Inflacja w sierpniu wyniosła 3,4% r/r, ale wskaźnik ten nie oddaje skali problemów, z jakimi zmaga się polski sektor rolno-spożywczy. Krajowi producenci rolni oraz zakłady przetwórcze znaleźli się w kleszczach postępującego zjawiska „nożyc cenowych”. Rzeczywistość rynkowa jest dla nich wyjątkowo trudna: z jednej strony rosły koszty operacyjne, produkcyjne i logistyczne, z drugiej – spadające ceny żywności na półkach sklepowych uniemożliwiały poprawę marż. Presja ta uderza bezpośrednio w rentowność całego łańcucha dostaw.
1. Inflacja w sierpniu w cieniu rosnących kosztów transportu i energii
Główny Urząd Statystyczny potwierdził, że inflacja w sierpniu ukształtowała się na poziomie 3,4% w ujęciu rocznym oraz 0,3% w relacji do lipca. Analiza składowych tego wskaźnika ujawnia jednak głęboką asymetrię – podczas gdy ceny żywności spadały, koszty infrastrukturalne i operacyjne gwałtownie rosły:
- Paliwa i transport: Ceny w kategorii transport wzrosły aż o 11,2% r/r (oraz o 3,5% m/m), co przełożyło się na bezpośredni wpływ +0,37 p.p. do ogólnego wskaźnika miesięcznego. Gwałtownie rosnące ceny paliw bezpośrednio podnosiły koszty logistyki na każdym etapie dystrybucji surowców i produktów.
- Koszty stałe i energia: Użytkowanie mieszkań i nośniki energii podrożały o 4,6% r/r. Wyższe rachunki za prąd i gaz oraz presja płacowa uderzają w przetwórców, dla których ciągłość chłodzenia, magazynowania i przetwórstwa jest kluczowa.
- Drogi kapitał: Brak perspektyw na obniżkę stóp procentowych stanowią barierę w dostępie do taniego kredytu obrotowego. Wysoki koszt pieniądza obciąża zarówno branżę przetwórczą, jak i rolników niekorzystających z kredytów preferencyjnych.
2. Ceny żywności na półkach sklepowych (GUS sierpień 2026 r.)
W przeciwieństwie do rosnących wydatków na transport i energię, kategoria obejmująca ceny żywności i napojów bezalkoholowych odnotowała spadek o 0,9% r/r oraz 0,7% m/m (wpływ -0,18 p.p. do wskaźnika inflacji).
- Najsilniejsze spadki r/r:
- Cukier: spadek o 45,1% r/r (wskaźnik 54,9).
- Masło i tłuszcze z mleka: spadek o 24,7% r/r (wskaźnik 75,3).
- Oliwa z oliwek: spadek o 6,5% r/r.
- Warzywa i owoce gruntowe: m.in. buraki (-47,1% r/r), kapusta (-47,0% r/r), ogórki (-30,6% r/r) oraz jabłka (-24,0% r/r).
- Kluczowe artykuły podstawowe:
- Mleko, nabiał i jaja: Spadki cen surowca i masła wyhamowały przychody mleczarni. Ceny jaj stabilizowały się ze względu na wysoką bazę z ubiegłego roku.
- Pieczywo i produkty zbożowe: Duża podaż ziarna oraz taniejąca mąka ograniczyły możliwość przenoszenia rosnących kosztów energii i wypieku na detalistów.
- Mięso: Spadki cen r/r objęły wieprzowinę, wołowinę oraz drób, co wynika z wysokiej podaży i ograniczeń popytowych na rynkach zewnętrznych.
- Nieliczne wzrosty: Podwyżki r/r dotyczyły głównie papryki (+22,3%), warzyw strączkowych (+12,4%), czekolady i wyrobów kakaowych (+1,5% do +5,4%) oraz przypraw (+1,5% do +4,2%).
3. Dominacja sieci handlowych i import
Brak możliwości przełożenia wyższych kosztów wytworzenia na detaliczne ceny żywności wynika z dominującej pozycji międzynarodowych sieci handlowych. Detaliści wykorzystują przewagę negocjacyjną, wymuszając niskie ceny od dostawców. Niskim cenom na półkach sprzyja również import tańszych surowców spoza Unii Europejskiej oraz stosunkowo mocny złoty, który obniża opłacalność eksportu i relatywnie tanio wprowadza zagraniczne produkty na rynek krajowy.
4. Brak perspektyw na szybką poprawę
Prognozy na kolejne miesiące nie dają podstaw do optymizmu:
- Brak obniżek stóp procentowych: Oczekiwanie na utrzymanie wysokiego kosztu pieniądza odcina firmy od taniego finansowania płynnościowego.
- Presja kosztowa w logistyce: Dalsze skokowe wzrosty obejmujące ceny paliw będą sukcesywnie podnosić koszty całej logistyki rolnej i spożywczej.
- Dławienie rentowności: Bez rozwiązań systemowych lub zmiany układu sił w łańcuchu dostaw, polski sektor rolno-spożywczy pozostanie w strefie bardzo niskich lub ujemnych marż.
Wybrane wskaźniki cenowe (GUS sierpień 2026)
| Kategoria / Produkt | Zmiana r/r | Zmiana m/m | Wpływ / Wskaźnik r/r |
|---|---|---|---|
| Inflacja w sierpniu (CPI Ogółem) | +3,4% | +0,3% | 103,4 |
| Transport (w tym ceny paliw) | +11,2% | +3,5% | +0,37 p.p. |
| Użytkowanie mieszkania / energia | +4,6% | +0,3% | +0,06 p.p. |
| Ceny żywności i napojów bezalkoholowych | -0,9% | -0,7% | -0,18 p.p. |
| Cukier | -45,1% | +0,2% | wskaźnik 54,9 |
| Masło i tłuszcze z mleka | -24,7% | -0,5% | wskaźnik 75,3 |
| Buraki | -47,1% | -7,6% | wskaźnik 52,9 |
| Kapusta | -47,0% | +0,2% | wskaźnik 53,0 |
| Ogórki świeże | -30,6% | -9,4% | wskaźnik 69,4 |
| Jabłka | -24,0% | +3,9% | wskaźnik 76,0 |
| Papryka i chili | +22,3% | -22,9% | wskaźnik 122,3 |
Źródło danych GUS
