Amerykański Departament Rolnictwa (USDA) zaktualizował 12-października swoje prognozy podaży i popytu dla krajowego i globalnego rynku zbóż i oleistych. Amerykanie podnieśli szacunki zbiorów i zapasów kukurydzy i soi w USA oraz w skali globalnej. Pogorszeniu uległa jednak sytuacja na krajowym i światowym rynku pszenicy.

Kukurydza – USA

W przypadku krajowej kukurydzy, USDA podniósł po ok. 1,5 mln ton prognozę zbiorów do 381,5 mln ton (wyższa wydajność) i zapasów początkowych do 31,4 mln ton. Jednocześnie obniżono też lekko zużycie paszowe, ale poniesiono eksport. W efekcie prognoza październikowa zakłada wyższe o 2,3 mln ton niż miesiąc wcześniej zapasy końcowe kukurydzy na poziomie 38,1 mln ton. Jeśli prognoza się sprawdzi oznaczać będzie to wzrost amerykańskich zapasów kukurydzy o 21,3% – rok do roku.

Kukurydza – Świat

W skali świata wyższa produkcja w USA została w części zniwelowana przez cięcie zbiorów kukurydzy na Ukrainie (-1 do 38 mln ton) i w Rosji (-0,5 do 15 mln ton). Stąd globalną produkcję kukurydzy podniesiono tylko o 0,5 mln ton (m/m) do 1,1982 mld ton.

Zużycie tego zboża ocenia się na 1,1865 mld ton, czyli znacznie poniżej produkcji. Dzięki  wzrostowi o 3,5 mln ton zapasów początkowych (w USA i Chinach) i minimalnemu cięciu spożycia, globalne zapasy na koniec sezonu podniesione zostały o 4,1 mln ton (m/m) do 301,7 mln ton. Jest zatem szansa, że zapasy kukurydzy wzrosną na koniec sezonu o 11,8 mln ton (+4,1%) – licząc rok do roku.

Pszenica – USA (zbiory najmniejsze od 2002 roku )

Amerykański (też światowy) bilans pszenicy pogorszył się w październikowej prognozie USDA. Kolejne już cięcie produkcji pszenicy w USA (-1,4 mln ton do 44,8 mln ton) wynikało z obniżenia średniej wydajności (z 44,5 do 44,3 b/a) oraz z korekty w dół areału (z 38,1 do 37,2 mln akrów). Konsekwencją fatalnych zbiorów będzie obniżenie krajowych zapasów pszenicy o blisko 1/3 (r/r) do 15,8 mln ton.

Pszenica Świat

Dalsze cięcia produkcji (m/m) dotyczyły głównie Ameryki Północnej. Szacunki zbiorów w USA obniżono o 1,4 mln ton do 44,8 mln ton, a w Kanadzie o 2 mln ton do 21 mln ton. O pół mln ton spadła też produkcja w Kazachstanie, co prawie w całości zostało zrekompensowane większymi zbiorami pszenicy w UE – szacowanymi na 139,4 mln ton.

Globalne zbiory pszenicy oceniane są na nadal na rekordowe 775,9 mln ton (-4,4 mln ton m/m), czyli o niespełna 1 mln ton powyżej poprzedniego sezonu.

Kolejny cios dla strony podażowej w bilansie pszenicy wynika z korekty w dół, aż o 4,2 mln ton, globalnych zapasów końcowych w starym sezonie, czyli początkowych dla sezonu 2021/22.

Oczekiwane światowe zużycie pszenicy, mimo że obniżono nieco (m/m) do 787,1 mln ton, to i tak przewyższy produkcję. W konsekwencji zapasy światowe pszenicy na koniec obecnego sezonu obniżono o 6 mln ton (w porównaniu z wrześniową prognozą), do 277,2 mln ton. Oznaczać to spadek zapasów o 3,9% r/r – drugi sezon z rzędu.

Soja – USA

Analitycy USDA zwiększyli o 2 mln ton (do 121,1 mln ton) oczekiwania amerykańskiej produkcji soi w tym sezonie. Korekta w górę wynika z podniesienia plonów średnich (z 50,6 do 51,5 b/a). Jednocześnie zwiększone zostały o kolejne ponad 2 mln ton krajowe zapasy początkowe soi (końcowe z poprzedniego sezonu). Konsekwencją tych zmian był wzrost prognoz amerykańskich zapasów końcowych w tym sezonie aż o 3,7 mln ton (73% m/m) i o 25% w porównaniu z sezonem 2020/21. Duże zmiany po stronie podażowej w USA przełożyły się na poprawę bilansu na globalnym rynku  soi.

Soja – Świat

Globalna produkcja soi w sezonie 2021/22 oceniana jest na rekordowe 385,1 mln ton, podczas gdy konsumpcja powinna wynieść 377,3 mln ton. Jeśli prognoza się sprawdzi (zależeć to będzie od pogody w Ameryce Południowej), to obecny sezon pozwoli na wzrost światowych zapasów nasion do 104,6 mln ton, czyli o 5,5% – licząc rok do roku.

Zaktualizowane prognozy USDA były mocno spadkowe dla notowań soi, lekko spadkowe dla kukurydzy, ale wspierają wysokie ceny pszenicy.

Andrzej Bąk
Źródło: USDA

Brak nawozów azotowych ma bezpośredni wpływ na plon, ilość i jakość zbóż. Jeśli rośliny nie otrzymują wystarczającej ilości azotu, praktycznie niemożliwe jest uzyskanie średnich i wysokich plonów oraz najwyższej jakości lub uzyskiwanie ich w minimalnym stopniu. Przyszłoroczne zbiory będą nieporównywalnie niższe, co oznacza wzrost cen żywności i innych towarów

Zła sytuacja na rynku nawozów, energii elektrycznej i opału jest nie tylko w Polsce ale i innych krajach Europy i świata, Rosną ceny energii elektrycznej, gazu ziemnego, oleju opałowego oraz wszystkich innych źródeł energii. Firmy wybierają różne drogi: zamykają fabryki, wstrzymują produkcję lub znacznie ograniczają wydajność pracy. Konsekwencją tych wszystkich procesów jest malejąca podaż nawozów, a także rosnące ceny żywności. Rolnicy albo mają trudności w zakupie nawozu, albo zwyczajnie opłacalność produkcji przy obecnych cenach jest zerowa. 

Ceny gazu i prądu zamykają hiszpańską gospodarkę

Wiele przedsiębiorstw na terenie Hiszpanii  postanowiło zamknąć lub wstrzymać tymczasowo produkcję z powodu zbyt wysokich cen prądu i gazu.  Jeden z największych producentów stali w Hiszpanii- Firma Sidenor do końca bieżącego roku zamknęła swoją główną siedzibę i planuje wstrzymać produkcję w pozostałych, mniejszych oddziałach na terenie kraju. Warto wspomnieć, że ceny energii elektrycznej tylko w tym roku wzrosły w kraju o blisko 300%

Również firma zajmująca się produkcją nawozów i amoniaku Fertiberia wstrzymała swoją produkcję.

Niebezpieczna sytuacja na rynku nawozów w Niemczech

Rosnące ceny gazu odcisnęły swoje piętno również na rynku nawozów w Niemczech. W pierwszym tygodniu października  ceny nawozów sztucznych wzrosły o 150 euro za tonę. Oprócz wysokich cen nawozów, utrudniony jest również zakup, ponieważ bardzo często poszukiwanych nawozów nie ma nawet w hurtowniach. Ma to związek z wysokimi cenami gazu. W związku  tym największy producent amoniaku w Niemczech zapowiedział ograniczenie produkcji w swoich zakładach o 20%

W Kazachstanie wielu mieszkańców wsi nie stać na węgiel

Połnocną cześć Kazachstanu w ostatnich dniach zaatakowała zima. Spadło nawet pół metra śniegu, a temperatura spadła poniżej zera. Niestety mieszkańcy w lokalnej telewizji skarżą się, że w ostatnich tygodniach ceny węgla wzrosły kilkukrotnie. Mieszkańców nie stać na zakup opału na zimę. Ludzie boją się o swój los zimą, jeśli ta okaże się sroga.

Paraliż produkcji przemysłowej w Chinach- zabrakło węgla

Ceny węgla w Chinach rosną w wyniku zwiększonego popytu na energię i ograniczonymi dostawami ze względu na powodzie w regionie, który odpowiada za jedną trzecią dostaw węgla w Chinach. Gwałtowne powodzie w dużej mierze wstrzymały wydobycie węgla, prowadząc do masowych przerw w dostawach energii elektrycznej dla wielu gospodarstw i zakładów pracy. Ceny węgla na rynku wzrosły kilkukrotnie w porównaniu z minionym rokiem. 

Kryzys energetyczny w Indiach

W Indiach wyczerpują się zapasy węgla. W wielu regionach każdego dnia w gniazdkach energii elektrycznej nie ma nawet przez kilkanaście godzin. Mieszkańcy mniejszych miast protestują na ulicach w celu przywrócenia dostaw energii elektrycznej o każdej porze doby.

Krytyka strategii od pola do stołu nie ustaje. W tym tygodniu 27 europejskich stowarzyszeń branżowych w sektorze rolnym wydało oświadczenie wzywające europejskich decydentów, by nie przymykali oczu na negatywne skutki strategii i wystosowali “zrozumiałą” ocenę skutków nowej polityki WPR. 

Unijna produkcja zmierza ku katastrofie 

“Czas na działania polityczne wokół strategii „od pola do stołu” już minął.  Teraz trzeba zająć się analizą dostępnych danych.” – poinformowali w apelu przedstawiciele. 

Sygnatariusze  wskazują na badania przeprowadzone przez USDA, HFFA Research, Wspólne Centrum Badawcze (JRC), Uniwersytet w Kilonii oraz Uniwersytet i Badania w Wageningen (WUR) dotyczące strategii „od pola do stołu” i bioróżnorodności. Wszystkie badania opierają się na innej metodologii i przyjmują różne perspektywy, ale dochodzą do tego samego wniosku. Produkcja rolna spada dość drastycznie na niektórych obszarach i w przypadku niektórych produktów. Na ten przykład:

• Badanie WCB prognozuje, że oczekiwany spadek o 40-60% emisji gazów cieplarnianych wytwarzanych przez unijne rolnictwo wywołany wdrażaniem celów strategii „od pola do stołu” doprowadzi do outsourcingu europejskiej produkcji rolnej do państw trzecich łącznie z wytwarzanymi przez nią emisjami.
• Badanie zrealizowane przez Uniwersytet Kiloński sugeruje, że Europa mogłaby stać się importerem netto żywności, co pozostaje w bezpośredniej sprzeczności z promowaną w czasie kryzysu covidowego otwartą, strategiczną niezależnością. Badanie przeprowadzone przez USDA pozwoliło dojść do wniosku, że cele strategii „od pola do stołu” mogą doprowadzić do zachwiania bezpieczeństwa żywnościowego 22 milionów ludzi.

Dane dobitnie pokazują, że środki mają wpływ na handel, dochody rolników i ostatecznie na ceny konsumpcyjne. Dostosowanie łańcucha żywnościowego w tych warunkach jeszcze bardziej go utrudnia, a wprowadzenie podatku od konsumpcji, zgodnie z propozycją Parlamentu Europejskiego, może uczynić go społecznie niesprawiedliwym.

Ambicje ponad możliwości

 Przedstawiciele Copa Cogeca są pewni, że cele polityczne nie mające poparcia w faktach naukowych będą mieć niszczący wpływ na europejskie rolnictwo. 

“Najświeższe studium przeprowadzone w Wageningen, rozważające różne scenariusze, jasno pokazuje, że ocenianie skutków strategii „od pola do stołu” bez kontekstu, tak jak wydaje się to robić w tej chwili Komisja, pozwoli na stworzenie jedynie częściowego obrazu rzeczywistości, w której będą musieli funkcjonować rolnicy i inne podmioty sektora rolno- spożywczego. “ – czytamy w oświadczeniu.

Niestety nowa polityka WPR może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego. Eksperci wskazują, że efektem zmian będzie zwiększony import z krajów poza europejskich – co z kolei będzie źródłem potencjalnych zagrożeń w obszarze polityki i bezpieczeństwa żywnościowego europejskich konsumentów. Strategia “od pola do stołu“ i “bioróżnorodności” zbliża się wielkimi krokami. Najwyższy czas podjąć działania by konsekwencje zmian nie zachwiały bezpieczeństwem żywnościowym.

źródło:copa-cogeca.eu
Zdj:unsplash

Liderem wzrostów jest nadal olej napędowy, a zaraz za nim LPG. W drugim tygodniu października ON podrożał aż o 10 groszy, a gaz używany do zasilania samochodów o 8 groszy na litrze. Oznacza to najwyższe ceny średnie tych paliw w historii notowań e-petrol.pl. Mniejsze tempo wzrostów dotyczy popularnej 95-ki, która podrożała w ostatnim tygodniu o 4 grosze i wyrównała dotychczasowy rekord (5,89 zł/l) zaliczony w 2012 roku.

Niestety to nie koniec złych wiadomości dla kierowców. Tylko w ostatnim tygodniu dwa główne paliwa podrożały w cennikach hurtowych o 13-15 groszy na litrze, a od początku miesiąca aż o 27-30 groszy na litrze. Ceny hurtowe diesla znacznie przekroczyły już 6,0 zł/l (z VAT), a to oznacza dalsze – duże podwyżki na stacjach paliw.

Paliwa drożeją śladem wzrostów giełdowych notowań ropy naftowej. Decydujący wpływ na ceny ma rosnący popyt światowy przy ograniczonym wydobyciu surowca w USA i OPEC. Notowaniom ropy sprzyjają rekordowo wysokie ceny gazu i innych nośników energii  Na niekorzyść kierowców działa też bardzo wysoki kurs dolara amerykańskiego. Niestety złoty umocnił się, ale tylko chwilowo po podniesieniu stóp procentowych przez NBP. Notowania ropy Brent są teraz najwyższe od 2014 lat, ale wtedy kurs dolara wahał się w zakresie 3,50-3,60 złotego, podczas gdy teraz oscyluje nieco poniżej 4,0 zł.

Ceny średnie paliw w detalu: 13-10-2021 / zmiana tygodniowa (według portalu e-petrol.pl):

• Pb98: 6,09 zł/l (+10 gr/l);
• Pb95: 5,89 zł/l (+4 gr/l);

• ON: 5,89 zł/l (+10 gr/l);
• LPG: 3,11 zł/l (+8 gr/l).

W ciągu roku ceny, zarówno w hurcie, jak i na stacjach paliw wzrosły o 33-50%

W skali 2020 roku średnie marże detaliczne były wyjątkowo wysokie i osiągnęły poziom 25 groszy na litrze Pb95 i 24 grosze na litrze ON. Oznacza to, że stacje paliw zarobiły na sprzedaży każdego litra Pb95 o 37% więcej, a w przypadku ON, aż 124% więcej od średniej z lat 2017-2019.

W okresie 2017-2019 średnia marża detaliczna zawierała się w przedziale 9-13 gr/l dla ON, i sięgała 17-20 gr/l w przypadku Pb95.

Cena hurtowa ON jest już o blisko 20 gr/l wyższa niż cena Pb95:

Ceny paliw w hurcie:

W czwartek (14.10.2021) olej napędowy kosztował w oficjalnym cenniku PKN Orlen – 6,037 zł/l, a Pb95 – 5,858 zł/l (cena hurtowa z VAT).

Oznacza to wzrost w skali tygodnia (06-14.10.2021) aż o 13-15 groszy na litrze w obu przypadkach. Od początku października cena hurtowa Pb95 wzrosła o 30 groszy na litrze, a diesel podrożał w tym czasie o 27 groszy.

Od początku 2021 roku cena hurtowa Pb95 (z VAT) zwiększyła się o 1,60 zł/l (+37,5%) i 1,62 zł/l w przypadku ON (+36,7%).

W połowie 41-go tygodnia 2021 średnia (z połowy tygodnia) marża stacji paliw ze sprzedaży ON wyniosła minus 14 gr/l (-10 gr/l w tygodniu), a w przypadku Pb95 tylko 5 gr/l (-6 groszy w skali tygodnia).

Do tego należy oczywiście doliczyć 20-30 groszowe upusty od oficjalnych cen hurtowych dla poszczególnych odbiorców detalicznych.

Andrzej Bąk – eWGT
Źródło cen: PKN Orlen, e-petrol.pl, barchart.com, EIA