rolnicy z tych krajów nie mogli też korzystać z finansowania w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, która dostępna była już od 1962 roku. Trzeba zatem różnymi sposobami niwelować negatywne różnice.

Łatwiej z Zielonym Ładem?

Komisarz Janusz Wojciechowski zauważył też, że paradoksalnie niższy poziom intensyfikacji rolnictwa Państw Grupy tzw. „Trójmorza”, w stosunku do pozostałych krajów Unii Europejskiej, to lepszy punkt wyjścia do realizacji wielu założeń nowej WPR, unijnego Nowego Zielonego Ładu, Strategii „Od pola do stołu” czy „O zachowaniu bioróżnorodności”. KE Wojciechowski w tym kontekście wspomniał o potencjalnie mniejszym wysiłku, który należy włożyć we wdrażanie zmian, a także o możliwościach pozyskania środków na powyższe cele. 

Jak zapewniali uczestniczący w rozmowach ministrowie rolnictwa, obecne spotkanie i podpisana deklaracja mają być początkiem wielu działań wspierających rozwój rolnictwa w grupie. 

112 milionów ludzi 

Dodajmy, że Grupa Państw „Trójmorza” (w skrócie 3M, a także 3S, 3SI lub TSI od ang. Three Seas Initiative), to międzynarodowa inicjatywa gospodarczo-polityczna skupiająca 12 państw Unii Europejskiej położonych w pobliżu mórz: Bałtyckiego, Czarnego i Adriatyckiego. W skład grupy wchodzą: Austria, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Węgry. Obszar obejmujący państwa należące do Inicjatywy „Trójmorza” stanowi prawie jedną trzecią całkowitej powierzchni Unii Europejskiej. Mieszka tu ponad 112 milionów ludzi. Powyższa inicjatywa dotyczy min. współpracy gospodarczej i innych relacji między państwami byłego bloku socjalistycznego, niegdyś silnie zdominowanych przez Związek Radziecki, które z uwagi na politykę ZSRR nie mogły swobodnie współpracować. I dopiero po dołączeniu krajów byłego bloku sowieckiego do Unii Europejskiej pojawiły się szanse na rozszerzenie współpracy gospodarczo-politycznej tych państw. 

Źródło i foto: MRiRW