Mapa ryzyka suszy rolniczej w latach 2018 – 2023

Po 2010 roku, który zapisał się skrajnie mokro nadszedł rok 2011, który przyniósł zwrot w pogodzie. Niewiele osób dziś pamięta, ale w 2011 roku na Wiśle padł po raz pierwszy nowy minimalny poziom wody na Wiśle. Jednym słowem padł wówczas pierwszy rekord najniższego poziomu wody w rzece. Kolejne lata były coraz suchsze, cieplejsze i bardziej słoneczne co na rzekach wpływało na kolejne nowe rekordowo niskie stany wód. W 2017 roku pogoda próbowała zrobić zwrot w pogodzie. Rok zapisał się wilgotno, szczególnie lato i jesień w północnej Polsce. Było także cieplej ze zwiększonym parowaniem co uchroniło nas przed powodzią. Jeden bardziej wilgotny rok nie był w stanie nadrobić strat wody z poprzednich 6 lat. Od 2018 roku aż do dziś czyli już 8 lat mamy kolejny ciąg niewystarczających opadów przy jednocześnie rosnącej rocznej temperaturze i usłonecznieniu. Tegoroczny rok bije wszelkie rekordy ujemnego bilansu wodnego od początku pomiarów meteorologicznych w Polsce co oznacza, że mapy zawarte w tym artykule mogą być mniej aktualne ale niestety nie ma map obrazujących tegoroczną sytuację.
Na suszę według tych map najbardziej narażone są gleby w pasie nizinnym, na którym temperatury są wyższe
Dla przykładu podam rejon Kaszub (wzniesień), Wzniesień Łódzkich czy rejon Garbu Lubawskiego. Na tych obszarach średnia roczna temperatura jest niższa o około 1 stopień Celsjusza względem doliny rzeki Bzury, Żuław czy doliny Wisły na Kujawach. 1 stopień Celsjusza więcej oznacza zwiększone parowanie w ciągu roku o około 40 mm.

Mapa klas ryzyka suszy hydrologicznej w sektorach gospodarki obrazuje jak groźna była sytuacja wód powierzchniowych i płytkich głębinowych dla środowiska. Wielokrotnie w tamtym okresie pojawiały się komunikaty i zakazie podlewania trawników itp. Przez ostatnie 3 lata wiele się zmieniło. Przykładowo na Wzniesieniach Łódzkich; wówczas określonym 2 stopniem, umiarkowanym ryzykiem suszy hydrologicznej obecnie stawy o głębokości 1-3 metrów całkowicie wyschły przez ostatnie 3 lata. Gdyby taka mapa obejmowała tegoroczny okres prawdopodobnie prawie cała Polska znalazła by się w najwyższym 4 stopniu ryzyka suszy hydrologicznej.
Susza hydrologiczna to długotrwały niedobór wody w rzekach, jeziorach i zbiornikach wodnych, objawiający się spadkiem stanów wód oraz przepływów poniżej średniej wieloletniej. W tym roku w Bieszczadach, Małopolsce czy Ziemi Łódzkiej wyschło wiele zbiorników wodnych zlokalizowanych wzdłuż rzek.

Susza hydrogeologiczna to niedobór wód podziemnych objawiający się obniżeniem zwierciadła wód gruntowych poniżej poziomów charakterystycznych dla danego okresu. Jest to zaawansowany etap suszy następujący po suszy atmosferycznej, glebowej (rolniczej) oraz hydrologicznej. Aby odbudować wody podziemne potrzeba kilka mokrych lat. W tym roku są w Polsce miejsca, gdzie zasilanie wód podziemnych zostało całkowicie przerwane przez zbyt niewielkie sumy opadów jak ma to miejsce chociażby na Wzniesieniach Łódzkich. Natomiast eksploatacja tych wód przez mieszkańców, rolników, firm korzystających z wody wodociągowej czy rolników i sadowników czerpiących wodę ze studni głębinowych cały czas wzrasta.
Golfsztorm, zimna plama wód a susza w Polsce

Od dłuższego czasu w pobliżu Grenlandii czasem aż po wybrzeże Irlandii jak miało to miejsce latem tego roku rozciąga się pas chłodniejszej wody od normy. Wieloletnia akumulacja słodkiej wody z topniejącej Grenlandii, większe niż w XX wieku cielenie się lodowców osłabia transport ciepłej wody do Europy a w efekcie wpływa na obniżenie temperatury powietrza w Europie. Z całą pewnością gdyby Golfsztorm na całej swojej długości miał wodę cieplejszą od normy mielibyśmy do czynienia z wiosenną pogodą w okresie zimy i prawie codziennymi opadami deszczu oraz wichurami. Lata wówczas również byłyby deszczowe, wietrzne z ograniczoną ilością dni upalnych w okresie letnim.
Zima woda w tej części oceanu osłabia niże sunące w kierunku Europy a czasem zamiast niżu powstaje układ wyżowy blokując jakiekolwiek wilgotne masy powietrza sunące znad oceanu na Europę jak miało chociażby to w tym roku mając na uwadze okres zimowy, wiosenny, letni jak i obecny jesienny.
Podsumowanie
Polska jak i cała Europa Środkowa gwałtownie ubożeje pod względem wód powierzchniowych jak i podziemnych.
Narastająca susza to zagrożenie z każdym kolejnym rokiem brakiem wody w kranach zwłaszcza w okresie letnim na nizinach a w regionach podgórskich także o innych porach roku.
Od czasu do czasu Atlantyk przepuszcza wilgotne masy powietrza jak ma to miejsce w tej chwili niosąc o tej porze roku wysokie temperatury i opady jednak taki okres trwa średnio 1 do 2 tygodni po czym wraca wyżowa pogoda.
Wyżowa pogoda w okresie zimowym to zwiększone ryzyko minusowych temperatur przeplatanych gwałtownymi, dużymi ociepleniami podczas dotarcia do Polski niżu znad Oceanu Atlantyckiego. Prawdopodobnie tak będzie wyglądać tegoroczna zima. Pojawią się zarówno mrozy na poziomie -24/-15 stopni Celsjusza jak i odwilży, kiedy to w powiewach halnego na Przedgórzu Sudeckim zanotujemy +14 stopni Celsjusza.
Mapy pochodzą od Daniela Petryczkiewicza z profilu na Facebooku: https://www.facebook.com/photo?fbid=1724306505933475&set=pcb.1724299672600825







