Cena pszenicy, kukurydzy i soi. Jak obstawiają spekulanci w Chicago?

Cena pszenicy, kukurydzy i soi: Majowe raporty giełdowe z Chicago (CBOT) przynoszą potężne zmiany. Fundusze spekulacyjne, czyli wielcy inwestorzy finansowi, którzy przez ostatnie dwa lata grali głównie na spadki cen i dołowali rynki, nagle zmienili front. Duży kapitał przestał wierzyć w nieskończone tanienie ziarna i zaczął masowo obstawiać zupełnie inne scenariusze.

Zobaczmy, jak fundusze rozgrywają obecnie trzy najważniejsze uprawy i co to oznacza dla naszych krajowych cenników.

Czym są pozycje długie i krótkie? (Jak czytać wykresy)

Giełda terminowa rządzi się swoimi prawami, a inwestorzy zarabiają tam zarówno na wzrostach, jak i na spadkach. Aby prawidłowo zinterpretować sytuację, musimy spojrzeć na wykres, który jest podzielony na dwa panele. W górnym oknie widzimy czarną linię przedstawiającą bieżące notowania najbliższej serii kontraktu futures (cenę rynkową). Z kolei bezpośrednio pod wykresem cenowym, w dolnym panelu, umieszczone są pozycje dwóch głównych uczestników rynku, które rozpoznajemy po kolorach linii:

• Linia niebieska – Inwestorzy finansowi (Spekulanci / Managed Money): Pokazuje ruchy dużych funduszy inwestycyjnych. Gdy linia rośnie wysoko ponad poziom zero, oznacza to budowanie pozycji długiej (Long). Spekulanci kupują wtedy kontrakty, bo zakładają, że cena pszenicy, kukurydzy i soi pójdzie w górę – chcą sprzedać drożej to, co kupili taniej.
• Linia zielona – Podmioty komercyjne (Przemysł i Farmerzy / Commercials): Pokazuje zachowanie branży bezpośrednio związanej z fizycznym towarem. Kiedy ta linia spada głęboko pod oś zero, oznacza to zwiększanie pozycji krótkiej (Short). W tym przypadku producenci lub przetwórcy sprzedają kontrakty na giełdzie, aby zabezpieczyć stałą cenę i uchronić się przed ewentualnymi spadkami na rynku fizycznym.

Różnica między łączną liczbą pozycji długich i krótkich w danej grupie daje pozycję netto (wartości liczbowe w ramkach po prawej stronie wykresu). Mimo że na co dzień handluje się tu papierowymi zapisami, każdy kontrakt docelowo może skończyć się realną, fizyczną dostawą ziarna. W praktyce jednak dotyczy to zaledwie niespełna 0,5% do maksymalnie 1% wszystkich zawieranych kontraktów – pozostałe 99% jest zamykane przed terminem wygaśnięcia poprzez zawarcie transakcji odwrotnej.

Kto jeszcze rozdaje karty w Chicago?

Warto pamiętać, że bilans spekulantów (linia niebieska) i przemysłu (linia zielona) nie pokrywa się w skali 1:1. Na giełdzie obecni zijn także inni potężni gracze, tacy jak banki inwestycyjne (tzw. operatorzy swapów), mniejsze fundusze hedgingowe oraz tysiące drobnych inwestorów indywidualnych.

Jeśli na przykład duży fundusz emerytalny chce zainwestować w surowce rolne poza giełdą, bank (Swap Dealer) wystawia mu taki instrument, a sam idzie do Chicago i kupuje tam kontrakty terminowe, żeby zabezpieczyć swoje ryzyko. To właśnie zakupy tych pozostałych grup domykają rynkową układankę i sprawiają, że ogromna sprzedaż ze strony przemysłu i farmerów znajduje na giełdzie swoich nabywców.

1. Kukurydza (CORN): Fundusze chcą wzrostów, ale przemysł i farmerzy stawiają opór

Na kukurydzy doszło do ostrego starcia między spekulantami a sektorem komercyjnym. Fundusze uwierzyły, że najgorsze spadki są już za nami.

• Jak grają spekulanci (linia niebieska): Zbudowali ogromną pozycję długą netto (+293 342 kontrakty). Od marca mocno kupują kukurydzę, reagując na prognozy niższych zbiorów w nowym sezonie.
• Co robi przemysł i farmerzy (linia zielona): Amerykańscy producenci rolni oraz korporacje handlowe wykorzystali to odbicie i masowo zasypali giełdę zleceniami sprzedaży fizycznego ziarna z nowych zbiorów (pozycja krótka sektora komercyjnego to aż -641 760 kontraktów). Dla farmerów to idealny moment na zabezpieczenie opłacalności produkcji po wcześniejszych minimach.
• Efekt: Podaż ze strony farmerów i przetwórców całkowicie zablokowała zapędy spekulantów. Mimo wielkich zakupów ze strony funduszy, cena kukurydzy w Chicago utknęła w miejscu i kręci się wokół 463 centów za buszel. Rynek jest teraz w niebezpiecznym pacie – jeśli nie pojawią się nowe złe wiadomości pogodowe, fundusze mogą zacząć nerwowo wyprzedawać swoje kontrakty, co grozi ponownym zjazdem cen.

2. Soja (SOYBEANS): Gra pod chińskie obietnice utknęła przed barierą 1200 centów

Rynek soi od kilku miesięcy jest dla funduszy spekulacyjnych stabilnym źródłem zysków, ale maj przyniósł wyczekiwanie na twarde dane.

• Jak grają spekulanci (linia niebieska): Fundusze twardo trzymają wysoką pozycję długą netto (+198 037 kontraktów). Przejście na stronę kupujących zaczęło się tu już pod koniec zeszłego roku, napędzane nadziejami na nowe porozumienie handlowe z Chinami.
• Efekt: Pod koniec maja cena soi stabilizuje się blisko psychologicznej granicy 1196-4 centa za buszel. Rynek po ostatnim szczycie politycznym ma już dość obietnic i czeka na faktyczne, fizyczne zakupy amerykańskiej soi przez Pekin. Spekulanci na razie wstrzymali dobieranie nowych kontraktów – jeśli Chiny nie potwierdzą zamówień konkretnymi statkami, długa pozycja funduszy zacznie ciążyć rynkowi.

3. Pszenica (WHEAT): Krótkie pozycje wyzerowane. Czysta karta dla nowego rozdania

Pszenica była wiosną absolutną gwiazdą giełdy w Chicago, a jej cena wystrzeliła z 540 do blisko 650 centów za buszel. Pod koniec maja ten piękny, techniczny rajd uderzył jednak w ścianę.

• Jak grają spekulanci (linia niebieska): Ich pozycja spadła praktycznie do zera i wynosi zaledwie -3 089 kontraktów netto. To oznacza, że fundusze po fali zakupów całkowicie wyczyściły swoje konta ze starych zakładów na spadki i zajęły pozycję neutralną.
• Co wywołało wcześniejsze wzrosty: Głównym zapalnikiem było gwałtowne pogorszenie się stanu amerykańskich upraw pszenicy ozimej. Publikowane co tydzień raporty USDA pokazywały, że susza i przymrozki w kluczowych stanach (takich jak Kansas) mocno zredukowały potencjał plonowania. Przestraszone tymi twardymi danymi oraz problemami pogodowymi w Europie fundusze zaczęły w panice uciekać ze swoich starych pozycji na spadki. Aby je zamknąć, musiały masowo odkupywać kontrakty, co sztucznie napędzało i windowało cenę (tzw. short covering).
• Co dalej (scenariusz alternatywny): Ponieważ fundusze odkupiły już niemal wszystko i niebieska linia dobiła do zera, dotychczasowe paliwo wynikające z ucieczki spekulantów właśnie się skończyło, a cena napotkała silny opór przy 646-2 centa. Jednak wyzerowany licznik oznacza, że fundusze mają teraz czystą kartę i wolny kapitał. Jeśli kolejne dane z pól w USA potwierdzą nieodwracalne straty lub dojdzie do eskalacji na Morzu Czarnym, spekulanci mogą zacząć masowo otwierać pozycje długie (na wzrost). Wtedy pszenica dostałaby nowe, znacznie potężniejsze paliwo do kolejnej fali hossy.

Sytuacja na giełdzie w pigułce

Podsumowanie: Ropa, wojna i spekulacyjny lont

Dla rolników wniosek z majowego układu sił jest dwojaki. Z jednej strony fundusze przestały bezlitośnie dusić ceny zbóż w dół. Z drugiej strony, ogromne zaangażowanie spekulantów po stronie wzrostowej na kukurydzy i soi tworzy nowe, poważne ryzyko gwałtownej korekty.

O tym, w którą stronę potoczą się losy cen na giełdach w najbliższych tygodniach, zdecydują trzy kluczowe czynniki makroekonomiczne i geopolityczne:

1. Rynek ropy i szanse na pokój: Pojawiające się sygnały o szansach na dyplomatyczne porozumienie wokół konfliktu na Bliskim Wschodzie natychmiast ściągają premię geopolityczną z cen ropy naftowej. Jeśli ropa wyraźnie stanieje, automatycznie spadnie opłacalność produkcji biopaliw (etanolu i estrów), co odbierze fundamentalny argument popytowy dla kukurydzy i soi. Może to odpalić lont pod masową wyprzedaż kontraktów przez fundusze spekulacyjne (tzw. long squeeze) i doprowadzić do tąpnięcia cen na giełdzie.
2. Eskalacja wojny na Wschodzie i nowe rozdanie na pszenicy: Ciągłe ryzyko zaostrzenia konfliktu między Rosją a Ukrainą pozostaje czynnikiem niepewności. Ponieważ fundusze wyczyściły swoje pozycje na pszenicy do zera, mają wolne środki. Każde realne zagrożenie dla szlaków logistycznych w basenie Morza Czarnego lub kolejne złe raporty USDA o stanie amerykańskich pól w Kansas mogą sprowokować spekulantów do agresywnego wejścia w pozycje długie, co zapoczątkowałoby nową, potężną hossę.
3. Czekanie na chińskie statki: Na rynku soi skończył się czas gry pod polityczne deklaracje. Jeśli za politycznymi gestami nie pójdą konkretne umowy i Chiny nie zaczną masowo kontraktować amerykańskich statków, fundusze spekulacyjne stracą cierpliwość i zaczną gwałtownie zamykać swoje długie pozycje, wywołując tąpnięcie notowań.

Wchodzimy w okres, gdzie o ostatecznych stawkach w skupach zdecydują nie tylko kombajny na polach, ale też odporność psychiczna spekulacyjnych graczy w Chicago w obliczu wieści z frontów geopolitycznych, handlowych i paliwowych.

Źródło: Analiza własna na podstawie raportu CFTC