Wysokie temperatury są zagrożeniem nie tylko dla ludzi, ale także dla zwierząt. Woda staje się dla nich niezbędna do przeżycia. Dlatego myśliwi kontrolują naturalne zbiorniki wodne, budują i uzupełniają wodopoje oraz współpracują z leśnikami i właścicielami gruntów, aby zapewnić zwierzynie dostęp do wody. Polski Związek Łowiecki apeluje również do wszystkich, by podczas upałów pamiętali
o dzikich zwierzętach, ptakach, owadach, a także zwierzętach domowych i gospodarskich. 

Upały oznaczają coraz mniej wody

Podczas długotrwałych upałów szybko wysychają niewielkie stawy, oczka wodne, rowy i podmokłe tereny. Dla wielu zwierząt oznacza to konieczność pokonywania coraz większych odległości w poszukiwaniu wody. To nie tylko osłabia ich organizmy, ale również zwiększa ryzyko pojawiania się zwierząt w pobliżu dróg i kolizji z samochodami. Dlatego tak ważne jest stałe monitorowanie miejsc, z których zwierzęta korzystają na co dzień, oraz szybkie reagowanie tam, gdzie zaczyna brakować wody. 

Wodopój to coś więcej niż miska z wodą

Zapewnienie zwierzętom dostępu do wody to coś więcej niż postawienie przypadkowego pojemnika. Wodopoje powinny znajdować się w spokojnych miejscach, z dala od ruchliwych dróg i częstej obecności ludzi. Ważne jest również regularne uzupełnianie czystej wody oraz utrzymywanie takich miejsc w dobrym stanie.

Najlepszym rozwiązaniem jest jednak ochrona naturalnych oczek wodnych, mokradeł i innych niewielkich zbiorników, z których korzystają zwierzęta.

– Podczas upałów myśliwi każdego dnia sprawdzają miejsca, z których korzysta zwierzyna. Tam, gdzie brakuje wody, uzupełniają ją lub tworzą nowe wodopoje. To jedna z mniej widocznych, ale bardzo ważnych prac wykonywanych na rzecz przyrody. Najczęściej odbywa się wcześnie rano lub późnym wieczorem, z dala od ludzkich zabudowań – mówi Wacław Matysek, p.o. rzecznika prasowego Polskiego Związku Łowieckiego.

Dbanie o środowisko to codzienna praca

Troska o miejsca, w których żyją zwierzęta, jest jednym z ustawowych zadań gospodarki łowieckiej. Budowa wodopojów to tylko część działań prowadzonych przez myśliwych. Sadzą oni również drzewa i krzewy, tworzą remizy i pasy roślinności, wspierają zatrzymywanie wody w środowisku oraz chronią miejsca, w których zwierzęta rozmnażają się i wychowują młode. Dzięki temu zwierzyna ma lepsze warunki do życia przez cały rok, a nie tylko podczas letnich upałów. 

Każdy może pomóc

Pomagać zwierzętom może każdy – nie trzeba być ani myśliwym, ani leśnikiem. W ogrodzie, na działce czy spokojnym podwórku warto wystawić płytkie naczynie z czystą wodą i ustawić je w cieniu, z dala od ruchliwej ulicy oraz miejsc, do których łatwy dostęp mają koty.

Drobnym zwierzętom łatwiej będzie skorzystać z poidła, jeśli w środku znajdzie się kamień lub gałązka. Z kolei dla pszczół i innych owadów zapylających najlepiej przygotować bardzo płytkie poidełko z kamykami, żwirem, kawałkami korka lub patyczkami, na których będą mogły bezpiecznie usiąść.

Najważniejsze jest jednak regularne wymienianie wody oraz mycie naczyń. W czasie upałów wodę należy zmieniać codziennie. 

– Troska o zwierzęta podczas upałów nie wymaga wielkich deklaracji, lecz systematyczności. Myśliwi robią to w łowiskach, a każdy z nas może zrobić to samo wokół swojego domu. Czasem wystarczy miska świeżej wody ustawiona w odpowiednim miejscu, aby uratować życie ptakom, jeżom czy owadom – mówi Wacław Matysek. 

Wspólna odpowiedzialność

Coraz częstsze fale upałów są wyzwaniem dla całej przyrody. Niezależnie od tego, czy mieszkamy na wsi, w mieście czy na obrzeżach lasu, możemy pomóc zwierzętom przetrwać te najtrudniejsze dni. Czasem wystarczy prosty gest – zapewnienie dostępu do świeżej, czystej wody. Największą wartość ma jednak regularna troska o zwierzęta, a nie jednorazowe działanie podczas jednego gorącego dnia.

źródło: Materiał prasowy

Europa należy do najszybciej ocieplających się rejonów świata, a skutki tego procesu rolnicy odczuwają w swoich portfelach niemal każdego sezonu. Zgodnie z najnowszymi analizami biometeorologicznymi, liczba dni z ekstremalnym stresem cieplnym wzrosła na naszym kontynencie ponad dwukrotnie, a temperatura odczuwalna najcieplejszych nocy i dni jest wyższa o około 4°C w porównaniu z latami 70. XX wieku. O konsekwencjach tego zjawiska oraz o niepokojących prognozach na kolejne lata rozmawiamy z Piotrem Florkiem z portalu „Nauka o klimacie”.

Dwuipółkrotny wzrost ekstremalnego stresu cieplnego – co mówią twarde dane?

Najnowsze opracowania naukowe (Emerton i in., 2026, opublikowane na łamach Nauka o klimacie) pokazują drastyczne przesunięcie częstości występowania dni o wysokim wskaźniku stresu cieplnego w Europie w latach 2015–2024 w stosunku do lat 1970–1979:

• Stres silny (temperatura odczuwalna 32°C): wzrost częstotliwości 1,8-krotny (o 80%),
• Stres bardzo silny (temperatura odczuwalna 38°C): wzrost częstotliwości 2,2-krotny (o 120%),
• Stres ekstremalny (temperatura odczuwalna 46°C): wzrost częstotliwości aż 2,5-krotny (o 150%).

Brak nocnej regeneracji – wynikający ze wzrostu temperatur odczuwalnych w nocy – staje się wyzwaniem nie tylko dla fizjologii roślin, ale i dla zwierząt w chlewniach i oborach.

Komentarz eksperta: Piotr Florek (Nauka o klimacie)

Słowo komentarza dał Piotr Florek z Nauki o klimacie:

Piotr Florek:

„Jak wynika z analizy World Weather Attribution, fale upałów takie jak czerwcowa, kiedy padł absolutny rekord temperatury zmierzonej w Polsce, byłyby zjawiskiem niezwykle rzadkim – w practical nieobserwowanym – gdyby nie antropogeniczna emisja CO2 i spowodowane przez nie globalne ocieplenie. Do tej pory porównywalnie wysokie temperatury rejestrowano w przeszłości w lipcu i sierpniu, będących najcieplejszym okresem w roku.”

Ekspert zwraca uwagę, że przemieszczenie fal ekstremalnych upałów na czerwiec trafia w najczulszy moment okresu wegetacyjnego większości upraw w Polsce. Co więcej, prognozy globalne nie pozostawiają złudzeń – to dopiero początek trendu:

Piotr Florek:

„Rekordy temperatury padają również w wielu innych miejscach na świecie, a rozwijające się w obszarze równikowego Oceanu Spokojnego zjawisko silnego (być może bezprecedensowo silnego) El Niño już teraz sprawiło, że średnia temperatury planety zbliża się, po raz kolejny, do progu półtora stopnia Celsjusza ponad poziom przedindustrialny. Ponieważ jednak szczyt El Niño nastąpi dopiero za kilka miesięcy, a jego wpływ na temperaturę globalną jest odczuwalny z pewnym opóźnieniem, już teraz można prognozować, że rok 2027 pobije rekord z 2024 i osiągnie najwyższą wartość średniej temperatury planety w historii obserwacji.”

Ekstremalny stres cieplny i jego konsekwencje

Wzrost temperatur odczuwalnych i przesunięcie fal upałów na czerwiec bezpośrenio przekładają się na wyniki produkcyjne gospodarstw:

1. Przedwczesne dojrzewanie zbóż i spadek MTZ:Fale upałów w okresie kwitnienia i nalewania ziarna powodują tzw. przymusowe dojrzewanie. Roślina odcina dopływ składników pokarmowych, co skutkuje drobnieniem ziarna, obniżeniem masy 1000 ziaren (MTZ) i spadkiem ogólnego plonu. W takich warunkach optymalne nawożenie pszenicy potasem i krzemem staje się kluczowe dla poprawy gospodarki wodnej roślin.
2. Wyzwania w uprawie kukurydzy i roślin strączkowych:Mimo że uprawa kukurydzy opiera się na roślinach typu C4, temperatury przekraczające 33-35°C w trakcie pylenia drastycznie zmniejszają żywotność pyłku, prowadząc do słabego zaziarnienia kolb i tzw. „szczerbowatości”.
3. Stres cieplny bydła i trzody chlewnej:Bydło mleczne odczuwa stres cieplny już przy temperaturze 22-25°C przy wysokiej wilgotności powietrza. Efektem jest spadek poboru paszy, spadek wydajności mlecznej nawet o 15-25% oraz trudności w rozrodzie. W oborach i chlewniach niezbędne staje się inwestowanie w wydajną wentylację i systemy zraszania.
4. Konieczność retencji wody i uprawy bezorkowej:Tradycyjna płużna uprawa roli zwiększa parowanie wody z gleby. Rozwiązaniem rekompensującym skutki fal upałów jest przechodzenie na uprawę uproszczoną lub no-till oraz dbanie o wysoką zawartość próchnicy.

Rosnąca częstotliwość występowania dni z ekstremalnym stresem cieplnym wymusza na polskich rolnikach zmianę podejścia do agrotechniki, doboru odmian oraz infrastruktury budynków inwentarskich. Rok 2027 może przynieść kolejne globalne rekordy temperatur, do których warto przygotować gospodarstwo już dziś.

Jak w Twoim gospodarstwie radzisz sobie ze stresem cieplnym u zwierząt lub w uprawach polowych?

źródło: naukaoklimacie

To historyczny moment dla polskiego sadownictwa i ważny krok w budowaniu silnej marki krajowych owoców na rynku europejskim. 4 sierpnia 2026 roku Komisja Europejska oficjalnie wpisała „jabłka krajeńskie” do unijnego rejestru Chronionych Oznaczeń Geograficznych (ChOG). Owoce pochodzące z urokliwego mikroregionu Południowej Krajny stały się jubileuszowym, 50. polskim produktem zarejestrowanym w elitarnym systemie jakości Unii Europejskiej. Co ta decyzja oznacza w praktyce dla producentów i rynku?

Ochrona nazwy na terenie całej Unii Europejskiej

Decyzja Brukseli oznacza, że od 4 sierpnia 2026 r. nazwa „jabłka krajeńskie” podlega ścisłej ochronie prawnej w całej Unii Europejskiej. Od tej pory mogą się nią posługiwać wyłącznie ci producenci, którzy prowadzą uprawy na ściśle wyznaczonym obszarze geograficznym oraz bezwzględnie przestrzegają zapisów oficjalnej specyfikacji produktu.

Przyznanie certyfikatu ChOG zapobiega podszywaniu się pod ten wyrazisty produkt regionalny nieuczciwym podmiotom spoza regionu i daje konsumentom 100-procentową gwarancję autentyczności oraz przewidywalnej, najwyższej jakości.

Stefan Krajewski, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

„Rejestracja «jabłek krajeńskich» to sukces producentów, którzy od lat dbają o wysoką jakość swoich owoców i konsekwentnie budują markę regionu. Unijne systemy jakości pozwalają chronić to, co w polskiej żywności najcenniejsze – jej autentyczność, tradycję i ścisły związek z miejscem pochodzenia. To także realne wsparcie dla lokalnych producentów i szansa na jeszcze lepszą promocję polskiej żywności na rynkach krajowych i zagranicznych.”

Czym wyróżniają się jabłka krajeńskie? Wpływ terroir na specyfikę owoców

Pojęciem „jabłka krajeńskie” określa się świeże owoce deserowe Klasy I, pochodzące z uznanych odmian:

• Gala,
• Golden Delicious,
• Red Jonaprince (oraz grupa Jonagold),
• Szampion,
• …a także ich oficjalnych mutantów (sportów).

Uprawy zlokalizowane są na unikalnym obszarze Południowej Krajny (teren przełomu województwa kujawsko-pomorskiego i wielkopolskiego).

Wyższa zawartość cukrów i wyjątkowa jędrność

Tym, co zdecydowanie odróżnia jabłka krajeńskie od owoców tych samych odmian zbieranych w innych rejonach Polski, są parametry fizykochemiczne oraz sensoryczne:

1. Zwiększona zawartość cukrów prostych (ekstraktu): Owoce są wyraźnie słodsze, bardziej aromatyczne i wyraziste w smaku.
2. Wyższa jędrność miąższu: Jabłka zachowują wyjątkową chrupkość i doskonałą strukturę przez dłuższy czas, co przekłada się również na wyższą trwałość przechowalniczą.

Skąd bierze się wyjątkowa jakość owoców z Krajny?

Unikalne cechy „jabłek krajeńskich” są bezpośrednim efektem tzw. efektu terroir – współdziałania specyficznych warunków przyrodniczych:

• Zasobne gleby mozaikowe: Tereny Południowej Krajny słyną z zasobnych w składniki mineralne gleb mineralnych, doskonale retencjonujących wodę i dostarczających drzewom optymalnego żywienia.
• Unikalny mikroklimat: Ciepłe, słoneczne dni w okresie dojrzewania połączone z chłodniejszymi nocami stymulują rośliny do intensywnej syntezy cukrów oraz wpływają na głębokie, atrakcyjne wybarwienie skórki.

Jubileuszowy, 50. produkt regionalny – szansa dla polskiego agrobiznesu

Zarejestrowanie 50. polskiego produktu w unijnym systemie jakości (ChKP/ChOG/GTS) to dowód na to, że polskie rolnictwo i przetwórstwo potrafią skutecznie konkurować na rynku europejskim nie tylko wolumenem, ale przede wszystkim unikalną jakością i tradycją.

Jakie korzyści rejestracja ChOG przynosi producentom?

• Przewaga negocjacyjna: Możliwość uzyskiwania wyższej marży w relacjach z sieciami handlowymi i handlowcami szukającymi owoców premium.
• Otwarcie rynków eksportowych: Znak ChOG jest rozpoznawalny i ceniony na wymagających rynkach zachodnich oraz azjatyckich.
• Ochrona prawna: Bezpieczeństwo marki i ochrona przed nieuczciwą konkurencją.
• Rozwój regionalny: Promocja Krajny jako regionu produkującego żywność najwyższej próby, wspierająca rozwój lokalnej gospodarki i agroturystyki.

Uzyskanie unijnego certyfikatu dla jabłek krajeńskich to zwieńczenie wieloletnich starań, badań i pracy organizacyjnej lokalnych sadowników. W dobie dużej zmienności cen na rynku owoców i rosnących wymagań konsumentów, stawianie na certyfikowaną jakość i lokalną tożsamość to jeden z najbardziej przyszłościowych kierunków rozwoju polskiego sadownictwa.

źródło: MRiRW