Firma MAN jednoznacznie kojarzy się z wysokiej klasy samochodami ciężarowymi, jednak mało kto pamięta, że swój udział ma również w rozwoju maszyn rolniczych. Poznaj historię modeli AS 250, AS 325 i napędu 4×4.
Jak zaczęła się historia marki MAN?
MAN powstał w wyniku połączenia się w 1898 roku Fabryki Maszyn z Augsburga i Towarzystwa Budowy Maszyn z Norymbergi. Ten ruch wymuszony był niejako przez konieczność wzmożenia prac rozwojowych nad nowym wynalazkiem Rudolfa Diesla, czyli silnikiem wysokoprężnym, którego doskonaleniem zajmował się zakład w Augsburgu.
Silniki do różnych zastosowań
Powstało zatem duże przedsiębiorstwo, które jako pierwsze na świecie produkowało seryjnie silniki diesla w kilkunastu odmianach. Napędzały one oprócz maszyn przemysłowych również okręty.
Od 1908 roku oficjalnie zmieniono nazwę na Maschinenfabrik Augsburg- Nürnberg (Fabryka Maszyn Augsburg- Norymberga), czyli w skrócie M.A.N. Co ciekawe, pisownię bez kropek między inicjałami zaczęto stosować dopiero wiele lat później.
W latach 20. XX wieku nastąpił znaczny postęp w upowszechnianiu jednostek wysokoprężnych w pojazdach ze względu na opracowanie przez firmę Bosch konstrukcji pompy wtryskowej. W ofercie MAN-a pojawiły się pierwsze ciężarówki napędzane silnikiem diesla, a wkrótce inne firmy zaczęły lawinowo kupować licencję na produkcję tego typu silników.
Pierwszy pług motorowy MAN – początek przygody z rolnictwem
W segmencie maszyn rolniczych MAN pojawił się po raz pierwszy za sprawą profesora Rudolfa Bernsteina i jego planów pługa motorowego, których nie udało się wdrożyć ze względu na zwiększenie produkcji militarnej. Dopiero w 1921 roku, na skutek pogorszenia się sprzedaży silników okrętowych, samochodów ciężarowych oraz wagonów, powrócono do tematu mechanizacji orki.
Na podstawie przedwojennych planów stworzono dwuskibowy pług motorowy napędzany 20-konnym silnikiem benzynowym zaadaptowanym z pojazdu ciężarowego. Podczas testów okazało się, że moc jednostki napędowej jest za mała, więc zwiększano ją kolejno do 25 i 30 KM. Ze względu na obawy związane z niską trwałością silników benzynowych eksploatowanych pod wysokim obciążeniem w 1924 roku zastosowano po raz pierwszy silnik diesla z wtryskiem bezpośrednim o mocy 30 KM. Pług posiadał dwubiegową skrzynię przekładniową, która pozwalała na orkę z prędkością ok. 4 km/h i zachowaniu przy tym stosunkowo niskiego zużycia paliwa.
W kolejnych latach wzbogacano maszyny w kolejne urządzenia, dzięki którym stawały się one coraz bardziej uniwersalne. Wówczas pługi umożliwiały napęd innych maszyn za pomocą przystawki pasowej, a także ciągnięcie ich. Niestety, rozwój i produkcję dobrze zapowiadających się pługów wstrzymano w związku z ożywieniem na rynku ciężarówek.
MAN AS 250 – pierwszy ciągnik rolniczy niemieckiej marki
Do produkcji rolniczej powrócono dopiero w 1936 roku, kiedy to nastąpił gwałtowny rozwój mechanizacji niemieckich wsi. Wówczas potentatami na rynku byli głównie Deutz, Hanomag czy legendarny Lanz Bulldog z Mannheim. Tym razem jednak MAN przygotował coś równie interesującego.
Model MAN AS 250, który wprowadzono do produkcji w 1938 roku, miał 50-konnego diesla o pojemności 4,5 litra. Napęd na tylne koła przenosiło sprzęgło tarczowe za pośrednictwem skrzyni biegów 5 + 1 (w wersji na kołach żelaznych 3 + 1). Na szosie mógł ciągnąć przyczepy o łącznej masie 24 ton, rozwijając przy tym prędkość maksymalną 20 km/h.
Do zatrzymania ciągnika służyły hamulce bębnowe umieszczone przy kołach tylnych, natomiast jako postojowy zastosowano hamulec taśmowy. Ówczesne przyczepy wyposażone były w większości jedynie w hamulce najazdowe działające na przednią oś. Wprowadzono również możliwość montażu jednego z kilku typów generatorów gazu drzewnego, tzw. holzgas.
Umożliwiało to korzystanie z taniego i dostępnego paliwa przy jednoczesnym niewielkim spadku mocy silnika. Mimo świetnej opinii, jaką wypracował sobie model AS 250, jego produkcja stanęła pod znakiem zapytania w związku z intensyfikacją działań wojennych na terenie Niemiec. W połowie lat 40. przeniesiono jego produkcję do francuskiej firmy Latil niedaleko Paryża i tam kontynuowano montaż. Ostatnie kilkaset sztuk opuściło wytwórnię jako Latil AS 250.
Najważniejsze parametry MAN AS 250
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Model | MAN AS 250 |
| Rok wprowadzenia | 1938 |
| Silnik | Diesel |
| Pojemność | 4,5 l |
| Moc | 50 KM |
| Skrzynia biegów | 5+1 (3+1 na kołach żelaznych) |
| Prędkość maksymalna | 20 km/h |
| Maksymalna masa przyczep | 24 t |
| Hamulce | Bębnowe + taśmowy postojowy |
| Dodatkowa opcja | Generator gazu drzewnego (Holzgas) |
MAN AS 325 – ciągnik z napędem 4×4
Po II wojnie światowej, bazując na zdobytych doświadczeniach, uruchomiono produkcję nowego ciągnika. Napędzany 25-konnym silnikiem D8814G niewielki MAN AS 325 miał na liście wyposażenia dodatkowego coś, czym wyróżniał się na tle nie tylko niemieckich traktorów – przedni napęd.
Biorąc pod uwagę zestawienie oszczędnego silnika, doskonałej trakcji oraz trwałej skrzyni biegów marki ZF, MAN AS 325 stawał się groźnym konkurentem. Tak naprawdę na przeszkodzie w ekspresowym podboju rynku stała tylko cena, znacznie wyższa od produktów innych firm, co wynikało głównie z kosztów wytworzenia przedniego mostu napędowego. Mimo wszystko fabrykę opuszczały kolejne pochodne modele różniące się przede wszystkim mocą silnika i ilością przełożeń.
W latach 50. niemieccy rolnicy poszukiwali również ciągników niewielkiej mocy i rozmiarów. MAN w odpowiedzi na zapotrzebowanie wprowadził model AS 718 A, również wyposażony w napęd 4×4. W ciągniku montowano silniki Güldner 2DN charakteryzujące się mocą 18 KM, ale już w 1955 roku na bazie tej jednostki napędowej stworzono własną o symbolu D8515 M. Trafiła ona później do napędu ciągnika MAN B 18A. Zbiegło się to z przeniesieniem produkcji ciągników do fabryki w Monachium.
Jakie ciągniki produkował MAN?
MAN zachwycał klientów swoją uniwersalnością. Dzięki napędowi 4×4 mógł sprawnie poruszać się nawet w trudnym terenie, co dotyczyło również wersji o małej mocy. Ponadto, na liście wyposażenia znajdowało się szereg urządzeń pomocniczych.
Wyposażenie dodatkowe ciągników MAN obejmowało m.in.:
- kosiarski listwowe,
- ładowacze czołowe (Baas i Frisch),
- koła drabinkowe,
- wciągarki.
Do tego kupujący mógł wybierać spośród bogatej oferty ciągników o mocy od 13 do 60 KM, generowanych z dwóch, trzech lub czterech cylindrów. Dobrze dobrane skrzynie przekładniowe ZF gwarantowały dobre zagęszczenie przełożeń do prac polowych, a także wystarczającą prędkość transportową dochodzącą do 30 km/h. W prospektach reklamowych królowały zdjęcia niewielkich MAN-ów biorących udział w najcięższych pracach, takich jak np. zrywka i transport drewna z lasu.
Dlaczego MAN zakończył produkcję ciągników?
Mimo szeregu zalet, jakimi charakteryzowały się ciągniki MAN, ich produkcja zakończyła się definitywnie w 1963 roku. Panujący wówczas kryzys na rynku maszyn rolniczych wyselekcjonował tylko najbardziej wytrwałych producentów. MAN należy dziś do czołowych producentów ciężarówek, autobusów i silników.
