Peluszka, czyli groch polny, coraz częściej pojawia się w mieszankach poplonowych wysiewanych po zbiorze zbóż. Nie jest to przypadek. Roślina szybko tworzy sporą masę zieloną, może poprawiać warunki panujące w glebie i jako przedstawiciel bobowatych, współpracuje z bakteriami brodawkowymi wiążącymi azot atmosferyczny. Trzeba jednak wiedzieć, kiedy ją wysiać i z czym połączyć, ponieważ późny siew lub źle dobrana norma wysiewu mogą mocno ograniczyć jej wartość.
Czy peluszka jest dobra na poplon?
Tak, peluszka jest bardzo dobrym gatunkiem na poplon, szczególnie jeśli zostanie wysiana odpowiednio wcześnie i ma dostatecznie dużo czasu na rozwój przed nadejściem chłodów. Jej dużą zaletą jest stosunkowo szybkie tempo wzrostu oraz możliwość wytworzenia znacznej ilości zielonej masy.
Peluszka należy do rodziny bobowatych. Podobnie jak groch, łubin, bobik czy wyka może żyć w symbiozie z bakteriami brodawkowymi. Dzięki temu roślina wykorzystuje azot atmosferyczny, który następnie częściowo pozostaje w resztkach pożniwnych i może zostać wykorzystany w dalszym obiegu składników pokarmowych.
Nie oznacza to jednak, że po wysianiu peluszki całość związanego przez nią azotu natychmiast staje się dostępna dla kolejnej uprawy. Najpierw biomasa musi ulec rozkładowi. Tempo tego procesu zależy między innymi od temperatury, wilgotności gleby, ilości masy roślinnej i sposobu jej zagospodarowania.
Peluszka ma także rozbudowany system korzeniowy. Korzenie penetrują glebę, a po obumarciu pozostawiają w niej kanały, które mogą pozytywnie wpływać na jej strukturę i warunki powietrzno-wodne.
Co daje wysiew peluszki na poplon?
Najbardziej widocznym efektem jest szybkie przykrycie powierzchni pola. Ma ono znaczenie nie tylko dlatego, że na polu pojawia się dużo zielonej masy. Roślinność osłania glebę przed bezpośrednim działaniem silnych opadów i ogranicza jej pozostawienie bez okrywy przez kilka tygodni lub miesięcy.
Gęsty międzyplon może również utrudniać rozwój części chwastów. Nie jest oczywiście zamiennikiem prawidłowej ochrony pola, jednak szybko rosnące rośliny konkurują z chwastami o światło, wodę i przestrzeń.
Po zakończeniu wegetacji biomasa peluszki staje się źródłem materii organicznej. Jest to szczególnie istotne w gospodarstwach, w których stosuje się niewiele obornika albo nie prowadzi się produkcji zwierzęcej. Regularne wprowadzanie międzyplonów jest jednym ze sposobów zwiększenia ilości resztek organicznych pozostawianych na polu.
Peluszka ceniona jest też ze względu na stosunkowo korzystny rozkład jej młodej masy. Rośliny bobowate mają zwykle mniej zdrewniałe tkanki niż dojrzałe zboża, dlatego młoda biomasa może ulegać mineralizacji stosunkowo szybko.
Kiedy siać peluszkę na poplon?
W przypadku peluszki ogromne znaczenie ma termin wysiewu. Im więcej czasu roślina otrzyma na rozwój, tym większą masę może wytworzyć.
Najlepsze warunki pojawiają się po wcześnie schodzących z pola uprawach, szczególnie po zbożach zbieranych w lipcu lub na początku sierpnia. Po zbiorze warto możliwie szybko wykonać niezbędne zabiegi i przeprowadzić wysiew. Wielotygodniowe oczekiwanie zmniejsza szanse na uzyskanie dorodnego międzyplonu.
Przy późnym siewie dni stają się coraz krótsze, a średnie temperatury stopniowo spadają. Rośliny rozwijają się wolniej i przed jesiennymi chłodami mogą nie zdążyć wytworzyć odpowiednio dużej biomasy.
Nie warto więc patrzeć wyłącznie na datę w kalendarzu. Znaczenie mają także region kraju, przebieg pogody oraz wilgotność gleby. W suchym sierpniu nawet wcześnie wysiana peluszka może mieć problemy ze wschodami.
Ile peluszki wysiać na poplon?
Norma wysiewu zależy przede wszystkim od tego, czy peluszka ma rosnąć samodzielnie, czy stanowić składnik mieszanki. W czystym siewie potrzeba jej znacznie więcej niż w mieszankach składających się z kilku gatunków.
W praktyce przy tworzeniu poplonu bardzo często wykorzystuje się ją jako jeden z kilku składników. Pozwala to połączyć zalety roślin o różnym tempie wzrostu i odmiennym systemie korzeniowym.
Nie warto ustalać ilości nasion wyłącznie według liczby kilogramów przypadających na hektar. Masa tysiąca nasion peluszki może się różnić, podobnie jak zdolność kiełkowania konkretnej partii materiału siewnego. Przy dokładnym ustalaniu obsady należy więc uwzględnić parametry nasion oraz udział peluszki w całej mieszance.
Zbyt oszczędny wysiew może prowadzić do słabego zakrycia gleby. Z kolei nadmiernie zagęszczony łan oznacza większą konkurencję roślin o wodę, co szczególnie na stanowiskach podatnych na suszę nie zawsze jest korzystne.
Z czym siać peluszkę na poplon?
Peluszka bardzo dobrze nadaje się do mieszanek. Dzięki temu można wykorzystać jej właściwości, a jednocześnie uzupełnić je gatunkami mającymi inne cechy.
Często łączy się ją między innymi z owsem, wyką, facelią, słonecznikiem lub innymi roślinami dobranymi do stanowiska i zmianowania. Dobierając skład mieszanki, trzeba jednak patrzeć nie tylko na szybkość wzrostu.
Jeżeli w gospodarstwie uprawiany jest rzepak, należy rozsądnie podchodzić do częstego wykorzystywania w międzyplonach gatunków z rodziny kapustowatych, takich jak gorczyca czy rzodkiew oleista. Z punktu widzenia płodozmianu większa różnorodność botaniczna może być korzystniejsza niż ciągłe powtarzanie roślin należących do tej samej rodziny.
Podobna zasada dotyczy peluszki. W gospodarstwach intensywnie uprawiających groch, bobik lub inne bobowate skład mieszanki międzyplonowej powinien uwzględniać cały płodozmian oraz ryzyko rozwoju chorób i szkodników związanych z tą grupą roślin.
Peluszka na poplon pod kukurydzę
Peluszka może być interesującym elementem międzyplonu poprzedzającego kukurydzę. Kukurydza wysiewana jest stosunkowo późno wiosną, dlatego w zależności od systemu prowadzenia gospodarstwa można odpowiednio zaplanować zagospodarowanie międzyplonu.
Największą wartość ma dobrze rozwinięta biomasa. Resztki roślinne dostarczają materii organicznej, a zawarty w nich azot stopniowo wraca do obiegu wraz z ich rozkładem.
Trzeba jednocześnie kontrolować warunki wodne. Na stanowiskach z niedoborem wody bardzo intensywnie rozwijający się międzyplon nie powinien nadmiernie uszczuplać zapasów wilgoci potrzebnych roślinie następczej. Termin zakończenia międzyplonu trzeba więc dopasować do gleby, pogody i planowanego terminu siewu kukurydzy.
Peluszka na poplon pod zboża
Peluszka może znaleźć zastosowanie również w zmianowaniu z dużym udziałem zbóż. Jest to szczególnie interesujące tam, gdzie większość pól przez kolejne lata obsiewana jest pszenicą, jęczmieniem, pszenżytem lub innymi gatunkami z rodziny wiechlinowatych.
Wprowadzenie bobowatej rośliny międzyplonowej zwiększa różnorodność biologiczną zmianowania. Jej system korzeniowy różni się od systemu korzeniowego zbóż, a pozostałości mają inny skład chemiczny niż słoma.
W takim układzie warto rozważyć mieszankę peluszki z rośliną szybko zakrywającą powierzchnię pola. Powstaje wówczas bardziej zróżnicowany międzyplon, który wykorzystuje różne warstwy gleby i światło w nieco inny sposób niż jednogatunkowa uprawa.
Czy peluszka wymaga nawożenia azotem?
Peluszka jako roślina bobowata nie powinna być traktowana tak samo jak intensywnie nawożone azotem zboże. Jej zdolność do współpracy z bakteriami brodawkowymi jest jednym z najważniejszych powodów, dla których wykorzystuje się ją w międzyplonach.
Duża dawka mineralnego azotu może ograniczać potrzebę biologicznego wiązania tego pierwiastka przez roślinę. W praktyce przed podjęciem decyzji o nawożeniu warto uwzględnić zasobność stanowiska, pozostałości po roślinie przedplonowej i skład całej mieszanki.
Znacznie ważniejsze od intensywnego nawożenia jest zapewnienie dobrego kontaktu nasion z glebą oraz wilgoci potrzebnej do równych wschodów.
Czy peluszka wymarznie zimą?
Peluszka nie należy do roślin przeznaczonych do przetrwania typowej polskiej zimy w taki sposób jak zboża ozime. Silniejsze mrozy prowadzą zazwyczaj do jej uszkodzenia i zamierania. Z punktu widzenia międzyplonu może być to zaletą.
Przemarznięta biomasa pozostaje na powierzchni gleby i z czasem zaczyna się rozkładać. W systemach uproszczonych może tworzyć naturalną warstwę resztek roślinnych chroniącą glebę.
Nie należy jednak zakładać, że każdej zimy rośliny zostaną całkowicie zniszczone w dokładnie tym samym terminie. Przebieg temperatur jest zmienny, dlatego stan międzyplonu trzeba kontrolować przed przygotowaniem pola do kolejnej uprawy.
Jakie wady ma peluszka jako poplon?
Największym ograniczeniem jest wrażliwość efektu końcowego na termin siewu i dostępność wody. Posiana wcześnie na wilgotne stanowisko może rosnąć bardzo intensywnie. Wysiana późno do przesuszonej gleby może natomiast wschodzić nierównomiernie i wytworzyć niewielką masę.
Peluszka ma także stosunkowo duże nasiona. Przy mieszankach z drobnonasiennymi gatunkami pojawia się więc kwestia odpowiedniej głębokości siewu i równomiernego rozmieszczenia nasion.
Nie zawsze najlepszym rozwiązaniem jest również wykorzystanie jej w czystym siewie. Mieszanka kilku odpowiednio dobranych gatunków pozwala zwykle stworzyć bardziej zróżnicowany system korzeniowy i lepiej zagospodarować przestrzeń na polu.
Czy warto siać peluszkę na poplon?
Peluszka zdecydowanie zasługuje na uwagę przy planowaniu międzyplonów. Szczególnie dobrze sprawdza się po wcześnie zebranych zbożach, kiedy pozostaje jeszcze kilka tygodni ciepłej pogody pozwalającej jej wytworzyć sporą ilość biomasy.
Największe korzyści daje wtedy, gdy traktowana jest jako element całego zmianowania, a nie przypadkowa roślina wysiewana po żniwach. Dobierając do niej owies, facelię, wykę lub inne gatunki, można stworzyć mieszankę odpowiadającą konkretnemu stanowisku i roślinie następczej.
Jeżeli po żniwach gleba zachowała wilgoć, a siew może zostać wykonany bez większej zwłoki, peluszka ma dobre warunki do szybkiego startu. Właśnie wtedy można najlepiej wykorzystać jej zdolność do tworzenia zielonej masy, pozostawiania resztek organicznych i udziału w biologicznym obiegu azotu na polu.
