Sytuacja polskiego rolnictwa od dłuższego czasu pozostaje niezwykle trudna. Rosnące koszty produkcji, wysokie ceny nawozów i energii, coraz większe wymagania środowiskowe oraz spadająca opłacalność sprawiają, że prowadzenie gospodarstwa staje się coraz trudniejsze. Szczególnie ciężka sytuacja dotyczy produkcji zwierzęcej, a zwłaszcza hodowli trzody chlewnej, która od lat boryka się z niską opłacalnością i wieloma wyzwaniami.
Wielkopolska Izba Rolnicza (WIR) od lat konsekwentnie zabiega o odbudowę pogłowia trzody chlewnej i apeluje o realne wsparcie dla hodowców. Temat ten był przedmiotem ostatniego posiedzenia Komisji ds. Produkcji Zwierzęcej działającej przy Wielkopolskiej Izbie Rolniczej. WIR zwraca uwagę, że przy niskich cenach tuczników, rosnącym uzależnieniu od importu warchlaków oraz zagrożeniu ASF konieczne są konkretne działania, aby zahamować dalszy spadek krajowej produkcji.
Powyższe dane wyraźnie pokazują skalę problemu. Widać wyraźnie, że z roku na rok ceny lecą w dół. W ciągu ostatniej dekady liczba stad trzody chlewnej w Polsce spadła z blisko 250 tys. w 2015 roku do zaledwie około 42 tys. obecnie. To efekt wielu nakładających się czynników – przede wszystkim wieloletniej walki z ASF, niskiej opłacalności produkcji oraz coraz wyższych wymagań związanych z bioasekuracją. Najszybciej z produkcji rezygnują mniejsze gospodarstwa, co prowadzi do dalszego kurczenia się krajowego sektora trzody chlewnej.
Komisja ds. produkcji zwierzęcej wypracowała wnioski, które zostały przekazane do Prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych – Wiktora Szmulewicza:
- Wystąpienie z interwencją do Głównego Lekarza Weterynarii w sprawie azylu dla świń „Gieniutkowo”. To miejsce oraz podobne inicjatywy stanowią znaczące i niepotrzebne ryzyko w rozwoju epidemii ASF, która w konsekwencji uderza w rolników, producentów żywca wieprzowego oraz wszystkie podmioty kooperujące. Zwracamy się również z prośbą o szybsze znoszenie stref z ograniczeniami i powrót do strefy białej, tam, gdzie warunki na to pozwalają. Konsekwentnie wnosimy o maksymalny odstrzał dzików, które są głównym wektorem przenoszenia choroby. Bez likwidacji ASF nie będzie nowych inwestycji i odbudowy pogłowia ponieważ rolnicy nie będą skłonni do ponoszenia takiego ryzyka.
- Wystąpienie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowne uruchomienie rekompensat dla rolników ze stref czerwonych, którzy nie ze swojej winy ponoszą ekonomiczne konsekwencje takiej sytuacji poprzez niższe ceny skupu i ograniczenia w przemieszczaniu zwierząt. Prawo do takich rekompensat potwierdziła Komisja Europejska we wcześniejszej korespondencji z Wielkopolską Izbą Rolniczą. Jeśli rolnik ma inwestować w nowe obiekty to musi mieć gwarancję, że w przypadku znalezienia się w strefie czerwonej nie będzie ponosił strat finansowych i będzie w stanie obsługiwać nawet tanie kredyty. O ten mechanizm wsparcia Wielkopolska Izba Rolnicza apeluje od lat.
- Wystąpienie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie zdecydowanych kontroli żywności, w tym żywności pochodzenia zwierzęcego, napływającej z krajów trzecich, również pod kątem procedur jej produkcji oraz warunków dobrostanu zwierząt. Polscy rolnicy zasługują na równe warunki konkurencji w tym zakresie.
- Wystąpienie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie połączenia baz danych ARiMR oraz PLW w celu niedublowania procedur związanych z rejestracją zwierząt i ich przemieszczaniem. Takie podwójne procedury są pracochłonne oraz stanowią istotne biurokratyczne bariery zniechęcające rolników do produkcji zwierzęcej.
- Wystąpienie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie czasowego wznowienia programu Locha Plus, w okresie kiedy ceny skupu przestały pokrywać koszty produkcji. Ta sytuacja trwa już od dawna. Zapowiedź tej pomocy padła podczas inauguracyjnego forum rolniczego powiatów nowotomyskiego, grodziskiego i wolsztyńskiego w Sielinku. Hodowcy oczekują, że zapowiedzi te zostaną zrealizowane.
Oprócz dramatycznej sytuacji na rynku trzody chlewnej, coraz większe problemy widoczne są także w sektorze wołowiny i mleka. Rolnicy oczekują pilnych działań interwencyjnych, podkreślając, że pogarszająca się sytuacja ekonomiczna w obu branżach zagraża płynności finansowej wielu gospodarstw rodzinnych. Na rynku żywca wołowego doszło do wyraźnego spadku cen – w ostatnich dniach stawki w regionie, m.in. w powiecie ostrowskim, wynoszą ok. 12,30–13,20 zł/kg, co oznacza spadek o ponad 3 zł w krótkim czasie. Przy wysokich kosztach produkcji oznacza to dla hodowców brak opłacalności i realne straty przy każdej sprzedanej sztuce.
Trudna sytuacja dotyczy również rynku mleka. Ceny skupu spadły do poziomu ok. 1,40–1,70 zł za litr, w zależności od skali dostaw, co w wielu gospodarstwach nie pokrywa już kosztów produkcji. Rolnicy wskazują, że utrzymujący się poziom cen w połączeniu z rosnącymi kosztami prowadzi do dalszego pogorszenia kondycji ekonomicznej gospodarstw mlecznych.
Sytuacja w produkcji zwierzęcej robi się coraz trudniejsza i bez konkretnych działań będzie tylko gorzej. Wielkopolska Izba Rolnicza zwraca uwagę, że potrzebne są szybkie i realne rozwiązania, które poprawią opłacalność i ustabilizują rynek. Bez tego wielu rolnikom będzie po prostu coraz trudniej utrzymać produkcję i będą z niej rezygnować, co może zagrozić bezpieczeństwu żywnościowemu. Zwracamy uwagę, że produkcja zwierzęca pełni strategiczną rolę dla rolnictwa w Wielkopolsce. Przy słabych glebach oraz mniejszych areałach, to ten kierunek produkcji pozwala na zwiększenie wartości dodanej z gospodarstwa rolnego. Jest to również źródło tanich nawozów organicznych oraz sposób na zatrzymanie wody w glebie i poprawę plonów w sytuacji zmian klimatycznych.
Źródło tekstu: Wielkopolska Izba Rolnicza
