Po latach pozostawania w cieniu innych zbóż jęczmień ozimy ponownie zyskuje uznanie polskich rolników. Najnowsze odmiany zapewniają dobrą zimotrwałość i pozwalają uzyskać satysfakcjonujące, a często ponadprzeciętne plony nawet w wymagających warunkach.
Dlaczego jęczmień ozimy zyskuje na popularności?
Kilkanaście lat temu jęczmień ozimy traktowany był jako gatunek bardziej ryzykowny w uprawie niż pszenica czy pszenżyto. Wpływ na to miała przede wszystkim jego niższa zimotrwałość w porównaniu do innych gatunków ozimych. Przy niekorzystnym przebiegu pogody plantacje jęczmienia ozimego musiały być często likwidowane. Obecnie sytuacja wygląda zupełnie inaczej – między innymi za sprawą postępujących zmian klimatycznych.
Polscy rolnicy coraz częściej wybierają i wprowadzają do płodozmianu jęczmień ozimy. Gatunek ten jest szczególnie pożądany ze względu na wysoki potencjał plonowania i wczesne dojrzewanie, które pozwala sprawnie organizować żniwa. Na uwagę zasługuje również dobra tolerancja jęczmienia ozimego na okresowe niedobory wody.
Nowe odmiany jęczmienia ozimego w 2026 roku
Obecnie w Krajowym rejestrze znajduje się już 58 odmian jęczmienia ozimego. Dominują odmiany wielorzędowe pastewne – 48 rejestracji. Odmian dwurzędowych jest natomiast 10, w tym dwie w typie browarnym. Zdecydowana większość materiału hodowlanego pochodzi z zagranicy.
Patrząc przez pryzmat nowych rejestracji, rok 2025 był dość nietypowy. Z powodu nieukończonych badań OWT (odrębność, wyrównanie i trwałość odmian) nie dokonano standardowej rejestracji nowych kreacji. W 2025 roku w okresie jesiennym udało się wpisać do Krajowego rejestru tylko jedną odmianę – była nią Loretta.
Kolejny sezon był już bardziej obfity. W 2026 roku wpisano do Krajowego rejestru aż 8 nowych odmian wielorzędowych, takich jak Charmant, Flamingo, KWS Futuris, KWS Joris, KWS Marillis, Stella, SY Barnabus oraz Talent.
Szczególne zainteresowanie wzbudził SY Barnabus – pierwsza odmiana mieszańcowa jęczmienia ozimego zarejestrowana w Polsce. Wszystkie pozostałe tego typu kreacje, powszechnie dostępne na polskim rynku, pochodzą natomiast ze Wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych (CCA).
Jak COBORU ocenia odmiany jęczmienia ozimego?
Każda odmiana trafiająca do sprzedaży przechodzi wieloletnie badania prowadzone przez COBORU. Po rejestracji odmiany oceniane są dodatkowo w ramach porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego (PDO), które pozwala sprawdzić ich zdolność adaptacji w zróżnicowanych warunkach klimatycznych i glebowych.
COBORU prowadzi doświadczenia na dwóch poziomach agrotechniki. Poziom podstawowy zakłada standardową technologię uprawy, natomiast poziom intensywny obejmuje ponadto:
- wyższe nawożenie azotowe,
- ochronę fungicydową,
- aplikację regulatorów wzrostu oraz nawozów dolistnych.
Które odmiany jęczmienia ozimego są zalecane do uprawy?
Wyniki prowadzonych przez COBORU szeroko zakrojonych badań są podstawą do tworzenia List odmian zalecanych dla poszczególnych województw. W 2026 roku rekomendacje objęły aż 25 kreacji jęczmienia ozimego. Wśród nich znalazło się pięć odmian dwurzędowych.
Niektóre odmiany od lat utrzymują silną pozycję w wielu regionach kraju. KWS Morris i Julia kolejny raz trafiły do rekomendacji w większości województw, natomiast jedną z najdłużej polecanych pozostaje KWS Kosmos – szczególnie ceniony w Małopolsce.
Jęczmień ozimy plonował powyżej 10 t/ha
Rok 2025 przyniósł bardzo dobre wyniki plonowania jęczmienia ozimego. Odmiany wzorcowe osiągnęły w badaniach COBORU średnio ponad 93 dt/ha przy przeciętnym poziomie agrotechniki oraz ponad 106 dt/ha w technologii intensywnej.
Największą uwagę zwracają odmiany nowej generacji – KWS Futuris, KWS Marilis, KWS Joris, Julia, Flamingo, Loretta czy SY Barnabus – które uzyskiwały bardzo wysokie wyniki w doświadczeniach wieloletnich.
Które choroby zagrażają jęczmieniowi ozimemu?
Najczęściej występującymi chorobami jęczmienia ozimego pozostają:
- mączniak prawdziwy,
- rdza jęczmienia,
- plamistość siatkowa,
- rynchosporioza,
- ciemnobrunatna plamistość liści.
W doświadczeniach PDO szczególnie często obserwowano rdzę jęczmienia oraz plamistość siatkową.
Coraz większe znaczenie ma również wirus żółtej karłowatości jęczmienia (BYDV), przenoszony przez mszyce. Ponieważ nie istnieje możliwość bezpośredniego zwalczania wirusa, kluczowe znaczenie ma monitoring plantacji oraz ograniczanie liczebności wektorów.
Zimotrwałość jęczmienia ozimego – czy nadal jest problemem?
Jednym z głównych ograniczeń uprawy jęczmienia ozimego przez wiele lat była wspomniana już stosunkowo słaba zimotrwałość. Gatunek ten jest bardziej podatny na wymarzanie niż pszenica czy pszenżyto ozime, dlatego w badaniach COBORU stosuje się wobec niego łagodniejsze kryteria oceny.
Zmieniający się klimat sprawia jednak, że ryzyko zimowych uszkodzeń stopniowo maleje. Coraz łagodniejsze zimy sprzyjają stabilniejszemu przezimowaniu plantacji, co dodatkowo zwiększa zainteresowanie uprawą jęczmienia ozimego.
Hodowla jęczmienia ozimego stawia na odporność i wysoki plon
Obecnie postęp hodowlany nie ogranicza się wyłącznie do zwiększania potencjału plonowania. Równie ważnym celem jest tworzenie odmian jęczmienia i innych zbóż o wyższej odporności na choroby i wyleganie, lepiej przystosowanych do zmiennych warunków środowiskowych i intensywnej technologii uprawy.
Ważniejsze cechy rolniczo-użytkowe odmian jęczmienia ozimego oceniane w latach 2022–2025 (wg COBORU)
| Odmiana | Rok rejestracji | Zimotrwałość | Plon ziarna a1 | Plon ziarna a2 | Wyleganie | Mączniak prawdziwy | Plamistość siatkowa | Rdza jęczmienia | Rynchosporioza | Ciemnobrunatna plamistość | BYDV | Zawartość białka | Dojrzałość pełna | Masa 1000 ziaren | Gęstość ziarna w stanie zsypnym | Wysokość roślin |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| skala 9° | dt/ha | skala 9° | % s.m. | dni | g | 9° | cm | |||||||||
| wielorzędowe pastewne | ||||||||||||||||
| Bohun | 2021 | 5 | 87,3 | 99,3 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 5 | 11,7 | 184 | 48,2 | 5 | 98 |
| Charmant | 2026 | 5 | 91,2 | 104,6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 12,0 | 184 | 50,5 | 6 | 103 |
| Esprit | 2021 | 4,5 | 88,6 | 103,1 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 11,7 | 184 | 48,3 | 5 | 104 |
| Flamingo | 2026 | 4,5 | 93,0 | 105,5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 11,9 | 184 | 48,6 | 5 | 102 |
| Giewont | 2021 | 5,5 | 88,4 | 101,3 | 4 | 6 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 11,7 | 184 | 50,7 | 3 | 105 |
| Jakubus | 2017 | 5 | 87,8 | 103,2 | 5 | 5 | 5 | 3 | 5 | 5 | 4 | 11,6 | 184 | 47,2 | 5 | 95 |
| Julia | 2022 | 4,5 | 93,5 | 105,9 | 5 | 6 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 11,9 | 183 | 49,4 | 4 | 97 |
| KWS Astaire | 2017 | 5 | 82,9 | 96,7 | 3 | 6 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 11,5 | 184 | 49,0 | 6 | 97 |
| KWS Exquis | 2023 | 5 | 89,8 | 103,8 | 5 | 4 | 5 | 6 | 5 | 5 | 7 | 12,3 | 184 | 44,4 | 5 | 87 |
| KWS Flemming | 2019 | 5 | 87,2 | 98,8 | 5 | 5 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 12,0 | 184 | 47,7 | 5 | 101 |
| KWS Futuris | 2026 | 4,5 | 96,7 | 106,5 | 7 | 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 12,4 | 183 | 43,9 | 5 | 90 |
| KWS Higgins | 2017 | 5 | 83,4 | 101,1 | 4 | 5 | 5 | 3 | 5 | 4 | 6 | 11,4 | 184 | 49,1 | 6 | 102 |
| KWS Joris | 2026 | 4,5 | 93,4 | 107,4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 11,6 | 184 | 48,2 | 5 | 101 |
| KWS Kosmos | 2015 | 5 | 84,5 | 100,0 | 4 | 5 | 5 | 3 | 5 | 5 | 5 | 11,4 | 184 | 47,3 | 5 | 98 |
| KWS Libris | 2024 | 4,5 | 90,0 | 102,1 | 6 | 5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 7 | 11,6 | 184 | 52,0 | 5 | 100 |
| KWS Marlis | 2026 | 4 | 96,2 | 109,1 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 11,6 | 184 | 48,7 | 5 | 98 |
| KWS Morris | 2020 | 4,5 | 90,9 | 103,7 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 11,8 | 184 | 47,1 | 5 | 99 |
| KWS Tolanis | 2023 | 5 | 90,0 | 104,8 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 6 | 12,0 | 184 | 51,9 | 5 | 106 |
| Lady | 2023 | 4,5 | 90,8 | 102,5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 | 11,9 | 184 | 48,2 | 5 | 104 |
| Loretta | 2026 | 4,5 | 93,3 | 106,5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 11,8 | 184 | 50,4 | 5 | 99 |
| Melia | 2019 | 5 | 88,5 | 101,5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 | 11,6 | 183 | 51,0 | 5 | 110 |
| Mirabelle | 2018 | 5 | 88,3 | 103,2 | 6 | 5 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 11,5 | 184 | 51,8 | 6 | 106 |
| Picasso | 2021 | 5 | 86,7 | 100,1 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 11,6 | 183 | 49,4 | 3 | 101 |
| Quadriga | 2015 | 5 | 84,6 | 96,4 | 6 | 6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 11,3 | 184 | 50,1 | 5 | 105 |
| RGT Alessia | 2024 | 4,5 | 88,9 | 105,9 | 5 | 6 | 5 | 3 | 5 | 4 | 6 | 11,8 | 184 | 51,1 | 6 | 103 |
| RGT Mela | 2022 | 5 | 90,6 | 104,1 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 11,7 | 184 | 52,2 | 5 | 108 |
| Senta | 2021 | 4,5 | 84,6 | 97,9 | 4 | 6 | 5 | 5 | 5 | 6 | 5 | 12,0 | 183 | 51,1 | 4 | 105 |
| Stella | 2026 | 5 | 91,2 | 100,9 | 6 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 12,0 | 185 | 49,9 | 5 | 97 |
| SU Elsa | 2024 | 5 | 89,4 | 103,6 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 11,7 | 184 | 50,0 | 5 | 108 |
| SU Hetti | 2022 | 5 | 89,0 | 103,0 | 6 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 11,6 | 184 | 50,8 | 4 | 94 |
| SU Jule | 2018 | 5 | 87,8 | 101,7 | 6 | 3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 | 11,0 | 184 | 52,4 | 7 | 103 |
| SU Majella | 2023 | 4,5 | 88,0 | 100,7 | 7 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 12,3 | 185 | 51,6 | 6 | 108 |
| SU Midnight | 2021 | 5 | 89,5 | 101,0 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 11,6 | 183 | 51,6 | 4 | 103 |
| SY Barnabus F1 | 2026 | 4,5 | 92,9 | 106,3 | 6 | 6 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 12,0 | 184 | 47,7 | 6 | 104 |
| Tajfun | 2021 | 4 | 85,8 | 98,8 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 11,9 | 184 | 51,2 | 5 | 101 |
| Talent | 2026 | 5 | 91,6 | 104,8 | 5 | 4 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 11,6 | 184 | 49,3 | 5 | 105 |
| Teuto | 2022 | 4,5 | 91,2 | 104,4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 11,7 | 184 | 49,3 | 5 | 106 |
| Turbo | 2022 | 5 | 86,1 | 99,3 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 6 | 12,0 | 184 | 47,6 | 5 | 102 |
| Venezia | 2024 | 5 | 92,2 | 102,7 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 11,6 | 184 | 51,2 | 6 | 101 |
| Winnie | 2023 | 5 | 91,2 | 105,1 | 6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 | 11,8 | 184 | 51,2 | 5 | 107 |
| Yukon | 2018 | 5,5 | 87,3 | 100,7 | 4 | 6 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 11,5 | 184 | 47,4 | 5 | 103 |
| Zenek | 2013 | 5,5 | 86,9 | 98,8 | 3 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 4 | 11,2 | 184 | 44,6 | 5 | 97 |
| dwurzędowe pastewne | ||||||||||||||||
| Aleksandra | 2021 | 4,5 | 88,9 | 99,6 | 4 | 6 | 6 | 7 | 5 | 6 | 5 | 11,8 | 184 | 54,1 | 7 | 98 |
| Bordeaux | 2021 | 4,5 | 88,3 | 101,5 | 6 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 11,7 | 184 | 52,2 | 6 | 86 |
| Finezyja | 2022 | 5 | 90,6 | 101,2 | 5 | 5 | 5 | 7 | 5 | 5 | 6 | 11,9 | 184 | 53,0 | 5 | 93 |
| Lautetia | 2020 | 4,5 | 88,2 | 99,5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 12,0 | 183 | 53,3 | 5 | 91 |
| LG Casting | 2021 | 4 | 88,5 | 98,2 | 5 | 5 | 5 | 6 | 5 | 5 | 5 | 11,7 | 184 | 49,5 | 6 | 90 |
| SU Laubella | 2022 | 4,5 | 88,5 | 100,0 | 5 | 6 | 6 | 5 | 5 | 6 | 6 | 12,5 | 184 | 53,1 | 6 | 89 |
| Zita | 2017 | 5 | 80,6 | 92,5 | 6 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 5 | 11,6 | 183 | 55,6 | 5 | 95 |
| dwurzędowe browarne | ||||||||||||||||
| Sonja | 2023 | 4,5 | 80,8 | 91,0 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 | 12,5 | 184 | 47,5 | 7 | 91 |
| Suez | 2021 | 4 | 83,2 | 95,1 | 6 | 5 | 5 | 7 | 5 | 5 | 4 | 12,7 | 184 | 49,4 | 3 | 87 |
