Malejąca liczba dostępnych substancji czynnych oraz rosnące wymagania dotyczące zrównoważonej produkcji sprawiają, że preparaty biologiczne stają się strategicznym i nowoczesnym narzędziem w rękach polskich rolników. Wokół biopreparatów wciąż krąży wiele mitów, w efekcie w ostatnich dwóch latach po takie rozwiązania sięgnęło zaledwie 39% rolników.
Świadomość rośnie, wiedza wymaga pogłębienia
Badania przeprowadzone wśród rolników przez Wydział Ekonomiczny Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz badanie opinii wśród rolników przeprowadzone na zlecenie PSOR* wskazują na wyraźny paradoks polskiej wsi: rolnicy mają wysoką świadomość istnienia biologicznych środków ochrony roślin, jednak ich faktyczne stosowanie pozostaje na relatywnie niskim poziomie. W ciągu dwóch ostatnich sezonów korzystało z nich ok. 39% badanych**.
Biologiczne środki ochrony roślin są jednym z narzędzi ochrony roślin. Wykorzystują m.in. mikroorganizmy, takie jak bakterie, grzyby czy wirusy, a także makroorganizmy, w tym nicienie owadobójcze oraz organizmy pasożytnicze i drapieżne.
– Jako Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin od lat tworzymy przestrzeń do dyskusji o innowacjach w rolnictwie. Z badań wiemy, że polscy producenci chcą po nie sięgać, ale potrzebują rzetelnej wiedzy o ich właściwym stosowaniu. Naszą misją jest oswojenie tego tematu, obalenie szkodliwych mitów i pokazanie, jak wykorzystywać potencjał biologii w bezpiecznej i efektywnej produkcji żywności – mówi Małgorzata Bojańczyk, dyrektor generalna PSOR.
PSOR zwraca uwagę, że wśród barier ograniczających wykorzystanie tych rozwiązań znajdują się m.in. obawy dotyczące tempa działania, trudności w odróżnianiu biologicznych środków ochrony roślin od biostymulatorów oraz niewystarczająca wiedza dotycząca właściwej aplikacji.
Biologia to proces i precyzja, a nie przypadek
Wyjaśnieniu działania i zaletom biopreparatów poświęcono najnowszy odcinek podcastu Polskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin – „Pole dialogu. Podcast nie tylko dla rolników”. Rozmówcy podkreślają, że kluczem do sukcesu jest zrozumienie odmiennego mechanizmu działania żywych mikroorganizmów w porównaniu ze środkami konwencjonalnymi. Właściwe wykorzystanie biologicznych środków ochrony roślin wymaga znajomości mechanizmu działania konkretnego preparatu, odpowiedniego terminu aplikacji oraz warunków, w których jest stosowany.
– Biologiczna ochrona roślin działa skutecznie, ale wymaga odmiennego podejścia. W przypadku mikroorganizmów, pożytecznych bakterii czy grzybów owadobójczych mamy do czynienia z procesem infekcyjnym lub kolonizacją, który trwa od kilku do kilkunastu dni. Biopreparaty działają przede wszystkim zapobiegawczo. Ich efektywność jest ściśle powiązana z warunkami pogodowymi: temperaturą i wilgotnością. Aby uniknąć rozczarowań wynikających z błędów w aplikacji, rolnik musi uzbroić się w wiedzę, cierpliwość i staranność – wyjaśnia prof. dr hab. Danuta Sosnowska z Instytutu Ochrony Roślin PIB w Poznaniu.
Preparaty biologiczne w praktyce
Doświadczenia gospodarstw stosujących rozwiązania biologiczne dostarczają również praktycznej wiedzy na temat ich wykorzystania w produkcji.
– Od 9 lat opieramy gospodarstwo na technologiach biologicznych i bakteriach. Na początku sami popełnialiśmy błędy, bo biologia wymaga poznania zależności zachodzących w glebie i na plantacji. Bakterie potrzebują zdrowej, żywej gleby o uregulowanym pH i odpowiedniej pożywki. Dziś widzimy efekty: ograniczyliśmy nawożenie mineralne i zużycie chemii, a nasze plantacje są wolne od szkodników. Biologia daje nam również przewagę rynkową, ponieważ przetwórcy i konsumenci coraz mocniej poszukują surowców najwyższej jakości – mówi rolnik, Adam Jurczyk.
Nauka, praktyka i administracja przy jednym stole
Wymiana doświadczeń między światem nauki a praktykami stanowi kluczowy element budowania rzetelnej wiedzy o rynku rolniczym. Zarejestrowana rozmowa prof. Danuty Sosnowskiej i Adama Jurczyka jest już dostępna w całości do obejrzenia i wysłuchania na kanale YouTube oraz na platformie Spotify w ramach cyklu podcastów „Pole dialogu. Podcast nie tylko dla rolników”. Materiał stanowi ważny głos w toczącej się debacie publicznej, dostarczając konkretnych wskazówek agrotechnicznych i rzucając nowe światło na możliwości łączenia mikrobiologii z tradycyjną produkcją polową.
Preparaty biologiczne do gleby – aplikacja podczas uprawy (SPRAWDŹ)
Wychodząc naprzeciw potrzebie rzetelnej edukacji i integracji rynku, PSOR organizuje 9 września 2026 r. II edycję ogólnopolskiej konferencji „Preparaty biologiczne w ochronie i uprawie roślin”. Wydarzenie w formule hybrydowej stanie się miejscem bezpośredniego spotkania świata nauki, przedstawicieli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz praktyków. Szczególny akcent zostanie położony na doświadczenia rolniczek-praktyczek oraz otwartą sesję pytań i odpowiedzi dla uczestników.
Szczegółowy program wydarzenia oraz bezpłatna rejestracja dostępne są na stronie:
https://psor.pl/preparaty-biologiczne-w-ochronie-i-uprawie-roslin/
Źródła:
* Openfield na zlecenie PSOR, Badanie opinii rolników nt. środków ochrony roślin, Wrzesień 2025 (N=300)
** Gazdecki, M., Beba, P., Goryńska-Goldmann, E., & Wiza-Augustyniak, P. (2025). Postrzeganie i ocena biologicznych środków ochrony roślin przez rolników w Polsce. Zagadnienia Doradztwa Rolniczego.
Opracowano na podstawie materiałów prasowych.
