Przełom czerwca w tradycji polskiej wsi od wieków był czasem zawieszenia między sferą sacrum a profanum. Choć dzisiejszy nowoczesny agrobiznes opiera się na precyzyjnych mapach satelitarnych, analizie gleby i zaawansowanej chemii rolniczej, to właśnie letnie przesilenie i Noc Świętojańska stanowiły dla naszych przodków najważniejszy punkt orientacyjny w kalendarzu wegetacyjnym. Dawnym rytuałom towarzyszyły plecione ziół wianki, ogniska krzesane na polach oraz głęboka wiara w to, że siły natury decydują o biologicznym przetrwaniu gospodarstwa. Jak dawniej rolnicy świętowali najkrótszą noc w roku i gdzie w weekend 20–21 czerwca 2026 roku możemy dotknąć tej żywej tradycji podczas imprez świętojańskich?

Magia i rola ziemi: Jak najkrótszą noc w roku świętowali dawni rolnicy?

Dla pradawnych słowiańskich gospodarzy to, co dziś nazywamy Nocą Świętojańską (a co u swych korzeni było pogańską Nocą Kupały lub Sobótką), stanowiło moment triumfu słońca, ognia i wody. Przypadające na ten czas przesilenie letnie oznaczało wejście przyrody w fazę maksymalnej dojrzałości. Z perspektywy dawnej agrotechniki był to moment krytyczny – zboża intensywnie kłosiły, a kapryśna czerwcowa pogoda mogła w jedną chwilę zniszczyć owoce wielomiesięcznej pracy rąk ludzkich.

Wierzenia rolnicze tamtych czasów nakazywały podjęcie konkretnych działań ochronnych:

• Świętojańskie ogniska (sobótki): Rozpalane na wzgórzach i pastwiskach nie służyły jedynie zabawie. Dym z płonących gałęzi i ziół miał za zadanie rozgonić chmury gradowe oraz odpędzić czarownice, które według podań mogły „odebrać krowom mleko” lub rzucić urok na wschodzące uprawy.
• Okadzanie bydła: Zwierzęta hodowlane przepędzano w pobliżu ognia, by zabezpieczyć je przed zarazą i pomorem.
• Popiół jako naturalny nawóz i talizman: Po wygaszeniu sobótkowych ognisk, rolnicy starannie zbierali popiół i rozsypywali go po zagonach kapusty czy polach zbożowych. Wierzono, że ma on właściwości stymulujące wzrost roślin i zabezpieczające ziemię przed plagami gąsienic czy gryzoni.

Tradycyjne wianki: Agronomiczna apteczka i symbolika ziół

Nierozerwalnym i najbardziej rozpoznawalnym symbolem tego okresu są wianki. Choć współcześnie kojarzą się one głównie z panieńskimi wróżbami matrymonialnymi i puszczaniem ich na nurt rzeki, ich pierwotny skład był odzwierciedleniem głębokiej wiedzy botanicznej dawnych mieszkańców wsi.

Do wyplatania wianków używano roślin o silnym działaniu fitoncydowym (bakteriobójczym) i leczniczym, które zbierano o świcie, gdy rosa pokrywała łąki.

Wianki po wyłowieniu z wody lub te, które przetrwały święto powieszone na drzwiach stodoły, były starannie suszone. Rolnicy traktowali je jako uświęcony zapas medyczny – w razie choroby bydła, skarmiano je tymi właśnie ziołami, wierząc w ich potrójną, skumulowaną moc.

Gdzie powitać lato? Najważniejsze imprezy świętojańskie 20–21 czerwca 2026 roku

Wiejska tradycja nocy świętojańskiej przeniknęła do miast, przez co letnie przesilenie i plecenie ziół są dziś hucznie celebrowane również przez mieszkańców największych polskich aglomeracji.

Warszawa: Wielki Piknik Świętojański na Podzamczu

Stolica po raz kolejny udowadnia, że miejska społeczność tęskni za ludowymi korzeniami. Wianki nad Wisłą 2026 w Warszawie startują w sobotę 20 czerwca od godziny 13:00 w Multimedialnym Parku Fontann. Centralnym punktem wydarzenia będzie rekonstrukcja Wioski Słowiańskiej, gdzie warszawiacy będą uczyć się rzemiosła, dawnych technik przędzenia oraz plecenia tradycyjnych wianków z ziół, które dawniej rolnicy zbierali na miedzach. Finałem imprezy będzie widowiskowe wodowanie gigantycznego wianka oraz wieczorny koncert. Ze względu na ogromne zainteresowanie i ograniczenia w ruchu, organizatorzy oraz stołeczny zarząd zalecają dojazd Warszawskim Transportem Publicznym.

Kraków: Trzydniowe święto „Między ogniem a wodą”

Pod Wawelem obchody Nocy Kupały mają status kultowego festiwalu, który na trzy dni całkowicie zmienia oblicze miasta. Krakowskie Wianki 2026 trwają od piątku 19 czerwca do niedzieli 21 czerwca. Punkty plecenia wianków i stacje edukacji zielarskiej zostaną rozmieszczone w historycznych przestrzeniach Barbakanu i na Powiślu. Mieszkańcy Krakowa i turyści puszczą swoje kompozycje roślinne na Wisłę z Bulwaru Rodła, a całości towarzyszyć będzie jarmark produktów regionalnych. Pełny harmonogram koncertów indie-folkowych oraz spotkań z etnobotanikami można znaleźć bezpośrednio na oficjalnej stronie KBF.

Śląsk i Dolny Śląsk: Eko-edukacja i tradycyjne rzemiosło

Tradycja świętojańska świetnie adaptuje się również w industrialnych przestrzeniach Śląska. Doskonałym przykładem jest Noc Świętojańska 2026 w Egzotarium Sosnowiec. W sobotę od godziny 20:00 rusza tam nowoczesna nocna gra terenowa „Kwiat paproci”, połączona z warsztatami tworzenia naturalnych kosmetyków i medycyny ludowej opartej na czerwcowych ziołach, a zwieńczeniem nocy będzie pokaz teatru ognia. Z kolei we Wrocławiu handlowe serce dolnośląskiej stolicy bije w rytmie dawnych jarmarków – trwa tam klimatyczny Jarmark Świętojański 2026 na wrocławskim Rynku. To idealne miejsce dla rolników i przetwórców na promocję tradycyjnych miodów pitnych, serów i wyrobów rzemieślniczych wśród konsumentów z dużych miast.

Poznań: „Świętowianki” nad Wartą i cztery żywioły natury

Stolica Wielkopolski w weekend 20–21 czerwca 2026 roku stawia na rzekę, rzemiosło i integrację. Tereny zielone w okolicach Mostów Berdychowskich oraz amfiteatr w Starym Korycie Warty goszczą poznański festiwal miejski „Świętowianki” nad Wartą. Motywem przewodnim imprezy są cztery żywioły – dokładnie te same, które organizowały życie dawnych rolników (ziemia, woda, powietrze i ogień).

W strefie Ziemi można odwiedzić targ lokalnych produktów z pokazami kulinarnymi Karola Okrasy, a w Zaułku Rzemiosła odbywają się warsztaty kowalstwa na żywo, garncarstwa oraz tkactwa. Kulminacją jest wodna parada sobótkowa unikalnych łodzi oraz wieczorna potańcówka z folkowym zespołem Tęgie Chłopy, zakończona widowiskowym Fire Show (Pokazem Ognia) i nocnymi setami w KontenerArt. W niedzielę nadwarciańskie obchody uzupełnią koncerty polsko-ukraińskiego zespołu DAGADANA oraz duetu An On Bast.

Jeszcze kilka lat temu niewielu rolników zwracało uwagę na cykadę trzcinową. Dziś ten niepozorny owad coraz częściej pojawia się w dyskusjach dotyczących ochrony roślin i bezpieczeństwa produkcji rolnej. Choć sama obecność cykady nie zawsze prowadzi do poważnych strat, jej znaczenie wynika przede wszystkim z roli, jaką może odgrywać w przenoszeniu groźnych patogenów.

Cykada trzcinowa, znana pod nazwą Pentastiridius leporinus, należy do grupy pluskwiaków równoskrzydłych. Dorosłe osobniki osiągają długość około 7 do 9 milimetrów i charakteryzują się jasnobrązowym lub szarobrązowym ubarwieniem. Ze względu na niewielkie rozmiary często pozostają niezauważone podczas lustracji pól.

Owady te występują w wielu krajach Europy, a w ostatnich latach coraz częściej obserwuje się ich obecność również na terenach intensywnie wykorzystywanych rolniczo.

Jak wygląda cykl życiowy cykady trzcinowej?

Zrozumienie biologii tego owada jest niezwykle ważne dla oceny zagrożenia, jakie może stwarzać dla upraw. Samice składają jaja w glebie, gdzie rozwijają się młode stadia larwalne.

Larwy przez długi czas żerują pod powierzchnią ziemi, odżywiając się sokami pobieranymi z korzeni różnych roślin. To właśnie ten etap życia może trwać najdłużej.

Dorosłe owady pojawiają się zwykle od późnej wiosny do końca lata. W tym okresie przemieszczają się pomiędzy roślinami, pobierając soki z części nadziemnych i poszukując miejsc do rozmnażania.

Duża mobilność sprawia, że cykady mogą stosunkowo szybko zasiedlać nowe obszary.

Dlaczego rolnicy zaczęli interesować się tym owadem?

Sama obecność cykady trzcinowej nie byłaby aż tak dużym problemem, gdyby nie jej zdolność do przenoszenia określonych mikroorganizmów chorobotwórczych.

W wielu krajach Europy owad ten został powiązany z rozprzestrzenianiem fitoplazm oraz bakterii powodujących poważne zaburzenia wzrostu roślin uprawnych. W praktyce oznacza to, że nawet niewielka liczba owadów może przyczyniać się do rozwoju chorób na dużych powierzchniach pól.

To właśnie rola wektora chorób sprawiła, że cykada trzcinowa znalazła się w centrum zainteresowania naukowców i producentów rolnych.

Jakie rośliny są najbardziej narażone?

Najwięcej uwagi poświęca się obecnie uprawom buraka cukrowego. W wielu regionach Europy odnotowano przypadki występowania chorób związanych z obecnością patogenów przenoszonych przez cykadę trzcinową.

Objawy mogą obejmować zahamowanie wzrostu, żółknięcie liści, deformacje oraz obniżenie jakości korzeni. W konsekwencji dochodzi do spadku plonów i pogorszenia parametrów technologicznych surowca.

Oprócz buraka cukrowego owad ten może być związany również z innymi gatunkami roślin uprawnych oraz chwastami, które stanowią dla niego źródło pokarmu i miejsce rozwoju.

To właśnie szerokie spektrum roślin żywicielskich utrudnia skuteczne ograniczanie populacji.

Jak rozpoznać obecność cykady trzcinowej?

Wykrycie owada nie zawsze jest łatwe. Dorosłe osobniki są niewielkie i bardzo ruchliwe. Po spłoszeniu szybko przeskakują lub odlatują na niewielką odległość.

Najczęściej wykorzystuje się specjalne pułapki entomologiczne oraz regularne lustracje plantacji. Dzięki nim można określić termin pojawienia się dorosłych osobników oraz ocenić skalę zagrożenia.

Rolnicy powinni zwracać uwagę również na nietypowe objawy chorobowe występujące na roślinach. W wielu przypadkach to właśnie pogarszający się stan plantacji jest pierwszym sygnałem wskazującym na obecność problemu.

W jaki sposób owad szkodzi roślinom?

Bezpośrednie uszkodzenia powodowane przez cykadę trzcinową zwykle nie należą do najgroźniejszych. Podczas żerowania owad pobiera soki roślinne, osłabiając nieco zaatakowane rośliny.

Znacznie większe znaczenie ma jednak możliwość przenoszenia patogenów. Gdy owad pobiera pokarm z chorej rośliny, może przejąć znajdujące się w niej mikroorganizmy. Następnie podczas żerowania na kolejnych roślinach dochodzi do ich rozprzestrzeniania.

W efekcie problem nie dotyczy wyłącznie pojedynczych owadów, lecz całego procesu rozwoju choroby na plantacji.

To właśnie dlatego monitoring populacji ma tak duże znaczenie.

Jakie objawy mogą pojawić się na plantacji?

Objawy zależą przede wszystkim od rodzaju patogenu obecnego w roślinie. W przypadku buraka cukrowego często obserwuje się zahamowanie wzrostu, zmniejszenie powierzchni liści oraz ich przebarwienia.

Rośliny mogą wyglądać na osłabione mimo odpowiedniego nawożenia i właściwych warunków uprawy. W niektórych przypadkach pojawiają się oznaki przypominające niedobory składników pokarmowych.

Właśnie dlatego prawidłowa diagnoza bywa trudna. Objawy mogą być mylone z działaniem innych czynników stresowych, takich jak susza czy niedobory mineralne.

Monitoring jako podstawa ochrony

Najważniejszym elementem ograniczania zagrożenia jest regularne monitorowanie plantacji. Pozwala ono szybko wykryć obecność owadów i ocenić ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych w uprawie.

Coraz częściej wykorzystuje się pułapki lepowe oraz systematyczne obserwacje pól. Dzięki temu możliwe jest określenie momentu największej aktywności cykad.

Wiedza na temat liczebności populacji pozwala podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące ochrony roślin.

Znaczenie zmian klimatycznych

Wielu specjalistów zwraca uwagę, że zmieniające się warunki klimatyczne mogą sprzyjać rozwojowi populacji niektórych owadów. Łagodniejsze zimy i dłuższe okresy wysokich temperatur często zwiększają szanse przeżycia wielu gatunków.

Dotyczy to również cykady trzcinowej. Korzystniejsze warunki mogą sprzyjać jej rozprzestrzenianiu się na nowe obszary oraz zwiększać liczebność lokalnych populacji.

Z tego powodu temat ten coraz częściej pojawia się w analizach dotyczących przyszłości produkcji rolnej oraz zagrożeń dla upraw.

Dlaczego warto obserwować rozwój sytuacji?

Jeszcze niedawno cykada trzcinowa była traktowana jako owad o stosunkowo niewielkim znaczeniu gospodarczym. Obecnie sytuacja wygląda inaczej. Rosnąca liczba obserwacji oraz przypadków chorób powiązanych z jej aktywnością sprawia, że staje się jednym z ważniejszych tematów w ochronie roślin.

Dla rolników oznacza to konieczność dokładniejszego monitorowania plantacji, zwracania uwagi na nietypowe objawy oraz śledzenia aktualnych zaleceń dotyczących ochrony upraw. W miarę zdobywania kolejnych informacji o biologii owada i jego wpływie na rośliny znaczenie cykady trzcinowej w europejskim rolnictwie może okazać się znacznie większe, niż jeszcze kilka lat temu przypuszczano.

Miarka 2000 ml

Zobacz w sklepie

Miarka 3000 ml

Zobacz w sklepie

Deszczomierz Premium

Zobacz w sklepie

Deszczomierz Standard

Zobacz w sklepie

Front silnych nawałnic uderzył w zachodnie regiony naszego kraju. Nad terytorium Polski wkroczyła wyjątkowo gwałtowna superkomórka burzowa, a towarzyszący jej liniowy układ mezoskalowy przybrał niebezpieczną strukturę bow echo. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) oraz Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) wydały pilne ostrzeżenia najwyższego stopnia przed niszczycielskim żywiołem.

Gwałtowne superkomórki burzowe znad Niemiec – gdzie sytuacja jest najtrudniejsza?

Groźne formacje konwekcyjne wkroczyły na teren Polski bezpośrednio zza naszej zachodniej granicy. Jedna z niezwykle aktywnych struktur początkowo zmierzała bezpośrednio w stronę Szczecina. Ostatecznie ominęła ona stolicę województwa zachodniopomorskiego, jednak uderzyła ze zdwojoną siłą w okoliczne powiaty, kierując się na Gryfino oraz Pyrzyce.

Obecnie punkt ciężkości i największa aktywność burzowa występuje na Ziemi Lubuskiej. Synoptycy oraz detektory wyładowań wskazują, że w kolejnych godzinach bezpośrednie zagrożenie obejmie inne regiony w pasie zachodniej, a następnie centralnej Polski. Producenci rolni z tych rejonów powinni natychmiast podjąć działania prewencyjne – zabezpieczyć maszyny rolnicze, sprawdzić drożność przepustów oraz upewnić się, że inwentarz żywy znajduje się w bezpiecznym miejscu.

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wskazuje na występowanie w obrębie burz szeregu groźnych zjawisk — gradobić z ziarnami o dużej średnicy, ulew mogących powodować podtopienia oraz niszczycielskich wichur. O rosnącym ryzyku na bieżąco informuje także Rządowe Centrum Bezpieczeństwa za pomocą alertów SMS.

Gdzie jest burza teraz? RADAR POGODOWY NA ŻYWO

Trasę przemieszczania się burz i frontów opadowych można na bieżąco śledzić na poniższym radarze pogodowym:

Układ bow echo w Wielkopolsce: Wiatr do 100 km/h i ryzyko szkód w rolnictwie

Jak przekazuje w swoich komunikatach Sieć Obserwatorów Burz, dynamiczne układy frontowe utrzymają swoją niszczycielską aktywność nawet do godzin porannych. Ekstremalnie trudna sytuacja panuje obecnie m.in. w rejonie Międzychodu (województwo wielkopolskie). Znajduje się tam bardzo aktywna, odizolowana superkomórka burzowa zdolna generować sporych rozmiarów grad oraz bardzo silny, porywisty wiatr osiągający w porywach prędkość do 100 km/h.

Zjawisko bow echo (charakterystyczne wygięcie linii szkwału na obrazach radarowych w kształt łuku) to bezpośrednia zapowiedź wystąpienia silnych prądów zstępujących (tzw. downburst). Dla sektora agrarnego oznacza to ogromne niebezpieczeństwo. Wiatry o strukturze szkwałowej potrafią w kilka minut całkowicie położyć zaawansowane w rozwoju uprawy zbóż i kukurydzy, dokonać spustoszenia w sadach oraz pozrywać poszycia dachowe z budynków inwentarskich i magazynów.

W maju br. ceny 17 analizowanych kategorii produktów wzrosły w sklepach detalicznych średnio o 3,4% rdr. W kwietniu codzienne zakupy zdrożały rdr. o 3,7%, a w marcu – o 3,8%. Ceny samej żywności ostatnio poszły w górę o 2,4% rdr. Skoki w całym tym segmencie we wcześniejszych miesiącach roku były bardziej odczuwalne. Po danych widać też, że konflikt zbrojny na Bliskim Wschodzie nie przyczynił się do wzrostu cen w takim stopniu, jak spodziewali się eksperci rynkowi.

Wyniki wskazują na wyraźny trend dezinflacyjny

Z najnowszego raportu pt. „Indeks Cen w Sklepach Detalicznych” (autorstwa UCE Research i Uniwersytetów WSB Merito) wynika, że maju br. ceny żywności, napojów bezalkoholowych i alkoholowych oraz pozostałego asortymentu, np. chemii gospodarczej i artykułów dla dzieci, wzrosły średnio o 3,4% rdr. Wzrost cen we wcześniejszych miesiącach tego roku był wyższy. W kwietniu wyniósł rdr. 3,7%, a w marcu i lutym – po 3,8%. Jak ocenia dr Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku, wyniki wskazują na wyraźny trend dezinflacyjny.

– To trwałe, stopniowe hamowanie, a nie jednorazowe odchylenie. Co ważne, inflacja CPI – według GUS – wyniosła w maju 3,1% rdr. To było wynikiem wyraźnie niższym od konsensusu rynkowego na poziomie 3,7%. Dane detaliczne UCE Research są z nią spójne. Wzrost cen w sklepach wciąż jest faktem, ale jego impet wyraźnie słabnie – zwraca uwagę dr Arak.

Obecnie żywność drożeje wolniej niż reszta koszyka detalicznego

Spadek dynamiki wzrostu cen w maju zaskoczył Marcina Luzińskiego, ekonomisty z Erste Banku. Ekspert spodziewał się raczej tendencji rosnącej. Tymczasem ceny żywności zanotowały większy spadek rocznej miary podwyżek cen, niż zakładał. Według ww. raportu, w maju br. żywność zdrożała średnio o 2,4% rdr. Nieco większe podwyżki rdr. zanotowano również we wcześniejszych miesiącach tego roku – w kwietniu o 3,3%, w marcu – o 3,2%, a w lutym – o 3,4%. Dr Robert Orpych z Uniwersytetu WSB Merito jest zdania, że wynik samej żywności jest jeszcze bardziej wymowny niż ogólny odczyt. Do tego ekspert dodaje, że kategoria, która przez lata napędzała wzrosty, stała się teraz czynnikiem stabilizującym.

– Składa się na to kilka czynników działających jednocześnie. Po pierwsze, to jest normalizacja cen na rynkach rolnych. Po drugie, występuje intensywna konkurencja między dyskontami w zakresie produktów podstawowych, czyli tych, które konsument najłatwiej porównuje między sieciami. Po trzecie, mamy efekt bazy statystycznej. Maj 2024 roku był okresem relatywnie wyższych cen żywności – tłumaczy dr Orpych.

Do tego dr inż. Anna Motylska-Kuźma z Uniwersytetu DSW Ideis podkreśla, że szczególnie istotny jest fakt, iż obserwowane wyhamowanie nie wynika wyłącznie z efektów statystycznych czy wysokiej bazy odniesienia. Ekspertka przypomina, że – według GUS – ceny żywności i napojów bezalkoholowych spadły w maju o około 1,0% względem kwietnia, co było jedną z największych niespodzianek w najnowszym odczycie inflacji. W ujęciu rocznym były one wyższe tylko o 0,5%. 

– Pokazuje to, że mamy do czynienia nie tylko ze spowolnieniem wzrostu cen, ale wręcz z okresową korektą cenową w części kategorii żywnościowych. Na taki obraz rynku mogło wpłynąć jednoczesne oddziaływanie kilku czynników. Utrzymuje się silna konkurencja pomiędzy sieciami handlowymi, które w warunkach wysokiej wrażliwości cenowej konsumentów mają ograniczone możliwości podnoszenia cen. Poprawiła się także sytuacja podażowa w części kategorii żywnościowych, zwłaszcza produktów sezonowych. Co więcej, relatywnie stabilne pozostają koszty importu, wspierane przez stosunkowo mocnego złotego – wylicza dr inż. Motylska-Kuźma.

Patrząc na wszystkie analizowane kategorie, widać spadek wzrostu cen mdm. Natomiast wynik samej żywności jest nawet poniżej ogólnej wartości inflacji podawanej przez GUS. Dr Robert Orpych podkreśla, że obecnie żywność drożeje wolniej niż reszta koszyka detalicznego. Wynika to z tego, że jest szczególnie wrażliwa na konkurencję cenową. Sklepy wiedzą o tym, że to właśnie ceny chleba, mleka czy mięsa konsument sprawdza najuważniej i to właśnie tu rywalizacja między sieciami jest najbardziej odczuwalna. 

– Powyższy wynik żywności, będący poniżej CPI, to z kolei efekt tego, że koszyk GUS obejmuje szerszy zakres dóbr i usług, w tym te, które w ostatnim czasie drożały szybciej. Natomiast sam rynek żywnościowy w sklepach, w obliczu dużej podaży i walki dyskontów o klienta, wyhamował. To dobra informacja szczególnie dla gospodarstw domowych o niższych dochodach, gdzie żywność stanowi znaczącą część ich wydatków – uważa ekspert z Uniwersytetu WSB Merito.

Wojna na Bliskim Wschodzie dotychczas nie znalazła istotnego odzwierciedlenia w cenach żywności

Z kolei dr Mariusz Dziwulski, analityk PKO BP, zauważa, że wojna na Bliskim Wschodzie dotychczas nie znalazła istotnego odzwierciedlenia w cenach żywności, choć podwyżki widać na rynku olejów roślinnych. Ekspert wskazuje, że rynki rolne w drugim kwartale br. wciąż znajdowały się pod wpływem wysokiej globalnie podaży, która jest konsekwencją dość solidnych wzrostów produkcji w sezonie 2025/26. 

– Obawialiśmy się, że napięcia na Bliskim Wschodzie wyraźnie przyspieszą inflację przez kanał paliwowy i energetyczny. Tymczasem program CPN, który obniżył ceny paliw o ok. 1-1,2 zł za litr, przytłumił oczekiwania inflacyjne. Dodatkowo ceny paliw obniżyły się w maju o 0,1% mdm. Do tego efekty drugiej rundy inflacyjnej, tj. przenoszenia wyższych kosztów energii na inne towary, nie zmaterializowały się w zauważalnym stopniu. Oczywiście presja nie zniknęła – podsumowuje dr Arak.

źródło: MondayNews Polska