W całej Europie zaczyna brakować oleju słonecznikowego. To wynik rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Te 2 państwa odpowiadają bowiem za ok. 65-70 proc. światowego eksportu ziaren słonecznika i oleju słonecznikowego.

Ukraina to istotny gracz na rynku zbóż i oleistych 

Działania wojenne zablokowały ukraińskie porty, z których prowadzony był znaczny handel. Rosja i Ukraina łącznie odpowiadają za 65-70% eksportu ziaren słonecznika i oleju słonecznikowego jednak to Ukraina jest znaczącym państwem, bowiem zapewnia ok. 45-50 proc. światowego eksportu. W Ukrainie pozostało ok. 4 mln ton oleju słonecznikowego, który miał być wyeksportowany jeszcze w sezonie 2021/2022, czyli do końca czerwca. 

Limit oleju na jedną osobę to 5 litrów

W całej Europie pojawia się coraz więcej informacji na temat małych zapasów. Limity zaczęły początkowo obowiązywać w Hiszpanii gdzie jak donosi hiszpański dziennik „Expansion”, jedna osoba może kupić trzy, czasem pięć litrów. Z kolei „La Rioja” olej słonecznikowy określiła jako „najbardziej poszukiwany produkt po wybuchu wojny w Ukrainie”. Także z niemieckich, belgijskich i holenderskich półek zaczął znikać olej słonecznikowy a lokalna prasa zabrała się do publikowania tekstów o zamiennikach oleju w kuchni. 

Nasiona gorczycy poszukiwane

Niemcy stoją przed problemem braku gorczycy. Prawie 80 procent importowanych nasion gorczycy pochodzi z Rosji i Ukrainy. Napięcie jest już odczuwalne: „Obecnie nie ma już nasion gorczycy do kupienia na rynku światowym”, mówi Franz Wunderlich, właściciel fabryki musztardy Luise Händlmaier w Ratyzbonie „Die Welt.” Jak zaznacza, rynek musi zostać teraz zreorganizowany – a konsumenci mogą spodziewać się wąskich gardeł w dostawach. Według danych z 2019 r., spośród krajów Europy Niemcy były na drugim – po Wielkiej Brytanii – państwem, w którym spożywa się najwięcej musztardy. Polska zajęła w tym zestawieniu szóste miejsce.

W 2019 r. największymi eksporterami nasion gorczycy były Kanada (91 mln USD), Niemcy (30,1 mln USD), Rosja (23,2 mln USD), Indie (18,8 mln USD) i Ukraina (17,9 mln USD). W 2019 roku czołowymi importerami nasion gorczycy były Stany Zjednoczone (47,7 mln USD), Niemcy (44,4 mln USD), Francja (39,2 mln USD), Belgia (13,4 mln USD) i Nepal (12,4 mln USD). Niestety Kanada w zeszłym roku musiała radzić sobie z wyjątkowymi warunkami pogodowymi, które obniżyły plon nasion gorczycy o jedną piątą. 

Pomiędzy słabymi plonami w Kanadzie i potencjalnymi problemami z transportem, a bieżącą sytuacją na Ukrainie, eksperci ostrzegają przed możliwym światowym niedoborem nasion gorczycy.

W Polsce na razie nie ma problemów 

Jeżeli chodzi o oleje roślinne w Polsce dominującą pozycję zajmuje olej rzepakowy. ¾ Polaków właśnie ten olej wkłada do koszyka zakupowego, dlatego na ten moment obawy o braki oleju słonecznikowego nie są aż tak znaczne. 

Z drugiej strony brak surowca na rynku może podbijać i tak już horrendalnie wysokie ceny oleju rzepakowego jako brak alternatywy. Natomiast dla Polski istotny jest import śruty słonecznikowej, która w większości pochodzi z wschodnich rejonów. Brak importu oraz znaczące wzrosty cen w znacznym stopniu mogłyby wpłynąć na sektor rolniczy. 

Polskie bezpieczeństwo żywnościowe nie jest obecnie bezpośrednio zagrożone z powodu toczącej się na Ukrainie wojny, jednak zakłócenia w łańcuchach dostaw żywności prowadziły i nadal będą prowadzić do wzrostu cen żywności na rynkach światowych, jak ujawnił Polski Instytut Ekonomiczny (PIE).

źródło: Forsal, rp.pl Polski Instytut Ekonomiczny
Zdj:pixabay

Jednostka Komisji Europejskiej monitorująca uprawy (MARS) opublikowała swoje pierwsze prognozy plonów w Unii Europejskiej. Uśredniony plon wszystkich zbóż oceniany jest teraz na 5,60 t/ha, czyli nieco poniżej 5,65 t/ha w 2020 roku. Dla pszenicy średnia wydajność oceniana jest na 6,02 t/ha, wobec 6,04 w 2021 r. Szacowany plon jęczmienia ozimego sięga 5,83 t/ha, co oznacza spadek o 4,1% w porównaniu z ubiegłym rokiem. W przypadku rzepaku MARS oczekuje, że plonowanie nieznacznie wzrośnie do 3,22 t/ha z 3,20 t/ha w 2020 roku.

We wszystkich wymienionych przypadkach prognozowana średnia wydajność znacznie przekracza średnią z pięciu poprzednich lat (patrz tabela poniżej).Ponieważ sezon jest jeszcze na początku, prognozy plonów przedstawione w najnowszym biuletynie są oparte głównie na trendach historycznych.

Po przeważnie łagodnej zimie, oziminy weszły w wiosnę w dobrej lub bardzo dobrej kondycji w większości krajów Europy, a warunki pogodowe i terenowe pozwoliły na rozpoczęcie prac polowych.

Jednak nadal niepokojące są utrzymujące się suche warunki w południowo-zachodniej Europie.

Na zasiewy zbóż ozimych w południowej części Półwyspu Iberyjskiego negatywnie wpłynęła susza, a ich wzrost jest nieoptymalny. W południowej Francji i północno-zachodnich Włoszech rozwój upraw jest wciąż na bardzo wczesnym etapie, a uprawy ozime nie są jeszcze lub tylko nieznacznie zmienione.

Aby uniknąć zmniejszenia potencjału plonowania, deszcz jest również potrzebny w większości pozostałych regionów Włoch, a także w Słowenii, Chorwacji, na Węgrzech, Rumunia i południowo-zachodnia Ukraina.

Ciągła susza w regionie Maghrebu poważnie wpłynęła na potencjał plonowania, a nawet spowodowała nieurodzaj w niektórych częściach Maroka. Zimne i wilgotne warunki wzdłuż włoskiego wybrzeża Adriatyku, Grecji i Turcji opóźniły rozwój upraw, ale korzystnie uzupełniły wilgotność gleby. Nadwyżka opadów w europejskiej Rosji jest również uważana za korzystną dla upraw.

Andrzej Bąk
Źródło: MARS

22 marca obchodzony jest Światowy Dzień Wody, który w rolnictwie, warzywnictwie, sadownictwie odgrywa kluczową rolę w wegetacji, plonowaniu roślin uprawnych. W tym roku dzień wody obchodzony jest pod hasłem wód podziemnych. To właśnie z tych warstw pobieramy najcześciej wodę do nawadniania pól, sadów, ogrodów . Niestety w ostatnich latach mamy coraz większe straty wody z gleby powierzchniowej oraz straty wód w warstwach podziemnych. „Nawadnianie pomaga ustabilizować i zwiększyć plony i jest często preferowaną strategią dla rolników i decydentów w celu zmniejszenia ryzyka, ale nawadnianie wiąże się również z szeregiem niekorzystnych skutków, w tym nadmiernym poborem wód gruntowych (średni poziom ufności). Ponadto nawadnianie na dużą skalę wpływa również na klimat lokalny i regionalny, zarówno pod względem zmian temperatury, jak i opadów (wysoki poziom wiarygodności)”.

To co nam najbliższe to miniona zima, która nie w całym kraju zapisała się jako wilgotna. Niestety pierwszy miesiąc wiosny zapisuje się z największym niedostatkiem opadów w historii. W wielu regionach nie padało już od 30 dni i w tym tygodniu z pewnością padać nigdzie nie będzie.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przypomina, że 1 kwietnia 2022 r. wchodzą nowe regulacje rozliczania energii wyprodukowanej przez prosumenta tzw. net-billing. Na jakich zasadach trzeba będzie się teraz rozliczać? 

Co to jest net-billing? 

Net-billing to rozliczanie kosztowe opierające się o wartość energii zakupionej i oddanej. Inaczej mówiąc prosumenci będą sprzedawać nadwyżki energii wprowadzonej do sieci po określonej cenie, a za energię pobraną będą płacić jak inni odbiorcy.

Kogo obejmą zmiany? 

Rozliczanie na nowych zasadach dotyczy wyłącznie prosumentów, którzy znajdą się w systemie od 1 kwietnia br. lub samodzielnie zdecydują o przejściu do nowego modelu rozliczeń. 

Co z prosumentami na starych zasadach?

Net-billing nie wprowadza dodatkowych obowiązków dla obecnych prosumentów, korzystających z systemu opustów, związanych z przekazywaniem jakichkolwiek oświadczeń w sprawie dalszego funkcjonowania na tych zasadach. Założeniem jest uwzględnienie praw nabytych prosumentów, aby mogli nadal korzystać z dotychczasowych rozliczeń bez składania dodatkowych oświadczeń.

Jedyny obowiązek złożenia oświadczenia do sprzedawcy energii dotyczy sytuacji, w której prosument korzystający z systemu opustu chciałby zmienić system rozliczeń na net billing, czyli rozliczenia z uwzględnieniem wartości rynkowej energii elektrycznej.

Zgodnie z nowelizacją ustawy o odnawialnych źródłach energii z 29 października 2021 r.  dotychczasowi prosumenci, jak również ci, którzy do 31 marca 2022 r. złożą kompletne i poprawne zgłoszenie do Operatora Sieci Dystrybucyjnej (OSD) o przyłączenie mikroinstalacji do sieci, pozostaną w systemie opustów. Będą mogli z niego korzystać przez okres kolejnych 15 lat.

Warunkiem uzyskania prawa do rozliczenia w systemie opustu jest dokonanie kompletnego i poprawnego zgłoszenia o przyłączenie mikroinstalacji w terminie do 31 marca 2022 r. Dla nabycia tego prawa nie ma natomiast znaczenia wymiana licznika, przyłączenie mikroinstalacji, wytworzenie energii elektrycznej oraz przekazanie jej do sieci. Są to czynności techniczne, które wpłyną na moment rozpoczęcia działalności prosumenckiej, bez wpływu na nabycie prawa do rozliczania się w systemie opustu.

System rozliczania dla nowych prosumentów

Net-billing zakłada, że pieniądze ze sprzedaży nadwyżki energii z fotowoltaiki będą znajdować się w depozycie przez okres 12 miesięcy. Dzięki nim prosument będzie mógł płacić za zużytą energię. Środki, które pozostaną niewykorzystane, będą im wypłacane. Ograniczono jednak wysokość wypłacanej kwoty, aby zabezpieczyć się przed ewentualnym przewymiarowywaniem instalacji i nadprodukcją. Nie może być ona wyższa niż 20% wartości prądu, który został wprowadzony do sieci w danym miesiącu. Wyprodukowane nadwyżki będą sprzedawane po średniej cenie z rynku hurtowego z poprzedniego miesiąca, a od połowy 2024 roku – po średniej cenie godzinowej.

W opinii ekspertów net-billing będzie dużo mniej korzystny dla prosumentów niż system opustów co wydłuży czas zwrotu inwestycji w instalację fotowoltaiczną. Zamiast ułatwiać przejście na OZE na rynku pojawiają się schody. A co wy o tym sądzicie? Czy waszym zdaniem jest to dobre rozwiązanie? 

źródło:Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Zdj:pixabay

Zdaniem Jacka Zarzeckiego, Prezesa PZHiPBM jak najbardziej. Jego zdaniem powinna ona wynosić 2,5 zł/l, w dwóch kolejnych naborach. 

Stawka musi ulec zmianie, aby utrzymać rolnictwo w ryzach

Prezes PZHiPBM zwrócił się z wnioskiem do ministra rolnictwa o zwiększenie stawki zwrotu akcyzy argumentując to zapobieganiem przed dalszym pogorszeniem się koniunktury. 

“W obliczu ostatnich wydarzeń związanych z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i powstałą w ich wyniku destabilizacją sytuacji geopolitycznej, jak również w związku z pogorszeniem koniunktury w wyniku panującej epidemii, mających między innymi ogromny wpływ na obecną i przyszłą kondycję polskiego rolnictwa stajemy przed wyzwaniem utrzymania polskiej produkcji rolnej na poziomie umożliwiającym utrzymanie stabilności całej polskiej gospodarski” – czytamy we wniosku Prezesa PZHiPBM.

Zarzecki wytłumaczył także dlaczego potrzebna jest ta zmiana. W apelu odniósł się do opinii rolników. Jak informuje dla części polskich rolników i hodowców zwrot akcyzy w wysokości 1 zł do litra paliwa w pewnym stopniu niweluje negatywny wpływ obecnie obserwowanego wzrostu kosztów produkcji rolnej, jednak nie przyczyni się w dostatecznym stopniu do uniknięcia zapaści finansowej wielu gospodarstw rodzinnych, które stanowią trzon polskiego rolnictwa. Zaznaczył, że w okolicznościach wzrostu cen nie tylko paliw, ale także nawozów mineralnych, środków ochrony roślin i energii, dotychczasowe działania będą niewystarczające.

Prezes PZHiPBM zaproponował, aby zwiększyć stawki zwrotu akcyzy na paliwo rolnicze w najbliższych 2 naborach, tj.:

• od dnia 1 sierpnia 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. za okres od 1 lutego 2022 r. do 31 lipca 2022 r. 
• oraz w naborze od dnia 1 lutego 2023 r. do 28 lutego 2023 r., kiedy rolnicy będą składali wnioski za okres od 1 sierpnia 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. 

Zarzecki na koniec podkreślił, że podjęcie stosownych kroków w tak obecnie trudnej sytuacji dla polskiego rolnictwa może okazać się kluczowe w kontekście utrzymania bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

Przypomnijmy, że w przeciągu ostatniego miesiąca cena paliwa z ok. 4,50 zł wzrosła do około 8 zł za litr! Po obniżkach ceny nadal są wysokie, za litr benzyny trzeba zapłacić od 6,50 zł do 7 zł a za diesla 7,50 zł. Niestety pomimo tego na próżno szukać zmian w regulacjach o dopłatach do paliwa rolniczego. Interwencja rządu w tej sprawie powinna być priorytetowa.

źródło: PZHiPBM
Zdj:pixabay