Strona główna Blog Strona 5

75 lat tradycji Instytutu Ogrodnictwa. 18 listopada w Skierniewicach odbędzie się debata o przyszłości branży

Przez
Klaudia Wawrzyniak
-
0

Jak polskie ogrodnictwo poradzi sobie ze zmianami klimatu, ograniczonymi zasobami wody i rosnącą konkurencją? To jedne z najważniejszych zagadnień, które zostaną poruszone 18 listopada 2026 roku w Skierniewicach. Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy będzie obchodzić 75 lat tradycji naukowej. W programie jubileuszu znalazły się debaty z udziałem przedstawicieli nauki, administracji publicznej i branży ogrodniczej.

75 lat tradycji Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach

18 listopada 2026 roku w Kinoteatrze Polonez w Skierniewicach odbędą się obchody 75 lat tradycji Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego (IO-PIB).

Historia skierniewickiego ośrodka naukowego sięga 1951 roku, kiedy prof. Szczepan A. Pieniążek utworzył Instytut Sadownictwa. W 1964 roku, z inicjatywy prof. Emila Chroboczka, powstał Instytut Warzywnictwa. Połączenie obu jednostek w 2011 roku dało początek Instytutowi Ogrodnictwa, który w 2020 roku uzyskał status Państwowego Instytutu Badawczego.

Przez dziesięciolecia skierniewickie ośrodki naukowe miały istotny wpływ na rozwój polskiego sadownictwa, warzywnictwa i produkcji roślin ozdobnych. Ich działalność obejmowała zarówno badania podstawowe, jak i rozwiązania wykorzystywane bezpośrednio w gospodarstwach ogrodniczych.

Podczas jubileuszu przypomniane zostaną najważniejsze osiągnięcia naukowe Instytutu. Zaplanowano również uhonorowanie zasłużonych pracowników oraz podziękowania dla instytucji współpracujących z jednostką.

Ochrona roślin, nawożenie i nowe technologie. Czym zajmuje się IO-PIB?

Instytut Ogrodnictwa – PIB prowadzi badania wspierające rozwój produkcji owoców, warzyw i innych roślin ogrodniczych.

Ważnym obszarem jego działalności jest doskonalenie metod ochrony roślin przed chorobami i szkodnikami oraz rozwój technologii uprawy pozwalających utrzymać wysoką jakość i wydajność produkcji. Badania obejmują również racjonalne nawożenie, nawadnianie, mechanizację prac ogrodniczych oraz technologie pozbiorcze. Istotne znaczenie mają prace dotyczące zachowania różnorodności biologicznej, hodowli pszczół, jakości produktów pszczelich i zapylania roślin.

W ostatnich latach rozbudowano także zaplecze badawcze Instytutu. Powstały między innymi Centrum Przetwórstwa Produktów Ogrodniczych, Regionalne Centrum Bioróżnorodności Ogrodniczej oraz Centrum Innowacyjnych i Zrównoważonych Technologii Ogrodniczych. Zrealizowano również inwestycje obejmujące Kompleks Zielonych Laboratoriów i zaplecze laboratoryjno-szklarniowe Zakładu Hodowli Roślin Ogrodniczych.

Nowoczesna infrastruktura wspiera badania nad rozwiązaniami odpowiadającymi na potrzeby producentów oraz zmieniające się warunki prowadzenia produkcji.

Przyszłość polskiego ogrodnictwa. O czym będą rozmawiać eksperci?

Jednym z najważniejszych punktów jubileuszu będzie debata „Wyzwania, oczekiwania i współpraca – nauka ogrodnicza w dialogu z praktyką”. Rozmowa skoncentruje się na znaczeniu badań naukowych i nowych technologii dla konkurencyjności polskiego ogrodnictwa oraz bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

Wśród omawianych zagadnień znajdą się również dostosowanie produkcji do zmian klimatu, ograniczona dostępność wody oraz sytuacja rynkowa producentów owoców i warzyw.

Zgodnie z programem w debacie mają uczestniczyć:

  • Stefan Krajewski – minister rolnictwa i rozwoju wsi,
  • Marcin Kulasek – minister nauki i szkolnictwa wyższego,
  • Mirosław Maliszewski – przewodniczący sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prezes Związku Sadowników RP,
  • Mirosław Korzeniowski – menedżer Klastra Ogrodnictwo Przyszłości,
  • Krzysztof P. Rutkowski – dyrektor Instytutu Ogrodnictwa – PIB.

Istotnym tematem będzie współpraca środowiska naukowego z producentami oraz praktyczne wykorzystanie wyników badań w gospodarstwach ogrodniczych.

Drugą część dyskusyjną zaplanowano pod hasłem „Wspólnie dla przyszłości polskiego ogrodnictwa”. Panel obejmie różne perspektywy rozwoju krajowej produkcji oraz rolę nauki, administracji i organizacji branżowych w rozwiązywaniu problemów sektora.

Program jubileuszu Instytutu Ogrodnictwa – PIB

Godzina Program uroczystości
9:30–10:00 Rejestracja uczestników
10:00–10:30 Otwarcie
Powitanie gości, prezentacja historii, dorobku naukowego i osiągnięć jednostki
Krzysztof P. Rutkowski, Dyrektor IO-PIB
10:30–11:00 Wystąpienia Przedstawicieli Patronów honorowych
11:00–12:00 Ceremonia wręczenia odznaczeń pracownikom IO-PIB
12:00–12:20 Podziękowania dla instytucji współpracujących z IO-PIB
12:20–13:00 Wystąpienia zaproszonych gości i odczytanie listów gratulacyjnych
13:00–13:30 Przerwa z poczęstunkiem
13:30–14:20 Koncert Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”
14:20–15:00 Debata „Wyzwania, oczekiwania i współpraca – nauka ogrodnicza w dialogu z praktyką”
  • Stefan Krajewski – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
  • Marcin Kulasek – Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
  • Mirosław Maliszewski – Przewodniczący Sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Prezes Związku Sadowników RP
  • Mirosław Korzeniowski – Manager Klastra Ogrodnictwo Przyszłości
  • Krzysztof P. Rutkowski – Dyrektor IO-PIB
15:00–16:00 Panel dyskusyjny „Wspólnie dla przyszłości polskiego ogrodnictwa”
16:00–16:15 Podsumowanie
Krzysztof P. Rutkowski
16:15 Lunch

Obchody rozpoczną się o godzinie 10:00 prezentacją historii, dorobku naukowego oraz osiągnięć Instytutu. Otwarcia dokona dyrektor jednostki, Krzysztof P. Rutkowski. W pierwszej części uroczystości przewidziano wystąpienia przedstawicieli patronów honorowych, wręczenie odznaczeń pracownikom IO-PIB, podziękowania dla instytucji współpracujących oraz odczytanie listów gratulacyjnych. O godzinie 13:30 zaplanowano koncert Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”. Część poświęcona debatom rozpocznie się o 14:20 rozmową dotyczącą współpracy nauki z praktyką, a o 15:00 odbędzie się panel poświęcony przyszłości polskiego ogrodnictwa. Podsumowanie uroczystości zaplanowano na godzinę 16:00.

Gdzie i kiedy odbędą się obchody 75-lecia?

Obchody 75 lat tradycji Instytutu Ogrodnictwa – PIB odbędą się 18 listopada 2026 roku w Kinoteatrze Polonez przy ul. Wita Stwosza 2/4 w Skierniewicach. Jubileusz organizowany jest pod patronatem honorowym przedstawicieli administracji państwowej i samorządowej.

LOKALIZACJA
Kinoteatr Polonez – Skierniewice

ul. Wita Stwosza 2/4, Skierniewice

Wyznacz trasę w Google Maps ↗

Źródło: mat. prasowe

Śnieg, deszcz, halny i mgły. Pogoda 10 listopada

Przez
Łukasz Sieligowski
-
0
10 listopada
10 listopada

W nocy od -6 do +6 stopni Celsjusza

W nocy zachodnie, północne rejony kraju aż po okolice Torunia i Łodzi opanują chmury frontowe. Nad ranem niewielki deszcz popada miejscami na południu Lubuskiego, Dolnym Śląsku i południu Wielkopolski. Na wschodzie kraju aż po Małopolskę, Świętokrzyskie, wschód Łódzkiego, Mazowsze i wschód Górnego Śląska będzie pogodnie.

Dziś w nocy temperaturę kształtować będą chmury ale tym razem i wiatr. W Bieszczadach i Tatrach wiał będzie halny z południa. Na wielu pasmach wyżynnej południowej Polski (250-750 m.n.p.m) temperatura pozostanie dodatnia w nocy. W dolinach i kotlinach mroźnie; nawet do -5 stopni Celsjusza. Na wschodzie kraju mimo pogodnego nieba powieje słaby wiaterek z południowego wschodu i on sprawi, że na pagórkach, wzgórzach będzie znacznie cieplej niż w dolinach. W dolinach, kotlinach na wschodzie zanotujemy od -6 do -4 stopni Celsjusza a na terenach wyższych np. pagórkach czy wzgórzach na poziomie 170-230 m.n.p.m będzie około -3/-1 stopień Celsjusza.

Najzimniej może być w rejonie Przasnysza, Legionowa, Radomia gdzie wiać ma słabo a temperatura lokalnie spadnie do -7 stopni Celsjusza. Pod chmurami na zachodzie kraju aż po okolice Łodzi i Torunia nie mniej niż +2/+4 stopnie Celsjusza. Miejscami od Pomorza po Kaszuby, Kujawy, Wielkopolskę powstaną mgły.

W ciągu dnia słońce, śnieg, halny i deszcz

10 listopada

Strefa opadów znad południowo zachodniej Polski dotrze do południa do centrum kraju. W regionach podgórskich wiać ma halny i on może wpłynąć na zanik opadów w tych regionach. Dzięki halnemu od Tomaszowa Lubelskiego po Rzeszów zanotujemy nawet +9 stopni Celsjusza. Ciepło dzięki halnemu ma być do okolic Krakowa, Katowic, Tarnowa. Na północ od tych miast na froncie już na pewno popada deszcz.

Przed południem od Podkarpacia po Lubelskie, Podlasie, wschodnie Mazowsze sporo przejaśnień. W południe się tutaj zachmurzy. Po południu opady znad centrum dotrą nad Mazowsze, Podlasie (zauważalnie mocniej popada na południu województwa) i Lubelskie ( tu także im bliżej granicy z Białorusią i Podlasiem tym suma opadów większa a im bliżej Roztocza tym opady słabsze.

Po południu opady zanikną na południowym zachodzie kraju aż po zachód Łódzkiego.

Od okolic Wzniesień Łódzkich po północ Łódzkiego, wschód Kujawsko Pomorskiego ( Sanniki, Włocławek, Lipno, Rypin), Mazowieckie (Sierpc, Gostynin, Płock, Żuromin, Mławę, Ciechanów, Płońsk, Przasnysz, Ostrołękę i Maków Mazowiecki); Podlaskie ( Kolno, Łomża) padać ma śnieg. Być może śnieg popada także w powiatach przygranicznych z woj. Mazowieckim. Szczegółowa mapa opadów pojawi się dziś wieczorem albo jutro nad ranem.

Niewielkie przelotne opady znad Morza Bałtyckiego wkraczać mają nad wybrzeże środkowe ale nie przekroczą one 1 mm. Największe sumy opadów jutro mają szansę wystąpić w okolicach Warszawy, Płońska, Płocka i wyniosą około 4-8 mm. Przeważnie spadnie jednak od 2 do 5 mm deszczu/ śniegu. Jest cień szansy, że na kilka godzin krajobrazy się zabielą zwłaszcza na wyżej położonych obszarach między Gostyninem, Płockiem, Mławą, Ostrołęką, Ciechanowem ale z powodu odwilży z 10 na 11 listopada śnieg stopnieje.

Wiatr w ciągu dnia na nizinach powieje słabo ze zmieniających się kierunków. Początkowo wiatr wszędzie z południa a po południu na zachodzie kraju już z północnego zachodu.

Pod chmurami stratus i podczas opadów śniegu temperatura nie wzrośnie powyżej 1-2 stopni na plusie w ciągu dnia.

Ursus stworzył ciągnik, który miał być tańszy od C-330. Prototyp zniknął w zapomnieniu

Przez
Rafał Mazur
-
0
Gdyby produkcja C-353 doszła do skutku, prawdopodobnie wyglądałby on właśnie tak. Ten egzemplarz został zaprezentowany w 2018 roku podczas Festiwalu Starych Ciągników i Maszyn Rolniczych w Wilkowicach. Fot. R. Mazur

Ursus U-310 miał być tańszą i prostszą alternatywą dla popularnego C-330. Polscy inżynierowie wykorzystali w nim części Fiata 125p, Syreny i innych ciągników, a pod maską umieścili dwucylindrowy silnik o mocy 22 KM. Choć prototyp ukończono w maju 1970 roku, maszyna nigdy nie trafiła do seryjnej produkcji. Historia tego niezwykłego traktora sięga jednak początku lat 60., kiedy decyzje polityczne niemal całkowicie przekreśliły plany rozwoju rodzimych konstrukcji Ursusa.

Wszystko zaczęło się jesienią 1961 roku, gdy w Czechosłowacji przebywała z oficjalną wizytą delegacja partyjno-rządowa z Władysławem Gomułką na czele. W trakcie wizyty wicepremier Jaroszewicz był pod ogromnym wrażeniem fabryki Zetora. Ponieważ polska ekipa rządowa nie wierzyła w możliwości naszego przemysłu, pośpieszne podjęto decyzję o zakupie dokumentacji na ciągniki Zetor 3011 i 4011.

W myśl uzgodnień, które nastąpiły chwilę później, produkcja rodzimych ciągników miała być całkowicie wstrzymana. Postanowienie to dotyczyło nie tylko serii prototypów Ursusa C-336-C-356, ale również wytwarzanego od dwóch lat Ursusa C-325. Jednak tego ostatniego uratował przypadek. Po sprowadzeniu do Polski 5 tysięcy (1961–62) Zetorów 3011 zaczęły docierać sygnały o ich usterkowości. Dlatego władze postanowiły utrzymać produkcję Ursusa C-325.

Jednak trudno było całkiem wycofać się z zawartego porozumienia. Wobec tego nadal finalizowano umowę na ciągnik Zetor 4011, który w polskim wydaniu otrzymał oznaczenie Ursus C-4011.

Z tego samego okresu co C-353 pochodził prototypowy Ursus C-360. Pod jego maską pracowała 4-cylindrowa jednostka S43 o mocy 60 KM. Podobnie jak S33A, posiadał on jedną głowicę i jedną wspólną pokrywę zaworów zamiast czterech. Fot źródło: udostępnione przez dawne Przyzakładowe Muzeum Ursusa.

Ursus wraca do własnych konstrukcji. Początek prac nad nowymi ciągnikami

Od tego momentu warszawski zakład musiał wytwarzać dwa niepowiązane ze sobą technologicznie wyroby na dwóch różnych liniach obrabiarek. Wysokie koszty całej organizacji produkcji polegały na tym, że głównych komponentów C-328 nie dało się wytwarzać na wydajnych zachodnich obrabiarkach sprowadzonych pod kątem C-4011.

Na początku 1966 roku dyrekcja ZM Ursus powołała – w miejsce Działu Głównego Konstruktora – Zakład Doświadczalny Ciągników Rolniczych (ZDCR) z odrębną osobowością prawną. Dyrektorem ZDCR został Bogumił Bajdecki, głównym inżynierem Henryk Szczygieł, a głównym konstruktorem Jerzy Wyglądała.

Pierwszym zadaniem ZDCR stało się prowadzenie dalszego rozwoju konstrukcyjnego C-4011 i przygotowanie zmodernizowanego C-328. Drugim – stworzenie nowej generacji zunifikowanych ciągników, która w przyszłości miała zastąpić dotychczasowe modele traktorów i uporządkować produkcję. Konstruktorzy ZDCR zapoczątkowali prace nad wyznaczonymi celami w 1967 roku, zaczynając od stworzenia rodziny silników do nowej gamy zunifikowanych ciągników, nazwanej później serią U.

Ursus U-310 (pierwotne oznaczenie) powstał jako oddolna inicjatywa Zakładu Doświadczalnego Ciągników Rolniczych (ZDCR). Pod jego maską pracował dwucylindrowy silnik będący – w uproszczeniu – połową jednostki S-4001. Fot źródło: udostępnione przez dawne Przyzakładowe Muzeum Ursusa.

Ursus C-356 i C-386 – ciągniki, które miały zastąpić starsze modele

Gdy ruszyły prace nad ciągnikami nowej generacji, w międzyczasie ujawniła się potrzeba opracowania rozwiązań pośrednich. Według wszelkich założeń, które później w 1971 roku usystematyzowało Zjednoczenie Przemysłu Ciągnikowego Ursus, miał nastąpić okres przejściowy.

Mianowicie w tej fazie – między zaprzestaniem produkcji ciągników pochodnych od C-4011 a wprowadzeniem serii U – zaplanowano produkcję przejściowych ciągników C-356. W skrócie miały to być modele C-355 (rozwinięcie C-4011) wyposażone w silniki S-33. W podobny sposób C-385 miał otrzymać jednostkę S-43 i wejść do produkcji jako model przejściowy pod oznaczeniem Ursus C-386.

Najłatwiej było skorzystać z silnika S-4001 (polskie wydanie Z-4001) montowanego w ciągniku C-4011, którego przecież warianty 2- i 3-cylindrowe (Z-3001 i Z-2001) produkował Zetor. Ponieważ w Ursusie nie dysponowano dokumentacją ani jednego, ani drugiego, postanowiono zbudować własną jednostkę opartą w pewnym stopniu na silniku S-4001.

Silnik Ursus S-33A o mocy 43 KM. Prototyp, którego nie uruchomiono w fabryce

Silnik S-33A z 1969 roku o mocy 43 KM to 3-cylindrowa jednostka z „dużymi” tłokami o średnicy 105 mm. Ten prototypowy motor nie zdążył być uruchomiony i przetestowany na hamowni w fabryce. A przyczyną mógł być problem z przestawionym zapłonem. Fot. R. Mazur

Mimo że gotowa jednostka S-4001 stanowiła punkt wyjścia, to w trakcie opracowywania 3-cylindrowego S-33 polscy inżynierowie wykazali dużo inwencji. Zaprojektowali jednolitą głowicę (zamiast osobnych), zmodyfikowali blok, zastosowali własną pompę wtryskową oraz wtryskiwacze. W cylindrach pracowały tłoki o średnicy 105 mm – notabene takiej jak w Zetorze Super 50 (w S-4001 średnica wynosiła 95 mm).

Czy były to dokładnie tłoki Zetorowskie? Tego na razie nie udało się potwierdzić. Tabliczka znamionowa silnika o numerze seryjnym 001, wykonanego w 1969 roku, informuje, że generuje on moc 43 KM przy 2200 obr./min. Jednostka ta prawdopodobnie powstała tylko w jednym egzemplarzu, który został przypadkowo pozyskany i doprowadzony do stanu sprawności przez kolekcjonera Andrzeja Mirowskiego.

Ciekawostką jest fakt, że ten konkretny egzemplarz nie zdążył być uruchomiony i przetestowany na hamowni w fabryce. Być może został odstawiony na bok. A przyczyną mógł być problem z przestawionym zapłonem. Po przezbrojeniu go we wtryskiwacze i pompę wtryskową od Zetora Andrzejowi Mirowskiemu udało się silnik się uruchomić. Motor S33A trafił do C-4011, tak by całość przybrała formę zbliżoną do, jak to zaplanowali inżynierowie, Ursusa C-353. Oczywiście ów ciągnik jest pewną interpretacją tego, jak mógł wyglądać C-353 z 3-cylindrowym silnikiem S33A konstrukcji Ursusa. Ciągnik Andrzeja Mirowskiego został zaprezentowany w 2018 roku podczas Festiwalu Starych Ciągników i Maszyn Rolniczych w Wikowicach

Prototypowy Ursus C-360 i narodziny pomysłu na mniejszy ciągnik

Przy okazji omawiania silnika S33A nie sposób pominąć wspominaną wcześniej 4-cylindrową jednostkę S43, który została ukończona w 1969 roku. Podobnie jak S33A, posiadał on jedną głowicę i jedną wspólną pokrywę zaworów zamiast czterech. Motor ten generował według tabliczki znamionowej 60 KM i trafił do prototypowego ciągnika C-360.

Traktor ten z racji zastosowanego silnika i podzespołów pochodzących od C-355 różnił się od popularnej sześćdziesiątki, wytwarzanej seryjnie od 1976 roku. W tym momencie dochodzimy do trzeciego typu silnika o prawdopodobnym oznaczeniu S23, który w zasadzie nie leżał w pierwotnych założeniach programu pośrednich silników, ale powstał z inicjatywy własnej ZDCR.

Jednostka ta miała trafić do lekkiego rolniczegotraktora, którego pomysł narodził się spontanicznie. Inżynierowie z ZDCR doszli do wniosku, że warto zbudować tańszy i prostszy od C-330 ciągnik, dedykowany dla najmniejszych gospodarstw. Otrzymał on oznaczenie U-310.

Zewnętrzne cechy, które odróżniają jednostkę S33A od S-4001 jako konstrukcji wyjściowej, to jednolita głowica i pojedyncza pokrywa zaworów. Fot. R. Mazur

Ursus U-310 otrzymał silnik o mocy 22 KM. Jak powstała ta jednostka?

Zgodnie z założeniem przy produkcji U-310 miał być wykorzystywany istniejący park maszynowy oraz jak największa ilość gotowych komponentów. Dużym wyzwaniem okazał się brak odpowiedniego silnika. Zaplanowano, że będzie to jednostka 2-cylindrowa. Podobnie jak w przypadku silnika S-33A, brakowało dokumentacji zetorowskiego silnika Z-2001.

Dlatego tu również punkt wyjścia stanowił 4-cylindrowy S-4001. W porównaniu do S33A ta jednostka bazowała w znacznie większym stopniu na silniku S-4001. Do jej budowy wykorzystano między innymi układ korbowo-tłokowy, wał, tuleje, układ rozrządu, wtryskiwacze i przewody wysokiego ciśnienia, układ chłodzenia, układ smarowania z filtrem samochodu M-20 Warszawa.

W ogromnym skrócie można ten nowy silnik określić jako połowa S-4001. Konstruktorzy zastosowali w układzie zasilania 2-sekcyjną pompę wtryskową pochodną od pompy silnika S-4001, filtr paliwa z silnika S-312C, zaś filtr powietrza miał wkład z samochodu Syrena. Wiadomo, że silnik ten generował moc 22 KM.

Jednostka S33A miała trafić do ciągnika C-353 – jako modelu przejściowego między ówcześnie produkowanymi C-4011 a zunifikowaną serią U. Fot. R. Mazur

Ursus U-310 z części Fiata, Syreny i C-330. Dlaczego nie trafił do produkcji?

Układ napędowy Ursusa U-310 musiał być lekki, więc nie było mowy o prostym zaadaptowaniu podzespołów od C-330. Tym samym do układu przeniesienia napędu trafiło kompletne sprzęgło samochodu Fiat 125p. Zaprojektowano nową, niezsynchronizowaną skrzynię biegów. Posiadała ona trzy przełożenia podstawowe oraz dwustopniowy reduktor, co dawało łącznie 6 biegów do przodu i 2 do tyłu.

Ursus U-310 otrzymał portalowy tylny most, a mechanizm różnicowy i hamulce bębnowe pochodziły z C-330. Wyprowadzony z boku skrzyni WOM posiadał obroty niezależne 540 obr./min. Kolejne elementy pochodzące od C-330 stanowiły piasty kół przednich, końcówki drążków i sworzeń przedniej osi. Obręcze kół przednich 4Jx15 zapożyczono z samochodu Syrena 105, zaś koła tylne 9,5-24 od przedniego napędu ciągnika Ursus C-385A.

Przekładnia kierownicza wykorzystywała części Fiata 125p. W podnośniku hydraulicznym zastosowano główne elementy z ciągników C-330. Dzięki tym wszystkim działaniom uzyskano niedużą masę pojazdu, nieprzekraczająca 1300 kg.

Ursus U-310 okazał się dobrze wypisywać w strategię unifikacji i obniżania kosztów produkcji. Wykorzystując dotychczasowe urządzenia produkcyjne, można było wytwarzać zarówno części zamienne do C-330 i C-4011, jak i elementy do Ursusa U-310.  Gotowy prototyp ujrzał światło dzienne w maju 1970 roku. Lecz wraz z rozszerzeniem planów dotyczących wachlarza mocy ciągników serii U (30-70 KM) dalsze działania związane z U-310 zatrzymano. Zmieniono również jego oznaczenie na U-200, tak by nie nakładało się na symbol najmniejszego ciągnika serii U. Od tego momentu prototyp popadł w zapomnienie.

Rolnictwo pod presją! Czy innowacje zapewnią bezpieczeństwo żywnościowe?

Przez
Michał Piśny
-
0
Polskie gospodarstwo rolne – nowoczesne technologie i przyszłość produkcji żywności w Polsce

86 proc. Polaków łączy bezpieczeństwo żywnościowe z bezpieczeństwem państwa, a 83 proc. uważa zwiększanie krajowej produkcji żywności za priorytet narodowy. Jednocześnie europejskie rolnictwo mierzy się z rosnącymi kosztami, presją klimatyczną i wolniejszym niż w innych regionach świata dostępem do nowych technologii. Raport „The Resilience Gap: Innovating for European Agriculture” – przygotowany na zlecenie Bayer – pokazuje, że dostęp do innowacji może wzmacniać konkurencyjność gospodarstw.

Europejskie rolnictwo traci konkurencyjność

Rolnictwo mierzy się z rosnącą presją kosztową, geopolityczną i klimatyczną, a tempo udostępniania i wdrażania innowacyjnych rozwiązań w Europie nie nadąża za skalą wyzwań. Grozi to osłabieniem konkurencyjności europejskiego rolnictwa i jego zdolności do radzenia sobie z kryzysami. Może również zwiększać presję na ceny żywności i ryzyko dla bezpieczeństwa żywnościowego – także w Polsce.

Aby lepiej zrozumieć te wyzwania i wskazać możliwości wzmacniania odporności oraz konkurencyjności rolnictwa, firma Bayer zleciła kompleksowe badania. Ich wyniki przedstawia raport „The Resilience Gap: Innovating for European Agriculture”, łączący analizę makroekonomiczną Oxford Economics z badaniem opinii ponad 8 tys. konsumentów i jakościowymi wywiadami z około 90 rolnikami, przeprowadzonymi na 8 europejskich rynkach – w tym w Polsce. Zestawienie tych perspektyw wskazuje na lukę odporności: wyzwania narastają szybciej niż możliwości skutecznego reagowania na nie przez rolników. Wnioski mają znaczenie również dla Polski i warunków rozwoju krajowej produkcji żywności.

– Znaczenie rolnictwa dla Polski wykracza daleko poza jego wynoszący blisko 3 proc. udział w PKB. Serce też stanowi niewielką część masy ciała, a bez niego organizm nie może funkcjonować. Rozwój rolnictwa od zawsze opierał się na innowacjach: nowych technikach, narzędziach i sposobach gospodarowania. Dziś potrzebujemy warunków, które pozwolą szybciej opracowywać i wdrażać nowe rozwiązania, aby utrzymać konkurencyjność. To szczególnie ważne dla Europy, gdzie dostęp rolników do części nowoczesnych technologii jest bardziej ograniczony lub wolniejszy niż w innych regionach świata – mówi prof. dr hab. Witold Orłowski, ekonomista.

Nadrabianie dystansu utrudniają koszty: w 2025 r. ceny nawozów w UE były o 60 proc., a energii o 51 proc. wyższe niż w 2020 r. Do tego dochodzą ryzyka geopolityczne i klimatyczne. Średnie roczne straty związane z klimatem w unijnej produkcji roślinnej szacowane są na 17,4 mld euro; do 2050 r. mogą wzrosnąć nawet o dwie trzecie.

Według analizy Oxford Economics w latach 2011–2023 produkcja roślinna w UE rosła średnio o 0,1 proc. rocznie, wobec 2 proc. na świecie. W USA wzrost wynosił średnio 1 proc. rocznie, w Chinach, Kanadzie i Indiach od 2 do 3 proc., a w Brazylii – 3,3 proc. 

Abdalah Novaes – nowy szef Bayer Crop Science w Polsce

Innowacje potrzebują warunków do wdrażania

Nowoczesne nasiona, ochrona roślin, rozwiązania biologiczne i technologie cyfrowe mogą pomóc chronić plony oraz efektywniej wykorzystywać wodę i środki produkcji. Raport wskazuje jednak na bariery w dostępie do tych narzędzi. Liczba substancji czynnych, stosowanych w ochronie roślin, dopuszczonych w UE spadła z ponad 1000 na początku XXI wieku do około 420. W ostatnich siedmiu latach rolnicy utracili dostęp do 92 substancji czynnych, a na rynek trafiła jedna nowa syntetyczna substancja czynna.

– W naszym rodzinnym gospodarstwie łączymy doświadczenie kolejnych pokoleń z wiedzą naukową i nowoczesnymi technologiami. Wierzę, że przyszłość rolnictwa opiera się na dbałości o glebę, efektywnym wykorzystaniu zasobów i dostępie do innowacji, takich jak nowe odmiany roślin czy narzędzia cyfrowe. Musimy jednak pamiętać, że tylko rentowne gospodarstwa mogą dalej inwestować, wdrażać innowacje i rozwijać produkcję. Dlatego potrzebujemy między innymi przepisów opartych na wiedzy naukowej, które zapewnią bezpieczeństwo, a jednocześnie pozwolą korzystać z postępu technologicznego i skutecznie konkurować na światowym rynku – podkreśla Mateusz Stankiewicz, rolnik z Pomorza Zachodniego oraz członek zarządu Krajowego Zrzeszenia Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych.

Nowe technologie szansą na odporne rolnictwo

– W swoim gospodarstwie wdrażam nowe technologie, bo widzę, jak bardzo pomagają mi utrzymać efektywność i opłacalność. Ale nadal nie mamy dostępu do tych rozwiązań, które mają nasi koledzy z innych kontynentów, takich jak np. nowe techniki genomowe, które dają realne korzyści w polu. Potrzebujemy przychylności decydentów dla rozwiązań, które pozwolą nam być bardziej konkurencyjnymi i lepiej radzić sobie ze zmianami klimatu oraz presją geopolityczną. Skorzystamy na tym nie tylko my, rolnicy, bo zyskamy więcej możliwości rozwoju i dywersyfikacji produkcji, ale całe społeczeństwo: to stabilne dostawy żywności i odporne rolnictwo – mówi Marcin Gryn, rolnik z Zamościa, wiceprezes Zamojskiego Towarzystwa Rolniczego. 

Bayer ceni polskich rolników i gospodarstwa

Pełniejsze wykorzystanie tych możliwości wymaga, zgodnie z wnioskami raportu, przewidywalnych i proporcjonalnych regulacji oraz sprawniejszych decyzji opartych na wiedzy naukowej. Istotne jest również ograniczanie barier finansowych, kompetencyjnych i infrastrukturalnych, które utrudniają wdrażanie nowych technologii w gospodarstwach.

– W Bayer wszystko zaczyna się od rolników. To ich potrzeby są impulsem do tworzenia innowacji i wyznaczają kierunek rozwoju naszych rozwiązań. Przez ostatnie 15 lat pracowałem z rolnikami w obu Amerykach, Europie i Azji. W polskich rolnikach szczególnie cenię otwartość na innowacje i pragmatyzm, z jakim rozwijają swoje gospodarstwa. Powinni mieć taki sam dostęp do nowoczesnych rozwiązań jak rolnicy w innych częściach świata – mówi Abdalah Novaes, szef dywizji Crop Science w Bayer w Polsce, Czechach i Słowacji.

Strategia Bayer – jakość i technologia w ochronie roślin

– Rolnictwo powinno zajmować strategiczne miejsce w debacie gospodarczej, bo od silnego sektora rolnego zależą bezpieczeństwo żywnościowe, dostępność cenowa żywności i niezależność Europy. Aby produkować więcej żywności przy mniejszym ryzyku, należy zapewnić rolnikom dostęp do nowszych i lepszych rozwiązań. W przeciwnym razie wyzwania w gospodarstwach i presja czynników zewnętrznych będą narastać szybciej niż możliwości adaptacji rolników, a ta luka będzie się z czasem pogłębiać – podkreślał Abdalah Novaes.

Polacy dostrzegają znaczenie innowacji w rolnictwie

Polacy najbardziej spośród badanych wierzą w samowystarczalność żywnościową swojego kraju. 70 proc. uważa, że Polska mogłaby wyprodukować wystarczająco dużo żywności na własne potrzeby, gdyby poważny kryzys zakłócił globalny handel na rok. To o 20 pkt proc. więcej niż wśród ogółu respondentów.

Badanie pokazuje również, że polscy konsumenci dostrzegają znaczenie innowacji w rolnictwie. 77 proc. Polaków uznaje je za jeden z najważniejszych czynników bezpieczeństwa żywnościowego, a 84 proc. popiera dostęp rolników do najnowszych technologii. Z kolei 78 proc. opowiada się za utrzymaniem dostępności środków ochrony roślin, o ile naukowe oceny potwierdzają bezpieczeństwo ich stosowania. W Niemczech odsetek ten wynosi 59 proc., a we Francji 57 proc.

Analiza Oxford Economics oraz wyniki badań konsumentów i rolników z ośmiu europejskich rynków
https://www.bayer.com/en/about-us/innovation/science-research-and-innovation/the-resilience-gap-innovating-for-european-agriculture

Z danymi dla Polski można zapoznać się na stronie: https://www.bayer.com/pl-pl/poland/rolnictwo-pod-presja 

12 lat monokultury i 42 kreacje kukurydzy. Spotkanie w Nowym Besku

Indeks Cen Olejów Roślinnych FAO w październiku: Soja i słonecznik rosły, rzepak łagodził podwyżki

Przez
Andrzej Bąk
-
0
Rynek olejów roślinnych

W październiku Indeks Cen Olejów Roślinnych FAO zanotował średnio 199,2 punktu, co oznacza minimalny wzrost o 0,6 punktu (0,3%) w porównaniu do skorygowanego poziomu wrześniowego. Mimo niewielkiej skali zmiany, wskaźnik utrzymał się na najwyższym poziomie od połowy 2022 roku, odzwierciedlając zróżnicowane trendy w poszczególnych segmentach surowcowych.

Główne siły napędowe rynku

Oleje sojowy i słonecznikowy na fali wznoszącej:

Notowania oleju sojowego osiągnęły najwyższe poziomy od końca 2022 roku, napędzane silnym popytem ze strony sektora biopaliw oraz sezonowo kurczącymi się zasobami w Ameryce Południowej.

Olej słonecznikowy odbił się od wielomiesięcznych dołków ze względu na uporczywie ograniczone możliwości eksportowe i ciągłe zakłócenia logistyczne w regionie Morza Czarnego.

Stabilizacja cen oleju palmowego:

Międzynarodowe ceny oleju palmowego w ujęciu miesięcznym uległy tylko nieznacznym wahaniom, pozostając jednak wyraźnie powyżej poziomu sprzed roku, co wynikało z solidnego globalnego popytu importowego oraz oczekiwań niższej produkcji w sezonie 2026/27 w Azji Południowo-Wschodniej.

Spadki oleju rzepakowego:

Wzrost całego indeksu został skutecznie zahamowany przez spadek cen oleju rzepakowego, na który wpływała rosnąca podaż sezonowa oraz słabszy popyt na biokomponenty w Unii Europejskiej.

Czytaj również:

Import oleju rzepakowego: Rekordowy napływ gotowego produktu do Polski i iluzja embarga

Krajowy rynek, skup rzepaku i presja importowa

Na rodzimym podwórku krajowe ceny sprzedaży oleju surowego i rafinowanego (oscylujące w okolicach 5 400 – 5 500 zł/tonę) zderzają się z trudną sytuacją w skupach surowca. Ceny skupu rzepaku w Polsce na przełomie października i listopada 2026 roku kształtują się w przedziale 2320–2450 zł/t (w zależności od regionu oraz warunków dopłat – np. w ZUTR Osiek stawki spadły do poziomu ok. 2335 zł/t za rzepak bez dopłat i 2245 zł/t z pełnymi dopłatami). Od początku miesiąca ceny skupu nasion spadły o ponad 100 zł/t. Sytuację tę potęguje strukturalna presja rynkowa: podczas gdy oficjalne restrykcyjne mechanizmy miały chronić polski rynek przed napływem nieprzetworzonego ziarna ze Wschodu, ukraiński przemysł przetwórczy masowo przekierował eksport na gotowy produkt. Efektem jest rekordowy import gotowego oleju rzepakowego do Polski, który – zalewając krajowy rynek – stawia rodzime tłocznie i producentów rzepaku w niezwykle trudnej pozycji konkurencyjnej.

Analiza Agro Profil na podstawie danych: FAO, MRiRW, Agrolok

Ceny paliw: Hurt w dół od soboty. Z tankowaniem na stacjach warto poczekać do wtorku

Przez
Andrzej Bąk
-
0
ceny paliw

Ceny paliw: Piątkowa sesja na światowych rynkach surowcowych przyniosła wyczekiwaną stabilizację. Ropa Brent zamknęła się na poziomie 97,76 USD/b, kontrakt na gotowego diesla w bazie ARA potaniał symbolicznie o 0,1% do 1 366 USD/t, a amerykański dolar umocnił się wobec złotego do poziomu 3,9441 PLN.

Choć globalne notowania przestały gwałtownie rosnąć, kluczowe wieści dla kierowców i rolników napłynęły z krajowego podwórka. Urzędowe limity cenowe ogłaszane przez Ministerstwo Energii systematycznie idą w dół (dla benzyny Pb95 limit obniżył się z 6,20 zł/l do 6,12 zł/l, a dla oleju napędowego z 7,91 zł/l do 7,83 zł/l). Co więcej, weekendowe cenniki PKN Orlen przyniosły dalsze zauważalne cięcie stawek w hurcie, co bezpośrednio przełoży się na sytuację przy dystrybutorach już we wtorek. Z tego powodu z wizytą na stacji paliw zdecydowanie warto wstrzymać się do wtorku.

Czytaj najnowszą prognozę:

Ceny paliw: Znamy prognozę limitów na 11-12 listopada. Dalsze cięcia w hurcie ON

Weekendowe cenniki hurtowe PKN Orlen (sobota, 07.11.2026 r.)

Sobotnie zestawienie płockiego koncernu wyraźnie ścięło ceny w krajowych hurtowniach:

  • Olej Napędowy Ekodiesel: zjechał do poziomu 6 864 zł/m³ (wobec 6 954 zł/m³ w piątek).
  • Benzyna Pb95: spadła do poziomu 5 296 zł/m³ (wobec 5 368 zł/m³ w piątek).

Prognoza limitów cenowych na wtorek (10 listopada 2026 r.)

Stosując wzór analityczny do najnowszych sobotnich stawek PKN Orlen, wyliczamy prognozowane urzędowe limity cenowe obowiązujące na stacjach we wtorek:

  • Olej Napędowy (ON): prognozowany limit cenowy we wtorek spada do ok. 7,74 zł/l.
  • Benzyna Pb95: prognozowany limit cenowy we wtorek spada do ok. 6,04 zł/l.

Perspektywa roczna: Krótkoterminowy oddech w cieniu strukturalnej drożyzny

Mimo że nadchodzący wtorek przyniesie kierowcom i wyraźną ulgę przy dystrybutorach, szerszy kontekst makroekonomiczny pozostaje niezwykle wymagający. Gdy spojrzymy na twarde dane w ujęciu rocznym, koszty paliw wciąż porażają:

  • Gotowy diesel w bazie ARA pozostaje droższy o blisko 90% w skali roku.
  • Ropa Brent notuje poziom o 55% wyższy niż przed rokiem.

Dramat LPG i rosnące ceny gazu grzewczego

Podczas gdy kierowcy aut zasilanych tradycyjnymi paliwami zyskają we wtorek oddech dzięki niższym limitom, całkowicie odmienna sytuacja panuje na rynku gazu płynnego. Segment LPG – w tym autogaz oraz zużywany do ogrzewania budynków gospodarczych i domów propan grzewczy – pozostaje całkowicie poza ministerialnym pakietem osłonowym.

Brak tarcz sprawia, że autogaz na wielu stacjach w kraju na stałe przebił psychologiczną granicę 4 zł/l (zbliżając się w prognozach e-petrol.pl do przedziału 4,19–4,31 zł/l), a rosnące ceny propanu drastycznie podbijają koszty ogrzewania w gospodarstwach wiejskich na początku sezonu grzewczego. Mimo że tradycyjne paliwa ciekłe chwilowo tanieją, strukturalne koszty energii i paliw alternatywnych wciąż mocno obciążają budżety rolników i przewoźników.

Analiza Agro Profil na podstawie danych PKN Orlen i Giełd Towarowych

Ceny zbóż i oleistych na MATIF (06.11.2026): Piątkowe odbicie pszenicy, rzepak na 3-miesięcznym dołku

Przez
Andrzej Bąk
-
0
Cena pszenicy na Matif

Piątkowa sesja z 6 listopada 2026 r. przyniosła zróżnicowane wyniki na giełdach surowcowych: skokowe umocnienie dolara (EUR/USD spadł o 0,68% do 1,1142) poprawiło konkurencyjność eksportową Unii Europejskiej, pozwalając unijnym zbożom na korektę, podczas gdy rzepak i pszenica w Chicago pogłębiły spadki pod presją funduszy i rynków paliwowych.

Przebieg sesji i kluczowe czynniki rynkowe

  • Reakcja walutowa: Gwałtowny wzrost indeksu dolara pod koniec tygodnia uderzył w konkurencyjność amerykańskiego ziarna, ale dał poduszkę cenową europejskim parkietom.
  • Cena pszenicy: Na giełdzie MATIF grudniowy kontrakt na pszenicę młynarską zyskał w piątek 1,12% (+2,50 EUR/t), zamykając się na poziomie 225,50 EUR/t. Zupełnie inaczej sytuacja wyglądała za oceanem – w Chicago cena pszenicy SRW spadła o 1,34% do 5,91 USD/bu (217,35 USD/t), przebijając wsparcie i osiągając najniższy poziom od początku lipca.
  • Cena kukurydzy: Paryski kontrakt na kukurydzę wzrósł o 0,51% do 247,25 EUR/t, natomiast w Chicago notowania drgnęły w górę o 0,34% do 4,42 USD/bu dzięki wsparciu ze strony prywatnych transakcji eksportowych zgłoszonych przez USDA.
  • Cena rzepaku: Unijny rzepak (seria lutowa na MATIF) potaniał o 0,62% do 522,75 EUR/t. Na wykresie serii z realizacją w lutym 2027 oznacza to spadek do najniższego poziomu od ponad 3 miesięcy, napędzany wyprzedażą na rynku ropy i spadkami kanadyjskiej canoli.

Tabela podsumowująca notowania i zmiany okresowe (06.11.2026)

Kontrakt / SurowiecCena zamknięcia (06.11.2026)Zmiana sesyjnaZmiana tygodniowaZmiana miesięcznaZmiana 12 miesięcy
MATIF – kukurydza (eur/t)247,25+0,51% (+1,25 EUR)-4,4% (-11,50)-9,3% (-25,50)+30,1% (+57,25)
MATIF – pszenica (eur/t)225,50+1,12% (+2,50 EUR)-1,1% (-2,50)-8,9% (-22,00)+17,4% (+33,50)
MATIF – rzepak luty 27 (eur/t)522,75-0,62% (-3,25 EUR)-5,9% (-32,50)-0,05% (-0,25)+10,1% (+47,75)
EUR/USD1,1142-0,68% (-0,0076)-0,4%-1,0%-3,1%
Winnipeg – canola (cad/t)743,60-0,13% (-1,00 CAD)-4,2%-10,0%+19,9%
Chicago – kukurydza (usd/t)173,78+0,34% (+1-4 bu)-1,4%-13,1%+3,0%
Chicago – pszenica SRW (usd/t)217,35-1,34% (-8-0 bu)-2,0%-16,0%+10,4%
Chicago – soja (usd/t)437,13+0,68% (+8-0 bu)-2,7%-8,7%+8,9%

Sytuacja geopolityczna i rynkowa: Rozmowy w Abu Zabi oraz presja fundamentalna

Miniony tydzień upłynął pod znakiem silnej niepewności makroekonomicznej i geopolitycznej. Kluczowym czynnikiem hamującym zapędy kupujących na rynkach zbóż było wyczekiwanie na zaplanowane na początek tego tygodnia trójstronne rozmowy handlowe w Abu Zabi z udziałem USA, Rosji i Ukrainy. Inwestorzy prewencyjnie dyskontują potencjalne poluzowanie logistyki eksportowej z basenu Morza Czarnego, co wywiera presję spadkową na wyceny.

Dodatkowym elementem kształtującym nastroje była duża aktywność funduszy inwestycyjnych likwidujących długie pozycje oraz silne wahania na rynku ropy naftowej i walut (skokowy wzrost indeksu dolara). Choć popyt eksportowy (widoczny m.in. w dobrych raportach sprzedaży tygodniowej USDA dla pszenicy i prywatnych transakcjach na soi i kukurydzy) okresowo wspiera notowania za oceanem, rynki wciąż zmagają się z nadmiarem podaży ze zbiorów oraz pesymizmem inwestorów finansowych.

Analiza Agro Profil na podstawie notowania z Euronext-Paryż, CBoT

Trzy biometanownie za około 90 mln zł. Kombinat Rolny Kietrz z dofinansowaniem

Przez
Agro Profil
-
0
Trzy biometanownie za około 90 mln zł. Kombinat Rolny Kietrz z dofinansowaniem

Kombinat Rolny Kietrz, należący do Grupy Kapitałowej Krajowej Grupy Spożywczej, planuje budowę trzech biometanowni rolniczych. Inwestycje o łącznej wartości około 90 mln zł netto mają powstać w Pilszczu, Dzierżysławiu i Langowie. Projekty znalazły się na listach rankingowych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a przewidziane dofinansowanie wynosi prawie 35 mln zł.

Listy rankingowe zostały opublikowane 30 października 2026 roku w ramach programu wspierającego rozwój odnawialnych źródeł energii. Planowane instalacje mają wykorzystywać przede wszystkim gnojowicę i obornik pochodzące z własnej hodowli bydła prowadzonej przez Kombinat Rolny Kietrz.

Trzy biometanownie o łącznej mocy docelowej do 3 MW

Nowe instalacje mają zostać zlokalizowane bezpośrednio przy zapleczu produkcji hodowlanej Kombinatu Rolnego Kietrz. W pierwszym etapie każda z trzech biometanowni będzie dysponować mocą 499 kW. Projekt przewiduje również możliwość zwiększenia mocy pojedynczej instalacji do 1 MW, co oznacza, że docelowo wszystkie trzy obiekty mogłyby osiągnąć łącznie 3 MW.

Zgodnie z przyjętymi założeniami jedna biometanownia będzie mogła produkować około 800 tys. m³ biometanu rocznie. Łączna produkcja trzech instalacji ma zatem wynosić około 2,4 mln m³ w ciągu roku.

Wytwarzany biometan ma być oczyszczany i uzdatniany do wymaganych parametrów, a następnie wprowadzany do gazowej sieci dystrybucyjnej.

Do inwestycji odniósł się Grzegorz Wrona, wiceminister aktywów państwowych nadzorujący Krajową Grupę Spożywczą. Podkreślił, że Ministerstwo Aktywów Państwowych wspiera przedsięwzięcia zwiększające konkurencyjność Grupy Kapitałowej KGS i odpowiadające na wyzwania związane z transformacją energetyczną. W jego ocenie projekt w Kietrzu jest przykładem wykorzystania potencjału polskiego rolnictwa do rozwoju gospodarki niskoemisyjnej oraz wzmacniania bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Kombinat Rolny Kietrz wykorzysta gnojowicę i obornik z własnych gospodarstw

Podstawą funkcjonowania planowanych biometanowni będzie zaplecze hodowlane Kombinatu Rolnego Kietrz. Przedsiębiorstwo prowadzi jedną z największych w Polsce hodowli bydła mlecznego, obejmującą około 10 tys. sztuk bydła.

Każdego roku w gospodarstwach powstaje około 180 tys. m³ gnojowicy oraz 50 tys. ton obornika. To właśnie te produkty uboczne produkcji zwierzęcej mają stanowić podstawowe substraty wykorzystywane do wytwarzania biometanu.

Istotnym elementem projektu jest lokalizacja instalacji w bezpośrednim sąsiedztwie prowadzonej działalności rolniczej. Dzięki temu nie będzie konieczności transportowania substratów pomiędzy odległymi lokalizacjami.

Przedsięwzięcie zakłada również wykorzystanie pofermentu na gruntach należących do Kombinatu. Pozostałość po procesie fermentacji będzie mogła wracać na pola, umożliwiając ponowne wykorzystanie zawartych w niej składników nawozowych.

Mariusz Sikora, prezes zarządu Kombinatu Rolnego Kietrz, zwrócił uwagę, że produkcja biometanu stanowi naturalne rozwinięcie działalności przedsiębiorstwa. Spółka dysponuje bowiem zarówno własną hodowlą i substratami, jak i gruntami, na których możliwe jest wykorzystanie pofermentu.

W ten sposób Kombinat zamierza połączyć produkcję rolną, zagospodarowanie jej produktów ubocznych, wytwarzanie biometanu oraz ponowne wykorzystanie składników nawozowych.

Z kolei Leszek Świętochowski, prezes zarządu Krajowej Grupy Spożywczej, wskazał, że inwestycja pozwoli wykorzystać posiadane zasoby do produkcji odnawialnego paliwa. Projekt ma jednocześnie ograniczać oddziaływanie działalności rolniczej na środowisko i tworzyć nowy obszar biznesowy w grupie.

Emisja gazów cieplarnianych ma spaść o 15,5 tys. ton rocznie

Budowa biometanowni ma przynieść również efekty środowiskowe. Według założeń projektu łączna redukcja emisji gazów cieplarnianych we wszystkich trzech instalacjach wyniesie około 15,5 tys. ton ekwiwalentu CO₂ rocznie w pierwszym etapie przedsięwzięcia.

Efekt ten ma wynikać między innymi z wykorzystania gnojowicy i obornika w procesie fermentacji beztlenowej. Takie zagospodarowanie odchodów zwierzęcych pozwala ograniczać emisję metanu związaną z ich tradycyjnym przechowywaniem.

Na długofalowy wymiar inwestycji zwrócił uwagę Piotr Kukuczka, członek zarządu Kombinatu Rolnego Kietrz. Wskazał on na pojawiające się zapowiedzi wprowadzenia systemu EU ETS 3, który według przedstawionych przez niego informacji miałby obejmować opłatami emisje metanu i podtlenku azotu powstające w działalności rolniczej.

Kukuczka zaznaczył również, że odbiorcy produktów coraz częściej pytają o ich ślad węglowy. W jego ocenie rynek będzie z czasem premiował surowce charakteryzujące się niską emisyjnością, a planowane biometanownie mają pomóc przedsiębiorstwu w tym zakresie.

Krajowa Grupa Spożywcza i Enea planują kolejne projekty biometanowe

Inwestycja Kombinatu Rolnego Kietrz jest częścią szerszych działań Grupy Kapitałowej KGS związanych z rozwojem produkcji biometanu.

27 października 2026 roku Krajowa Grupa Spożywcza i Enea podpisały ramowy plan współpracy dotyczący przygotowania i oceny modelu rozwoju portfela biometanowni o łącznej mocy zainstalowanej około 60 MW.

Współpraca przewiduje opracowanie studiów wykonalności dla sześciu lokalizacji znajdujących się przy cukrowniach należących do KGS.

Projekt realizowany przez Kombinat Rolny Kietrz ma jednak inny charakter. W jego przypadku podstawą produkcji biometanu będą produkty uboczne pochodzące bezpośrednio z własnej hodowli bydła. Planowane przedsięwzięcie ma połączyć produkcję zwierzęcą i roślinną, gospodarkę nawozową oraz wytwarzanie odnawialnego paliwa gazowego.

Kombinat Rolny Kietrz gospodaruje na około 8,5 tys. hektarów

Kombinat Rolny Kietrz należy do największych przedsiębiorstw rolnych w Polsce. Spółka należąca do Grupy Kapitałowej KGS prowadzi działalność na około 8,5 tys. hektarów gruntów rolnych.

W gospodarstwach utrzymywanych jest około 10 tys. sztuk bydła, w tym 3,7 tys. krów mlecznych. Roczna produkcja mleka wynosi blisko 39 mln litrów. Około 1,5 tys. hektarów zajmują natomiast uprawy buraka cukrowego.

Przedsiębiorstwo wykorzystuje nowoczesny park maszynowy, cyfrowe systemy zarządzania gospodarstwem oraz rozwiązania stosowane w rolnictwie precyzyjnym.

Projekty budowy trzech biometanowni zostały uwzględnione na listach rankingowych NFOŚiGW w ramach programu priorytetowego Współfinansowanie projektów realizowanych w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS), Część 2) Rozwój OZE, w naborze nr 23/I/OA/8.6.2/2024/cz.2 dotyczącym instrumentu finansowego.

Źródło: Krajowa Grupa Spożywcza S.A.

Kombajn po 22:00, zapach obornika i skargi sąsiadów. Polska Federacja Rolna apeluje do posłów

Przez
Agro Profil
-
0

Czy rolnik prowadzący legalną działalność powinien obawiać się skarg mieszkańców, którzy wybudowali domy w sąsiedztwie jego gospodarstwa? Polska Federacja Rolna zabrała głos w sprawie projektowanych przepisów dotyczących ochrony funkcji produkcyjnej wsi. W piśmie skierowanym do parlamentarzystów organizacja przekonuje, że nowe regulacje są potrzebne nie tylko rolnikom, ale również dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego Polski.

4 listopada 2026 roku Polska Federacja Rolna skierowała stanowisko do członków sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz podkomisji zajmującej się rządowym i prezydenckim projektem przepisów dotyczących ochrony funkcji produkcyjnej wsi. Dokument podpisany przez prezesa zarządu Grzegorza Brodziaka odnosi się do dyskusji wokół regulacji określanych w debacie publicznej jako lex smród.

Zdaniem organizacji sprowadzanie całego sporu do kwestii nieprzyjemnych zapachów pomija znacznie szerszy problem. Federacja wskazuje przede wszystkim na konieczność ochrony krajowej produkcji żywności oraz zachowania rolniczego charakteru terenów wiejskich.

Rolnik prowadzi gospodarstwo, a sąsiad składa skargę. Federacja chce ochrony produkcji rolnej

Jednym z głównych zagadnień poruszonych w piśmie są konflikty wynikające z rozwoju zabudowy mieszkaniowej na terenach wykorzystywanych rolniczo. Polska Federacja Rolna zwraca uwagę, że prowadzenie produkcji żywności wiąże się z określonymi uciążliwościami, których nie można całkowicie wyeliminować.

W dokumencie wymieniono między innymi pracę maszyn w okresie wegetacyjnym, zapachy nawozów organicznych, transport płodów rolnych oraz wykonywanie obowiązków gospodarskich w weekendy i godzinach nocnych.

Federacja przekonuje, że nie można oczekiwać od producentów rolnych dostarczania taniej, bezpiecznej i powszechnie dostępnej żywności wysokiej jakości, a jednocześnie domagać się wyeliminowania naturalnych zjawisk towarzyszących jej wytwarzaniu.

Organizacja podnosi również kwestię ochrony prawa własności i swobody prowadzenia działalności gospodarczej. W jej ocenie sytuacja, w której legalnie funkcjonujące od wielu lat gospodarstwo jest zmuszane do likwidacji z powodu powstania w jego sąsiedztwie osiedla domów jednorodzinnych, narusza pewność prawa oraz prawa rolnika.

Kombajn po godzinie 22:00. Federacja porusza problem nocnych prac polowych

W stanowisku znalazł się przykład zbioru zbóż prowadzonego po godzinie 22:00. Polska Federacja Rolna wskazuje, że działalność rolnicza uzależniona jest od procesów biologicznych oraz warunków pogodowych, a nie od standardowych godzin pracy.

Organizacja odnosi się do sytuacji, w której rolnik musi zebrać zboże przed nadchodzącą nawałnicą. W jej ocenie taka konieczność nie powinna skutkować interwencją policji i mandatem za zakłócanie ciszy nocnej.

Federacja podkreśla, że praca w porze nocnej, podobnie jak wykorzystanie maszyn rolniczych czy sezonowy transport płodów rolnych, należy do zjawisk związanych z produkcyjnym charakterem wsi.

Jest to jeden z argumentów przedstawionych przez organizację na rzecz wprowadzenia przepisów uwzględniających specyfikę działalności rolniczej.

Czy mieszkańcy wsi stracą prawo do skarżenia rolników?

W piśmie Polska Federacja Rolna odnosi się również do zarzutów, że projektowane przepisy ograniczą mieszkańcom wsi możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem.

Organizacja przekonuje, że proponowany art. 144¹ Kodeksu cywilnego nie zamyka drogi sądowej. Według przedstawionego stanowiska przepis ma wprowadzać domniemanie zgodności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem terenu w przypadku działalności rolniczej prowadzonej zgodnie z prawem, decyzjami administracyjnymi oraz zasadami prawidłowej gospodarki rolnej.

Federacja wskazuje, że mieszkańcy nadal będą mogli dochodzić swoich praw w sytuacjach rzeczywistego naruszenia przepisów, występowania rażących uciążliwości wykraczających poza specyfikę rolnictwa lub prowadzenia działalności niezgodnie z prawem.

Zdaniem organizacji celem proponowanych rozwiązań jest wyeliminowanie roszczeń opartych wyłącznie na subiektywnym dyskomforcie wynikającym z samego funkcjonowania legalnego gospodarstwa.

Polska Federacja Rolna podkreśla przy tym, że ochrona ustawowa powinna przysługiwać wyłącznie podmiotom działającym zgodnie z obowiązującymi przepisami i wydanymi decyzjami. Nie miałaby obejmować gospodarstw prowadzących działalność nielegalnie ani sprawców rzeczywistych zanieczyszczeń środowiska.

Kupujesz dom na wsi? Federacja wskazuje na oświadczenie dotyczące działalności rolniczej

Kolejnym rozwiązaniem przedstawionym w stanowisku jest wprowadzenie oświadczenia o świadomości występowania uciążliwości związanych z produkcją rolną przy nabywaniu nieruchomości na terenach wiejskich.

Polska Federacja Rolna określa takie rozwiązanie jako narzędzie zwiększające przejrzystość obrotu nieruchomościami.

Organizacja wskazuje, że osoba decydująca się na zamieszkanie na obszarze o dominującej funkcji produkcji rolnej powinna mieć świadomość występowania zjawisk charakterystycznych dla tego rodzaju działalności. Wśród nich wymienia cykliczny hałas, nawożenie, zapachy oraz pracę maszyn rolniczych w okresach uzależnionych od pogody.

Według Federacji wieś nie powinna być traktowana wyłącznie jako miejsce wypoczynku i zamieszkania, z którego stopniowo eliminowana jest legalna działalność rolnicza.

Federacja ostrzega przed ograniczaniem produkcji żywności w Polsce

Znaczną część stanowiska poświęcono bezpieczeństwu żywnościowemu. Polska Federacja Rolna przekonuje, że zdolność do krajowej produkcji żywności jest jednym z podstawowych elementów bezpieczeństwa państwa, podobnie jak bezpieczeństwo energetyczne i obronne.

W piśmie zwrócono uwagę na zagrożenia wynikające z uzależnienia kraju od importu żywności oraz możliwych zakłóceń w łańcuchach dostaw.

Federacja wskazuje także na gospodarcze konsekwencje chorób zwierząt. Jako przykład przywołuje afrykański pomór świń (ASF), podając, że wieloletnia walka z jego skutkami kosztowała polską gospodarkę ponad 20 mld zł, w tym ponad 5,5 mld dolarów w związku z utratą rynków eksportowych. Są to dane przytoczone w stanowisku organizacji.

Przedstawiciele Federacji ostrzegają, że utrzymanie obecnych, ich zdaniem niewystarczających, mechanizmów ochrony legalnie działających gospodarstw może w perspektywie dekady doprowadzić do spadku pogłowia zwierząt oraz likwidacji tysięcy miejsc pracy w sektorze rolno-spożywczym.

Wśród przewidywanych następstw wymieniono także pogłębienie problemów z sukcesją gospodarstw, wzrost cen podstawowych artykułów spożywczych i zwiększenie zależności polskich konsumentów od importu surowców oraz żywności.

Są to zagrożenia wskazywane przez Polską Federację Rolną w uzasadnieniu potrzeby wprowadzenia nowych regulacji.

Polska Federacja Rolna wskazuje na problemy z procedurami środowiskowymi

Osobnym zagadnieniem poruszonym w dokumencie są postępowania administracyjne dotyczące inwestycji rolniczych. Federacja krytycznie ocenia możliwość wieloletniego blokowania przedsięwzięć za pomocą odwołań składanych w procedurach środowiskowych.

W ocenie organizacji obecne mechanizmy mogą prowadzić do sytuacji, w której inwestor ponosi wysokie koszty przestojów, natomiast podmioty składające odwołania nie ponoszą porównywalnego ryzyka finansowego.

Federacja przedstawia ten problem jako jeden z argumentów przemawiających za potrzebą zapewnienia stabilniejszych warunków prowadzenia legalnej działalności rolniczej.

Jednocześnie zaznacza, że projektowana ochrona nie powinna obejmować podmiotów naruszających przepisy środowiskowe lub działających bez wymaganych zezwoleń.

Czy proponowane przepisy obejmą także duże fermy?

Polska Federacja Rolna odnosi się również do zarzutów, że projektowane regulacje mają służyć przede wszystkim dużym przedsiębiorstwom rolnym i fermom przemysłowym.

Organizacja argumentuje, że kryterium ochrony powinna stanowić zgodność działalności z przepisami środowiskowymi, weterynaryjnymi oraz planistycznymi, a nie wielkość gospodarstwa.

Według przedstawionego stanowiska te same zasady powinny obejmować zarówno małe gospodarstwa, jak i duże fermy, pod warunkiem prowadzenia działalności zgodnie z prawem.

Federacja odróżnia przy tym projekt ochrony funkcji produkcyjnej wsi od przepisów dotyczących uciążliwości zapachowych. W jej ocenie regulacje odorowe mają określać zasady sytuowania nowych obiektów, natomiast omawiane rozwiązania powinny chronić istniejące gospodarstwa przed skutkami rozwoju zabudowy mieszkaniowej.

Polska Federacja Rolna apeluje do parlamentarzystów

W końcowej części pisma Polska Federacja Rolna zwraca się do parlamentarzystów o kontynuowanie prac nad przepisami dotyczącymi ochrony funkcji produkcyjnej wsi.

Organizacja przekonuje, że proponowane regulacje nie tworzą nieuzasadnionych przywilejów, lecz mają zapewnić ochronę legalnie działającym producentom rolnym i stabilność prawną ich działalności.

Zdaniem Federacji kwestia ta powinna być rozpatrywana nie tylko w kontekście sporów sąsiedzkich, ale także przyszłości krajowej produkcji rolnej i bezpieczeństwa żywnościowego Polski.

Stanowisko z 4 listopada 2026 roku podpisał prezes zarządu Polskiej Federacji Rolnej Grzegorz Brodziak. Dokument skierowano do parlamentarzystów pracujących nad projektami ustaw, a do wiadomości otrzymał go również minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski.

Źródło: Polska Federacja Rolna, Stanowisko w sprawie ochrony funkcji produkcyjnej wsi, 4 listopada 2026 r., sygn. OM-45/2026.

Listopad i kwiecień. Susza nasila nocne przymrozki

Przez
Łukasz Sieligowski
-
0
9 listopada
9 listopada

Kopia pogody z kwietnia w ostatnich dniach listopada

Na polach ponownie robi się coraz suszej. Zamiast wody przybywać to jej ubywa poprzez parowanie. Wiele pól uprawnych w środkowej, wschodniej, południowej Polsce ma obecnie zupełnie suchą wierzchnią warstwę gleby co nie miało nigdy wcześniej miejsca w historii. Listopad to schyłek jesieni z termicznym przedzimiem w którym zazwyczaj wszechobecne było błoto.

Podobnie jak w kwietniu tego roku ale nie tylko bowiem coraz częściej mamy przymrozki na wiosnę jak i teraz w listopadzie sucha gleba i potężne braki wód powierzchniowych sprzyjają gwałtownemu osuszaniu powietrza, pogodnemu niebu i ochładzaniu nocy.

Im mniej wód powierzchniowych tym mniejsza wilgotność powietrza; mniej chmur i niższa temperatura w nocy ale znów w ciągu dnia temperatura gwałtowniej wzrasta niż miało by to miejsce w normalnych warunkach. Sytuacja z wodą w Polsce staje się coraz bardziej krytyczna i śmiało można napisać, że pustynniejemy.

Wróćmy w dalszej części artykułu do pogody w najbliższych dniach

Noc z niedzieli na poniedziałek ( 8/9 listopada ) przyniesie sporo mgieł i niskich chmur od Pomorza po część Wielkopolski, Kujawy, Kaszuby ale i wzdłuż doliny Wisły od Małopolski po Mazowsze. Chmurzyć się może nadal na północnym wschodzie Polski.

Nad resztą kraju pogodnie. Noc będzie mroźna. Lokalnie na Mazowszu, Kujawach, Kaszubach, Ziemi Łódzkiej i Świętokrzyskiej zanotujemy -9/-6 stopni Celsjusza a w Bieszczadach nawet -11/-9 stopni Celsjusza. Przymrozek tym razem powinien pojawić się w całym kraju. Przeważnie zanotujemy od -4 do -1 stopnia Celsjusza ale i na zachodzie, południu, wschodzie czy północy kraju lokalnie będzie mniej. Przy gruncie na termometrach od -11/-8 stopni Celsjusza w kotlinach/ dolinach do -4/-2 stopni na wzniesieniach. Na wzniesieniach regionów podgórskich temperatura nie powinna spaść poniżej 0/+1 stopnia Celsjusza.

9 listopada

W ciągu dnia mgły i niskie chmury utrzymają się między Szczecinem, Poznaniem, Zieloną Górą, Słubicami i tam po południu maksymalnie zanotujemy +1/+3 stopnie Celsjusza. Na południu, wschodzie i w centrum aż po Warmię słonecznie. W południe i po południu na południe kraju zacznie wkraczać zachmurzenie wysokie z frontu od opadów w okolicach Alp.

Wiatr powieje słabo z południowego wschodu. Mocniej powieje na północnym wschodzie kraju zaś zupełnie bezwietrznie ma być od Radomia po Kielce, Kraków.

W kolejnych dniach zmiana pogody

We wtorek chmury frontowe zaczną przykrywać coraz większy obszar kraju. O poranku głównie na wschód od Wisły chwyci przymrozek na poziomie -8/-4 stopnie Celsjusza. Na zachodzie kraju pod chmurami od 2 do 5 stopni na plusie.

W ciągu dnia z południowego zachodu na północny wschód Polski przechodzić ma strefa z opadami. Na zachodzie, południu i w centrum strefa ta będzie dość porozrywana i nie popada wszędzie ale lokalnie można będzie liczyć na 2 do 4 mm deszczu.

Znacznie bardziej zwarte opady staną się po przejściu Ziemi Łódzkiej. Na Mazowszu, południu Podlasia i w Lubelskim miejscami spadnie do 4-8 mm wody i tutaj ciekawostka. Deszcz w tych regionach ma szansę zamienić się z opad mokrego śniegu przy temperaturze w pobliżu 0/+2 stopni Celsjusza.

W środę znajdziemy się pomiędzy jednym niżem z zachodu a drugim ze wschodu. Wrócą niskie chmury. Miejscami pojawią się mgły a temperatura bilansować ma między +3 a +8 stopniami Celsjusza.

W czwartek 12 listopada przez Polskę przemknie front ciepły i jest szansa, że miejscami trochę popada. Za frontem popłynie cieplejsze powietrze i na zachodzie oraz południu kraju może być od 10 do +13 stopni Celsjusza. Nad resztą kraju od 5 do 9 stopni na plusie.

W piątek przez Polskę przemknie front chłodny. Temperatura spadnie do około +3/+7 stopni Celsjusza i póki co jest szansa, że miejscami przelotnie popada. W weekend rośnie szansa na nastanie wyżu nad Polską. Nie wiadomo jeszcze czy popada wystarczająco dużo aby powstały mgły, niskie chmury bowiem wówczas temperatury bilansowały by w pobliżu lekkich minusów nocami i okolicami +1/+3 stopni w ciągu dnia a jeśli pojawi się słońce to ponownie nocami będziemy notować od -8 do -2 stopni Celsjusza a w ciągu dnia od +4 do +9 stopni Celsjusza.

Ceny zbóż wystrzelą w górę? Bank Światowy optymistyczny, ale na giełdach widać zjazd

Przez
Andrzej Bąk
-
0
Ceny zbóż

Ceny zbóż według najnowszego raportu Banku Światowego mają wyraźnie rosnąć w najbliższych latach. Jednak zderzenie tych prognoz z realnym handlem na giełdach ukazuje zupełnie inny obraz rynku. Podczas gdy analitycy kreślą proinflacyjne scenariusze, inwestorzy spekulacyjni masowo wyprzedają kontrakty giełdowe.

W wydaniu raportu Commodity Markets Outlook Bank Światowy zapowiada kontynuację trendu wzrostowego na rynku surowców rolnych.

Zgodnie z tymi szacunkami średnioroczny indeks obejmujący ceny zbóż ma wzrosnąć o 14,1% w 2026 roku, a w 2027 roku skoczyć o kolejne 9,3%.

Liderem podwyżek ma być pszenica, dla której prognozuje się wzrosty cen o 28% w 2026 roku i 14% w roku kolejnym. W przypadku kukurydzy spodziewane zwyżki to odpowiednio 10% i 5%.

Przyczyny wzrostów zdaniem Banku Światowego

Eksperci międzynarodowi wskazują na szereg barier podażowych, które mają wywołać presję cenową na globalnym rynku:

  • Zakłócenia logistyczne: Utrzymujące się utrudnienia w basenie Morza Czarnego oraz ryzyka na szlakach handlowych Bliskiego Wschodu.
  • Wysokie koszty produkcji: Drożejący diesel oraz presja na ceny gazu ziemnego, podnosząca koszty nawozów azotowych.
  • Czynniki klimatyczne: Wpływ zjawiska El Niño na zbiory u kluczowych producentów z Półkuli Południowej.

Giełdowa rzeczywistość idzie w przeciwną stronę

Różnica między urzędowym optymizmem a realnym handlem jest jednak uderzająca.

Gdy analizujemy bieżące kontrakty giełdowe na parkietach w Chicago (CBoT) oraz Paryżu (MATIF), okazuje się, że ceny zbóż od kilku tygodni pozostają pod presją spadkową.

Modele Banku Światowego opierają się na statycznych bilansach i wyznaczają prognozy z założeniem dalszej eskalacji konfliktów geopolitycznych.

Nie uwzględniają one mikrostruktury handlu, bieżącej płynności oraz faktu, że podaż fizycznego ziarna z regionu Morza Czarnego nieustannie zalewa rynek eksportowy.

Dane CFTC: Fundusze grają na spadki

Odpływ optymizmu na rynku terminowym potwierdzają oficjalne dane CFTC (Commitments of Traders) dotyczące pozycjonowania kapitału spekulacyjnego:

  1. Ucieczka z kukurydzy i soi: Fundusze hedgingowe na dużą skalę zamykają długie pozycje (long unwinding), wycofując kapitał.
  2. Shorty na pszenicy: W przypadku pszenicy SRW w Chicago gracze spekulacyjni przeszli na pozycję netto krótką (net short), otwarcie obstawiając dalszy spadek wartości, jaką osiągają kontrakty giełdowe.

Czy wzrostowe prognozy napędzają popyt?

Dla producentów i przetwórców rolnych tak duża rozbieżność stawia pytanie o mechanikę rynkową.

Nagłówki prasowe zapowiadające kilkudziesięcioprocentowe podwyżki skłaniają mniejszych graczy do kupowania surowca z wyprzedzeniem.

W świecie finansów taki manewr tworzy tzw. płynność wyjścia (exit liquidity).

Podbity prognozami popyt pozwala dużym funduszom giełdowym (spekulantom) sprawnie zamknąć swoje pozycje i zrealizować zyski, zanim ceny zbóż na giełdach zanotują głębsze korekty. Grającym na spadki cen pozwalają na liczenie zysków ze sprzedanych drożej kontraktów.

Wnioski dla uczestników rynku

Dla praktyków wniosek pozostaje jasny. Długoterminowe opracowania analityczne stanowią ciekawy punkt odniesienia, jednak bieżące ceny zbóż kształtowane są przez finansową płynność.

Śledzenie raportów pozycjonowania funduszy na MATIF i CBoT daje znacznie bardziej realistyczny obraz krótkoterminowych trendów rynkowych niż teoretyczne prognozy międzynarodowych instytucji.

Analiza Agro Profil na podstawie: CFT, notowania Matif i CBoT, Bank Światowy

Fiat 44-23. Kanadyjski gigant, którym Włosi chcieli podbić Europę

Przez
Agro Profil
-
0
Versatil_835

Versatile 835, konstrukcyjny odpowiednik ciągnika Fiat 44-23. Fot. Visitor7 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Pod koniec lat 70. Fiat zaskoczył europejski rynek rolniczy ciągnikiem, który wyraźnie odbiegał od dotychczasowych konstrukcji włoskiego producenta. Fiat 44-23 miał potężny, 14-litrowy silnik Cummins, napęd na cztery koła i przegubową ramę. Co ciekawe, maszyna nie powstawała we Włoszech, lecz w kanadyjskim Winnipeg, a jej historia wiąże się ze współpracą Fiata z producentem ciągników Versatile.

Fiat 44-23, czyli włoska marka i kanadyjska konstrukcja

Historia Fiata 44-23 rozpoczęła się w 1979 roku, kiedy włoski producent postanowił rozszerzyć ofertę o ciągniki rolnicze dużej mocy. W tym czasie Fiat dysponował szeroką gamą maszyn przeznaczonych dla małych i średnich gospodarstw, jednak w segmencie najcięższych ciągników polowych potrzebował zupełnie innych konstrukcji.

Rozwiązaniem okazała się współpraca z kanadyjską firmą Versatile, specjalizującą się w produkcji dużych ciągników z napędem na wszystkie koła. Przedsiębiorstwo z Winnipeg miało już doświadczenie w budowie maszyn przeznaczonych do pracy na rozległych polach Ameryki Północnej, dlatego obie firmy dostrzegły możliwość współpracy. Fiat dysponował rozwiniętą siecią sprzedaży w Europie, natomiast Versatile posiadał gotowe konstrukcje ciągników o mocy przekraczającej 200 KM, dlatego zamiast opracowywać zupełnie nową maszynę, Włosi zdecydowali się wykorzystać sprawdzone rozwiązania kanadyjskiego partnera.

W ten sposób powstała seria Fiat 44, obejmująca cztery modele. Najmniejszym z nich był właśnie 44-23, wyposażony w silnik o mocy 230 KM, a pozostałe maszyny oferowały odpowiednio 280, 330 i 350 KM. Produkcja odbywała się w zakładach Versatile w Winnipeg, ale ciągniki otrzymały charakterystyczne dla ówczesnego Fiata malowanie oraz oznaczenia włoskiego producenta.

Fiat 44-23 bazował na ciągniku Versatile 835

Pod względem konstrukcyjnym Fiat 44-23 odpowiadał kanadyjskiemu modelowi Versatile 835, ale nie była to wyłącznie zmiana oznaczeń i kolorystyki. W maszynach przygotowanych na europejski rynek zastosowano rozwiązania dostosowane do wymagań Fiata, obejmujące między innymi układ zawieszenia narzędzi i możliwość wyposażenia ciągnika w wałek odbioru mocy. Dzięki temu duży ciągnik przegubowy mógł współpracować nie tylko z ciężkimi narzędziami ciągnionymi, ale również z maszynami wymagającymi odpowiedniego układu hydraulicznego.

Silnik Cummins NT-855, sześć cylindrów i aż 14 litrów pojemności

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Fiata 44-23 był jego silnik. Pod długą maską pracowała jednostka Cummins NT-855-C230, czyli sześciocylindrowy, rzędowy silnik wysokoprężny z turbodoładowaniem. Pojemność skokowa wynosiła aż 14 016 cm³, a moc maksymalna osiągała 230 KM przy 2100 obr./min, a jednostka była chłodzona cieczą i wykorzystywała bezpośredni wtrysk paliwa.

W porównaniu z typowymi europejskimi ciągnikami z końca lat 70. oznaczało to bardzo dużą pojemność silnika. Cummins NT-855 wywodził się z rodziny jednostek przeznaczonych do pracy pod znacznym obciążeniem, gdzie liczyły się przede wszystkim trwałość i zdolność do rozwijania wysokiego momentu obrotowego.

W przypadku Fiata 44-23 moment obrotowy osiągał około 1100 Nm przy 1400 obr./min. Charakterystyka jednostki pozwalała utrzymywać wysoką siłę uciągu również przy spadku prędkości obrotowej silnika, a dane dotyczące serii 44 wskazują, że wzrost momentu obrotowego w najmniejszym modelu wynosił nawet 39%. Duży silnik wymagał odpowiedniego zapasu paliwa, dlatego ciągnik wyposażono w zbiornik mieszczący około 700 litrów oleju napędowego. Takie rozwiązanie miało szczególne znaczenie podczas wielogodzinnej pracy z ciężkimi maszynami uprawowymi, a operator nie musiał przerywać wykonywanych prac tak często, jak w przypadku ciągników wyposażonych w znacznie mniejsze zbiorniki.

Napęd 4×4 i przegubowa rama zamiast tradycyjnego układu kierowniczego

Fiat 44-23 wyróżniał się również budową podwozia, a zamiast klasycznej ramy i skrętnych przednich kół zastosowano konstrukcję przegubową, charakterystyczną dla wielu dużych ciągników północnoamerykańskich. Skręcanie odbywało się przez zmianę kąta ustawienia dwóch części maszyny względem siebie, a za sterowanie odpowiadał układ hydrauliczny. Przegubowa konstrukcja umożliwiała manewrowanie maszyną mierzącą ponad 6,4 metra długości, pomimo jej dużej masy i szerokiego ogumienia.

Ciągnik mógł zostać wyposażony również w koła bliźniacze, które zwiększały powierzchnię styku ogumienia z podłożem, a rozwiązanie to pomagało wykorzystać dużą moc silnika podczas pracy na polu. Masa własna Fiata 44-23 wynosiła około 11,9 tony, rozstaw osi sięgał 3,3 metra, a standardowe ogumienie miało rozmiar 18.4-38.

Skrzynia biegów, hydraulika i wyposażenie Fiata 44-23

W ciągniku zastosowano mechaniczną przekładnię z 12 biegami do jazdy do przodu, a dokumentacja serii 44 wskazuje również na cztery przełożenia wsteczne. Prędkość jazdy wynosiła od około 4,2 do 23 km/h, a zakres ten odpowiadał charakterowi maszyny przeznaczonej przede wszystkim do wykonywania ciężkich prac polowych, a nie szybkiego transportu drogowego.

Duże możliwości oferował także układ hydrauliczny, gdzie wydajność pompy wynosiła około 90 l/min, natomiast ciśnienie robocze przekraczało 150 barów. Tylny podnośnik miał udźwig sięgający około 9800 kg, zgodnie z danymi dotyczącymi pomiaru w określonym punkcie za końcówkami ramion. W wyposażeniu przewidziano również możliwość zastosowania niezależnego wałka odbioru mocy o prędkości 1000 obr./min.

Pomimo typowo użytkowego charakteru maszyny nie zapomniano o komforcie operatora. Fiat 44-23 otrzymał zamkniętą kabinę z ogrzewaniem, wentylacją i klimatyzacją, a duże przeszklenia zapewniały widoczność otoczenia, a odpowiednio umieszczone stanowisko kierowcy pozwalało obserwować pracę szerokich narzędzi.

Fiat 44-23 – dane techniczne
Lata produkcji1979–1982
ProducentVersatile
Miejsce produkcjiWinnipeg, Kanada
SilnikCummins NT-855-C230
Rodzaj silnikaDiesel, turbodoładowany
Liczba cylindrów6, rzędowy
Pojemność silnika14 016 cm³
Moc maksymalna230 KM (169 kW)
Obroty znamionowe2100 obr./min
Napęd4×4
Układ kierowniczyHydrostatyczny, przegubowy
Skrzynia biegów12 do przodu, 4 wsteczne*
Prędkość maksymalnaok. 23 km/h
Wydajność hydrauliki90 l/min
Udźwig podnośnika9800 kg
WOM1000 obr./min (opcjonalnie)
Zbiornik paliwa700 l
Masa własna11 900 kg
Długość6,43 m
Rozstaw osi3,30 m
Ogumienie18.4-38

Cztery modele serii Fiat 44. Najmocniejszy miał aż 350 KM

Fiat 44-23 otwierał gamę dużych ciągników przegubowych włoskiego producenta, a w serii znajdowały się także trzy mocniejsze konstrukcje bazujące na innych modelach Versatile.

  • Fiat 44-23: 230 KM, odpowiednik Versatile 835.
  • Fiat 44-28: 280 KM, odpowiednik Versatile 875.
  • Fiat 44-33: 330 KM, odpowiednik Versatile 935.
  • Fiat 44-35: 350 KM, odpowiednik Versatile 950.

Dwa słabsze modele korzystały z sześciocylindrowych silników Cummins o pojemności 14 litrów, a w mocniejszych zastosowano ośmiocylindrowe jednostki Cummins VT-903 w układzie V, o pojemności 14,8 litra.

Dlaczego Fiat 44-23 był produkowany tak krótko?

Seria Fiat 44 była ambitną próbą wejścia włoskiego producenta do segmentu największych ciągników rolniczych, ale problemem okazała się ograniczona liczba potencjalnych odbiorców na rynku europejskim. Pod koniec lat 70. ciągniki o mocy przekraczającej 200 KM pozostawały maszynami przeznaczonymi przede wszystkim dla dużych gospodarstw, podczas gdy w wielu regionach Europy dominowały znacznie mniejsze powierzchnie upraw, a wykorzystanie tak ciężkiego sprzętu nie zawsze było ekonomicznie uzasadnione.

W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie przegubowe ciągniki o dużej mocy miały już ugruntowaną pozycję, a na rynku europejskim zapotrzebowanie na tego typu konstrukcje rozwijało się wolniej. W rezultacie sprzedaż serii 44 nie osiągnęła zakładanej skali, dlatego Fiat zakończył oferowanie tych modeli w 1982 roku, a współpraca handlowa związana z serią dobiegła końca na początku kolejnego roku. Dokładna liczba sprzedanych ciągników pozostaje trudna do ustalenia. Wiadomo jednak, że przedsięwzięcie nie przyniosło takiego sukcesu, na jaki liczyli włoscy i kanadyjscy partnerzy.

Źródła: Konedata, https://www.koneviesti.fi/en/konedata/traktorit/fiat-fiatagri/fiat-44-23-44-35
TractorData, https://www.tractordata.com/farm-tractors/002/0/0/2004-fiat-44-23.html
FiatagriWorld, https://www.fiatagriworld.com/44-23-44-35
Tractorbook, https://www.tractorbook.de/traktoren/fiat-fiatagri/44-23-44-28-44-33-44-35/technische-daten/

1...456...1,354Strona 5 z 1,354