Ceny żywności na rynkach międzynarodowych mogą wzrosnąć o około 10% w 2026 r. i o kolejne 7% w 2027 r. To drastyczna zmiana kierunku po wcześniejszym okresie spadków, napędzana przede wszystkim wyższymi kosztami energii, problemami z nawozami oraz narastającymi ryzykami pogodowymi i geopolitycznymi.
Na rynkach globalnych odzwierciedleniem tych trendów jest m.in. indeks cen żywności FAO (FAO Food Price Index), który we wrześniu 2026 r. wzrósł o 1,5% w ujęciu miesięcznym (osiągając średnio 136,0 punktów, co stanowi najwyższy poziom od listopada 2022 r.) i był o 5,8% wyższy niż rok wcześniej. Tendencja wzrostowa od początku roku napędzana jest presją na rynkach olejów roślinnych, mięsa, cukru i zbóż.
Czytaj również:
Tymczasem sytuacja w kraju wygląda odmiennie – według danych GUS, ceny żywności i w Polsce zanotowały we wrześniu spadek o 1,1% w ujęciu narastającym od początku roku, co stanowi chwilowe odciążenie dla portfeli polskich konsumentów na tle globalnych podwyżek.
Wpływ na ceny żywności ma droższa energia i nawozy
Głównym motorem rosnących kosztów pozostaje sytuacja na rynkach energetycznych. Według najnowszego raportu Banku Światowego Commodity Markets Outlook, ceny energii mają wzrosnąć w tym roku aż o 32%, co kończy trzyletni trend spadkowy. Średnia cena ropy Brent w 2026 r. szacowana jest na 91 USD za baryłkę (wobec 69 USD w 2025 r.), zanim w 2027 r. spadnie do 79 USD. Konflikt na Bliskim Wschodzie przyczynia się do globalnego spadku produkcji ropy naftowej o 5,2%.
Wyższe ceny surowców energetycznych natychmiast przekładają się na koszty prowadzenia działalności rolniczej – od paliw i logistyki po nawozy mineralne. Po gwałtownych skokach cen mocznika, średnie ceny nawozów w 2026 r. zanotują 14-procentowy wzrost, choć w 2027 r. prognozowany jest powrót do poziomów z ubiegłego roku.
Kumulacja wstrząsów: Od Morza Czarnego po El Niño
Sytuację w sektorze rolniczym komplikują dodatkowe czynniki podażowe:
- Zjawisko El Niño: Wyjątkowo silna faza El Niño niesie ze sobą zagrożenie suszami i anomaliami pogodowymi w kluczowych regionach rolniczych, co bezpośrednio uderza w wielkość przyszłych plonów.
- Zakłócenia logistyczne: Poważne uderzenie niosą ze sobą m.in. ataki na transporty zboża i infrastrukturę portową w rejonie Morza Czarnego.
Czarny scenariusz: Co jeśli kryzys się pogłębi?
Bank Światowy zwraca uwagę na ryzyko realizacji scenariusza, w którym dojdzie do jednoczesnej eskalacji konfliktów na Bliskim Wschodzie i w basenie Morza Czarnego oraz wyjątkowo silnego oddziaływania El Niño. W takiej sytuacji w 2027 r. cena ropy Brent mogłaby sięgnąć średnio 105 USD za baryłkę, a światowe ceny żywności przekroczyłyby prognozę bazową o 12%, przebijając rekordowe maksima z 2022 roku.
W obliczu rosnących napięć inflacyjnych i zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego, Grupa Banku Światowego uruchomiła pakiety wsparcia finansowego (szacowane na 50–60 mld USD), które mają pomóc w ochronie najbardziej wrażliwych grup oraz zapewnić płynność gospodarstwom rolnym i przedsiębiorstwom.
Analiza Agro Profil na podstawie raportów: Banku Światowego, FAO, GUS
