Zadbaj o prawidłowe nawożenie zbóż i rzepaku ozimego, a efekty będzie widać wiosną. Najważniejsze makro- i mikroelementy, biostymulacja.

spot_imgspot_img
spot_imgspot_img
Nasiona buraka cukrowego KWS mobile

Jesień to dla zbóż ozimych i rzepaku czas budowania kondycji i gromadzenia zapasów, aby móc jak najlepiej przetrwać zimę. Rośliny porządkują gospodarkę węglowodanową, zagęszczają soki komórkowe, wzmacniają ściany i tkanki przewodzące.

O tym, w jakiej kondycji wejdą w spoczynek zimowy, w dużej mierze przesądzi jesienny program odżywiania i biostymulacji. Warto prędzej zaplanować co, kiedy i jak zrobić, by oziminy przetrwały zimę i wystartowały wiosną z przewagą

Zimotrwałość to coś więcej niż mrozoodporność – właściwe odżywianie wzmocni rośliny

Zimotrwałość to szeroka zdolność rośliny do przeżycia nie tylko mrozu, ale również wysmalania przez wiatr, wahania temperatury, zalegania wody czy śniegu. Mrozoodporność jest jej ważnym, węższym elementem.

Za oba parametry odpowiada zespół cech takich jak:

  • tempo hartowania,
  • zapas cukrów,
  • elastyczność błon,
  • stabilność ścian komórkowych,
  • budowa systemu korzeniowego,
  • węzłów krzewienia,
  • stożków wzrostu.

Te cechy można świadomie wzmacniać odpowiednim odżywianiem:

  • Potas reguluje gospodarkę osmotyczną i ciśnienie turgorowe – im lepiej odżywione potasem rośliny, tym sprawniej przebiega dehydratacja komórek podczas hartowania i zmniejsza się ryzyko uszkodzeń przez mróz.
  • Fosfor odpowiada za procesy energetyczne i budowę korzenia – wspiera szybkie różnicowanie stożka wzrostu i wytworzenie drobnych korzeni bocznych, które w chłodnych okresach decydują o poborze składników z cieplejszych, głębszych warstw gleby.
  • Magnez bierze udział w procesie fotosyntezy, a razem z siarką buduje białka obronne i wzmacnia metabolizm. Wapń jest budulcem ścian komórkowych, co zapobiega pękaniu tkanek w mrozie i odmarzaniu.

Spośród mikroelementów szczególne role pełnią:

  • bor w rzepaku – odpowiada za integralność stożka wzrostu, odkładanie ligniny, drożność wiązek przewodzących;
  • mangan w zbożach jest katalizatorem fotosyntezy i syntezy ligniny, poprawia krzewienie i hartowanie;
  • natomiast miedź odpowiada za lignifikację, czyli drewnienie tkanek, co wpływa na utrzymanie formy roślin i odporność na wyleganie i pleśnie;
  • a cynk reguluje auksyny odpowiedzialne za rozwój wegetatywny roślin, prowadząc do budowy zwartych rozet i mocniejszych węzłów krzewienia.
Zimotrwałość zależy od kondycji w jakiej rośliny wejdą w spoczynek zimowy – Fot. R. Nowicki

Jesienne nawożenie zbóż i rzepaku – jak ocenić kondycję roślin?

Zboża, w zależności od gatunku, powinny wejść w zimę z kilkoma rozkrzewieniami i schowanym kilka centymetrów pod ziemią węzłem krzewienia.

Tu decydują mikroelementy (mangan, miedź i cynk), a spośród makroskładników fosfor, ale też azot w rozsądnej jesiennej dawce – by nie rozbujać tkanek miękiszowych, lecz pobudzić podziały komórkowe.

Rzepak powinien osiągnąć rozetę 6–8 liści, szyjkę korzeniową o średnicy ok. 10–12 mm i korzeń palowy sięgający co najmniej 20 cm. Optymalne zaopatrzenie w bor, fosfor, siarkę, potas i azot decydują o prawidłowym rozwoju szyjki i liczbie korzeni bocznych wytworzonych jesienią.

Biostymulacja roślin ozimych – dodatkowe wsparcie czy konieczność?

Gdy przebieg warunków atmosferycznych jesienią jest modelowy, w glebie występuje równowaga składników i nie popełniono błędów agrotechnicznych – roślina poradzi sobie bez „dopalaczy”. W praktyce jednak rzadko kiedy występują idealne warunki do rozwoju roślin.

Najczęstszymi czynnikami go ograniczającymi są:

  • niedostateczny wigor spowodowany zbyt zimnymi lub mokrymi warunkami,
  • opóźnienia w rozwoju z powodu suszy,
  • utrudnione pobieranie składników pokarmowych poprzez nieodpowiedni bilans w glebie i ich antagonizm,
  • okresowe problemy z dostępnością mikroelementów występujące po wapnowaniu,
  • duże nasilenie patogenów.

W takich warunkach biostymulatory pełnią rolę amortyzatora stresu i katalizatora fizjologii:

  • ekstrakty z alg morskich dostarczają naturalnych regulatorów wzrostu i betain osmoregulujących;
  • aminokwasy szybko podstawiają azot w formie budulca i łagodzą stres termiczny;
  • kwasy humusowe i fulwowe poprawiają dostępność fosforu i mikroelementów w chłodnej glebie;
  • fosforyny potasu stymulują mechanizmy odporności i wspierają korzeń;
  • chitozan i laminaryna aktywują odporność ścian komórkowych.
Tab. 1. Przykłady odżywiania i biostymulacji w zbożach ozimych i rzepaku

Nie zastąpią nawożenia i poprawnej agrotechniki, ale zdecydowanie podnoszą poziom zimotrwałości i kondycję roślin, zwłaszcza gdy okno wegetacyjne jest krótkie.

Jesienne dokarmianie dolistne – terminy i warunki wykonywania zabiegów

Jesienne okna zabiegowe bywają bardzo wąskie, dlatego plan warto oprzeć na fazach BBCH i prognozie pogody.

W zbożach pierwsze dokarmianie dolistne celuje w BBCH 13–14 (3–4 liście) z naciskiem na mangan i cynk, a drugie – do BBCH 21–25 (wczesne krzewienie) z uzupełnieniem miedzi. W rzepaku bor i siarkę najlepiej podać od BBCH 14–16, a dawkę domykającą – do BBCH 18, tak by roślina zdążyła wbudować bor w tkanki szyjki.

Biostymulatory warto zastosować w pierwszym z tych okien – przyspieszą rozwój korzenia i hartowanie.

Warunki sprzyjające wchłanianiu preparatów to temperatura 8–15°C, wysoka wilgotność powietrza, brak przymrozku przez 24–48 godzin po zabiegu. Woda powinna mieć pH 5,0–6,5 i umiarkowaną twardość – zbyt zasadowa lub twarda ogranicza pobieranie mikroelementów.

Należy unikać dużych stężeń podnoszących zasolenie cieczy w jednym zabiegu, szczególnie przy wysokich temperaturach po południu.

Jeżeli planowane są mieszaniny z triazolami/ regulatorami, szczególnie należy utrzymać zasolenie i stężenie składników na niskim poziomie, a mieszalność niepewnych kombinacji sprawdzać wcześniej testem słoikowym.

nawożenie ozimin
Biostymulacja pozwala na efektywniejszy rozwój roślin. – Fot. R. Nowicki

Fungistatyka pierwiastków – jak zmniejszyć dawki środków chemicznych?

Kilka pierwiastków działa jak „mikrofungicyd” wspierający ochronę. Choć nie zastępują one zabiegów chemicznych, to mogą ograniczyć dawki i opóźnić ich wykonanie.

  • Miedź i cynk ograniczają kiełkowanie zarodników i wzrost strzępek wielu patogenów, a jednocześnie przyspieszają lignifikację tkanek.
  • Mangan i krzem wzmacniają ściany komórkowe i kutykulę, utrudniając wnikanie patogena.
  • Wapń stabilizuje pektyny blaszek środkowych, przez co „wrota wejściowe” do komórek są mniej uchylone.
  • Fosforyny z kolei aktywują nabytą odporność rośliny, co daje wymierny efekt ograniczenia porażenia przez jesienne patogeny podstawy źdźbła i liści, a w rzepaku – suchej zgnilizny kapustnych.

Niedobory składników jesienią – jakie mogą mieć skutki po zimie?

Najbardziej spektakularny przykład zaniedbań odżywiania jesiennego to „dziura borowa” w rzepaku – ciemno przebarwione, puste, gąbczaste wnętrze korzenia, spękane ogonki liściowe, zamieranie stożka i zaburzenia przewodzenia.

Niedobory boru prowadzą do nieodwracalnych zaburzeń przewodzenia składników. – Fot. R. Nowicki

Takie rośliny gorzej zimują, częściej wypadają i słabo się regenerują. W zbożach niedobór manganu objawia się szarozielonymi, potem nekrotycznymi plamkami między nerwami, słabym krzewieniem i płytkim korzeniem – roślina jest podatna na uszkodzenia przez mróz i pleśń śniegową.

Niedobory miedzi to luźna tkanka mechaniczna i większe ryzyko wylegania oraz gorsze hartowanie.

Braki cynku rozluźniają rozety i węzły krzewienia, a niedosyt potasu to większe uszkodzenia mrozowe przez słabszą regulację osmotyczną.

Wszystkie te detale sumują się i przekładają na realne straty obsady, pędów, rozgałęzień – czyli plonu.

Jak zadbać o zboża i rzepak jesienią? – dawkowanie i terminy

Wymagane zakresy dawek przez rośliny będą zależały przede wszystkim od zasobności stanowiska, na którym rosną, i zespołu czynników pogodowych występujących jesienią.

Dawki odnoszą się do standardowych stężeń handlowych i jednorazowego zabiegu; w praktyce często lepiej zadziała podział na 2 mniejsze dawki w odstępie 10–14 dni. Lepsze efekty daje: częściej i mniej niż rzadko i dużo.

Ciecz roboczą najlepiej zakwasić do lekko kwaśnej i ograniczyć twardość roztworu. Gdy w mieszaninie jest i bor, i siarczany, warto trzymać się dolnych zakresów dawek i dodać adiuwant zwilżający, jednak lepiej unikać „koktajli” z wieloma składnikami i wysokimi stężeniami.

Po przymrozkach należy odczekać przynajmniej dobę, aż liście odzyskają turgor.

Jesienne przygotowanie ozimin – efekty będą widoczne wiosną

Jesienne przygotowanie ozimin to inwestycja o najpewniejszym zwrocie. Dobrany do gleby i fazy zestaw makro- i mikroelementów podnosi cukry, syntezę ligniny i jędrność tkanek, a biostymulacja pomaga zapobiegać i regenerować skutki niesprzyjającej pogody.

Celem nie jest stosowanie „magicznych” środków, lecz dostarczenie tego, czego brakuje, by wspomóc fizjologię roślin w budowie mocnych korzeni i zapewnić zapas składników do przetrwania zimy.

To właśnie dlatego rozsądnie żywione jesienią plantacje rzadziej chorują, mniej wypadają i mają więcej kłosów czy rozgałęzień.

Wczesne zamówienie KWS mobile
Wczesne zamówienie KWS
dr Radosław Nowicki
dr Radosław Nowicki

Dyrektor Rolniczego Zakładu Doświadczalnego Politechniki Bydgoskiej w Minikowie, związany z praktycznymi i doświadczalnymi aspektami produkcji roślinnej oraz agrotechniki. W swojej działalności łączy wiedzę naukową z doświadczeniem zdobywanym bezpośrednio w warunkach polowych.

Zajmuje się realizacją doświadczeń polowych i demonstracji agrotechnicznych, obejmujących różne gatunki roślin uprawnych, technologie produkcji oraz ocenę odmian. Jest zaangażowany w działania pozwalające przekładać wyniki badań i doświadczeń na rozwiązania przydatne w praktyce rolniczej.

W swojej pracy szczególną uwagę poświęca technologii uprawy, plonowaniu roślin oraz praktycznemu wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań w rolnictwie. Bierze również udział w inicjatywach łączących środowisko naukowe, doradztwo rolnicze i praktykę, przybliżając rolnikom wyniki doświadczeń prowadzonych w warunkach polowych.

Napisz komentarz

0 0 głosy
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów

Podobne artykuły

Bieżący Agro Profil

spot_img
spot_img

Śledź nas

Ostatnie artykuły

Strefa wiedzy

Pogoda dla rolników