Oficjalna modyfikacja rządowej tarczy „Ceny Paliwa Niżej” (CPN) i wygaszenie ulgi akcyzowej miały przynieść bolesne podwyżki na stacjach paliw. Teoretyczny skok cen o blisko 30 groszy został jednak bezwzględnie zmiażdżony przez potężny zwrot akcji na arenie międzynarodowej. Zapowiedź, a następnie nocne podpisanie porozumienia z Iranem zepchnęło ceny ropy Brent z powrotem w rejon poziomów z początku marca. Czwartkowy poranek przynosi kolejną falę wyprzedaży gotowych paliw na europejskiej giełdzie ARA. Choć to poranne tąpnięcie polskie rafinerie ujawnią w swoich cennikach dopiero po północy (w piątkowym hurcie), to dotychczasowe spadki z dni poprzednich i tak zagwarantowały potężną redukcję w najnowszych, czwartkowych tabelach PKN Orlen. Co ogłosi dziś w południe Minister Energii, jak na opóźnieniu tabel zarobią stacje paliw i kto najbardziej odczuje lipcowy powrót do pełnej stawki podatku VAT przed zbliżającymi się żniwami?

Przełom z Iranem eliminuje kluczowy czynnik ryzyka

Rynek paliwowy od miesięcy funkcjonował w realiach wojennej premii za ryzyko, obawiając się eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie i blokady strategicznej dla transportu surowca Cieśniny Ormuz. Podpisanie stosownej umowy z Iranem w nocy naszego czasu całkowicie zmieniło układ sił na giełdach:

• Powrót do przedwojennej bazy: Zdejmując z wykresów „premię strachu”, porozumienie sprowadziło notowania ropy Brent w dół, stabilizując je w rejonie poziomów z początku marca. Rynek przypomniał sobie o fundamentalnej nadpodaży surowca, która bez konfliktu zbrojnego dyktuje trendy spadkowe.
• Poranny krach na ARA (reakcja z opóźnionym zapłonem): Następstwem nocnego układu jest czwartkowa, poranna fala wyprzedaży gotowych komponentów paliwowych na giełdzie w regionie Amsterdam-Rotterdam-Antwerpia (ARA). Ceny spotowe oleju napędowego mocno pikują. Ze względu na mechanizm giełdowy, te czwartkowe spadki przełożą się dopiero na piątkowy hurt w kraju, ponieważ nowe tabele PKN Orlen publikowane są po północy. Jednak już wcześniejsze osłabienie rynków dało potężne paliwo do dzisiejszych obniżek.

Od wojennego szoku do porannego krachu: Pełen obraz rynku diesla

Aby zrozumieć, w którym miejscu rynkowym się znajdujemy, warto zestawić ze sobą historyczne punkty zwrotne cen hurtowych netto dla Oleju Napędowego Ekodiesel w PKN Orlen z ostatnich miesięcy. Pokazuje to, jak publikowane rano tabele Orlenu odzwierciedlają trendy rynkowe i spadki z dni poprzednich:

W szczytowym momencie wojennej paniki (21 marca) hurtowa cena diesla otarła się o barierę 7 258 PLN/m³. Gdyby tarcza podatkowa przestała wtedy działać, za litr oleju napędowego na stacjach płacilibyśmy ponad 9,30 zł/l. Od tamtego momentu – dzięki sukcesywnemu wygaszaniu konfliktu – rynek hurtowy zdjął z ceny litra ON aż 1,82 zł netto! Do pełnego powrotu do przedwojennego poziomu z 28 lutego brakuje nam już tylko 63 groszy netto na litrze.

Prognoza cen maksymalnych na piątek (19 czerwca)

Dzisiaj w południe Minister Energii ogłosi urzędowe ceny maksymalne, które będą obowiązywały na stacjach paliw od piątku przez cały nadchodzący weekend. Zgodnie z ministerialnym algorytmem pułap cenowy wyliczany jest według sztywnego wzoru: [cena hurtowa Orlenu z czwartku + 30 groszy gwarantowanej marży detalicznej] × 1,08 (8% VAT).

Ponieważ minister liczy limity na podstawie aktualnych tabel czwartkowych (w których cena benzyny Pb95 wynosi 5 257 PLN/m³, a olej napędowy 5 439 PLN/m³, matematyczny algorytm wskazuje na jednoznaczne, głębokie cięcia na weekend:

• Benzyna Pb95: Sztywne przeliczenie bazy hurtowej daje wynik 5,9996 zł/l. Minister ogłosi więc dziś w południe oficjalną cenę maksymalną na poziomie 6,00 zł/l (spadek z czwartkowego limitu wynoszącego 6,06 zł/l). Masowe pojawienie się na pylonach cen z „piątką” z przodu (5,99 zł) staje się faktem.
• Olej Napędowy (ON): Wyliczenie oparte na czwartkowej tabeli Ekodiesla daje wartość 6,1981 zł/l. Resort energii obniży oficjalny limit na weekend do poziomu 6,20 zł/l (wobec dotychczasowych 6,36 zł/l). To realna, odczuwalna obniżka o 16 groszy na litrze.

Rynkowy bonus dla stacji: Ponieważ poranny, czwartkowy krach na giełdzie ARA i skutki nocnego układu z Iranem wejdą do tabel Orlenu dopiero w piątek po północy, stacje paliw zyskują genialną sytuację. Przez cały piątek będą kupować paliwo w hurcie jeszcze taniej, podczas gdy ministerialny limit ceny brutto pozwoli im na realizowanie marży znacznie wyższej niż gwarantowane 30 groszy.

Lipcowy powrót 23% VAT: Uderzenie w kierowców i rolników ryczałtowych

Prawdziwy test dla stabilności rynku paliw nadejdzie jednak 1 lipca 2026 roku. Choć obniżona do 8% stawka podatku VAT chroni obecnie portfele konsumentów, to jej wygaszenie i powrót do standardowych 23% diametralnie zmienią matematyczny układ sił na pylonach. Koszty utrzymania tarczy są dla budżetu zbyt wysokie – Ministerstwo Finansów szacuje je na 1,6 miliarda złotych miesięcznie (700 mln zł z akcyzy oraz 900 mln zł z VAT).

Wygaszenie programu CPN najmocniej uderzy w podmioty, które nie mają prawnej możliwości odliczenia podatku od towarów i usług:

1. Kierowców indywidualnych.
2. Rolników ryczałtowych.

W strukturze polskiej wsi rolnicy rozliczający się ryczałtowo stanowią ogromną grupę. Ze względu na zwolnienie z VAT, podatek zawarty w zakupionym paliwie rolniczym stanowi dla nich bezpośredni koszt kwalifikowany. Każdy wzrost podatku na pylonie uderza w nich z dokładnie taką samą siłą jak w konsumenta – i to w krytycznym momencie, tuż przed rozpoczęciem letnich prac polowych i żniw.

Ile zapłacilibyśmy przy 23% VAT bez dalszych obniżek?

Gdybyśmy przenieśli dzisiejsze ceny netto z marżą w realia pełnego podatku VAT, ceny na stacjach natychmiast drastycznie by wzrosły:

• Cena Pb95 skoczyłaby z 6,00 zł do poziomu 6,84 zł/l (+84 grosze na litrze).
• Cena ON wzrosłaby z 6,20 zł do poziomu 7,06 zł/l (+86 groszy na litrze).

Jak głębokich spadków w Orlenie potrzebujemy na żniwa?

Aby po 1 lipca ostateczne koszty tankowania brutto wróciły do bezpiecznych poziomów przedwojennych (czyli w okolice 6,00 zł za Pb95 i 6,20 zł za ON), giełdy światowe oraz PKN Orlen muszą wygenerować kolejną, potężną falę obniżek cen netto.

Matematyka jest bezwzględna. Aby utrzymać pożądane ceny brutto przy 23% podatku VAT, ceny hurtowe w rafinerii muszą spaść do:

• ok. 4 580 PLN/m³ dla benzyny Pb95 (dodatkowy zjazd o ok. 68 groszy na litrze netto od obecnego poziomu [obraz_150.png]).
• ok. 4 740 PLN/m³ dla oleju napędowego (dodatkowy zjazd o ok. 70 groszy na litrze netto, co oznaczałoby przebicie przedwojennej bazy z 28 lutego wynoszącej 4 809 zł/m³).

Prognoza Agro Profil: Wymóg ścięcia cen hurtowych w Orlenie o kolejne 70 groszy netto na litrze brzmi ekstremalnie, jednak nocne podpisanie układu z Iranem i dzisiejszy krach notowań na giełdzie ARA otwierają ku temu realną ścieżkę. Ponieważ skutki dzisiejszej czwartkowej wyprzedaży na świecie Orlen ujawni dopiero w piątkowej tabeli, proces ten właśnie się rozpoczął. Jeśli kapitał spekulacyjny na stałe opuści rynek naftowy, krajowy monopolista zyska potężną przestrzeń do sukcesywnego obniżania bazy hurtowej. Choć pełna amortyzacja powrotu do 23% VAT nie nastąpi w ciągu jednego dnia, pogłębiający się trend spadkowy daje realną nadzieję, że rolnicy ryczałtowi wjadą w tegoroczne żniwa z akceptowalnymi kosztami paliwa.

Źróddło cen: PKN Orlen, Monitor Polski