Czosnek od dawna wykorzystywany jest jako naturalny dodatek do żywienia drobiu i chociaż hodowcy sięgają po niego przede wszystkim z myślą o odporności ptaków, jednak jego działanie może być znacznie szersze. Badania wskazują, że czosnek dla kur może korzystnie wpływać na pracę układu pokarmowego, kondycję organizmu, a nawet parametry produkcji jaj. Nie oznacza to jednak, że każda ilość przyniesie takie same efekty.
Czy można podawać kurom czosnek?
Kury mogą otrzymywać czosnek jako dodatek do odpowiednio zbilansowanej paszy. W żywieniu drobiu wykorzystuje się zarówno świeży czosnek, jak i jego sproszkowaną postać, ekstrakty wodne oraz preparaty zawierające skoncentrowane substancje aktywne. Największe zainteresowanie budzą związki siarkowe obecne w czosnku, w tym allicyna, która powstaje w wyniku uszkodzenia tkanek ząbka, na przykład podczas rozgniatania i to właśnie tym związkom przypisuje się znaczną część właściwości biologicznych rośliny.
Na co pomaga czosnek u kur? Właściwości, które zainteresowały naukowców
Czosnek (Allium sativum) zawiera liczne substancje biologicznie czynne. Oprócz allicyny są to między innymi alliina, ajoen i inne związki siarkowe, a także polifenole i składniki o działaniu przeciwutleniającym, a ich obecność sprawia, że czosnek stał się przedmiotem badań nad naturalnymi dodatkami paszowymi.
Jednym z najczęściej analizowanych zagadnień jest wpływ czosnku na odporność drobiu. W części doświadczeń stwierdzono zwiększoną aktywność wybranych elementów układu immunologicznego, w tym zmiany liczby komórek odpornościowych i poziomu przeciwciał. Zaobserwowano również korzystne reakcje immunologiczne związane ze szczepieniami przeciwko niektórym chorobom wirusowym drobiu, między innymi chorobie Newcastle – nie należy jednak interpretować tego jako dowodu, że podawanie czosnku zapobiega zakażeniom.
Istotną właściwością czosnku jest także aktywność przeciwutleniająca, a zawarte w nim substancje mogą ograniczać stres oksydacyjny, który powstaje, gdy organizm nie radzi sobie z nadmiarem wolnych rodników (ma to znaczenie szczególnie w warunkach obciążenia organizmu, na przykład podczas upałów). Niektóre doświadczenia z wykorzystaniem preparatów czosnkowych wykazały poprawę wybranych parametrów zdrowotnych i produkcyjnych u drobiu narażonego na stres cieplny.
Czosnek dla kur, a układ pokarmowy. Co dzieje się w jelitach?
Jednym z ciekawszych kierunków badań jest wpływ czosnku na jelita drobiu. Prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego decyduje nie tylko o przyswajaniu składników odżywczych, ale również o kondycji ptaków i ich wynikach produkcyjnych. W doświadczeniach z kurczętami brojlerami wykazano, że dodatek czosnku może wpływać na budowę błony śluzowej jelit, a badacze zaobserwowali między innymi zmiany wysokości kosmków jelitowych, które odpowiadają za zwiększanie powierzchni wchłaniania składników pokarmowych. W niektórych badaniach czosnek sprzyjał również aktywności enzymów trawiennych, dzięki czemu proces wykorzystania składników paszy mógł przebiegać sprawniej.
Nie bez znaczenia pozostaje wpływ na mikroflorę przewodu pokarmowego. Związki obecne w czosnku wykazują aktywność wobec wybranych bakterii, a część eksperymentów sugeruje możliwość korzystnego oddziaływania na równowagę mikroorganizmów jelitowych. Warto jednak pamiętać, że wyniki badań nad mikrobiotą drobiu nie są jednoznaczne, a wiele zależy od zastosowanego preparatu, jego stężenia, wieku ptaków i warunków utrzymania. Czosnek nie zastąpi więc dobrej jakości paszy ani odpowiedniej higieny kurnika, ale może stanowić jeden z elementów wspierających żywienie stada.
Czy czosnek zwiększa nieśność kur?
Wpływ czosnku na produkcję jaj to zagadnienie szczególnie interesujące dla hodowców niosek. W części doświadczeń suplementacja paszy czosnkiem wiązała się ze zwiększeniem liczby znoszonych jaj, ale nie był to rezultat obserwowany we wszystkich badaniach. Analizowano również jakość jaj, ich masę, barwę żółtka oraz skład chemiczny, a w niektórych eksperymentach odnotowano zmniejszenie zawartości cholesterolu w żółtkach, natomiast w innych podobnego efektu nie stwierdzono.
Różnice dotyczyły również masy jaj i ich poszczególnych elementów, a część doświadczeń wykazała poprawę wybranych parametrów, ale zdarzały się także wyniki wskazujące na brak istotnego wpływu czosnku. Nie można zatem przyjąć, że dodanie czosnku do codziennej dawki pokarmowej automatycznie zwiększy nieśność, ponieważ znaczenie mają także wiek kur, ich rasa, ogólny stan zdrowia, skład paszy oraz warunki utrzymania.
Jak podawać czosnek kurom? Do paszy czy do wody?
Czosnek można podawać drobiowi w kilku postaciach. Badania obejmowały między innymi świeże ząbki, pastę czosnkową, proszek, ekstrakty wodne i olejki – poszczególne preparaty różnią się jednak zawartością i dostępnością substancji czynnych.
Czosnek dodawany do paszy to jeden z najczęściej analizowanych sposobów suplementacji, a w doświadczeniach wykorzystywano przede wszystkim czosnek sproszkowany, mieszany z przygotowaną paszą w określonych proporcjach, co pozwalało kontrolować ilość dodatku otrzymywanego przez ptaki. Innym rozwiązaniem jest stosowanie preparatów w wodzie do picia, a w badaniach wykorzystywano ekstrakty i odpowiednio przygotowane mieszanki, ale ich stężenia były bardzo zróżnicowane. Nie należy utożsamiać takich preparatów ze zwykłą wodą, do której wrzucono kilka rozgniecionych ząbków, ponieważ zawartość substancji aktywnych może się znacząco różnić i trudno w ten sposób ustalić powtarzalną dawkę.
W przypadku świeżego czosnku dodatkowym problemem jest jego naturalna zmienność. Znaczenie mają odmiana, sposób przechowywania oraz przygotowanie przed podaniem. Najważniejsze, aby czosnek pozostawał dodatkiem do żywienia, a nie zastępował pełnoporcjowej mieszanki.
Ile czosnku podawać kurom? Dawka ma znaczenie
Ilość czosnku stosowana w badaniach była bardzo zróżnicowana. W części doświadczeń wykorzystywano sproszkowany czosnek stanowiący 0,5% lub 1% masy paszy, podczas gdy w innych sprawdzano znacznie większe udziały. Dla zobrazowania skali 0,5% oznacza 5 g sproszkowanego czosnku na kilogram mieszanki paszowej, natomiast 1% odpowiada 10 g na kilogram – są to jednak przykłady stężeń badawczych, a nie uniwersalne zalecenia żywieniowe.
Co istotne, większa ilość nie zawsze prowadziła do lepszych wyników. W niektórych eksperymentach z brojlerami wysoki udział czosnku wiązał się ze zmniejszeniem masy ciała. Zdarzały się także badania, w których zastosowany dodatek nie powodował istotnych zmian w tempie wzrostu lub wykorzystaniu paszy.
Różnice mogą wynikać z odmiennej zawartości substancji aktywnych, sposobu przygotowania preparatu oraz kondycji ptaków. Nie ustalono jednej dawki czosnku, którą można bez zastrzeżeń zalecić wszystkim kurom. Przy stosowaniu gotowych preparatów paszowych należy przestrzegać zaleceń producenta, a dawkowanie większych ilości skonsultować ze specjalistą żywienia drobiu lub lekarzem weterynarii.
Czy czosnek odrobacza kury i chroni przed chorobami?
Czosnek bywa traktowany jako naturalny środek przeciwko pasożytom i infekcjom. Wynika to z aktywności biologicznej niektórych jego składników, które w warunkach eksperymentalnych mogą oddziaływać na bakterie, grzyby i wybrane organizmy pasożytnicze.
Nie oznacza to jednak, że podawanie czosnku skutecznie odrobacza kury. Wyniki poszczególnych badań zależą od rodzaju pasożyta, zastosowanej substancji oraz warunków doświadczenia.
Podobnie jest z działaniem przeciwbakteryjnym. Obiecujące rezultaty laboratoryjne nie są równoznaczne z potwierdzoną skutecznością leczenia infekcji u żywych ptaków.
W przypadku podejrzenia pasożytów wewnętrznych konieczna może być diagnostyka, w tym badanie kału. Czosnek nie powinien zastępować odpowiednio dobranych leków ani leczenia zaleconego przez lekarza weterynarii.
Czy czosnek może zaszkodzić kurom?
Mimo obiecujących właściwości czosnek nie jest dodatkiem, który należy stosować bez ograniczeń. Nadmierny udział w paszy może wpływać na jej smakowitość, pobranie pokarmu i wyniki produkcyjne. W części badań stwierdzano także odmienne reakcje organizmu w zależności od dawki, a to, co przynosiło korzystne rezultaty przy jednym stężeniu, niekoniecznie sprawdzało się przy większej ilości.
Szczególnej ostrożności wymagają skoncentrowane ekstrakty i olejki, których nie należy dawkować tak samo jak świeżego lub suszonego czosnku. Znaczenie ma również obserwacja stada, a jeśli po wprowadzeniu nowego dodatku ptaki ograniczają pobieranie paszy, mniej piją lub pojawiają się niepokojące objawy, należy przerwać suplementację i ustalić przyczynę.
Czosnek może być wartościowym uzupełnieniem żywienia drobiu, jednak jego rzeczywisty wpływ zależy od formy, ilości oraz warunków stosowania.
Źródło: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10854602/
