Bizon kojarzy się przede wszystkim z modelami Super i Rekord, które przez lata pracowały podczas żniw w tysiącach polskich gospodarstw. W historii Fabryki Maszyn Żniwnych w Płocku powstała jednak maszyna znacznie większa, bardziej zaawansowana i wyjątkowo ambitna jak na realia lat 70. XX wieku. Bizon Gigant miał wydajnością odpowiadać potrzebom dużych gospodarstw, a jego konstrukcja wyraźnie odróżniała go od popularniejszych kombajnów tej marki.
Bizon Gigant był największym kombajnem w ofercie FMŻ
Bizon Gigant pojawił się w produkcji w 1976 roku i pozostawał w niej do końca lat 80. W momencie debiutu był największym kombajnem zbożowym produkowanym przez Fabrykę Maszyn Żniwnych w Płocku, a według bazy Konedata był wówczas także największym kombajnem zbożowym w Europie.
Maszyna została opracowana z myślą o pracy na dużych powierzchniach – w Polsce takie kombajny mogły znaleźć zastosowanie przede wszystkim w Państwowych Gospodarstwach Rolnych, spółdzielniach produkcyjnych oraz innych dużych gospodarstwach dysponujących odpowiednio rozległymi polami. Gabaryty Giganta robiły duże wrażenie na tle popularnego Bizona Super Z056, ale nie chodziło wyłącznie o rozmiary. Konstruktorzy zastosowali rozwiązania mające zwiększyć przepustowość całego zespołu młócącego i umożliwić zbiór dużej ilości zboża w krótszym czasie.
Z060 i Z061, czyli pierwsze Bizony Gigant
Jednym z pierwszych oznaczeń maszyny był Bizon Z060 Gigant. Wkrótce pojawił się także Z061, a jedną z istotnych różnic pomiędzy poszczególnymi odmianami były rozwiązania związane z napędem jazdy. W kolejnych latach pojawił się również Z062, powstały poprzez fabryczną przebudowę jednego z egzemplarzy Z061.
Gigant otrzymał szeroki na około 158 cm zespół młócący – charakterystycznym rozwiązaniem było zastosowanie sześciu bębnów. W pierwszych konstrukcjach materiał trafiał do młocarni z wykorzystaniem bębnów spiralnych zamiast klasycznego rozwiązania z podajnikiem wibracyjnym. Był to więc kombajn zdecydowanie bardziej rozbudowany niż najpopularniejsze Bizony spotykane w polskich gospodarstwach. Większa przepustowość oznaczała jednak również bardziej skomplikowaną konstrukcję i większe wymagania dotyczące obsługi.
Pod maską pracował potężny silnik Leyland
Do napędu Bizona Gigant wykorzystano jednostkę Leyland o pojemności około 11 litrów, a moc wynosiła około 220 KM, co w drugiej połowie lat 70. stanowiło bardzo wysoki wynik jak na kombajn zbożowy produkowany w krajach bloku wschodniego.
Duża moc była potrzebna nie tylko do przemieszczania ciężkiej maszyny – silnik musiał jednocześnie napędzać rozbudowany układ omłotowy, mechanizm żniwny i pozostałe podzespoły kombajnu. Gigant miał wykonywać pracę, do której w wielu gospodarstwach potrzebnych byłoby kilka mniejszych maszyn.
Zbiornik ziarna mieścił około 5 tys. litrów. Jeśli chodzi o hedery to były one dostępne w wersjach o szerokości około 5 i 6 metrów, dzięki czemu szerokość robocza mogła być znacznie większa niż w przypadku popularnych Bizonów Super.
W Gigancie pojawiły się rozwiązania zagranicznych producentów
Choć Bizon Gigant był polską konstrukcją, wykorzystywał również elementy i technologie pochodzące od zagranicznych producentów. W układzie hydraulicznym stosowano rozwiązania firmy Danfoss, a w układzie napędowym pojawiały się podzespoły firm Linde i Sundstrand. Przystawki przeznaczone do zbioru kukurydzy powstawały natomiast na licencji Claas. Konstruktorzy nie próbowali jedynie powiększyć istniejącego Bizona, lecz stworzyć maszynę mogącą konkurować wydajnością z dużymi kombajnami produkowanymi na Zachodzie. Standardowym wyposażeniem mogła być między innymi kabina operatora oraz układ informujący o stratach ziarna. W latach 70. takie elementy nie były oczywistością w maszynach pracujących na polskich polach.
Bizon Z083 był późniejszym rozwinięciem Giganta
Historia maszyny nie zakończyła się na pierwszych wersjach. W 1986 roku zaprezentowano Bizona Z083 Gigant, który rozwijał wcześniejszą konstrukcję, a jedną ze zmian było odejście od spiralnego systemu transportowania masy na rzecz podajnika wibracyjnego. Zmiany miały poprawiać funkcjonowanie maszyny i eliminować problemy znane z wcześniejszych egzemplarzy. Gigant przez cały okres produkcji pozostawał jednak konstrukcją znacznie mniej rozpowszechnioną niż Bizon Super czy późniejszy Rekord. Produkcja całej rodziny zakończyła się w 1989 roku, czyli po około 13 latach od jej rozpoczęcia.
Dlaczego Bizon Gigant nie stał się tak popularny jak Super?
Największy kombajn FMŻ powstał dla zupełnie innego odbiorcy niż maszyny pracujące w przeciętnych gospodarstwach indywidualnych. Jego potencjał można było wykorzystać przede wszystkim na dużych, regularnych polach, gdzie szeroki heder i wysoka przepustowość zapewniały rzeczywistą przewagę.
Dla niewielkiego gospodarstwa Gigant był po prostu zbyt dużą maszyną – wyższe zużycie paliwa, bardziej rozbudowana budowa i koszty utrzymania powodowały, że znacznie praktyczniejsze pozostawały mniejsze Bizony.
Nie bez znaczenia była również dostępność części i serwisu. Bizon Super został wyprodukowany w ogromnej liczbie egzemplarzy, dzięki czemu jego naprawy do dziś nie stanowią większego problemu. Z kolei Gigant był znacznie rzadszy, a wiele jego podzespołów różniło się od stosowanych w popularniejszych modelach.
Dziś Bizon Gigant jest prawdziwym rarytasem
Zachowane egzemplarze przyciągają uwagę kolekcjonerów i miłośników polskiej techniki rolniczej. Trudno pomylić Giganta z którymkolwiek z mniejszych Bizonów – masywna sylwetka, szeroki heder i charakterystyczna konstrukcja sprawiają, że nawet obecnie maszyna wygląda imponująco.
Bizon Gigant pokazuje także, jak ambitne projekty powstawały w płockiej FMŻ jeszcze w latach 70. Konstruktorzy stworzyli maszynę, która w momencie premiery należała do największych europejskich kombajnów i miała rozwiązania niespotykane w najpopularniejszych polskich modelach.
Chociaż dzisiaj podczas żniw znacznie łatwiej spotkać Bizona Super Z056 lub Rekorda Z058, Gigant stał się jedną z najbardziej niezwykłych maszyn w historii polskiego rolnictwa, a każdy zachowany i sprawny egzemplarz przypomina okres, gdy płocka fabryka próbowała stworzyć kombajn zdolny pracować na naprawdę wielką skalę.
Widok czarnych, pylących narośli na kolbach kukurydzy może budzić poważne obawy przed wykorzystaniem takiego surowca w żywieniu zwierząt. Charakterystyczne objawy powoduje najczęściej grzyb Ustilago maydis. Samo pojawienie się głowni nie oznacza jednak automatycznie, że cała kukurydza nadaje się do wyrzucenia. Znaczenie ma skala porażenia, rodzaj przygotowywanej paszy oraz obecność innych chorób grzybowych.
Czym jest głownia kukurydzy?
Głownia guzowata kukurydzy jest chorobą wywoływaną przez Ustilago maydis. Grzyb może porażać różne nadziemne części rośliny, między innymi kolby, łodygi, liście i wiechy. Najbardziej charakterystycznym objawem są narośla, które początkowo mają jasną barwę, a wraz z dojrzewaniem wypełniają się ogromną liczbą ciemnych zarodników.
Guzy mogą osiągać znaczne rozmiary, szczególnie gdy infekcja dotyczy kolb. Porażenie ogranicza prawidłowe tworzenie ziarna, dlatego przy dużym nasileniu choroby spada zarówno plon, jak i wartość energetyczna zbieranego materiału.
Do infekcji łatwiej dochodzi w miejscach uszkodzenia roślin. Sprzyjać jej mogą między innymi grad, żerowanie szkodników oraz inne czynniki powodujące rany tkanek kukurydzy.
Czy głownia kukurydziana jest trująca dla zwierząt?
W przypadku Ustilago maydis sytuacja wygląda inaczej niż przy niektórych pleśniach rozwijających się na kolbach. Głownia kukurydzy nie jest uznawana za typową chorobę powodującą zanieczyszczenie ziarna mikotoksynami. Nie należy więc automatycznie utożsamiać czarnych zarodników głowni z obecnością DON, zearalenonu czy aflatoksyn.
Nie oznacza to jednak, że każdą ilość porażonego materiału można bez zastanowienia wykorzystać w dawce pokarmowej. Wraz ze wzrostem udziału porażonych roślin zmienia się skład zebranego surowca. Na kolbach powstaje mniej normalnie wykształconego ziarna, a więc materiał może zawierać mniej skrobi i mieć niższą wartość energetyczną.
Problemem może być również współwystępowanie innych grzybów. Kukurydza osłabiona przez suszę, grad, szkodniki lub inne czynniki stresowe może być jednocześnie porażona przez patogeny odpowiedzialne za fuzariozę czy pleśnienie kolb.
Głownia to nie to samo co Fusarium
To szczególnie ważne z punktu widzenia żywienia bydła, trzody chlewnej i drobiu. Fusarium graminearum oraz niektóre inne gatunki z rodzaju Fusarium mogą produkować mikotoksyny, między innymi deoksyniwalenol, znany jako DON, oraz zearalenon.
W przypadku takich zanieczyszczeń zagrożenie dla zwierząt może być znacznie większe niż przy samej głowni. Mikotoksyny mogą prowadzić między innymi do ograniczenia pobierania paszy, pogorszenia przyrostów, problemów rozrodczych czy spadku produkcyjności.
Nie warto więc oceniać bezpieczeństwa całej partii wyłącznie na podstawie tego, że na roślinach występuje Ustilago maydis. Jeśli widoczne są również nietypowe naloty, przebarwienia ziarniaków, zgnilizna kolb lub charakterystyczna pleśń, uzasadnione jest wykonanie analizy laboratoryjnej.
Co głownia robi z wartością paszową kukurydzy?
Największym problemem może być nie toksyczność samego grzyba, lecz pogorszenie parametrów żywieniowych roślin. Mocno porażona kolba nie wytwarza normalnej ilości ziarna, a właśnie ziarno odpowiada za dużą część wartości energetycznej kiszonki z kukurydzy.
Badania cytowane przez University of Minnesota wskazują, że wraz ze wzrostem udziału roślin porażonych głownią może nieznacznie obniżać się wartość TDN, czyli całkowita zawartość składników pokarmowych strawnych. W przytaczanych doświadczeniach wzrost udziału porażonych roślin o 10 proc. wiązał się ze spadkiem wartości TDN o około 0,5 proc.
W praktyce oznacza to, że kukurydza z głownią nie musi być bezwartościowa. Przy dużym porażeniu jej parametry mogą jednak odbiegać od normalnej kiszonki, dlatego dawki dla wysoko wydajnych zwierząt powinny być układane na podstawie rzeczywistej analizy paszy.
Czy kukurydzę z głownią można zakisić?
Porażone rośliny mogą zostać przeznaczone na kiszonkę, ale decyzja powinna zależeć od stanu całej plantacji. Sam proces fermentacji nie sprawi, że słabej jakości materiał stanie się pełnowartościową paszą.
Duże znaczenie ma prawidłowa wilgotność roślin podczas zbioru, odpowiednie rozdrobnienie, mocne ubicie materiału oraz szybkie odcięcie dostępu tlenu. Niewłaściwie wykonana kiszonka może wtórnie pleśnieć podczas przechowywania lub wybierania z silosu.
Jeżeli plantacja była dodatkowo narażona na suszę, trzeba zwrócić uwagę również na azotany. W zestresowanych roślinach mogą one gromadzić się przede wszystkim w dolnej części łodygi. Fermentacja kiszonkowa zwykle ogranicza ich zawartość, jednak w przypadku podejrzenia wysokiego poziomu warto zbadać gotową kiszonkę przed rozpoczęciem intensywnego skarmiania.
Kiedy warto zrobić badanie paszy?
Analiza laboratoryjna jest szczególnie wskazana wtedy, gdy głownia występuje na dużej części plantacji albo równocześnie pojawiają się objawy pleśnienia kolb. Badanie podstawowego składu kiszonki pozwala określić między innymi zawartość suchej masy, białka, skrobi i włókna.
Przy podejrzeniu innych chorób grzybowych warto rozszerzyć analizę o mikotoksyny. Jest to szczególnie istotne w gospodarstwach utrzymujących zwierzęta o wysokiej wydajności oraz grupy bardziej wrażliwe na zaburzenia jakości paszy.
Nie wystarczy przy tym pobrać kilku przypadkowych fragmentów z jednego miejsca. Próbka powinna możliwie dobrze reprezentować całą partię materiału, ponieważ zarówno porażenie grzybami, jak i obecność mikotoksyn może być nierównomierna.
Czy trzeba usuwać pojedyncze porażone rośliny przed zbiorem?
Przy niewielkim nasileniu choroby ręczne wybieranie pojedynczych roślin z dużej plantacji przeznaczonej na kiszonkę zwykle nie jest praktyczne. Znacznie ważniejsze jest oszacowanie rzeczywistej skali porażenia i sprawdzenie, czy poza głownią nie występują inne problemy zdrowotne kukurydzy.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy znaczna część kolb jest zdeformowana, ziarno jest słabo rozwinięte, a rośliny noszą również ślady zgnilizny i pleśni. Wówczas przed podjęciem decyzji o skarmianiu warto wykonać badania oraz skonsultować wyniki z doradcą żywieniowym lub lekarzem weterynarii.
Najważniejsze jest więc prawidłowe rozpoznanie tego, co rzeczywiście znajduje się na kukurydzy. Czarny pył charakterystyczny dla dojrzałych guzów Ustilago maydis nie oznacza automatycznie obecności mikotoksyn. Jeżeli jednak plantacja jest silnie porażona albo głowni towarzyszą pleśnie kolb, o wykorzystaniu materiału w żywieniu zwierząt powinny decydować jego rzeczywiste parametry, a nie sam wygląd roślin.
Chleb bardzo często trafia do przydomowego gospodarstwa jako sposób na wykorzystanie resztek z kuchni. Kury, kaczki czy gęsi zwykle zjadają go chętnie, co może sprawiać wrażenie, że jest dla nich dobrym pokarmem. W przypadku gęsi hodowlanych trzeba jednak zachować ostrożność. Pieczywo może być podawane jedynie sporadycznie i w niewielkich ilościach, ponieważ nie zastępuje właściwie zbilansowanej dawki pokarmowej.
Chleb nie powinien być podstawą żywienia gęsi
Gęsi są ptakami roślinożernymi, których układ pokarmowy jest dobrze przystosowany do pobierania zielonek. W warunkach gospodarskich chętnie wykorzystują pastwisko, zjadając trawy, młode rośliny oraz inne dostępne części roślin. W zależności od systemu utrzymania ich żywienie uzupełnia się również ziarnem zbóż i odpowiednio dobranymi mieszankami paszowymi.
Chleb znacznie różni się od takiego pokarmu. Dostarcza przede wszystkim łatwo przyswajalnych węglowodanów, a jego wartość odżywcza nie odpowiada potrzebom rosnących ani dorosłych gęsi. Jeżeli ptaki najedzą się pieczywem, mogą pobrać mniej zielonki lub pełnoporcjowej paszy, a tym samym otrzymać mniejszą ilość białka, składników mineralnych i witamin.
Szczególnie niewskazane jest regularne traktowanie chleba jako taniego zamiennika paszy. To, że gęś chętnie go zjada, nie oznacza jeszcze, że produkt powinien stanowić większą część jej jadłospisu.
Czy niewielka ilość chleba zaszkodzi gęsi?
Zdrowej, dorosłej gęsi niewielki kawałek świeżego pieczywa podany od czasu do czasu najczęściej nie zaszkodzi. Problem zaczyna się wtedy, gdy chleb pojawia się w karmidle regularnie albo stanowi znaczną część dziennego żywienia.
Jeżeli gospodarz chce wykorzystać niewielką ilość pieczywa, powinien traktować je wyłącznie jako okazjonalny dodatek. Nie warto podawać dużych porcji kilku bochenków całemu stadu tylko dlatego, że pozostały po posiłku lub nie nadają się już do sprzedaży.
Znaczenie ma również kondycja ptaków. Młode gęsi znajdujące się w intensywnym okresie wzrostu mają znacznie większe wymagania dotyczące białka, witamin i składników mineralnych. W ich przypadku wypełnianie przewodu pokarmowego mało wartościowym pieczywem jest szczególnie niekorzystne.
Suche pieczywo nie jest automatycznie dobrą paszą
W gospodarstwach nadal spotyka się praktykę suszenia starego chleba i późniejszego podawania go zwierzętom. Samo wysuszenie pieczywa nie poprawia jednak jego wartości pokarmowej i nie sprawia, że staje się ono pełnowartościową paszą dla gęsi.
Twarde kawałki można rozdrobnić, jeżeli mają być wykorzystane w niewielkiej ilości. Nie powinno się natomiast podawać dużych, bardzo suchych części pieczywa, które ptaki łapczywie połykają. Gęsi przez cały czas muszą mieć dostęp do świeżej i czystej wody, ponieważ używają jej między innymi podczas pobierania pokarmu i oczyszczania dzioba.
Moczenie chleba również nie rozwiązuje problemu jego niskiej wartości żywieniowej. Wilgotne pieczywo dodatkowo szybko się psuje, szczególnie podczas ciepłej pogody.
Spleśniałego chleba gęsiom nie wolno podawać
Najważniejsza zasada dotyczy pieczywa z widoczną pleśnią. Takiego produktu nie należy podawać gęsiom ani innym zwierzętom gospodarskim. Usunięcie fragmentu pokrytego nalotem nie oznacza, że pozostała część bochenka jest bezpieczna.
Pleśnie mogą rozwijać się również wewnątrz produktu i wytwarzać mykotoksyny. Są to toksyczne metabolity grzybów, które mogą negatywnie wpływać na zdrowie zwierząt. Problemy związane z zanieczyszczoną paszą mogą obejmować między innymi zaburzenia trawienia, spadek pobrania paszy, osłabienie kondycji oraz gorsze wyniki produkcyjne.
Do karmienia nie powinno trafiać również pieczywo o nietypowym zapachu, wilgotne, nadpsute lub przechowywane przez długi czas w warunkach sprzyjających rozwojowi grzybów.
Słony i przetworzony chleb to jeszcze gorszy wybór
Nie każde pieczywo ma taki sam skład. Produkty przeznaczone dla ludzi mogą zawierać stosunkowo dużo soli, a także dodatki smakowe, tłuszcze, cukier, nasiona lub przyprawy. Z tego względu szczególnie niewskazane jest podawanie gęsiom pieczywa czosnkowego, tostów z dodatkami, słodkich bułek, drożdżówek czy resztek kanapek.
Nie należy również wrzucać do karmidła pieczywa posmarowanego masłem, margaryną, majonezem lub innymi produktami spożywczymi. Gęś hodowlana nie jest sposobem na zagospodarowanie wszystkich odpadków kuchennych.
Im bardziej przetworzony produkt, tym trudniej przewidzieć jego wpływ na całą dawkę żywieniową. W praktyce znacznie bezpieczniej oprzeć żywienie na surowcach przeznaczonych dla drobiu.
Co lepiej podawać gęsiom zamiast chleba?
Podstawą żywienia gęsi powinny być pasze dostosowane do wieku, kierunku użytkowania oraz systemu chowu. Ptaki mające dostęp do dobrego pastwiska potrafią pobierać duże ilości zielonki. Trawa jest dla nich naturalnym i wartościowym źródłem pokarmu.
Dawkę można uzupełniać odpowiednio dobranymi zbożami, takimi jak owies, pszenica czy jęczmień, przy zachowaniu właściwych proporcji. W intensywniejszym chowie wykorzystuje się także mieszanki paszowe dostosowane do określonej grupy wiekowej. Młode gęsi potrzebują innego żywienia niż dorosłe ptaki utrzymywane na przykład w stadzie reprodukcyjnym.
Duże znaczenie ma również stały dostęp do czystej wody. Gęsi powinny móc swobodnie zanurzyć dziób, co pomaga im podczas jedzenia oraz utrzymania czystości nozdrzy.
Dlaczego gęsi tak chętnie zjadają pieczywo?
Chęć pobierania określonego produktu nie jest dobrym wskaźnikiem jego wartości żywieniowej. Pieczywo jest miękkie, łatwe do rozdrobnienia i zawiera sporo skrobi, przez co wiele ptaków szybko się nim interesuje. Podczas karmienia można odnieść wrażenie, że skoro gęsi niemal natychmiast zbierają kawałki chleba, to właśnie tego potrzebują.
W praktyce zwierzęta mogą równie chętnie wybierać produkty, które nie powinny dominować w ich diecie. Hodowca powinien więc kontrolować skład dawki, zamiast kierować się wyłącznie apetytem stada.
Jeżeli sporadycznie pozostanie niewielka ilość zwykłego, świeżego pieczywa, dorosłe gęsi mogą je zjeść jako dodatek. Znacznie lepszym rozwiązaniem na co dzień pozostaje jednak zielonka, właściwie dobrane zboże i pasza odpowiadająca potrzebom ptaków. Dzięki temu chętnie zjadany smakołyk nie zacznie wypierać składników, od których rzeczywiście zależą zdrowie, wzrost i kondycja stada.
System ograniczający boczne znoszenie Optimera wykorzystuje przednie koła podporowe do korekty głębokości pracy przedniego rzędu talerzy. Fot. E. Lemański
Ponad 14 metrów szerokości roboczej, pług przystosowany do ciągników o mocy nawet 700 KM, John Deere osiągający maksymalnie 634 KM i opryskiwacz z dyszami rozmieszczonymi co zaledwie 4 cm. Agro Show 2026 w Bednarach będzie okazją do zobaczenia zarówno potężnych maszyn dla największych gospodarstw, jak i technologii stawiających na precyzję. Sprawdzamy najciekawsze maszyny, które pojawią się na tegorocznej wystawie.
14,2 metra szerokości. Po złożeniu zostają tylko 3 metry
Jedną z dużych maszyn uprawowych, które będzie można zobaczyć w Bednarach, jest KUHN Prolander o szerokości roboczej aż 14,2 m. To największy model w tej koncepcji konstrukcyjnej. Mimo imponujących gabarytów po złożeniu maszyna zachowuje 3 m szerokości transportowej.
Prolander został podzielony na pięć segmentów, a system Steady Control pozwala im kopiować nierówności pola. Ma to szczególne znaczenie podczas bardzo płytkiej uprawy wykonywanej na głębokości 4–6 cm. Maszyna może być wyposażona w gęsiostopy rozmieszczone co 15,5 cm, dzięki czemu podcinana jest cała powierzchnia. Do pracy ścierniskowej przewidziano sztywniejsze zęby o wymiarach 90 × 13 mm. Przy doprawianiu luźnej gleby można natomiast zastosować bardziej elastyczne zęby 70 × 12 mm, których wibracje pomagają rozbijać bryły.
Ciekawym rozwiązaniem jest również hydrauliczny system HLC. Unosi on boczne segmenty podczas pracy na uwrociu, aby końce tak szerokiej maszyny nie zahaczały o podłoże. Rosnące ku tyłowi odstępy między belkami z zębami mają z kolei poprawiać przepływ gleby i resztek pożniwnych oraz ograniczać ryzyko zapychania.
Ta brona sama może zmieniać głębokość pracy
Wśród prezentowanych maszyn KUHN znajdzie się także Optimer XL 7500 SST, czyli duża brona talerzowa wyposażona w rozwiązania Smart Soil Technology.
Maszyna wykorzystuje ISOBUS, a operator może z poziomu terminala znajdującego się w ciągniku regulować głębokość pracy. Na tym jednak możliwości się nie kończą.
Optimer może korzystać z przygotowanych wcześniej map aplikacyjnych. Na ich podstawie głębokość pracy jest zmieniana w poszczególnych częściach pola. Operator nie musi więc stosować jednego ustawienia na całej powierzchni.
60 cm w głąb. Nawet 400 KM może mieć ciężko
Do najcięższych prac uprawowych KUHN oferuje głębosze serii DT, dostępne w dwóch wariantach Model DT-L może pracować na głębokości do 50 cm, natomiast DT-XL z zabezpieczeniem hydraulicznym pozwala zejść nawet do 60 cm.
Każda łapa ma indywidualne zabezpieczenie hydrauliczne o regulowanej sile wyzwolenia od 1450 do 1670 kg. Operator może zmieniać jej wartość bezpośrednio z kabiny ciągnika, a dodatkowym zabezpieczeniem jest śruba zrywalna. Jeżeli maszyna trafi na przeszkodę, z którą nie poradzi sobie hydraulika, pozwala ona łapie odchylić się i chroni konstrukcję przed uszkodzeniem.
Za elementami roboczymi znajduje się podwójny, hydraulicznie regulowany wał. Można zmieniać odległość pomiędzy jego częściami oraz kąt pracy. Ma to znaczenie zwłaszcza na ciężkich glebach, gdzie pierwszy wał może mieć tendencję do pchania ziemi przed sobą. W takim układzie pierwszy element odpowiada za wstępne zagęszczenie, a drugi za końcowe wyrównanie powierzchni.
DT-XL występuje w szerokościach 3 i 4 m. Głęboka uprawa oznacza jednak ogromne wymagania dotyczące mocy – na ciężkiej glebie nawet 3-metrowy wariant może być poważnym obciążeniem dla ciągnika o mocy 400 KM. Ciekawostką jest także rama, w której w dużej mierze wykorzystano połączenia śrubowe zamiast spawanych. Rozwiązanie ma sprzyjać rozpraszaniu naprężeń i drgań powstających podczas głębokiej pracy.
Pług dla ciągnika o mocy nawet 700 KM
Jeszcze większe wrażenie może robić modułowy pług KUHN dostępny w konfiguracji 12, 13 lub 14 korpusów. Bazę stanowi wersja 12-korpusowa, którą można rozbudowywać o kolejne elementy. Zaczep kategorii 3, 4 lub 4N umożliwia współpracę z ciągnikami o mocy sięgającej nawet 700 KM. Dla ciągników gąsienicowych bez trzypunktowego układu zawieszenia przewidziano dodatkowy wózek Tri-Link.
Pług może pracować zarówno w klasycznym układzie z ciągnikiem prowadzonym w bruździe, jak i w wersji on-land, czyli z ciągnikiem poruszającym się poza bruzdą. Do wyboru są dwa rodzaje zabezpieczenia korpusów. Hydrauliczny system NSH non-stop reaguje przy nacisku 1500 kg, umożliwiając uniesienie korpusu do 70 cm i wychylenie go o 20 cm na boki. W wariancie MaxiBar siła wyzwalająca wzrasta do 2500 kg. Rozwiązanie przeznaczone jest przede wszystkim do pracy na polach zakamienionych. Alternatywę stanowi zabezpieczenie śrubowe reagujące przy obciążeniu 4500 kg.
Ciekawie rozwiązano również elementy robocze. Lemiesze mogą być wyposażone w węgliki, a ich konstrukcja powstaje poprzez wyciskanie prasą o nacisku aż 5500 t. Zastosowano także trójwarstwową odkładnicę typu X.
Lemiesze mogą być wyposażone w węgliki zwiększające odporność na ścieranie, a ich konstrukcja powstaje w procesie wyciskania prasą o nacisku 5500 t. Fot. E. Lemański
Siewnik sam podpowie, że trzeba zwolnić
Jedną z ważniejszych zmian w siewnikach KUHN Espro drugiej generacji jest nowy aparat wysiewający OptiSeed. Konstrukcja wykorzystuje hermetyczny zbiornik nadciśnieniowy i wyrównanie ciśnienia pomiędzy zbiornikiem a aparatami.
Różnica ciśnienia podczas pracy ma wynosić maksymalnie 5 mbar, co pozwala zachować precyzję dozowania również przy wysokich dawkach materiału i większych prędkościach roboczych. Rozwiązanie ma szczególne znaczenie przy jednoczesnym wysiewie dużych ilości nawozu, sięgających nawet 400–500 kg/ha.
Dotychczasowy uniwersalny rotor zastąpiono wymiennymi kasetami dobieranymi do wielkości nasion, nawozu, dawki oraz prędkości jazdy. Każda ma własną uszczelkę, a wymiana nie wymaga bezpośredniego kontaktu operatora z zaprawionym materiałem siewnym. Niezależnie od szerokości roboczej Espro otrzymuje dwa aparaty na komorę. Pozwala to realizować Section Control bezpośrednio na aparatach oraz niezależnie dawkować materiał na obu połowach maszyny – przykładowo 120 kg/ha po jednej stronie i 140 kg/ha po drugiej.
Nowością jest również sterowanie z modułem ECU. Podczas próby kręconej operator wskazuje gatunek, dawkę i planowaną prędkość, a oprogramowanie samo podpowiada odpowiednią kasetę. Jeżeli dostępny element nie pozwala uzyskać zadanych parametrów, system wskazuje konieczność ograniczenia prędkości lub dawki.
Ten kombajn nie musi zatrzymywać się, żeby opróżnić ziemniaki
Na Agro Show 2026 będzie można przyjrzeć się także Ropa Keiler 2L. To dwurzędowy kombajn do ziemniaków wyposażony w zasobnik przeładunkowy o pojemności 5,5 t.
Najciekawszą cechą konstrukcji jest możliwość przeładunku ziemniaków podczas dalszego kopania. Pozwala to ograniczać przestoje związane z opróżnianiem zasobnika. Automatyczne napełnianie wykorzystuje czujniki ultradźwiękowe kontrolujące poziom ziemniaków i utrzymujące możliwie niewielką wysokość ich spadku. Podłoga rolkowa współpracuje z taśmą rozładowczą, zapewniając ciągłe i łagodne podawanie bulw. Trzykrotnie łamany przenośnik pozwala osiągnąć maksymalną wysokość przeładunku 4,1 m. Keiler 2L ma ponadto teleskopową oś z rozstawem kół zwiększanym do 3,5 m oraz ogumienie 850/50 R30.5, co poprawia stabilność maszyny podczas pracy z napełnionym zasobnikiem.
Nowa ROPA Keiler 2L będzie wyróżniać się m.in. trzykrotnie łamanym przenośnikiem, umożliwiającym osiągnięcie wysokości przeładunku do 4,1 m. Fot. D. Tomaszewski
156 dysz rozmieszczonych co 4 cm. Opryskuje pojedyncze rośliny
Zupełnie inne podejście do wykonywania zabiegów prezentuje Ecorobotix ARA. To precyzyjny opryskiwacz wykorzystujący kamery oraz system Plant-by-Plant AI do rozpoznawania roślin i chwastów w czasie rzeczywistym.
Maszyna ma 6,04 m szerokości roboczej i aż 156 dysz rozmieszczonych co 4 cm. Dzięki temu ciecz może być aplikowana punktowo na powierzchnię około 6 × 6 cm. ARA pracuje z prędkością do 7,2 km/h i osiąga wydajność do około 4 ha/h. Co ciekawe, zabiegi mogą być wykonywane również nocą.
System może być wykorzystywany m.in. do selektywnego zwalczania chwastów oraz precyzyjnej aplikacji innych środków. Według producenta punktowy oprysk pozwala ograniczyć zużycie środków ochrony roślin nawet o 95%, w zależności od warunków i rodzaju wykonywanego zabiegu. Konstrukcja belki dodatkowo ogranicza znoszenie cieczy.
Maszyna sama zapakuje i przygotuje worek
Wśród rozwiązań prezentowanych przez KMK znajdzie się SBB, czyli maszyna przeznaczona do pakowania produktów w pojedyncze worki jutowe, papierowe lub wykonane z tworzywa sztucznego.
Obecnie operator ręcznie zakłada worek pod zasyp i pedałem uruchamia dalszy, automatyczny cykl. System łap i pasów przejmuje napełniony worek, a przenośnik kieruje go do maszyny zaszywającej. Gotowe opakowanie może następnie zostać odebrane ręcznie albo przekazane bezpośrednio do współpracującego paletyzatora.
Kolejnym etapem rozwoju SBB ma być automatyczny magazyn worków. Wyeliminuje on konieczność ich ręcznego zakładania – maszyna będzie samodzielnie pobierać i podawać opakowanie pod zasyp.
Glebogryzarka przesunie się o 56 cm
Wśród maszyn Bomet warto zwrócić uwagę na glebogryzarkę Virgo. Jej charakterystycznym rozwiązaniem jest hydrauliczny przesuw boczny wynoszący do 56 cm.
Pozwala on zmienić położenie maszyny względem ciągnika, co przydaje się m.in. podczas pracy przy krawędziach pola. Virgo oferowana jest w szerokościach roboczych 1,4; 1,6; 1,8 oraz 2 m, natomiast maksymalna głębokość pracy wynosi 12 cm.
W zależności od wersji wirnik wyposażony jest w 36–54 noże rozmieszczone na 6–9 rotorach. Masa poszczególnych modeli wynosi od 440 do 525 kg, a zapotrzebowanie na moc rozpoczyna się od 41 KM dla najmniejszego wariantu.
John Deere przywiezie do Bednar 634 KM
Na stoisku John Deere jedną z najważniejszych maszyn będzie 8R 540, czyli najmocniejszy seryjnie produkowany ciągnik marki o konwencjonalnej konstrukcji.
Pod maską znajduje się sześciocylindrowy silnik JD14 o pojemności blisko 14 litrów. Dzięki inteligentnemu zarządzaniu mocą ciągnik może osiągnąć maksymalnie aż 634 KM.
Z jednostką współpracuje elektryczno-mechaniczna przekładnia bezstopniowa eAutoPowr. Według wewnętrznych porównań producenta może ona zapewnić do 8% lepsze przenoszenie mocy niż standardowa przekładnia AutoPowr. W ciągniku zastosowano również wzmocnione niezależne zawieszenie przedniej osi ILS oraz nowy układ kierowniczy z samocentrującą kierownicą i regulacją oporu.
Popularne John Deere 6M i 6R też się zmieniają
Agro Show będzie również okazją do przyjrzenia się zmianom w popularnych seriach 6M i 6R. W 6M pojawiła się przekładnia e19 Full PowerShift z 19 przełożeniami zmienianymi pod obciążeniem. Automatyczne pomijanie biegów ma usprawniać rozpędzanie podczas transportu, a według testów producenta e19 może zapewnić do 5% wyższą wydajność i do 5% mniejsze zużycie paliwa względem CommandQuad Plus. Ciągniki otrzymały także system iTEC, pozwalający automatyzować powtarzalne czynności, takie jak obsługa podnośnika i hydrauliki, zmiana prędkości czy załączanie WOM.
Zmiany objęły również serię 6R. Ciągniki z oferty na 2027 rok mają fabrycznie otrzymywać pakiet technologii rolnictwa precyzyjnego obejmujący odbiornik StarFire 7500, modem JDLink oraz terminal G5 CommandCenter. Jedną z najciekawszych propozycji będzie 6R 260, rozwijający maksymalnie 305 KM i również korzystający z przekładni e19. Model może być wyposażony w zintegrowany system centralnej regulacji ciśnienia w oponach CTIS. Kompresor o wydajności 700 l/min pozwala, według producenta, zwiększyć ciśnienie w oponach o 1 bar w około 4,5 minuty. W serii 6R interwał wymiany oleju silnikowego wynosi 750 godzin, natomiast oleju przekładniowego i hydraulicznego – 1500 godzin.
Odświeżoną wersję serii 6M mieliśmy przyjemność testować w ostatnim czasie, efektów naszej pracy możecie wyczekiwać już niedługo na naszym kanale YouTube. Fot. D. Tomaszewski
6000 litrów na opryski
Wśród premier przygotowanych na Agro Show znajdzie się również samojezdny opryskiwacz John Deere 560R. Nowy model rozszerza serię 500R w kierunku dużych gospodarstw i usługodawców. Najważniejszą zmianą jest zbiornik cieczy roboczej o pojemności 6000 l, który ma ograniczyć liczbę przerw potrzebnych na uzupełnianie cieczy podczas pracy na dużych areałach.
Producent wprowadził także zmiany w technologii belki polowej, ukierunkowane na zwiększenie wydajności wykonywania zabiegów. Mimo większej pojemności 560R zachowuje 2,55 m szerokości transportowej, co ma znaczenie szczególnie podczas częstego przemieszczania maszyny pomiędzy oddalonymi polami.
Nowe odmiany wzbudzają coraz większe zainteresowanie producentów rolnych. Fot. M. Piśny
Od pojedynczego kłosa do milionów ton płodów rolnych. Postęp hodowlany dostarcza coraz więcej nowych odmian odpowiadających na wyzwania współczesnej produkcji polowej. Za ich powstaniem i sukcesami stoi wieloletnia, żmudna i konsekwentna praca hodowców. Zanim jednak nowa odmiana trafi na pola w postaci nasion, musi przejść długą drogę – od pierwszych krzyżowań i selekcji po rejestrację, rozmnażanie i wprowadzenie na rynek jako materiał siewny.
Fot. M. Piśny
Dynamiczny i ciągły postęp
Postęp hodowlany to nic innego jak ciągłe przesuwanie granic potencjału roślin. To trwała zmiana ich cech, dzięki której z tego samego hektara można uzyskać większy plon czy lepszej jakości mąkę lub olej. Same rośliny mogą natomiast lepiej radzić sobie z suszą i chorobami niż odmiany uprawiane jeszcze dwie dekady temu.
Rewolucja w tej dziedzinie ruszyła na początku XX wieku wraz z odkryciem praw Mendla, które zmieniły intuicyjną selekcję w naukę opartą na genetyce. Kolejnymi kamieniami milowymi była Zielona Rewolucja lat 60., łącząca geny karłowatości z intensyfikacją agrotechniki, a następnie wykorzystanie heterozji, czyli bujności mieszańców, oraz wdrożenie markerów molekularnych. Na przestrzeni lat ewoluowały też same priorytety: Od bezwzględnej masy plonu, przez jakość technologiczną, po dzisiejszą stabilność plonowania w warunkach stresu, odporność na coraz nowsze i groźniejsze patogeny oraz efektywność wykorzystania nawożenia.
Dynamiczny i ciągły postęp w hodowli roślin jest koniecznością ze względu na rosnącą populację ludzi i zmniejszający się areał gruntów rolnych. Tradycyjna i wykorzystywana przez lata selekcja okazała się zbyt wolna wobec dynamicznie postępujących zmian klimatycznych, rosnącej presji agrofagów i unijnych obostrzeń środowiskowych. Bez stałej, intensywnej pracy hodowców potencjał plonowania zacząłby się stopniowo zmniejszać.
Jak powstaje nowa odmiana? Maraton w polu i laboratorium
Wyhodowanie nowej odmiany to jeden z najbardziej wymagających i rozłożonych w czasie procesów w całym rolnictwie. To wieloletni maraton naukowy, w którym ogromne nakłady pracy i środków finansowych spotykają się z wysokim ryzykiem środowiskowym. Tradycyjny cykl wyhodowania odmiany zbóż trwa średnio od 10 do 12 lat.
W pierwszym etapie wykonuje się kilkaset celowych krzyżowań, dobierając komponenty rodzicielskie pod kątem konkretnych cech, takich jak odporność na choroby, zimotrwałość czy parametry jakościowe. W wyniku krzyżowań uzyskuje się dziesiątki tysięcy unikalnych genotypów.
Hodowla roślin w warunkach szklarniowych pozwala przyspieszyć proces tworzenia nowych odmian. Fot. B. Ryńska
Kolejne lata to rygorystyczna selekcja. Z początkowych setek tysięcy roślin, poprzez szkółki selekcyjne, poletka obserwacyjne i doświadczenia polowe, do dalszych etapów trafia zaledwie ułamek materiału. Na każdym etapie odrzucane są linie podatne na wyleganie, patogeny czy stresy termiczne.
Po 6–7 latach z masowej liczby genotypów pozostaje zaledwie kilkanaście linii hodowlanych o oczekiwanej stabilności i przewadze nad odmianami wzorcowymi. Najcenniejsze z nich trafiają do 2–3-letnich urzędowych badań WGO (wartości gospodarczej odmian) oraz OWT, czyli odrębności, wyrównania i trwałości, w stacjach COBORU. Stanowi to ostateczną weryfikację przed oficjalnym wpisaniem odmiany do Krajowego rejestru.
Chcąc skrócić ten czas, współczesna hodowla sięga po zaawansowane narzędzia biotechnologiczne. Ważnym osiągnięciem jest zastosowanie kultur in vitro. Technologia podwojonych haploidów (DH) pozwala na otrzymanie w pełni wyrównanych genetycznie linii w zaledwie jeden sezon, eliminując konieczność prowadzenia 5–6 pokoleń tradycyjnych namnożeń. Rozwój markerów molekularnych (MAS) umożliwia natomiast precyzyjną selekcję genotypów na poziomie laboratoryjnym.
Mimo wykorzystania nowoczesnych metod nakład pracy fizycznej i analitycznej pozostaje ogromny: od ręcznych krzyżowań, przez tysiące pomiarów w polu, po skomplikowane analizy statystyczne. Do finałowego etapu dociera promil początkowych kombinacji – nowa odmiana jest rezultatem wyselekcjonowania pojedynczego, wybitnego genotypu z ogromnej próby wyjściowej.
Od metody tradycyjnej po GMO i NGT
Choć cel prac hodowlanych od wieków pozostaje niezmienny (zmiana matrycy genetycznej w celu uzyskania pożądanych cech użytkowych) to narzędzia, jakimi dysponujemy, różnią się mechanizmem działania i statusem prawnym. Hodowla tradycyjna opiera się na krzyżowaniu i wielopokoleniowej selekcji, wykorzystując zmienność występującą naturalnie, gdzie rekombinacja DNA następuje losowo w procesie mejozy. Do tej metody zalicza się również mutagenezę indukowaną, wywołującą losowe mutacje poprzez nieprecyzyjne uszkodzenia DNA.
Z kolei organizmy modyfikowane genetycznie (GMO) powstają w drodze transgenezy, czyli wprowadzenia do genomu obcego fragmentu DNA pochodzącego z nieskrzyżowalnego biologicznie gatunku, np. genów bakterii. Komercyjna uprawa odmian GMO podlega w Unii Europejskiej restrykcyjnym regulacjom.
Przełomem ostatnich lat są Nowe Techniki Genomowe (NGT), w tym edycja genomu metodą CRISPR/Cas9. Umożliwiają one precyzyjną modyfikację, wyciszenie lub aktywację konkretnego genu danej rośliny bez wprowadzania obcego DNA.
Zastosowanie NGT pozwala na szybkie i precyzyjne indukowanie zmian takich jak zwiększenie odporności na suszę, choroby czy stresy klimatyczne bez naruszania cennego tła genetycznego odmiany. Wśród wyzwań i wątpliwości wymienia się jednak ryzyko wystąpienia niezamierzonych mutacji poza docelowym miejscem w genomie oraz potencjalną koncentrację praw do konkretnych rozwiązań i sekwencji.
Znaczące przyspieszenie rynku
Postęp w hodowli roślin odgrywa istotną rolę we wzroście światowej produkcji rolnej. Fot. M. Piśny
Zwiększenie nakładów na prace badawczo-rozwojowe oraz cyfryzacja procesów selekcyjnych znacząco przyspieszyły dynamikę wprowadzania nowych kreacji na rynek. Analiza danych COBORU wskazuje na wzrost liczby rejestrowanych odmian.
W Krajowym rejestrze zbóż i rzepaku widoczny jest trend wzrostowy: o ile na początku wieku corocznie do rejestru trafiało kilkanaście nowych odmian pszenicy ozimej czy rzepaku, o tyle w latach 2020–2026 wartości te wzrosły o około 20–30%. Wpływ na to ma nie tylko postęp biotechnologiczny, ale również krótszy cykl życia odmian na rynku – szczególnie w rzepaku ozimym, gdzie kreacje mieszańcowe wypadają z rynku po kilku latach.
Najważniejsze kierunki hodowli roślin
Współczesna hodowla odpowiada na presję klimatyczną, obostrzenia środowiskowe oraz rosnące wymagania przemysłu. Celem nie jest już wyłącznie maksymalizacja plonu w optymalnych warunkach, ale zapewnienie jego stabilności podczas ekstremów pogodowych.
W hodowli pszenicy ozimej priorytetem stała się tolerancja na suszę, odporność na wymarzanie, głęboki system korzeniowy oraz efektywniejsze wykorzystanie azotu, przy jednoczesnym utrzymaniu cech jakościowych ziarna i odporności na patogeny grzybowe. W rzepaku ozimym selekcja skupia się na odmianach mieszańcowych odpornych na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV), suchą zgniliznę kapustnych, kiłę kapusty, owady oraz pękanie łuszczyn.
Dla kukurydzy istotna pozostaje wczesność określana liczbą FAO, potencjał plonowania, cecha stay-green, szybki wzrost początkowy podczas chłodnej wiosny oraz tolerancja na niedobory wody w okresie kwitnienia. Efekty pracy hodowlanej trafiają następnie do gospodarstw poprzez materiał siewny kukurydzy konkretnych odmian mieszańcowych.
Hodowcy zmagają się z bezśnieżnymi zimami, suszami wiosennymi, nawalnymi opadami oraz sukcesywnym wycofywaniem substancji czynnych środków ochrony roślin w Unii Europejskiej, co wymusza poszukiwanie naturalnych mechanizmów odporności genetycznej.
Proces ten generuje wysokie koszty: wyhodowanie i zarejestrowanie jednej odmiany zbóż populacyjnych to wydatek rzędu 1,5–2,5 mln zł, natomiast w hodowli mieszańcowej rzepaku czy kukurydzy nakłady mogą być dwu-, a nawet trzykrotnie wyższe. Budżet pojedynczej zarejestrowanej kreacji musi bowiem pokryć również koszty utrzymania stacji, infrastruktury laboratoryjnej i sprzętu poletkowego dla tysięcy linii odrzuconych na poszczególnych etapach selekcji.
Genetyka odmian w praktyce
Różnica między odmianami populacyjnymi a mieszańcowymi sprowadza się do genetyki i sposobu ich pozyskiwania. Odmiany populacyjne to linie czyste, uzyskiwane poprzez wielopokoleniowe rozmnażanie i selekcję. Są bardziej wyrównane genetycznie w kolejnych pokoleniach, dzięki czemu uzyskujemy jednorodny materiał siewny.
Odmiany mieszańcowe powstają w wyniku kontrolowanego krzyżowania dwóch ściśle dobranych linii rodzicielskich, co pozwala wykorzystać zjawisko heterozji, czyli bujności mieszańców. Przekłada się to na wyższy potencjał plonowania, silniejszą reakcję na stymulację agrotechniczną, lepsze przystosowanie do warunków środowiska oraz wyższą dynamikę rozwoju początkowego.
Cechy te ujawniają się jednak przede wszystkim w pierwszym pokoleniu (F1). Wysiew nasion zebranych z odmiany mieszańcowej w kolejnym roku prowadzi do rozszczepienia cech genetycznych i utraty wyrównania łanu, przez co nie pozwala zachować właściwości charakterystycznych dla materiału F1.
Kwalifikowany materiał siewny – co to jest i czym różni się od ziarna ze zbioru?
Rolnicy poszukujący informacji czym jest kwalifikowany materiał siewny powinni przede wszystkim rozróżnić zwykłe ziarno przeznaczone do siewu od materiału wytworzonego w kontrolowanym systemie nasiennym. Materiał siewny kwalifikowany pochodzi z określonej odmiany i jest produkowany w kolejnych stopniach rozmnożenia przy zachowaniu wymagań dotyczących m.in. tożsamości i czystości odmianowej oraz parametrów jakościowych.
Oznacza to, że rolnik kupujący nasiona kwalifikowane otrzymuje materiał o określonym pochodzeniu i parametrach, a nie przypadkową partię ziarna. Ma to znaczenie już na etapie planowania obsady, ponieważ znana jakość materiału pozwala precyzyjniej ustalić normę wysiewu.
Kwalifikowany materiał siewny jest jednocześnie jednym ze sposobów, w jaki postęp hodowlany dociera z poletek doświadczalnych na pola produkcyjne. Nowa genetyka może pokazać swój potencjał dopiero wtedy, gdy rolnik otrzyma odpowiedni materiał danej odmiany i zapewni mu właściwe warunki agrotechniczne.
Jak powstaje kwalifikowany materiał siewny?
Proces nie kończy się wraz z wyhodowaniem i rejestracją odmiany. Należy zwrócić także uwagę na kolejny etap – reprodukcję nasienną. Materiał danej odmiany jest rozmnażany w kontrolowanych warunkach, aby zwiększyć jego ilość przy jednoczesnym zachowaniu cech odmianowych.
Plantacje nasienne muszą spełniać określone wymagania, a zebrane nasiona są przygotowywane do sprzedaży. Proces obejmuje m.in. czyszczenie i ocenę jakości materiału. Dzięki kolejnym rozmnożeniom niewielka początkowo ilość materiału wyhodowanej odmiany może ostatecznie trafić do tysięcy gospodarstw.
W ten sposób na rynek trafiają zarówno materiał siewny pszenicy, materiał siewny jęczmienia, materiał siewny żyta, materiał siewny pszenżyta czy materiał siewny owsa, jak i materiał siewny kukurydzy. W każdym przypadku wybór konkretnej odmiany powinien uwzględniać nie tylko potencjał plonowania, lecz również stanowisko, termin siewu, lokalne warunki klimatyczne, odporność na choroby oraz kierunek użytkowania.
Konkurencyjność polskich hodowli
Polskie hodowle roślin podążają za postępem hodowlanym, wprowadzając na rynek nowe, wartościowe odmiany. Fot. M. Piśny
Na polskim rynku nasiennym obserwuje się znaczący udział odmian pochodzących z zagranicznych hodowli. Podczas gdy w krajach Europy Zachodniej – na przykład w Niemczech – listy odmian zalecanych oraz rejestry krajowe są silnie zdominowane przez rodzime kreacje, w Polsce rynek jest otwarty na zagraniczny materiał siewny, m.in. poprzez katalog unijny CCA.
Polskie odmiany mogą konkurować potencjałem plonowania i parametrami jakościowymi z odmianami zagranicznymi, a istotnym elementem ich hodowli jest dostosowanie do lokalnych warunków środowiskowych.
Ważnym elementem polskich programów hodowlanych jest prowadzenie selekcji na zimotrwałość oraz tolerancję na okresowe susze. W wielu państwach Europy Zachodniej, ze względu na łagodniejszy klimat, znaczenie selekcji pod kątem mrozoodporności jest mniejsze. Polskie odmiany zbóż są również selekcjonowane z uwzględnieniem krajowych warunków glebowych.
Odmiana to autorskie dzieło
W cenie kwalifikowanego materiału siewnego zawarta jest opłata licencyjna przekazywana hodowcy odmiany. Fot. M. Piśny
Odmiana nie jest jedynie produktem rolniczym, lecz efektem wieloletniej pracy twórczej i kapitałowej, stanowiącym własność intelektualną hodowcy. Ochrona prawna wyhodowanych odmian w Polsce i Unii Europejskiej opiera się na systemie „sui generis” (określonym m.in. przez konwencję UPOV oraz ustawę o ochronie prawnej odmian roślin). Daje on hodowcy wyłączne prawo do komercyjnego wykorzystywania materiału siewnego danej odmiany oraz decydowania o jego namnażaniu i sprzedaży.
Kluczowym elementem mechanizmu finansowania postępu biologicznego jest system opłat licencyjnych. W przypadku zakupu kwalifikowanego materiału siewnego opłata ta zawarta jest w cenie nasion. Prawo dopuszcza tak zwane odstępstwo rolne (FSS), czyli możliwość wykorzystania przez rolnika zebranego ziarna jako materiału siewnego we własnym gospodarstwie. Przepis ten nie oznacza jednak całkowitego zwolnienia z opłat. Z wyjątkiem małych gospodarstw wykorzystanie materiału ze zbioru wiąże się z prawnym obowiązkiem uiszczenia opłaty za odstępstwo rolne (FSS), stanowiącej ułamek stawki licencyjnej.
Nowoczesne metody badawcze wspierają kluczowe etapy hodowli roślin. Fot. M. Piśny
System opłat licencyjnych i FSS nie jest obciążeniem fiskalnym, lecz warunkiem koniecznym do przetrwania hodowli roślin, stanowiąc główne źródło finansowania kolejnych cykli badawczo-rozwojowych. Rezygnacja z opłat lub nielegalny obrót materiałem siewnym odcina spółki hodowlane od kapitału niezbędnego do zakupu nowoczesnej aparatury, stosowania markerów molekularnych czy pokrycia rosnących kosztów badań COBORU. Brak stabilnych przychodów z licencji doprowadzi do stopniowego upadku krajowych programów na rzecz zagranicznych koncernów. W konsekwencji polskie rolnictwo straci dostęp do odmian przystosowanych do lokalnych warunków glebowo-klimatycznych, a rynek zostanie zmonopolizowany przez podmioty zewnętrzne.
Deklaracje o potrzebie budowania suwerenności gospodarczej musimy przekładać na codzienne decyzje przy wyborze materiału siewnego. Legalne korzystanie z odmian, opłacanie licencji oraz zakup kwalifikowanego materiału siewnego to jedyny mechanizm finansujący dalszy polski postęp biologiczny. Rezygnacja z rodzimej genetyki nieuchronnie doprowadzi do ograniczania krajowych stacji hodowlanych. Bez własnej hodowli roślin stracimy niezależność technologiczną i bezpieczeństwo żywnościowe, stając się w pełni zależnymi od zewnętrznych dostawców.
Przełom w polskiej hodowli
20 sierpnia br. w Nagradowicach w woj. wielkopolskim odbyło się wydarzenie poświęcone przyszłości polskiej hodowli roślin oraz możliwościom wykorzystania nowych technik genomowych (NGT). Jednym z najważniejszych punktów spotkania było podpisanie porozumienia o współpracy pomiędzy spółkami hodowlano-nasiennymi wchodzącymi w skład Krajowej Grupy Spożywczej a Uniwersytetem Śląskim w Katowicach.
Połączenie wieloletniego doświadczenia polskich hodowców z potencjałem współczesnej nauki i nowoczesnych narzędzi ma przyczynić się do usprawnienia procesu hodowlanego oraz skuteczniejszego tworzenia nowych odmian odpowiadających na zmieniające się potrzeby rolnictwa.
W realizację wspólnych działań zaangażują się Poznańska Hodowla Roślin, Danko Hodowla Roślin, Małopolska Hodowla Roślin, Kutnowska Hodowla Buraka Cukrowego oraz Centrum Badawcze Nowych Technik Genomowych Uniwersytetu Śląskiego.
Astry należą do roślin, które potrafią przejąć główną rolę na rabacie wtedy, gdy wiele letnich kwiatów powoli kończy już sezon. W zależności od gatunku pierwsze kwiaty mogą pojawić się latem, natomiast odmiany jesienne rozwijają pąki w sierpniu, wrześniu, a nawet w październiku. Przy sprzyjającej pogodzie kolorowe koszyczki utrzymują się bardzo długo i mogą zdobić ogród do pierwszych wyraźnych przymrozków.
Warto jednak pamiętać, że określenie aster obejmuje wiele różnych roślin. Poszczególne gatunki różnią się terminem rozpoczęcia kwitnienia, wysokością, wymaganiami oraz odpornością na niską temperaturę. Właściwy dobór odmian pozwala stworzyć rabatę, na której astry będą pojawiały się przez znaczną część sezonu.
Ile czasu kwitną astry?
Okres kwitnienia pojedynczej rośliny zależy przede wszystkim od gatunku, odmiany, pogody oraz stanowiska. Wiele popularnych astrów wieloletnich może kwitnąć przez około 4 do 8 tygodni. Nie oznacza to, że jeden kwiat pozostaje dekoracyjny przez cały ten czas. Roślina stopniowo otwiera kolejne pąki, dzięki czemu na jednym krzewie jednocześnie znajdują się świeże kwiaty, rozwijające się pąki i przekwitające koszyczki.
Najbardziej charakterystyczne są astry jesienne. Rozpoczynają kwitnienie pod koniec lata lub na początku jesieni i przy łagodnej pogodzie pozostają dekoracyjne przez większą część września i października. Późne odmiany mogą zachować kwiaty jeszcze w listopadzie, choć wiele zależy wówczas od temperatury. Silniejszy mróz zazwyczaj kończy ich efektowny sezon.
W praktyce na długość kwitnienia wpływa również przebieg lata. Długotrwała susza, niedobór wody, choroby oraz bardzo wysokie temperatury mogą osłabić rośliny. Zdrowy, dobrze rozkrzewiony aster ma natomiast wystarczająco dużo energii, aby stopniowo rozwijać dużą liczbę pąków.
Kiedy zaczynają kwitnąć poszczególne gatunki astrów?
Nie wszystkie astry należy kojarzyć wyłącznie z jesienią. Dobrym przykładem jest aster alpejski, czyli Aster alpinus. To stosunkowo niska bylina, której kwiaty pojawiają się zwykle późną wiosną i na początku lata. Nadaje się między innymi na skalniaki, obwódki rabat i stanowiska słoneczne.
Później zaczynają kwitnąć gatunki i odmiany letnie, natomiast prawdziwy pokaz astrów rozpoczyna się pod koniec wakacji. Popularne rośliny określane tradycyjnie jako astry nowoangielskie i nowobelgijskie należą obecnie do rodzaju Symphyotrichum. W sklepach ogrodniczych oraz potocznym języku nadal bardzo często spotyka się jednak ich dawne nazwy.
Aster nowoangielski, obecnie Symphyotrichum novae-angliae, najczęściej rozpoczyna kwitnienie pod koniec lata i kontynuuje je jesienią. Podobnie zachowują się odmiany Symphyotrichum novi-belgii, czyli rośliny tradycyjnie nazywane astrami nowobelgijskimi. Właśnie te wysokie, mocno rozkrzewione byliny odpowiadają za charakterystyczne fioletowe, różowe, niebieskawe i białe akcenty na jesiennych rabatach.
Czy astry mogą kwitnąć aż do listopada?
Jest to możliwe, szczególnie w przypadku późnych odmian jesiennych. Jeżeli wrzesień i październik są stosunkowo ciepłe, a nocne spadki temperatury nie są zbyt duże, kwiaty mogą utrzymywać się wyjątkowo długo. W osłoniętym miejscu późne astry potrafią pozostawać dekoracyjne nawet w pierwszej części listopada.
Duże znaczenie ma jednak lokalny klimat. W chłodniejszych regionach Polski okres kwitnienia może zakończyć się wcześniej niż na stanowisku położonym w cieplejszej i osłoniętej części ogrodu. Znaczenie mają również pierwsze przymrozki. Lekki, krótkotrwały spadek temperatury nie zawsze natychmiast niszczy całą roślinę, ale kolejne chłodne noce stopniowo pogarszają wygląd kwiatów.
Z tego względu nie można wskazać jednej daty, do której każdy aster będzie kwitł. Kupując sadzonki, warto sprawdzić informacje dotyczące konkretnej odmiany. Różnica pomiędzy odmianą wczesną i bardzo późną może wynosić kilka tygodni.
Co zrobić, żeby astry kwitły dłużej?
Podstawą obfitego kwitnienia jest odpowiednie stanowisko. Większość popularnych astrów ogrodowych najlepiej czuje się w miejscu słonecznym. Niedostateczna ilość światła może prowadzić do słabszego kwitnienia, a wysokie odmiany posadzone w cieniu mogą nadmiernie się wyciągać i łatwiej pokładać.
W czasie suszy astry wymagają podlewania. Jest to szczególnie ważne podczas tworzenia pąków i kwitnienia. Gleba nie powinna jednak przez cały czas pozostawać podmokła. Warunki należy dopasować do konkretnego gatunku, ponieważ poszczególne astry mogą mieć nieco inne wymagania dotyczące wilgotności i rodzaju podłoża.
Pomóc może również usuwanie przekwitłych kwiatostanów. Zabieg poprawia wygląd roślin i ogranicza tworzenie nasion. W przypadku niektórych odmian może także sprzyjać dalszemu rozwijaniu kolejnych pąków. Nie należy natomiast oczekiwać, że przycinanie pozwoli jesiennemu astrowi kwitnąć przez zimę. Długość dnia i spadające temperatury wyznaczają naturalną granicę sezonu.
Dlaczego aster słabo kwitnie?
Brak dużej liczby kwiatów nie zawsze oznacza chorobę. Jedną z częstych przyczyn jest niewłaściwe stanowisko. Aster rosnący w głębokim cieniu może wytworzyć dużo zielonych części, ale znacznie mniej pąków. Problemem bywa również niedobór wody podczas długotrwałej suszy.
Nie należy przesadzać z nawożeniem azotem. Nadmierna ilość tego składnika może pobudzać intensywny rozwój pędów i liści kosztem kwitnienia. Jeśli roślina jest wyjątkowo bujna, ale tworzy niewiele kwiatów, warto przyjrzeć się sposobowi jej nawożenia.
Astry mogą być również atakowane przez choroby grzybowe. Jednym z częściej spotykanych problemów jest mączniak prawdziwy, którego charakterystycznym objawem jest biały nalot na liściach. Ryzyko problemów można ograniczać między innymi poprzez zapewnienie roślinom odpowiedniej przestrzeni i przewiewnego stanowiska.
Czy warto usuwać przekwitłe kwiaty astrów?
Jeśli zależy nam na schludnym wyglądzie rabaty, przekwitające koszyczki można regularnie wycinać. Najłatwiej robić to co kilka dni podczas przeglądania roślin. Dzięki temu świeże kwiaty są lepiej widoczne, a krzew przez dłuższy czas wygląda atrakcyjnie.
Pod koniec sezonu część kwiatostanów można jednak pozostawić. Suche części bylin nie muszą być usuwane natychmiast po zakończeniu kwitnienia. Mogą pozostać na rabacie przez zimę, a zasadnicze cięcie można wykonać później lub wczesną wiosną. Wszystko zależy od sposobu prowadzenia ogrodu i kondycji roślin.
Jeżeli aster był silnie porażony przez choroby, pozostawianie chorych części nie jest dobrym rozwiązaniem. Takie pędy należy usunąć, aby ograniczyć ilość materiału roślinnego będącego potencjalnym źródłem infekcji w kolejnym sezonie.
Jak zaplanować rabatę, żeby astry kwitły przez wiele miesięcy?
Najlepszy efekt daje posadzenie kilku gatunków i odmian o różnych terminach kwitnienia. Wiosenno-letnią część sezonu może otworzyć aster alpejski, później można wykorzystać odmiany kwitnące latem, a ostatni etap powierzyć wysokim astrom jesiennym. W ten sposób nie trzeba oczekiwać, że jedna roślina będzie produkowała kwiaty przez kilka miesięcy.
Jesienne astry bardzo dobrze komponują się również z innymi późno kwitnącymi bylinami. Na rabacie można zestawić je między innymi z jeżówkami, rozchodnikami, rudbekiami czy trawami ozdobnymi. Takie połączenie pozwala zachować atrakcyjny wygląd ogrodu w okresie, kiedy wiele roślin jednorocznych i bylin letnich zaczyna już przekwitać.
Warto zostawić astrom odpowiednią ilość miejsca. Niektóre odmiany szybko zwiększają średnicę kępy i po kilku sezonach mogą wymagać podziału. Odmłodzenie zbyt zagęszczonych egzemplarzy pomaga utrzymać zdrowy wzrost, a przy okazji pozwala uzyskać nowe sadzonki.
Aster może być jednym z ostatnich kolorowych akcentów w ogrodzie
To właśnie późny termin kwitnienia sprawia, że astry są tak cennymi roślinami na rabatach bylinowych. Gdy sezon wchodzi w ostatnią fazę, ich liczne kwiaty nadal przyciągają uwagę i zapewniają źródło pokarmu odwiedzającym ogród owadom.
Wybierając kilka odmian o różnym terminie rozwoju pąków, można znacznie wydłużyć okres obecności astrów na rabacie. Zamiast jednego krótkiego wysypu kwiatów otrzymujemy kolejne fale kwitnienia, rozpoczynające się u wybranych gatunków już przed pełnią lata i kończące dopiero wtedy, gdy jesienna pogoda ostatecznie zatrzyma wegetację.
Indonezja stanie się w listopadzie kluczowym kierunkiem dla polskich producentów żywności. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) we współpracy z Polską Agencją Inwestycji i Handlu (PAIH) organizuje misję handlową w dniach 3–7 listopada 2026 roku. Wyjazd do tego azjatyckiego kraju to wyjątkowa okazja, aby wejść na dynamicznie rozwijający się rynek i nawiązać bezpośrednie relacje biznesowe z lokalnymi importerami.Koszt udziału jednej osoby to 2460 PLN brutto.
Targi branżowe: Wizytacja na prestiżowych targach Krista InterFOOD oraz SIAL InterFOOD.
Rozmowy B2B: Indywidualne spotkania z lokalnymi importerami i dystrybutorami żywności.
Wizyty studyjne: Zapoznanie się z funkcjonowaniem lokalnych sieci handlowych.
Networking: Spotkania z przedstawicielami Zagranicznego Biura Handlowego (ZBH) PAIH w Dżakarcie.
Dla chętnych uczestników ZBH PAIH w Dżakarcie przygotowało program fakultatywny (7–8 listopada 2026 r.), obejmujący akcje promocyjne podczas Poland Festival, kolejne wizyty studyjne oraz udział w wydarzeniu Poland-Indonesia Friendship Walk. Tak kompleksowy program sprawia, że Indonezja otwiera szerokie perspektywy ekspansji dla rodzimego agrobiznesu.
Warunki uczestnictwa i zgłoszenia
Koszt udziału: 2 000,00 PLN netto (2 460,00 PLN brutto) za jednego przedstawiciela firmy.
Termin zgłoszeń: Do 25 września 2026 r.
Sposób aplikacji: Przesłanie wypełnionego i podpisanego formularza zgłoszeniowego (z opisem profilu firmy w języku angielskim) na adres e-mail: KOWR-events@kowr.gov.pl.
Tytuł wiadomości: „MISJA INDONEZJA 2026”.
Formularz zgłoszeniowy, Regulamin uczestnictwa oraz wstępny program ramowy są dostępne na stronie internetowej Poland Tastes Good. Szczegółowych informacji udziela Departament Wsparcia Eksportu KOWR.
Dotacje dla rolników 2026 roku obejmą m.in. kluczowy program wsparcia na inwestycje w odnawialne źródła energii oraz poprawę efektywności energetycznej gospodarstw. Od 5 października do 3 listopada 2026 r. gospodarze będą mogli składać wnioski o dofinansowanie pochodzące z Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (PS WPR). Cały proces aplikacyjny zostanie przeprowadzony drogą elektroniczną za pośrednictwem Portalu Rolnika.
Aby móc wykorzystać tegoroczne dotacje dla rolników 2026, wnioskodawca musi spełnić kluczowe kryteria formalne:
Posiadać nadany numer EP (Ewidencja Producentów),
Wykazać spełnienie warunków dotyczących aktywnego prowadzenia działalności rolniczej,
Odbyć obowiązkowe szkolenie z zakresu efektywności energetycznej gospodarstwa.
Zakres wsparcia – trzy obszary inwestycyjne
Program został podzielony na trzy dedykowane obszary, dzięki czemu rolnicy mogą dopasować inwestycję do potrzeb swojego gospodarstwa:
Obszar A: Budowa biogazowni rolniczych.
Obszar B: Inwestycje w mikroinstalacje OZE – obejmuje instalacje fotowoltaiczne o mocy do 50 kW wraz z magazynami energii elektrycznej, instalacje do produkcji ciepła z energii słonecznej, magazyny energii cieplnej, pompy ciepła oraz inteligentne systemy zarządzania energią.
Obszar C: Inwestycje ukierunkowane na poprawę efektywności energetycznej i ograniczenie zużycia energii w budynkach gospodarstwa.
Wysokość dofinansowania i limity
Poziom wsparcia finansowego we wszystkich trzech obszarach wynosi 65% kosztów kwalifikowalnych (lub kosztów jednostkowych).
Maksymalne kwoty pomocy wynoszą:
Obszar A (Biogazownie): do 1,5 mln zł
Obszar B (OZE, fotowoltaika, pompy ciepła): do 200 tys. zł
Obszar C (Efektywność budynków): do 200 tys. zł
Łączenie obszarów i skumulowane limity
Planując bardziej rozbudowane inwestycje, gospodarze mogą łączyć wsparcie z poszczególnych obszarów. W takich przypadkach obowiązują następujące limity łącznej pomocy:
Obszar A + B: do 1,5 mln zł
Obszar A + C: do 1,7 mln zł
Obszar B + C: do 400 tys. zł
Obszar A + B + C: do 1,7 mln zł
Zaplanowane na jesień dotacje dla rolników 2026 stanowią doskonałą okazję do obniżenia kosztów energii w gospodarstwie i uniezależnienia się od wzrostu cen prądu.
Źródło: Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Radziejowie
W piątek przed południem w miejscowości Osięciny-Krzyżówki (pow. radziejowski) doszło do groźnego zdarzenia na terenie firmy CZEJ-DAG. Przy ul. Stacja PKP wybuchł pożar, a następnie doszło do serii eksplozji zbiorników z gazem LPG zasilających suszarnię zbóż. W akcji gaśniczej uczestniczy niemal dwadzieścia zastępów straży pożarnej.
Na terenie zakładu znajdowało się łącznie 12 zbiorników z gazem – dziesięć o pojemności 6000 litrów każdy oraz dwa o pojemności 4800 litrów. Większość z nich uległa zniszczeniu i eksplodowała. Strażakom udało się uratować dwa ostatnie zbiorniki, które są obecnie intensywnie schładzane za pomocą działek wodnych, aby nie dopuścić do kolejnego wybuchu.
Poszkodowani i straty w infrastrukturze
W wyniku zdarzenia obrażeń doznały dwie osoby. Jedna z nich doznała poparzeń i została przekazana Zespołowi Ratownictwa Medycznego. Druga osoba jest przytomna, w kontakcie i również znajduje się pod opieką ratowników.
Ogień uszkodził infrastrukturę suszarni zbóż – doszło do nadpalenia ściany zewnętrznej oraz elementów konstrukcji jednego z silosów. Sąsiednie obiekty nie uległy zniszczeniu. Otwarte płomienie zostały już opanowane, a strażacy pracują w aparatach ochrony układu oddechowego, skupiając się na neutralizacji zagrożenia ze strony pozostałych zbiorników.
Duże siły na miejscu i utrudnienia drogowe
Do akcji zadysponowano łącznie 19 zastępów straży pożarnej z powiatów radziejowskiego i włocławskiego, a także grupę operacyjną Komendy Wojewódzkiej PSP z Torunia, cysternę oraz kontener ochrony układu oddechowego. Działaniami na miejscu kieruje Komendant Powiatowy PSP w Radziejowie. Na miejscu obecne są także Zespoły Ratownictwa Medycznego, Policja oraz Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego.
Kierowcy i rolnicy dowożący ziarno muszą liczyć się z dużymi utrudnieniami. Droga krajowa nr 62 w rejonie zdarzenia jest całkowicie zablokowana. Zablokowane pozostaje również skrzyżowanie w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu. Policja wyznaczyła objazdy i kieruje ruchem.
Przyczyny wybuchu i pożaru będą szczegółowo ustalane po zakończeniu działań gaśniczych.
Źródło informacji i zdjęć: Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Radziejowie
Główny Urząd Statystyczny opublikował coroczne obwieszczenie wskazujące przeciętny dochód z ha przeliczeniowego za 2025 rok. Nowa stawka jest wyższa od ubiegłorocznej o 50 zł. Sprawdź, ile wynosi aktualny wskaźnik, gdzie znajduje zastosowanie oraz czy branża doczeka się zmian w sposobie jego wyliczania.
Główny Urząd Statystyczny opublikował Obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 18 września 2026 r. Zgodnie z oficjalnymi danymi, przeciętny dochód z hektara przeliczeniowego w indywidualnych gospodarstwach rolnych w 2025 roku wyniósł 5479 zł.
Oznacza to niewielki wzrost w porównaniu do danych za rok poprzedni – za 2024 rok wskaźnik ten ustalono na poziomie 5429 zł.
Jak zmieniał się dochód z ha przeliczeniowego na przestrzeni lat?
Wskaźnik ogłaszany przez GUS podlega corocznym wahaniom w zależności od koniunktury w rolnictwie, cen skupu płodów rolnych oraz kosztów środków do produkcji.
2025 r. – 5479 zł
2024 r. – 5429 zł
2023 r. – 5451 zł
2022 r. – 5549 zł
2021 r. – 3288 zł
2020 r. – 3819 zł
Do czego służy dochód z ha przeliczeniowego?
Ogłaszany we wrześniu dochód z ha przeliczeniowego jest kluczową wartością wyliczeniową przy ubieganiu się o różne formy wsparcia socjalnego. Przelicznik ten stosuje się m.in. do:
wyliczania kryterium dochodowego przy stypendiach socjalnych dla uczniów i studentów pochodzących z rodzin rolniczych,
przyznawania miejsc w akademikach,
ustalania prawa do zasiłków rodzinnych,
wyliczania dochodu przy świadczeniach z funduszu alimentacyjnego.
Warto przypomnieć, że wskaźnik ten od lat nie ma już zastosowania przy świadczeniu wychowawczym (obecnie 800+), które przysługuje bez względu na dochód rodziny.
Statystyczny dochód a rzeczywistość – czy będą zmiany w sposobie liczenia?
Sposób ustalania tego wskaźnika od lat budzi sporo zastrzeżeń po stronie rolników i organizacji branżowych. Krajowa Rada Izb Rolniczych (KRIR) wielokrotnie apelowała o zmianę metodologii, wskazując, że obecny wskaźnik pokazuje raczej ogólny przychód niż realny dochód netto. W efekcie sztucznie zawyżone wartości ograniczają dzieciom rolników dostęp do świadczeń socjalnych czy akademików.
Jak informowało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, temat ten jest przedmiotem analiz i debaty z udziałem IERiGŻ-PIB oraz GUS. Wśród propozycji urealnienia wyliczeń pojawiają się postulaty, aby przyszły system uwzględniał:
rzeczywiste koszty produkcji i zmienność cen skupu,
regionalne różnice w dochodowości gospodarstw,
konkretny kierunek produkcji (roślinna, zwierzęca, mieszana),
możliwość uzyskiwania indywidualnych zaświadczeń o dochodzie z ARiMR na podstawie rzeczywistych danych z gospodarstwa.
Na ten moment nie ma jeszcze gotowego projektu rozporządzenia ani konkretnej daty wejścia zmian w życie, jednak presja na reformę dotychczasowego wskaźnika GUS stale rośnie.
Bramy lotniska w Bednarach koło Poznania oficjalnie otworzyły się dla zwiedzających! W dniach 18–20 września odbywa się XXVII Międzynarodowa Wystawa Rolnicza AGRO SHOW – wydarzenie, które od lat wyznacza rytm polskiego agrobiznesu. Przez najbliższe trzy dni serce krajowej techniki rolniczej bije właśnie tutaj.
Odwiedź stoiska Agro Profil na AGRO SHOW 2026
Podczas tegorocznej edycji przygotowaliśmy dla Was aż trzy punkty informacyjno-redakcyjne. Niezależnie od tego, w której części terenu wystawowego się znajdujecie, jesteśmy blisko Was:
Na naszych stoiskach kupicie najnowsze publikacje rolnicze, wydania specjalne magazynu oraz profesjonalne poradniki agrotechniczne. To także idealne miejsce, aby zamienić parę słów z naszą redakcją, podzielić się opiniami z mijającego sezonu i omówić wyzwania, z jakimi mierzą się polskie gospodarstwa.
Spotkaj się z naszymi ekspertami – goście specjalni
Targi rolnicze to przede wszystkim ludzie i dawka praktycznej wiedzy. W tym roku na stoiskach Agro Profil zapraszamy na wyjątkowe spotkania ze specjalistami, którzy podzielą się z Wami swoim doświadczeniem:
dr hab. inż. Tomasz Piechota, prof. UPP – wybitny specjalista w zakresie uprawy roli, nawożenia i uproszczeń uprawowych. Będzie do Państwa dyspozycji w piątek i sobotę (18–19 września). To świetna okazja, aby skonsultować dobór technologii uprawy pod kątem gospodarowania wodą w glebie.
Robert Sawicki (Agrosaw Róg) – ceniony praktyk i ekspert techniki rolniczej. Spotkania z Robertem będą odbywać się każdego dnia wystawy o godzinie 12:00.
Innowacje technologiczne i przegląd maszyn rolniczych
AGRO SHOW w Bednarach to nie tylko dyskusje, ale przede wszystkim prezentacja sprzętu. Wśród tegorocznych ekspozycji znajdziecie pełen przekrój rozwiązań – od ciągników i kombinatów uprawowo-siewnych, po maszyny do precyzyjnego nawożenia oraz ochrony roślin.
Jeśli w Waszym gospodarstwie kluczowa jest uprawa warzyw i roślin okopowych, koniecznie skierujcie swoje kroki do Sektora F na stoisko 225 (KMK Agro). Znajdziecie tam innowacyjne maszyny dedykowane do nowoczesnego zbioru, sortowania i pakowania.
Pogoda dopisuje, sprzęt lśni, a specjaliści są gotowi do rozmów. Zapraszamy serdecznie wszystkich rolników, agronomów oraz pasjonatów agro-technologii do odwiedzenia naszych stoisk w dniach 18–20 września.
Początek piątkowej sesji na giełdach towarowych przynosi kontynuację spadkowych trendów z czwartku. Ceny zbóż oraz roślin oleistych po obu stronach Atlantyku znajdują się pod wyraźną presją, a głównym reżyserem obecnych rynkowych rozstrzygnięć pozostaje sektor energetyczny.
Spadek cen ropy naftowej na giełdach w Londynie i Nowym Jorku pociągnął za sobą całą giełdę Euronext (MATIF) oraz giełdę w Chicago.
Głównym impulsem do wyprzedaży na rynkach rolnych jest korekta na rynku ropy naftowej. Notowania odmiany Brent spadły w okolice 102,8 USD za baryłkę (-1,87%), natomiast amerykańska ropa WTI ponownie testuje kluczowe wsparcie na poziomie 100 USD (z chwilowym dołkiem na 99,39 USD).
Inwestorzy reagują wyprzedażą na doniesienia z Bliskiego Wschodu o stopniowym przywracaniu przepustowości saudyjskiego rurociągu Wschód-Zachód po niedawnych atakach dronów, co osłabiło obawy o ciągłość dostaw surowca.
Taniąca ropa błyskawicznie osłabia kompleks biopaliwowy. Najmocniej cierpi na tym rzepak na paryskim MATIF-ie (kontrakt listopadowy spada do 545,75 EUR/t), kanadyjska canola (-1,24%) oraz olej sojowy w Chicago (-1,07%).
Jak kształtują się ceny zbóż na MATIF i w Chicago?
Presja podażowa nie oszczędza rynku zbóż, choć skala spadków jest zróżnicowana w zależności od gatunku i giełdy:
Pszenica: Na giełdzie Euronext pszenica konsumpcyjna (MLZ26) obsuwa się w okolice 243,25 EUR/t. Po drugiej stronie Atlantyku pszenica SRW w Chicago (ZWZ26) tanieje o 0,45% do poziomu 723-6 c/bu. Rynkowi nie pomagają osłabione tygodniowe dane eksportowe z USA (zaledwie 326 tys. ton) oraz podniesione w najnowszych raportach prognozy globalnej podaży.
Kukurydza: W Chicago kukurydza (ZCZ26) traci 0,38%, spadając do 528-4 c/bu pod wpływem postępujących zbiorów w USA. Ciekawym wyłomem pozostaje paryska kukurydza (XBX26), która jako jedyna notuje lekki wzrost o +0,57% do poziomu 263,25 EUR/t, wspierana obawami o bardzo słabe plony we Francji po dotkliwej suszy.
Soja i śruta: Zwyżkowy marsz wyhamowała również śruta sojowa (ZMZ26), która po kilkudniowych wzrostach traci w piątek przed południem 1,64% (365,20 USD/t). Ceny samej soi (ZS326) spadają o 1,16% w rejon 1304 c/bu.
Rynek walutowy a opłacalność eksportu
Środowa decyzja amerykańskiego FED o podwyżce stóp procentowych (pierwszy raz od 3 lat) wywołała natychmiastowy wzrost wartości dolara. Choć osłabienie euro wobec dolara (EUR/USD w rejonie 1,148) teoretycznie poprawia konkurencyjność europejskiego ziarna w handlu zagranicznym, silny impuls spadkowy z rynku ropy chwilowo zniwelował ten pozytywny efekt.
Dla polskich producentów i handlowców istotny jest również rynek krajowy. Złoty lekko traci na wartości – kurs USD/PLN powrócił w piątek powyżej granicy 3,80 PLN, a EUR/PLN wzrósł do 4,363 PLN. Słabszy złoty nieco amortyzuje spadki przenoszone z giełd zagranicznych, jednak ceny zbóż w polskich portach (gdzie pszenica 12,5% wyceniana jest na około 1010–1020 zł/t) oraz w punktach skupu w głębi kraju pozostają pod stałym wpływem światowych notowań.
Źródło cen zbóż i cen rzepaku: Euronext-Paryż, CBoT
Ta strona korzysta z plików cookies. Służą do tego, by strona działała prawidłowo a także do analizowania ruchu na stronie, a także, by wyświetlać Ci lepiej dopasowane treści i reklamy. Stosujemy również cookies podmiotów trzecich. Dowiedz się więcej w Polityce prywatności i cookies.
Ta strona korzysta z plików cookie, aby poprawić wrażenia podczas poruszania się po witrynie. Niektóre z nich są przechowywane w przeglądarce, bo są niezbędne do działania podstawowych funkcji witryny. Używamy również plików cookie podmiotów trzecich, które pomagają nam analizować i rozumieć, w jaki sposób korzystasz z tej witryny. Te pliki cookie oraz pliki stosowane w celach reklamowych będą przechowywane w Twojej przeglądarce tylko za Twoją zgodą. Masz również możliwość rezygnacji z tych plików cookie. Jednak rezygnacja z niektórych z tych plików cookie może wpłynąć na wygodę przeglądania.
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Analityczne”.
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
To ciasteczko jest stosowane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent, aby udokumentować zgodę użytkownika na ciasteczka z kategorii "Funkcjonalne".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Niezbędne”.
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Inne”.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Wydajnościowe”.
viewed_cookie_policy
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent i służy do przechowywania informacji, czy użytkownik wyraził zgodę na korzystanie z plików cookie. Nie przechowuje żadnych danych osobowych.
Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.
Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzjący wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.
Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.
