Odmiany pszenicy ozimej 2026. Jak wybrać najlepszą?

Danko Tiesto
spot_imgspot_img
Danko Biesiada
spot_imgspot_img
AtriGran Osadkowski

Pszenica ozima pozostaje niekwestionowanym zbożowym liderem. Przed jej siewami rolnicy staną przed istotnym wyzwaniem – wyborem odpowiedniej odmiany. Bogata oferta hodowlana sprawia, że nie jest to jednak decyzja łatwa ani oczywista. Które odmiany pszenicy ozimej wybrać w 2026 roku? Sprawdź ich plonowanie, zdrowotność, zimotrwałość oraz rekomendacje COBORU.

Pszenica ozima nadal dominuje w strukturze zasiewów

Pszenica ozima niezmiennie cieszy się dużą popularnością. Jej areał uprawy w Polsce w ostatnich latach kształtował się na poziomie 2,2–2,3 mln ha. Warto podkreślić, że w strukturze zasiewów zbóż podstawowych – uwzględniając mieszanki – jej udział wynosi ok. 40%.

Znaczenie pszenicy ozimej wynika przede wszystkim z szerokiego zastosowania ziarna w przemyśle młynarsko-piekarskim i paszowym. Istotnym atutem tego gatunku jest również wysoki potencjał plonotwórczy – wyższy niż w przypadku pozostałych gatunków zbóż.

Jak wybrać odmianę pszenicy ozimej?

Jednym z istotnych elementów agrotechniki pszenicy ozimej – jak i innych gatunków roślin uprawnych – jest wybór właściwej odmiany. Decyzja, którą muszą podjąć plantatorzy nie jest łatwa. W Krajowym rejestrze (KR), jak i z Wspólnotowym katalogu odmian roślin rolniczych (CCA) znajdziemy bowiem dziesiątki kreacji oferowanych przez hodowle roślin i firmy nasienne.

Ile odmian pszenicy ozimej znajduje się w Krajowym rejestrze?

Rokrocznie do Krajowego rejestru trafia około dwudziestu nowych odmian, które są efektem dynamicznego postępu hodowlanego. Znacznie mniej kreacji jest natomiast skreślanych, stąd liczba pozycji systematycznie i nieprzerwanie się zwiększa.

Obecnie w Krajowym rejestrze pszenicy ozimej znajduje się 177 odmian:

  • 89 odmian chlebowych (B),
  • 74 odmiany jakościowe chlebowe (A),
  • 8 odmian pastewnych lub innych (C),
  • 1 odmiana technologiczna na ciastka (K),
  • 1 odmiana elitarna chlebowa (E),
  • 4 odmiany regionalne rejestrowane bez badania wartości gospodarczej odmian (WGO).

Kreacje te znajdują się głównie w celu zachowania bioróżnorodności i stanowią znaczną nisze rynkową.

Odmiany mieszańcowe pszenicy ozimej nadal są nieliczne

SU Hyvega to jedna z dwóch odmian mieszańcowych pszenicy ozimej znajdujących się w KR. Fot. M. Piśny

Obecnie w Krajowym rejestrze wpisane są tylko dwie odmiany mieszańcowe pszenicy ozimej – obydwie z hodowli zagranicznej. Na rynku nasiennym oferowane są jednak odmiany mieszańcowe ze Wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych (CCA).

Mała popularność odmian mieszańcowych wynika przede wszystkim z mniejszego efektu heterozji u odmian samopylnych i wysokich kosztów kwalifikowanego materiału siewnego. Można jednak zakładać, że wraz z postępem hodowlanym znaczenie odmian mieszańcowych będzie rosnąć.

Jak COBORU bada odmiany pszenicy ozimej?

Wyniki Porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego (PDO) są szczególnie wartościowym i pomocnym narzędziem dla plantatorów. COBORU zakłada corocznie blisko siedemdziesiąt doświadczeń w pszenicy ozimej zlokalizowanych w wielu regionach Polski. Badania pozwalają na właściwą ocenę wartości gospodarczej odmian w zróżnicowanych warunkach glebowo-klimatycznych naszego kraju.

Doświadczenia prowadzone są na dwóch, zróżnicowanych poziomach agrotechniki – przeciętnym (a1) i wysokim (a2). Poziom wysoki różni się od przeciętnego zastosowaniem dodatkowo dwóch zabiegów fungicydowych łącznie z nawożeniem dolistnym oraz jednego zabiegu regulatorem wzrostu. Ponadto, na poziomie a2 nawożenie azotowe jest wyższe o 40 kg na hektar.

Najlepiej plonujące odmiany pszenicy ozimej

W grupie odmian jakościowych szczególnie wysokim poziomem plonowania wyróżniają się kreacje SU Sputnik, SU Horizon, Allsome, RGT Furioza i Lacerta oraz mieszańcowa SU Hyclass. Ponadto na wysokim poziomie agrotechniki bardzo dobrze plonują również RGT Victorius, SU Janosik i Emocja.

W grupie odmian chlebowych wyróżniają się zwłaszcza: Serafinus, Bestia, Sake, KWS Rookie, WPB Kenora i oścista RGT Farmeo, a na wysokim poziomie agrotechniki także LG Lugano, Bulldozer i Como.

Wśród odmian pastewnych najwyższy plon osiągnęła Patria i Klement. Odmiany pastewne pod względem plenności ustępują jednak czołowym odmianom chlebowym, a ich znaczenie systematycznie maleje.

Odmiany pszenicy ozimej odporne na choroby

Pszenica ozima jest na ogół uprawiana w technologii intensywnej, gdzie ochrona fungicydowa jest oparta o dwa, a często nawet trzy zabiegi fungicydowe. Genetyczna odporność odmian na choroby pozostaje jednak mimo to bardzo ważną cechą. Pozwala bowiem ograniczyć liczbę zabiegów fungicydowych oraz zredukować dawki substancji czynnych. Wysoka zdrowotność ma też istotne znaczenie w obliczu niekorzystnych warunków pogodowych – gdy mamy do czynienia z podwyższoną presją chorób lub brakiem możliwości wykonania zabiegu.

W doświadczeniach PDO z pszenicą ozimą obserwowano przede wszystkim:

  • septoriozę liści – w prawie 80% doświadczeń,
  • rdzę brunatną, mączniaka prawdziwego i brunatną plamistość liści – średnio w 40–60% doświadczeń,
  • rdzę żółtą – w około 30% doświadczeń,
  • septoriozę plew i fuzariozę kłosów – rzadziej,
  • choroby podstawy źdźbła – sporadycznie.

Największe różnice odmianowe ujawniają się w warunkach wystąpienia rdzy brunatnej, rdzy żółtej oraz mączniaka prawdziwego. Wobec tego wymienione choroby powinny mieć największe znaczenie przy wyborze odmiany.

Część kreacji cechuje się ogólnie dobrą zdrowotnością, jak Apokalipsa i Indiana, a także RGT Farmeo, SU Horizon, Sake, Bestia, Allsome, Queens i Eksplozja. Inne z kolei mają zróżnicowaną odporność na poszczególne choroby, co należy uwzględniać przy ochronie fungicydowej.

Odmiany pszenicy ozimej o wysokiej zawartości białka i glutenu

W parametrach jakościowych znaczne różnice odmianowe dotyczą między innymi zawartości białka w ziarnie. W tej cesze wyróżniają się zwłaszcza dwie nowo zarejestrowane kreacje z grupy A – Pontiform i Strzała, które uzyskały ocenę 8 w skali 9-stopniowej.

Pod względem zawartości białka wysoko oceniane są także odmiany KWS Espinum, MHR Empatia, Pallas, Queens, RGT Technik, Vanilia i Weigl oraz Indiana i Polarkap (ocena 7).

Ważnym parametrem skupowym jest także zawartość glutenu. W tym parametrze najwyżej oceniana jest odmiana Pontiform, a także Lacerta, Moschus, Bright i Riposta.

Odmiany pszenicy ozimej o wysokiej zimotrwałości

W ostatnich kilkunastu latach nie obserwowano większych strat z powodu złego przezimowania pszenicy ozimej. Niemniej jednak miniona zima pokazała, że zagrożenie wymarzaniem jest ciągle realne. W sezonie 2025/2026 miały miejsce znaczne spadki temperatur – dochodzące do blisko -30oC. Pokrywa śnieżna w większości rejonów kraju skutecznie ochroniła rośliny przed wymarzaniem. Na korzystne przezimowanie roślin duży wpływ miało też dobre zahartowanie roślin.

Obecnie zarejestrowane kreacje różnią się dość znacznie w ocenach zimotrwałości, jednak przeważają oceny 4 i powyżej. Tylko pięć odmian uzyskało natomiast oceny 2–2,5. Każdy rolnik może więc wybrać odpowiednią kreację w zależności od akceptowanego ryzyka wymarzania. Dobrym rozwiązaniem jest też uprawa kilku odmian o zróżnicowanej zimotrwałości.

Pewne znaczenie mogą mieć także niektóre cechy morfologiczne – na przykład ościstość kłosów. Obecnie tylko kilka odmian – KWS Espinum, Mewa, Ostroga oraz nowo zarejestrowane Eksplozja i RGT Farmeo – posiadają kłosy ościste. Kreacje te są przydatne między innymi do uprawy na terenach przyleśnych – ze względu na mniejsze ryzyko uszkodzenia przez zwierzynę łowną.

Rośnie powierzchnia plantacji nasiennych pszenicy ozimej

Powierzchnia plantacji nasiennych z pszenicą ozimą w roku 2025 wynosiła – według danych PIORiN (Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa) – 27,7 tys. ha. W porównaniu do roku poprzedniego zwiększyła się o ok. 3,6 tys. ha.

Na rynku nasiennym największe znaczenie mają odmiany z grupy A, których łączny udział wynosi ponad 43%. Mniejszy jest udział kreacji z grupy B – 30%. Natomiast znaczenie odmian pastewnych, na ciastka i elitarnych jest niewielkie.

W nasiennictwie największe znaczenie ma krajowa odmiana Euforia (2,8 tys. ha). Z pozostałych większe znaczenie na rynku nasiennym miały odmiany Alegoria (1,4 tys. ha), Pallas, Elektra i SU Banatus, Sova, RGT Bilanz i LG Optimist (0,6–1 tys. ha).

Udział kreacji ze Wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych (CCA) w ostatnich latach się zmniejszał i w roku 2025 wynosił niecałe 25%. Spośród odmian z CCA największe znaczenie miały Findus i RGT Reform.

Powierzchnia uprawy oraz średni plon ziarna pszenicy ozimej w produkcji i w doświadczeniach PDO [TABELA]

Rok Powierzchnia uprawy
[mln ha]
Plon ziarna [dt/ha] Relacja
Produkcja/PDO
PDO
poziom a₁
Produkcja
2025 2 319 101,4 56,5 56%
2024 2 200 84,3 55,8 66%
2023 2 279 98,1 54,8 56%
2022 2 286 97,2 54,4 56%
2021 2 153 89,4 51,8 58%
Źródło: dane GUS, ARiMR i COBORU.

Lista odmian zalecanych pszenicy ozimej na 2026 rok

Dużym ułatwieniem w dokonaniu trafnego wyboru odmiany mogą być Listy odmian zalecanych do uprawy na obszarze województwa (LOZ). Zestawienia te tworzone są w poszczególnych województwach na podstawie wyników doświadczeń PDO z uwzględnieniem plonowania odmian w poszczególnych rejonach kraju. Przy tworzeniu List brane są pod uwagę także inne cechy rolniczo-użytkowe. Część województw określa również minimalny poziom zimotrwałości.

Dla pszenicy ozimej w każdym województwie rekomendowanych jest od 6 do 20 odmian. W roku 2026 na LOZ znajduje się ich łącznie 49.

W największej liczbie województw rekomendowane są odmiany Sova i LG Optimist z grupy A oraz Revolver i Bulldozer z grupy B.

W ponad połowie województw rekomendowane są kreacje: Essa, Knut, Venecja, Chevignon i SU Banatus (wszystkie z grupy B).

Rekomendacja w większej liczbie województw świadczy o ich dużej stabilności plonowania w różnych warunkach glebowo-klimatycznych oraz przy różnym przebiegu pogody w poszczególnych latach badań. Na Listach nie ma natomiast odmian najnowszych, gdyż warunkiem rekomendacji są co najmniej 2-letnie wyniki badań PDO (lub jednoroczne w przypadku tzw. rekomendacji wstępnej).

Ważniejsze cechy odmian pszenicy ozimej – średnia z lat 2022–2025 (wg COBORU) [TABELA]

OdmianaPlon ziarna a1Plon ziarna a2ZimotrwałośćChoroby podst. źdźbłaMączniak prawdziwyRdza brunatnaRdza żółtaBrunatna plamistość liściSeptoriozy liściSeptorioza plewFuzarioza kłosówWysokość roślinWyleganieMasa 1000 ziarenGęstość ziarnaLiczba opadaniaZawartość białkaIlość glutenu
dt z haskala 9°cmgskala 9°
Grupa A
Alegoria95,3108,04,05544555589547,94867
Allsoma101,5109,83,06765665590543,75866
Ambicja94,9102,73,56565455593649,46855
Asory93,7105,93,54544445693344,65855
Attribut95,3105,72,05654556495545,37866
Callistus96,7107,32,05564555594647,56856
Comandor93,7104,34,55555555697543,85957
Emocja100,3111,64,05667565591644,44963
Euforia93,1103,15,55555555590745,96957
Formacja91,0102,64,555535445103544,15956
Fuzja95,0107,84,05544545491548,13853
Impresja93,6102,55,06565565594646,66766
Intuicja90,6101,35,054755556101542,67866
Jamajka95,2106,44,04446556593741,96964
Kaprun95,8107,84,06665664592747,84865
Kariatyda92,1102,04,55544544595447,55854
Kelticus99,9111,23,56565556589643,74866
KWS Dottie96,5109,43,55466556597346,56865
KWS Espinum α96,0105,24,05666566594547,76876
KWS Spencer91,5101,54,55555555490446,84953
Lacerta100,8108,64,05766554494643,75868
LG Bronka97,0108,13,05565666696548,45954
LG Nida92,3104,63,55355545491645,67765
LG Optimist99,5111,24,05375555593449,25955
Linus94,4106,24,06544545591644,84656
Maxus91,8105,55,05345555587748,63754
MHR Empatia98,5109,33,56654555599547,96875
Moschus90,299,93,56555655498647,17968
Nemora97,3108,84,05465454591646,36856
Opoka92,7105,74,555325455105448,86856
Ostoja93,8105,04,05544545591548,94853
Pallas92,1106,44,56525545599547,96875
Pontiform95,4106,05,05565565589648,83989
Queens96,0106,14,05766565699649,27775
RGT Diplom94,8106,04,06555555599543,45755
RGT Furiosa101,1115,13,04546555594347,75854
RGT Intakt99,5110,24,55645555590545,15852
RGT Kilimanjaro93,7104,84,05555555688645,56965
RGT Taktik97,5105,12,55455565589544,04855
RGT Technik99,2107,53,05565565485745,16876
RGT Victotius98,2113,04,03534555491343,85852
Saratus96,0108,93,05535545494650,26854
Shogun98,0108,84,04666555595545,55864
Sova96,1107,64,54654655595543,67855
Strzała96,5108,34,04656554590645,65986
SU Agmar95,7107,33,05545545596547,65865
SU Elka99,9111,24,55666665594551,53867
SU Horizon103,8113,93,06776566591648,04857
SU Hyclass F₁100,8114,44,05455554598447,35765
SU Janosik100,5111,93,55666554596445,65855
SU Joran95,1107,94,05665554592543,55854
SU Quiz95,2109,14,04445555593546,35853
SU Sputnik104,3115,14,05466655595548,45965
SY Dubaj92,4102,04,566655555100648,57957
Vanilia96,6107,74,55467565585742,85974
Vistula94,2105,53,04544544495550,23866
Weigl98,8109,54,05565555594548,44877
Grupa B
Admont90,0104,94,57422555592741,55644
Adrenalin97,9108,43,05544554594551,75666
Alabama98,0108,75,04566565593443,74855
Apokalipsa100,7112,53,56676676697447,95757
Arevus96,5107,34,06565555694649,85856
Argument94,2105,53,565645566108547,77644
Atlantyda97,2107,73,555654554101550,54765
Bataja90,0101,64,55534444599346,76745
Bestia104,0116,74,056576665104349,65855
Big Ben94,7106,83,055565655100544,75844
Błyskawica96,0107,54,05365444590547,66444
Bosporus90,4102,14,05435555596543,05744
Bright94,6106,74,05535556694443,45768
Bulldozer101,9113,53,55564555593542,63956
Capri98,5108,45,05556455595350,05854
Chevignon99,9112,33,55455555689444,54864
Circus95,3110,53,06345555497548,73757
Como101,7113,33,05566565689544,04742
Composer98,4108,94,55677555591549,14964
Damian98,6111,03,05565565496646,95745
Eksplozja α99,1109,34,56766565593751,65765
Elektra95,9108,23,55663555597642,02856
Eriksen97,9109,44,05566555589346,65951
Essa98,4112,34,05655555593343,34854
Fabian96,0108,24,035565655100445,85754
Fantazja98,7110,73,55566556594445,55854
Fuchur100,3112,23,05556566590546,35853
Gerlach99,1110,64,05756556591346,03754
Hyvega F₁97,3113,23,544445555101345,25656
Iluminacja93,3109,04,05425445492543,53855
Indiana99,1108,34,55677676694645,85875
Iskra97,3108,93,55563555590642,95855
Knut98,9109,64,05675565597545,54856
Komponent95,6107,73,54445655497547,56966
KWS Donovan91,5109,43,05425545694643,96746
KWS Lirum98,4110,54,55565555594345,14842
KWS Patronum94,9107,23,55555555597346,66856
KWS Rookie103,4114,44,05576555586544,15854
LG Algebra99,9112,03,55457566598448,55753
LG Fabianus100,5112,04,04667565497548,35753
LG Keramik93,2107,74,05535545593644,26745
LG Lugano100,4115,43,55524555696546,46845
LG Mondial97,4109,13,55364555593747,95855
Liberia95,4107,04,04544435593547,94854
Magnezja96,3108,73,04566556588645,05756
Medalistka89,4102,85,553445455105448,16845
MHR Promienna92,9104,93,55445445592344,55543
Owacja93,4103,74,565645556103445,85746
Perseida97,3108,03,55566555589644,15865
Persona95,7107,44,55544545590646,44864
Plejada95,5106,15,05564555597546,78845
Polarkap96,7106,73,55645555595548,45776
Revolver99,0110,24,05565555591442,45853
RGT Bilanz94,3106,54,55545555693646,05943
RGT Farmeo α102,4111,94,05786665594449,45755
RGT Kreuzer97,9110,34,05455554691644,85853
RGT Provision93,4106,94,05535445598445,46546
RGT Reklam98,6109,54,55567555591643,25864
RGT Specialist95,3106,24,05555555586443,46746
Riposta92,9104,83,06654555592547,37868
Sake103,5111,74,05676666588442,64755
Sanseo97,0110,03,55435545595544,24854
Serafinus104,3113,73,55666565490643,35765
SU Banatus96,9107,54,55555555592547,16646
SU Mangold90,9105,33,56435545594543,25745
SU Marathon100,2112,64,05566565587647,45853
SU Tammo98,3109,53,54656555597646,75764
SU Willem93,4107,83,05545555595349,64766
SY Orofino96,6105,04,05655554594546,35643
SY Revolution100,4110,02,55645565495650,24753
SY Yukon93,8102,05,06655554595747,17945
Symetria96,7108,14,05665555595442,75967
Wenecja96,1108,44,05554545595547,35844
WPB Kenora102,8114,73,05666555490649,25855
WPB Newton96,8109,22,56535555487646,44856
Grupa C
Klement101,6112,53,55467555595644,5575
Lawina92,0105,34,54655655488443,0573
Patria100,0113,73,05545545491449,7455
Tonnage98,6110,93,55464555492344,1241
Grupa K
Marly93,8107,52,54435456487548,5
CCA
KWS Keitum101,8114,53,55556555696549,7
LG Mocca95,3111,13,55552555690447,4
RGT Depot96,3107,13,55655555591549,8
RGT Reform96,7106,84,05555555587545,2

α – odmiana o kłosie ościstym; F1 – odmiana mieszańcowa; plon ziarna: a1 – przeciętny poziom agrotechniki (bez ochrony); a2 – wysoki poziom agrotechniki (zwiększone o 40 kg/ha nawożenie azotowe, dolistne preparaty wieloskładnikowe, ochrona przed chorobami i wyleganiem); skala 9° – wyższe stopnie oznaczają korzystniejszą ocenę; „–” – brak danych; CCA – odmiana ze Wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych.

spot_imgspot_img
Mgr inż. Andrzej Najewski
Mgr inż. Andrzej Najewski

Kierownik Pracowni WGO Roślin Zbożowych w Centralnym Ośrodku Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU). Specjalizuje się w odmianoznawstwie, badaniach odmianowych oraz ocenie wartości gospodarczej odmian zbóż.

W swojej działalności zawodowej zajmuje się oceną odmian najważniejszych gatunków roślin zbożowych, analizując m.in. ich plonowanie, cechy użytkowe, zimotrwałość, odporność na choroby oraz reakcję na zróżnicowane warunki uprawy. Jest zaangażowany w opracowywanie i interpretację wyników doświadczeń prowadzonych w ramach badań COBORU, stanowiących ważne źródło informacji przy wyborze odmian zbóż do uprawy.

Jest autorem i współautorem specjalistycznych opracowań dotyczących odmian i wyników badań zbożowych. W swojej pracy łączy wieloletnie doświadczenie w ocenie odmian zbóż z wiedzą mającą praktyczne zastosowanie w produkcji roślinnej.

Napisz komentarz

0 0 głosy
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów

Podobne artykuły

Bieżący Agro Profil

spot_img
spot_img

Śledź nas

Ostatnie artykuły

Strefa wiedzy

Pogoda dla rolników