Przyszłość staje się teraźniejszością [XXI Konferencja Rolnictwa Cyfrowego w Kamieniu Śląskim]

Do najistotniejszych wyzwań, jakie obecnie stoją przed rolnikami, zaliczyć można przede wszystkim zmiany klimatyczne oraz uzyskanie opłacalności produkcji w warunkach rosnących kosztów produkcji i niestabilnych cen płodów rolnych. W odpowiedzi na wymienione kwestie coraz większego znaczenia nabierają nowe modele biznesowe, innowacyjne praktyki rolnicze oraz nowoczesne technologie. Te trzy obszary są filarami rolnictwa cyfrowego, które rozumiane jest jako wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych, dużych zasobów danych i automatyzacji w całym łańcuchu produkcji rolnej.

Zagadnieniom cyfrowego rolnictwa poświęcona jest organizowana od ponad 20 lat przez firmę Agrocom Polska Jerzy Koronczok i Claas Polska międzynarodowa konferencja, która tradycyjnie organizowana jest w Kamieniu Śląskim. Jej tegoroczna edycja odbyła się w dniach 13–15 stycznia 2026 r.

Autonomia pojazdów rolniczych poziomu drugiego

Autonomiczne ciągniki i maszyny rolnicze to przyszłościowy trend, którym zainteresowała się firma Claaas. W tym celu niemiecki producent nawiązał współpracę z holenderskim startupem AgXeed, który specjalizuje się w produkcji autonomicznych pojazdów. Efektem współpracy obu firm jest system, który zamontowany na klasycznym ciągniku rolniczym, umożliwia autonomiczną jazdę bez operatora. Prezentacja tego systemu miała miejsce na wystawie Agritechnica 2023 w Hanowerze.

Podczas tegorocznej wystawy w Hanowerze AgXeed zaprezentował nową jednostkę sterującą pojazdem (VCU – Vehicle Control Unit), którą można zainstalować w ciągnikach, a w późniejszym czasie także w ciągnikach sterowanych za pośrednictwem funkcji TIM (Tractor Implement Management), za pomocą której maszyna może sterować parametrami pracy ciągnika. Docelowo jednostka ta jest dedykowana autonomicznym pojazdom marki AgXeed.

Po wyposażeniu ciągnika w specjalną jednostkę sterującą AgXeed VCU, podłączaną do magistrali ISOBUS, pojazd jest w stanie w pełni automatycznie realizować wcześniej zaplanowane zadania polowe. Operator pozostaje w kabinie, jednak jego rola ulega zmianie — z osoby prowadzącej ciągnik staje się nadzorcą całego procesu roboczego.

Jednostka VCU montowana jest na dachu kabiny i łączy układy sterowania ciągnika z platformą TraXwise, która jest centralnym systemem planowania, monitorowania i zarządzania danymi. W TraXwise rolnik może w jednym miejscu przygotować plan prac, uwzględniając trasy przejazdów, uwrocia oraz pracę maszyn towarzyszących. Gotowe zlecenia są następnie przesyłane bezpośrednio do ciągnika, a VCU przejmuje sterowanie jazdą, maszyną i narzędziami.

Podczas pracy system umożliwia monitorowanie w czasie rzeczywistym, przesyła dane zwrotne z pola oraz zapisuje wszystkie informacje do późniejszej analizy. Dzięki temu rolnik zyskuje pełen przegląd sytuacji w gospodarstwie, mniejsze obciążenie operatorów i pewność, że każde zadanie zostało wykonane precyzyjnie i powtarzalnie.

Dane z ciągnika mogą być również przekazywane do platformy Claas Connect. W przyszłości platformy Claas Connect i TraXwise będą ze sobą zintegrowane tak, by projektowanie zleceń mogło się odbywać z poziomu platformy Claas.

VCU jest rozwiązaniem skalowalnym i kompatybilnym z maszynami różnych marek. Pozwala więc stopniowo wprowadzać autonomię do gospodarstwa – bez konieczności wymiany całego parku maszynowego.

Sterowanie za pomocą AgXeed VCU ma być dostępne od 2026 roku. Jest to krok milowy, szczególnie dla firm usługowych i największych gospodarstw, gdzie liczy się powtarzalność zabiegów i maksymalne odciążenie operatora, który może skupić się na kontroli jakości pracy zagregowanej z traktorem maszyny.

Teledetekcja: satelity, drony i Internet Rzeczy

Jednym z najmocniej akcentowanych tematów była teledetekcja. Drony, satelity oraz czujniki naziemne pojawiały się niemal w każdym bloku tematycznym jako kluczowe narzędzia nowoczesnego rolnictwa. Dyskutowano o ich wykorzystaniu w doświadczeniach wielkoobszarowych, monitorowaniu suszy, identyfikacji chorób i szkodników, a także w precyzyjnej ochronie roślin. Prelegenci zgodnie podkreślali, że dane pozyskiwane z dronów, satelitów i czujników Internetu Rzeczy przestały pełnić jedynie funkcję wizualizacji. Dziś stanowią realne wsparcie w podejmowaniu decyzji agrotechnicznych, co ma szczególne znaczenie w przypadku precyzyjnej ochrony roślin oraz zmiennego dawkowanie nawozów.

Obecny na konferencji Andreas Schmidt – przedstawiciel niemieckiej firmy EXAgT pokazał praktyczne wykorzystanie dronów i satelitów

– od bonitacji stanowisk po precyzyjne mapowanie plonów – na przykładzie doświadczeń niemieckich gospodarstw wielkoobszarowych.

Teledetekcja satelitarna i lotnicza umożliwia szczegółowe monitorowanie użytkowania gruntów rolnych. W Niemczech, dzięki wykorzystaniu danych z satelitów Landsat i Sentinel oraz metod uczenia maszynowego, opracowano wysokorozdzielcze mapy użytkowania rolniczego, które pozwalają rozróżniać główne grupy upraw, użytki zielone oraz elementy krajobrazu rolniczego.

Dla gospodarstw rolnych szczególnie istotne są dane dotyczące stanu roślin i gleb, takie jak kondycja upraw, stres wodny, presja chorób i chwastów czy wilgotność gleby. Informacje te pozyskiwane są z satelitów, dronów, sensorów naziemnych i maszynowych. Zdjęcia satelitarne i pozyskiwane z dronów umożliwiają szybkie wykrywanie różnic w łanach, a multispektralne i termiczne czujniki pozwalają na precyzyjne, miejscowe zabiegi ochrony roślin, realizowane również automatycznie z użyciem robotów polowych.

Od jazdy równoległej do sztucznej inteligencji

Jednym z prelegentów podczas konferencji w Kamieniu Śląskim był Michał Konat – rolnik i informatyk, właściciel 280-hektarowego gospodarstwa FarmService, który w swojej prelekcji udowodnił, że droga „od jazdy równoległej do AI” to już nie teoria, lecz realna oszczędność i lepsze decyzje w gospodarstwie.

Podczas wystąpienia pan Michał podkreślił, że Rolnictwo 4.0 i rolnictwo precyzyjne nie muszą oznaczać od razu radykalnych zmian w gospodarstwie. Innowacje można wdrażać stopniowo, w różnych skalach. Kluczowa zmiana podejścia polega na wykorzystywaniu danych zamiast intuicji.

Dane to nie wszystko. Ważna też jest wiedza

Bardzo interesujące było wystąpienie Macieja Noweckiego, menedżera gospodarstwa Grupy Karsko, dotyczące wdrażania technologii cyfrowych i rolnictwa precyzyjnego. Pan Maciej podkreślił, że cyfrowa transformacja gospodarstwa to proces wieloletni, w którym równolegle funkcjonują systemy o różnym stopniu dojrzałości, a kluczowe jest łączenie technologii, ludzi i organizacji pracy. W opinii prelegenta decyzje muszą być podejmowane zespołowo, a wdrażanie pojedynczych narzędzi wymaga weryfikacji ich skuteczności przed włączeniem do spójnego systemu. Większość czasu pochłaniają działania operacyjne i agronomiczne, dlatego realne wykorzystanie technologii bywa ograniczone.

Nowecki zwrócił uwagę, że wyzwaniem nie jest dostęp do danych, lecz ich jakość, integracja i wykorzystanie do trafnych decyzji. Brakuje także narzędzi łączących różne źródła danych, jak również brakuje wykwalifikowanych osób.

Podstawowa zasada, o której należy pamiętać, stanowi, że technologia wspiera wiedzę, ale jej nie zastępuje, a dane bez kontekstu nie mają wartości. Znaczenie ma również skala. Rozwiązania działające w małych gospodarstwach nie zawsze sprawdzają się w warunkach gospodarstw wielkoobszarowych.

W podsumowaniu swego wystąpienia Maciej Nowecki podkreślił, że rolnictwo precyzyjne i cyfrowe to nie idealne wykonywanie wszystkich zabiegów, lecz konsekwencja, terminowość i dokumentowanie odstępstw, by coraz rzadziej popełniać kosztowne błędy.

Claas Connect – nowe funkcje i cyfrowa integracja

Po wprowadzeniu Claas Connect w ponad 50 krajach od końca 2024 r. firma Claas nieustannie rozwija funkcje swojego chmurowego ekosystemu cyfrowego, integrując maszyny, gospodarstwa oraz partnerów serwisowych i dystrybucyjnych. Do Claas Connect włączona została dotychczasowa platforma 365FarmNet.

Do nowości należą m.in. analiza danych w czasie rzeczywistym, narzędzia geodanych oraz dokumentowanie emisji CO₂ pojedynczych maszyn lub całych flot Claas w polu, automatyczne tworzenie kart pól, rejestrujące wszystkie wykonywane prace i ułatwiające spełnienie wymogów dokumentacyjnych, śledzenie plonów z terminala Cemis 1200 (w tym analiza jakości kukurydzy w sieczkarniach Jaguar 1000, funkcja Nutrimeter ISOBUS – pomiar zawartości składników w plonach i dokumentacja wyników w Claas Connect, także dla kombajnów Lexion).

System Claas Connect umożliwia także automatyczne przełączanie referencyjnych linii jazdy w polu (Auto RefLine), co usprawnia pracę maszyn i ułatwia współdzielenie danych między pojazdami.

Claas Connect staje się również bardziej otwarte na integrację z innymi systemami dzięki inicjatywie AgIN (Agri Industry Electronics Foundation), umożliwiającej bezpośrednią wymianę danych między różnymi producentami maszyn i oprogramowania. Celem jest zapewnienie pełnej kompatybilności flot mieszanych i ułatwienie zarządzania oraz dokumentacji gospodarstw.

Kamień Śląski – kopalnia wiedzy o cyfrowym rolnictwie

Konferencja Rolnictwa Cyfrowego przede wszystkim uświadomiła w jak zawrotnym tempie rozwija się rolnictwo czwartej ery technologicznej. Niektóre zmiany następują w ciągu miesięcy, a nie lat. Rolnictwo 4.0 to nie tylko prace w polu, w oborze, szklarni itp. Praca rolnika ma miejsce również w chmurze danych, w systemach i algorytmach, które realnie wspierają jego codzienne decyzje. Można śmiało powiedzieć, że podczas tegorocznej konferencji nie opowiadano wyłącznie o tym, co dopiero nadejdzie. Mowa była głównie o tym, jak cyfrowe technologie kształtują rolnictwo tu i teraz.