Strona główna Blog Strona 100

Tylko 3 kraje UE mają mniej zasobów wody niż Polska

0

Problem dostępności wody w polskim rolnictwie przestał być wyłącznie elementem letnich prognoz pogody. Najnowsza publikacja Europejskiego Funduszu Rozwoju Polskiej Wsi (EFRWP) nie pozostawia złudzeń – Polska oficjalnie wkracza w strefę ubóstwa wodnego, co bezpośrednio uderza w stabilność krajowej produkcji rolnej i sektora przetwórstwa rolno-spożywczego.

Dla producentów rolnych, agronomów oraz zarządców firm przetwórczych oznacza to jedno: gospodarka wodna stała się kluczowym wyzwaniem strukturalnym, z którym trzeba się zmierzyć tu i teraz.

Polska w ogonie Europy pod względem zasobów wodnych

Z opublikowanego raportu „Woda w polskim rolnictwie i przetwórstwie rolno-spożywczym” wynika, że pod względem zasobów wodnych przypadających na jednego mieszkańca Polska zajmuje dopiero 24. miejsce w Unii Europejskiej. To nie chwilowy kryzys wynikający z anomaliów pogodowych w danym sezonie, lecz stała, dolna pozycja w unijnych statystykach.

Eksperti EFRWP podkreślają, że nałożyły się na to zarówno uwarunkowania naturalne, jak i postępujące zmiany klimatyczne. Przekroczenie progu ubóstwa wodnego oznacza, że naturalne zasoby w kraju stają się niewystarczające do płynnego i bezpiecznego zaspokojenia potrzeb gospodarki narodowej, ze szczególnym uwzględnieniem sektora żywnościowego.

Susza rolnicza w praktyce: Co mówią dane z pól?

Teoretyczne obawy o zasoby wodne znajdują odzwierciedlenie w twardych danych monitoringowych. Jak wynika z odczytów Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej prowadzonych przez IUNG w Puławach, problem deficytu wody dotyka już kluczowych upraw:

  • Zboża jare i ozime: Zagrożonych suszą jest odpowiednio 25% oraz 16% powierzchni upraw. Najtrudniejsza sytuacja panuje na Mazowszu (do 48% zagrożonych zbóż jarych), w województwie łódzkim i kujawsko-pomorskim.
  • Rzepak: Deficyt wilgoci dotyka 9% upraw, przy czym w regionie łódzkim wskaźnik ten sięga aż 35%.
  • Owoce i warzywa: Susza dotknęła 9% krzewów owocowych oraz 13% plantacji truskawek.
  • Kukurydza i strączkowe: Po 3% upraw kukurydzy (zarówno na ziarno, jak i na kiszonkę) oraz roślin strączkowych notuje straty wynikające z braku wody.

Choć letnie opady deszczu przynoszą chwilową ulgę i mogą częściowo poprawić kondycję roślin na polach, stanowią one jedynie doraźny ratunek. Nie rozwiązują one jednak głębokiego problemu strukturalnego, o którym głośno mówią autorzy raportu EFRWP.

Globalne anomalie i klimat w tle: Czego spodziewać się po El Niño?

Sytuację w kraju komplikują globalne procesy meteorologiczne. Amerykańska Narodowa Agencja Oceanów i Atmosfery (NOAA) prognozuje dalsze umacnianie się zjawiska El Niño. Szanse na jego wystąpienie na przełomie lat szacuje się bardzo wysoko, a wzrost globalnych temperatur może sięgnąć nawet 4%.

Choć głównymi regionami odczuwającymi skutki El Niño są rynki azjatyckie, afrykańskie czy Australia, zjawisko to napędza ogólnoświatową zmienność pogodową. Dla Europy Środkowej, w tym dla Polski, oznacza to coraz bardziej skrajne zjawiska: gwałtowne nawałnice przeplatane długimi okresami bezdeszczowymi, co drastycznie utrudnia planowanie prac polowych i nawożenie.

Jak ratować gospodarkę wodną w gospodarstwach? Rekomendacje EFRWP

Autor뿐 nie poprzestają na samej diagnozie. W raporcie wskazano konkretne, merytoryczne kierunki zmian, które mogą zabezpieczyć polskie gospodarstwa przed skutkami suszy:

  1. Mała retencja rozproszona: Zamiast kosztownych i wielkich inwestycji hydrologicznych, kluczem jest rozwój lokalnych zbiorników, oczek wodnych i systemów zatrzymujących deszczówkę bezpośrednio na terenach wiejskich.
  2. Retencja glebowa: Wdrażanie zasad rolnictwa regeneratywnego oraz nowoczesnych praktyk uprawowych (np. uproszczeń, mulczowania), które poprawiają strukturę gleby i jej naturalną zdolność do magazynowania wody.
  3. Precyzyjne nawadnianie: Odstąpienie od tradycyjnego, ryczałtowego podlewania na rzecz systemów nawodnieniowych zintegrowanych z rolnictwem precyzyjnym – dostarczających wodę dokładnie wtedy i w takiej ilości, jakiej wymaga konkretna uprawa.
  4. Optymalizacja przemysłowa: Zakłady przetwórstwa rolno-spożywczego muszą inwestować w zamknięte obiegi wody oraz nowoczesne technologie mycia i chłodzenia surowców.

Koszty rosną, a woda staje się kluczową zmienną

Trudna sytuacja wodna nakłada się na inne wyzwania makroekonomiczne. Syntetyczny wskaźnik koniunktury w rolnictwie (SWKR) od miesięcy utrzymuje się na minusie, a presja kosztowa związana z cenami nawozów, paliw czy środków ochrony roślin nie słabnie.

W przeciwieństwie do wahań cen skupu, niedobór wody to kryzys, którego nie da się zniwelować zmianą rynkowej koniunktury. Wymaga on długofalowych inwestycji i stabilnego wsparcia legislacyjno-finansowego ze strony państwa.

Raport EFRWP jasno pokazuje, że polskie rolnictwo stoi na rozdrożu. Pytanie, przed którym stają decydenci oraz sami rolnicy, brzmi: czy zapowiadane fundusze na małą retencję, rolnictwo regeneratywne i nowoczesną technikę trafią do gospodarstw, zanim deficyt wody na stałe ograniczy krajowe plony?

źródło: IERGŻ, https://efrwp.pl/

Zmowa cenowa na rynku wiśni? Sadownicy proszą UOKiK o interwencję

0

Związek Sadowników RP skierował pismo do Prezesa UOKiK z prośbą o natychmiastowe zbadanie sytuacji na rynku skupu wiśni. Zdaniem organizacji gwałtowny spadek cen, mimo niskiej podaży owoców, nosi znamiona niedozwolonej zmowy cenowej między zakładami przetwórczymi.

Mniej owoców, a mimo to ceny lecą w dół

Tegoroczny sezon wiśniowy był specyficzny od samego początku. Wiosenne przymrozki, a później susza, doprowadziły do wyraźnie niższych zbiorów niż rok wcześniej i niż wynosi średnia wieloletnia. Rynek na to zareagował tak, jak powinien – pierwsze ceny zakupu owoców do przetwórstwa były na korzystnym dla sadowników poziomie, co przy niskiej podaży i stałym popycie było zgodne z logiką wolnego rynku.

Problem zaczął się kilka dni później. Zamiast dalej rosnąć lub przynajmniej utrzymywać się na stabilnym poziomie, ceny zaczęły gwałtownie spadać – wbrew temu, czego można by się spodziewać przy deficycie surowca. Jak podkreśla Związek Sadowników RP, zdaniem wielu uczestników rynku – zarówno sadowników, jak i podmiotów skupujących oraz części przetwórni – może to być efekt niedozwolonych porozumień mających znamiona zmowy cenowej.

Cztery pytania do zakładów przetwórczych

W piśmie do Prezesa UOKiK, Tomasza Chróstnego, prezes Związku Mirosław Maliszewski precyzyjnie wskazuje, co jego zdaniem powinno zostać zbadane. Organizacja prosi o wyjaśnienie czterech konkretnych zjawisk:

1. Jednoczesne, niemal identyczne spadki cen. Dlaczego mimo braku surowca w stosunku do zapotrzebowania dochodzi do praktycznie identycznych obniżek cen zakupu niemal we wszystkich zakładach przetwórczych w całym kraju jednocześnie?

2. Sztuczne przerwy w skupie. Dlaczego w środku sezonu zbiorów dochodzi w kilku zakładach jednocześnie do przerw technicznych, rzekomych awarii czy przeglądów urządzeń – co zdaniem Związku ma stwarzać wrażenie większej podaży surowca niż w rzeczywistości?

3. Możliwe ustalenia między największymi zakładami. Czy dochodziło do spotkań, rozmów lub ustaleń pomiędzy największymi zakładami przerabiającymi wiśnie, których celem miałby być wpływ na spadek cen skupu w większości zakładów w niemal całym kraju?

4. Brak informacji o cenach przed skupem. Dlaczego zakłady nie podają dostawcom cen zakupu ani przed, ani w trakcie zbiorów, a informacja pojawia się dopiero późnym wieczorem lub nawet następnego dnia? Związek zwraca uwagę, że stawia to sadowników w wyjątkowo trudnej pozycji negocjacyjnej – wiśnie nie nadają się do przechowywania nawet przez jeden dzień, więc plantator w praktyce nie ma możliwości poczekania na lepszą ofertę.

Presja także na skupujących

W piśmie pojawia się jeszcze jeden istotny wątek – zdaniem Związku Sadowników RP dochodziło również do przypadków wywierania presji na podmioty skupowe, mającej na celu zmuszenie ich do sztucznego zaniżania cen płaconych plantatorom. To sugeruje, że problem mógłby dotyczyć nie tylko relacji sadownik–przetwórnia, ale też szerszego mechanizmu nacisku w całym łańcuchu skupu.

Związek Sadowników RP zwrócił się do UOKiK o pilną interwencję i przeprowadzenie kontroli polityki cenowej zakładów przetwórczych działających w Polsce, a także o sukcesywne informowanie organizacji o postępach prowadzonego postępowania. Pismo nosi datę 28 lipca 2026 r.

Warto podkreślić, że na obecnym etapie mamy do czynienia z wnioskiem o zbadanie sprawy, a nie z potwierdzoną decyzją czy ustaleniami UOKiK. To Urząd, jeśli zdecyduje się podjąć postępowanie, będzie musiał zweryfikować, czy opisane w piśmie zjawiska rzeczywiście noszą znamiona praktyk niedozwolonych przez ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów.

Będziemy śledzić rozwój sprawy i informować o ewentualnej reakcji UOKiK.

źródło: https://www.polskiesadownictwo.pl/

Odmiany rzepaku ozimego 2026. Przegląd nowości i ofert dystrybutorów

0
Poletka rzepaku ozimego z odpornością na wirusa żółtaczki rzepy

Decyzja o wyborze odmiany rzepaku ozimego to pierwszy krok do udanej uprawy. Hodowcy i dystrybutorzy co roku wprowadzają nowe kreacje, które mają lepiej radzić sobie z chorobami, suszą i zmiennymi warunkami pogodowymi. Sprawdzamy, co znajdziemy w ofertach na sezon 2026.

Odmiany rzepaku ozimego – jakie wybrać na sezon 2026?

W ofercie dystrybutorów dominują odmiany mieszańcowe o wysokim potencjale plonowania oraz rozbudowanym pakiecie odporności na najważniejsze choroby rzepaku. Coraz częściej hodowcy stawiają również na:

  • odporność na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV),
  • gen Rlm7 chroniący przed suchą zgnilizną kapustnych,
  • wysoką zimotrwałość,
  • odporność na pękanie łuszczyn,
  • stabilne plonowanie w zmiennych warunkach pogodowych.

Odmiany rzepaku w ofercie dystrybutorów

Agrochest

DK Exahro

Mieszańcowa odmiana rzepaku ozimego o bardzo dobrym potencjale plonowania, łącząca wysoką odporność na wirus żółtaczki rzepy (TuYV) z genem Rlm7, chroniącym przed suchą zgnilizną kapustnych. Wyróżnia się silnym wigorem jesiennym bez ryzyka elongacji, bardzo dobrą zimotrwałością oraz wysoką odpornością na wyleganie. Charakteryzuje się średniowczesnym terminem kwitnienia, wysokim zaolejeniem nasion oraz dobrą adaptacją do różnych terminów siewu.

LG Atacama

Mieszańcowa odmiana rzepaku ozimego o bardzo wysokim potencjale plonowania, polecana do uprawy na terenie całej Polski. Wyróżnia się bardzo wysoką zdrowotnością roślin, w tym odpornością na wirus żółtaczki rzepy (TuYV) i suchą zgniliznę kapustnych (gen Rlm7) oraz wysoką tolerancją na zgniliznę twardzikową (program hodowlany Sclero-Flex). Dobrze sprawdza się na różnych typach gleb, zapewniając stabilne plonowanie i wysokie bezpieczeństwo uprawy.

Ampol Merol

RGT Ceos

Najplenniejsza odmiana rzepaku ozimego (nr 1 PDO COBORU 2025), łącząca wysoki potencjał plonowania z bardzo dobrym zaolejeniem nasion. Wyróżnia się wyjątkową zdrowotnością dzięki pełnemu pakietowi odporności (geny TuYV i Rlm7) oraz wysoką zimotrwałością, potwierdzoną podczas minionej zimy. Dobrze dostosowuje się do różnych poziomów agrotechniki i utrzymuje wysoki poziom plonowania także w zmiennych warunkach glebowo-klimatycznych.

LG Adrenalin

Jedna z najnowszych odmian rzepaku ozimego, zarejestrowana w COBORU w 2026 roku, łącząca najnowsze osiągnięcia hodowlane z wysokim potencjałem plonowania. Odmiana posiada pakiet cech zwiększających bezpieczeństwo uprawy, w tym odporność na wirus żółtaczki rzepy i suchą zgniliznę kapustnych (TuYV i Rlm7) oraz wysoką tolerancję na werticiliozę i zgniliznę twardzikową. Wyróżnia się bardzo silnym wigorem jesiennym, dynamiczną regeneracją po zimie oraz wyjątkową zdolnością budowania biomasy, dlatego szczególnie dobrze sprawdza się w intensywnej technologii uprawy na dobrych stanowiskach.

Agrii

LID Caliento

Odmiana mieszańcowa rzepaku ozimego zarejestrowana w Polsce w 2024 roku z wynikiem 111% wzorca w COBORU. Poza bardzo wysokim potencjałem plonowania na wszystkich typach gleb, charakteryzuje się bardzo dobrą zimotrwałością, doskonałą zdrowotnością oraz wysokim wigorem w okresie jesiennym i wiosennym.

Despina

Odmiana mieszańcowa rzepaku ozimego o dużej elastyczności w doborze stanowiska, bardzo dobrze znosząca niekorzystne warunki klimatyczne. Jej główne zalety to dobry start jesienny, silny system korzeniowy oraz duża biomasa jesienna. Wyróżnia się bardzo dobrą zdrowotnością oraz wysoką odpornością na wyleganie.

Chemirol

Adamant

Mieszańcowa odmiana rzepaku ozimego hodowli Limagrain, zarejestrowana w 2025 roku (112,9% wzorca). Bardzo silny wzrost jesienny predysponuje ją do opóźnionych siewów. Wyróżnia się wysoką zdrowotnością, szczególnie odpornością na suchą zgniliznę kapustnych dzięki genowi Rlm7. Dodatkowo wykazuje odporność na werticiliozę, cylindrosporiozę oraz wirus żółtaczki rzepy (TuYV). Niskie ryzyko wylegania i odporność na osypywanie nasion ograniczają straty plonu.

LID Amoroso

Mieszańcowa, wcześnie kwitnąca odmiana rzepaku ozimego o wysokiej adaptacji do słabych stanowisk. Szybki rozwój jesienny i dynamiczna regeneracja wiosenna pozwalają lepiej wykorzystać ograniczone zasoby wody. Wysoki poziom zdrowotności, odporność łuszczyn na pękanie, tolerancja na TuYV, gen Rlm7 oraz podwyższona odporność na werticiliozę zwiększają bezpieczeństwo uprawy i stabilność plonowania.

Nasiona Ławrenowicz

Perla

Rzepak ozimy Perla od Nasiona Ławrenowicz.
Odmiany rzepaku ozimego

Populacyjna odmiana rzepaku ozimego o wysokim i stabilnym potencjale plonowania. Wyróżnia się bardzo dobrą zimotrwałością oraz odpornością na wyleganie, osypywanie nasion i okresowe susze. Jesienią rozwija się umiarkowanie, natomiast wiosną intensywnie odbudowuje masę wegetatywną. Jej dodatkowym atutem jest wysokie zaolejenie nasion, wynoszące 45,9–48,6%, co zapewnia bardzo dobre parametry jakościowe surowca.

Oliviana

Mieszańcowa odmiana rzepaku ozimego przeznaczona do intensywnej technologii uprawy. Wyróżnia się bardzo szybkim rozwojem jesiennym, dzięki czemu dobrze sprawdza się również przy opóźnionym siewie. Efektywnie wykorzystuje azot, dobrze znosi okresowe susze, a wysoka odporność na osypywanie ogranicza straty przed zbiorem.

Osadkowski

Kuba

Odmiana populacyjna rzepaku ozimego, która w 2023 roku uzyskała najwyższy wynik plonowania w badaniach COBORU. Rośliny są niskie, odporne na wyleganie oraz osypywanie nasion. Odmiana wyróżnia się bardzo dobrą zimotrwałością i odpornością na choroby – szczególnie suchą zgniliznę kapustnych oraz zgniliznę twardzikową. Nasiona dobrze zaolejone o wysokiej masie tysiąca nasion. Dzięki średnim wymaganiom glebowym dobrze sprawdza się w uprawie na terenie całego kraju.

LID Hello

Odmiana mieszańcowa rzepaku ozimego łącząca wysoki plon z odpornością na najczęściej występujące choroby. Jest to nowa kreacja zarejestrowana w 2025 roku z wynikiem plonowania na poziomie 113% wzorca w COBORU. Posiada genetyczną odporność na wirus żółtaczki rzepy (TuYV) oraz gen Rlm7. Odmiana stabilnie plonuje na wszystkich typach gleb, radząc sobie również w warunkach okresowego niedoboru wody. Cechuje się dobrą zimotrwałością i odpornością na pękanie łuszczyn.

Procam

LG Auckland

Mieszańcowa odmiana rzepaku ozimego, wyróżniająca się bardzo wysokim potencjałem plonowania i czołową pozycją pod względem powierzchni upraw w Polsce. Potwierdzeniem jej wartości są liczne rekordowe wyniki plonowania, w tym przekraczające 6 t/ha. Charakteryzuje się wysoką zdrowotnością oraz odpornością na wirus żółtaczki rzepy (TuYV) i suchą zgniliznę kapustnych dzięki obecności genu Rlm7. Odmiana cechuje się także bardzo dobrą stabilnością plonowania w zróżnicowanych warunkach glebowo-klimatycznych.

Bachus

Odmiana populacyjna rzepaku ozimego, ceniona za stabilne i wysokie plonowanie w różnych warunkach siedliskowych. W doświadczeniach i praktyce rolniczej potwierdza możliwość uzyskiwania plonów przekraczających 6 t/ha. Wyróżnia się dobrą zdrowotnością oraz wysoką odpornością na wyleganie, co zwiększa bezpieczeństwo uprawy. Dobrze sprawdza się również na słabszych stanowiskach, zapewniając stabilność produkcji i wysoką opłacalność.

Wialan

RGT Blackmoon

Odmiana mieszańcowa rzepaku ozimego wyróżniająca się dużą elastycznością i wysokim bezpieczeństwem uprawy. Dynamiczny wigor początkowy pozwala na siew w opóźnionych terminach. Dzięki silnemu systemowi korzeniowemu odmiana dobrze radzi sobie na słabszych stanowiskach i glebach mozaikowatych, wykazując dużą tolerancję na błędy agrotechniczne. Pełen pakiet odporności oraz genetyczna ochrona przed pękaniem łuszczyn przekładają się na bezpieczny zbiór i stabilne plonowanie, nawet w trudnych warunkach pogodowych.

LG Amarlic

Najnowsza odmiana mieszańcowa rzepaku ozimego łącząca rekordowy potencjał plonowania z bardzo wysoką zdrowotnością. Wyznacza standardy w bezpieczeństwie uprawy dzięki odporności na wirus TuYV oraz obecności genu Rlm7, odpowiadającego za ochronę przed suchą zgnilizną kapustnych. Technologia hodowli Limagrain „Zdrowa Łodyga” zapewnia wysoką tolerancję na wertycyliozę i cylindrosporiozę. Dodatkowym atutem jest wysoka odporność na pękanie łuszczyn (POSH), ograniczająca straty plonu w trudnych warunkach pogodowych i zwiększająca elastyczność terminu zbioru.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze odmiany rzepaku ozimego?

Przy wyborze odmiany warto przeanalizować nie tylko potencjał plonowania, ale również cechy wpływające na bezpieczeństwo uprawy.

Najważniejsze z nich to:

  • zimotrwałość,
  • odporność na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV),
  • obecność genu Rlm7,
  • odporność na pękanie łuszczyn,
  • tolerancja na werticiliozę,
  • tolerancja na zgniliznę twardzikową,
  • zdolność regeneracji po zimie,
  • wigor jesienny,
  • możliwość opóźnionego siewu,
  • stabilność plonowania na różnych stanowiskach.

Ukraińscy rolnicy sami proszą o 10 lat na wejście do UE?

0
Ukraina - żniwa

Ukraińska Rada Rolna otwarcie przyznaje: bez długiego okresu przejściowego tamtejsi producenci nie udźwigną unijnych standardów. Za tym postulatem stoi coś więcej niż ostrożność – to skala gospodarstw, przy której nasze rodzinne struktury wyglądają jak działki.

Sami proszą o czas

Ukraińska Rada Rolna (BAP-UAC), zrzeszająca małych i średnich producentów, nie owija w bawełnę: wielu tamtejszych rolników będzie miało poważny problem z dostosowaniem się do unijnych wymogów w zakresie pestycydów i standardów produkcji. Zdaniem organizacji po akcesji niezbędny będzie przynajmniej 10-letni okres przejściowy.

To sygnał wart odnotowania – nie Bruksela każe czekać, tylko sama strona ukraińska mówi wprost, że szybsza integracja byłaby nierealna.

1000-2000 ha to tam „średniak”

Skala różnicy tłumaczy, skąd ta ostrożność. Według BAP-UAC 60% ukraińskich gospodarstw ma 1000-2000 ha i specjalizuje się w zbożach, mleku i wieprzowinie. Takie gospodarstwa klasyfikowane są tam jako średnie.

Dla porównania: średni areał w UE to 17,8 ha, a 63% unijnych gospodarstw ma mniej niż 5 ha. To nie jest różnica kilkukrotna – to inna liga.

  • Koszty jednostkowe. Struktury rzędu 1500 ha operują w zupełnie innej pozycji kosztowej niż nasze gospodarstwa rodzinne.
  • Koperty dopłat. WPR była kalibrowana pod rolnictwo rodzinne. Wejście gracza takiej skali to pytanie o przetasowanie środków między krajami członkowskimi.
  • Wolumeny na rynku zbóż. Ukraina to już dziś 24 mln ton pszenicy i 30,9 mln ton kukurydzy rocznie, z mocną pozycją eksportową. Pełne otwarcie unijnego rynku to inny bilans podaży w całej Wspólnocie.

Nie tylko zagrożenie

W unijnym planie białkowym Ukrainę traktuje się też jako partnera – kraj, który po akcesji mógłby podnieść samowystarczalność UE w białku roślinnym z 76% do 86%. Dla sektora paszowego i przetwórczego to potencjalna korzyść, nie tylko ryzyko.

10-letnia przejściówka, o którą proszą sami Ukraińcy, pokazuje, że nawet w optymistycznym scenariuszu nie ma mowy o szybkiej, pełnej integracji rynkowej. Pytanie, które zostaje otwarte, to jak w praktyce zostaną skonstruowane mechanizmy ochronne dla mniejszych gospodarstw na czas tego okresu – i czy w ogóle powstaną, zanim temat akcesji wejdzie w fazę konkretnych negocjacji.

źródło: IERGŻ

Pocisk eksplodował w rzepaku na Lubelszczyźnie. Ponad 100 km od granicy!

0

W czwartek nad ranem (30 lipca 2026 r.) w miejscowości Tarnawa-Kolonia (gmina Turobin, powiat biłgorajski) doszło do niezwykle groźnego incydentu militarnego. Podczas zmasowanego rosyjskiego ataku na Ukrainę obiekt wojskowy – najprawdopodobniej pocisk manewrujący wystrzelony z rosyjskiego samolotu – wleciał w polską przestrzeń powietrzną i eksplodował na polu uprawnym. Co kluczowe, miejsce wybuchu znajduje się ok. 100 kilometrów w głębi terytorium Polski.

Nocnemu zdarzeniu towarzyszył potężny huk i fala uderzeniowa odczuwalna w okolicznych gospodarstwach. Z informacji z miejsca zdarzenia wynika, że obiekt spadł bezpośrednio na pole rzepaku. W wyniku eksplozji powstał krater o średnicy około 10 metrów, a w promieniu kilkudziesięciu metrów rozrzucone zostały powypalane metalowe elementy konstrukcyjne. Wybuch nastąpił około 2 km od najbliższych zabudowań mieszkalnych.

Z pierwszych doniesień wynika, że nikt nie ucierpiał i nie stwierdzono uszkodzeń budynków.

Zawiodły alerty, syreny wyły po czasie

Mieszkańcy regionu zwracają uwagę na poważne uchybienia w procedurach ostrzegawczych:

  • Brak Alertu RCB – na telefony komórkowe mieszkańców nie wysłano żadnego ostrzeżenia SMS.
  • Opóźnione syreny – stacjonarne syreny alarmowe w części powiatów województwa lubelskiego wyły dopiero po fakcie. Uruchomiono je przed godziną 4:00 rano, gdy obiekt zniknął już z ekranów radarów i doszło do wybuchu na ziemi. Alarm odwołano po około 10 minutach.

Przebieg incydentu w przestrzeni powietrznej

W nocnym zdarzeniu brały udział dwa obiekty wojskowe:

  • Godz. 3:29 – Polskie i sojusznicze systemy radiolokacyjne wykryły pierwszą rakietę manewrującą nad zachodnią Ukrainą. Obiekt zbliżył się do granicy z Polską na odległość około 5 km, po czym zawrócił na wschód i opuścił strefę przygraniczną.
  • Godz. 3:40 – Drugi pocisk wleciał w polską przestrzeń powietrzną i zaczął głęboko penetrować terytorium kraju. Do jego przechwycenia natychmiast poderwano dyżurną parę myśliwców F-16.
  • Godz. 3:46 – Pocisk zniknął z radarów po przeleceniu ponad 100 km nad terytorium Polski, zanim doszło do jego optycznej identyfikacji przez pilotów.
  • Lokalizacja – Rejon upadku zlokalizowała z powietrza załoga wojskowego śmigłowca Mi-24.

Apel do rolników i mieszkańców

Obszar eksplozji w Tarnawie-Kolonii został odcięty i zabezpieczony przez policję, straż pożarną, Żandarmerię Wojskową, ABW, SKW oraz Prokuraturę Okręgową w Lublinie, która prowadzi śledztwo.

Służby apelują do rolników wykonujących prace polowe w powiecie biłgorajskim oraz sąsiednich powiatach o zachowanie szczególnej ostrożności:

  • Nie zbliżać się do miejsca zdarzenia ani nie prowadzić prac rolniczych w sąsiedztwie kordonu policji i wojska.
  • W przypadku natrafienia na polach, łąkach lub w lasach na jakiekolwiek metalowe elementy poszycia, nieznane przedmioty lub szczątki, pod żadnym pozorem ich nie dotykać ani nie przesuwać.
  • O każdym takim znalezisku należy natychmiast powiadomić służby pod numerem alarmowym 112.

UE chce więcej krajowego białka. Szansa dla producentów roślin strączkowych?

0

Komisja Europejska przyjęła plan działania, który może w najbliższej dekadzie zmienić opłacalność uprawy roślin strączkowych i oleistych w Polsce. Cel jest ambitny – z niespełna 26% do 36% ma wzrosnąć udział unijnego białka roślinnego w paszach dla zwierząt. Dla rolników to potencjalnie nowy kierunek produkcji, wsparty unijną polityką.

Skąd ten plan?

Wraz z przyjętą niedawno strategią dla sektora zwierząt gospodarskich, Komisja Europejska wprowadziła plan działania w zakresie białka, którego celem jest wzmocnienie odporności, zrównoważoności i strategicznej autonomii unijnego systemu białkowego. Chodzi w praktyce o zmniejszenie zależności Europy od importu białka roślinnego – dziś w dużej mierze sprowadzanego zza oceanu, głównie w postaci śruty sojowej z Ameryki Południowej.

Plan zakłada, że większa produkcja nasion oleistych i roślin wysokobiałkowych ma zmniejszyć te strategiczne zależności, zwiększyć bezpieczeństwo żywnościowe i stworzyć nowe możliwości dla rolników, jednocześnie wspierając bardziej odporny sektor produkcji zwierzęcej. Konkretny cel liczbowy? Wzrost udziału unijnego białka z roślin oleistych i wysokobiałkowych w paszach dla zwierząt z 25,8% do 36% do 2035 roku.

Skala unijnej zależności od importu

Żeby zrozumieć, dlaczego Bruksela tak mocno stawia na ten temat, warto spojrzeć na dane dotyczące śruty sojowej – głównego źródła białka paszowego w Europie. Unia Europejska produkuje jej obecnie 11,7 mln ton rocznie, podczas gdy zużycie sięga 30,9 mln ton. Oznacza to samowystarczalność na poziomie zaledwie 37,8% – ponad 60% zapotrzebowania trzeba pokrywać importem, głównie z Brazylii i Argentyny.

Dla porównania, sytuacja w przypadku samej soi wygląda jeszcze bardziej jednoznacznie – unijna samowystarczalność w tej uprawie to zaledwie 17,4%, a w kolejnym sezonie ma nawet nieznacznie wzrosnąć, do 18,6%. To pokazuje skalę wyzwania, przed którym stoi europejskie rolnictwo, i tłumaczy, dlaczego Komisja Europejska chce zwiększać krajową produkcję alternatywnych źródeł białka.

Ukraina jako partner, nie tylko konkurent?

Co ciekawe, w unijnym planie białkowym istotną rolę ma odgrywać także Ukraina, traktowana jako partner, który pozwoliłby zdywersyfikować dostawy, a w dłuższej perspektywie – po ewentualnej akcesji do UE – mógłby znacząco podnieść samowystarczalność całej Wspólnoty w zakresie białka, z obecnych 76% do 86%.

To pokazuje, że unijna strategia białkowa nie opiera się wyłącznie na zwiększaniu produkcji wewnątrz „starej” Unii, ale też na budowaniu szerszego, europejskiego łańcucha dostaw z udziałem krajów sąsiedzkich.

Co to oznacza dla polskiego rolnika?

Choć plan ma horyzont do 2035 roku, już teraz warto zwrócić uwagę na kilka kwestii praktycznych:

Potencjalny wzrost zainteresowania uprawami strączkowymi. Groch, bobik, łubin czy soja to rośliny, które mogą zyskać na znaczeniu w unijnej polityce dopłat, jeśli Bruksela rzeczywiście chce skokowo zwiększyć krajową produkcję białka. Historycznie takie strategiczne cele UE przekładały się na instrumenty wsparcia – dopłaty do upraw białkowych, programy przejściowe czy preferencje w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

Rzepak też się liczy. Warto pamiętać, że plan białkowy dotyczy nie tylko roślin strączkowych, ale też oleistych – w tym rzepaku, którego krajowa produkcja i tak boryka się obecnie z problemami (o czym pisaliśmy w kontekście tegorocznych niższych zbiorów). Rosnące zapotrzebowanie na krajowe źródła białka może w przyszłości dodatkowo wzmocnić znaczenie tej uprawy.

To wciąż plan, nie gotowe przepisy. Na razie mamy do czynienia z deklaracją kierunkową Komisji Europejskiej, a nie konkretnymi mechanizmami wsparcia czy zmianami w dopłatach. Konkretne narzędzia – jeśli powstaną – będą wymagały osobnych regulacji i decyzji na poziomie unijnym oraz krajowym.

Czy to się w ogóle opłaca rolnikowi już dziś?

To pytanie pozostaje otwarte i zależy od tego, jak szybko unijne deklaracje przełożą się na konkretne wsparcie finansowe. Same rośliny strączkowe od lat mają w Polsce opinię upraw wymagających i niepewnych agrotechnicznie, a ich powierzchnia w kraju pozostaje relatywnie niewielka. Bez realnych zachęt ekonomicznych – w postaci dopłat, gwarantowanych cen skupu czy ułatwień w zbycie plonu – sam unijny cel liczbowy może nie wystarczyć, by skłonić rolników do zmiany struktury zasiewów.

Co dalej?

Najbliższe miesiące i lata pokażą, czy plan białkowy Komisji Europejskiej przełoży się na konkretne instrumenty wsparcia dla producentów roślin strączkowych i oleistych w Polsce. Dla rolników rozważających dywersyfikację upraw to sygnał, żeby śledzić rozwój tego tematu – strategiczne priorytety UE zwykle prędzej czy później znajdują odzwierciedlenie w systemie dopłat.

źródło: IERGŻ

Mniej rzepaku w tym roku. Przetwórcy chcą otworzyć granicę dla ukraińskiego surowca

0
zniwa rzepaczane

Tegoroczne zbiory rzepaku w Polsce będą wyraźnie niższe niż rok temu – i to zarówno przez mniejszy areał, jak i słabsze plony. Branża olejarska bije na alarm, wskazując na realny niedobór surowca do przerobu, i apeluje o zniesienie zakazu importu nasion rzepaku z Ukrainy. Nie wszyscy rolnicy podzielają ten entuzjazm.

Ile rzepaku zbierzemy w tym roku?

Krajowe Zrzeszenie Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych oraz Polskie Stowarzyszenie Producentów Oleju przedstawiły wspólną prognozę zbiorów na 2026 rok, i nie jest ona optymistyczna. Zbiory rzepaku mają wynieść 2,8–3,2 mln ton, wobec 3,6 mln ton rok wcześniej. To spadek nawet o kilkanaście procent.

Na wynik złożą się dwa czynniki. Po pierwsze, areał uprawy będzie mniejszy o około 100 tys. hektarów i wyniesie w tym roku około 1 mln ha. Po drugie, plony mogą nie przekroczyć 3,0 t/ha, podczas gdy w 2025 roku wyniosły 3,31 t/ha.

Dziura w zaopatrzeniu przetwórców

Dla branży olejarskiej to poważny problem. Organizacje szacują, że przy takich zbiorach zabraknie 0,9–1,3 mln ton surowca w stosunku do możliwości przerobowych polskiego przemysłu, które sięgają 4,1 mln ton rocznie.

To właśnie ta luka stoi za apelem sektora przetwórczego o zniesienie zakazu importu nasion rzepaku z Ukrainy. Argumentacja przetwórców jest dwutorowa: po pierwsze, krajowa podaż zwyczajnie nie wystarcza, by zaspokoić potrzeby zakładów olejarskich. Po drugie, obowiązujący zakaz sprawia, że polski sektor musi i tak konkurować z olejem ukraińskim sprowadzanym już jako produkt gotowy – co dla przetwórców jest mniej korzystne niż import samego surowca do przerobu na miejscu.

Ukraina już dziś jest ważnym graczem na rynku rzepaku

Dane z rynku światowego pokazują, że Ukraina systematycznie zwiększa swój udział w globalnej produkcji i eksporcie rzepaku. Prognozy na sezon 2026/2027 wskazują na wzrost ukraińskiej produkcji rzepaku o 24,3% rok do roku, do poziomu 4,4 mln ton. Rośnie też ukraiński eksport tego surowca – o 30% w relacji rocznej.

Warto zaznaczyć, że skłonność Ukrainy do eksportu rzepaku jest ogromna – blisko 60% wyprodukowanego surowca trafia za granicę, a w przypadku oleju rzepakowego wskaźnik ten sięga niemal 100%. Dla porównania, w Unii Europejskiej na eksport trafia zaledwie 2-3% produkcji rzepaku, bo większość surowca jest przerabiana na miejscu.

Dwie strony sporu

Argumenty za otwarciem importu są przede wszystkim ekonomiczne i dotyczą stabilności łańcucha dostaw. Bez dostępu do ukraińskiego surowca zakłady przerobowe mogą pracować poniżej swoich mocy produkcyjnych, co przekłada się na wyższe koszty jednostkowe przerobu i potencjalnie na wyższe ceny oleju rzepakowego dla konsumentów. Branża olejarska argumentuje też, że obecny zakaz w praktyce nie chroni polskiego rynku, skoro gotowy olej ukraiński i tak może trafiać do Polski i konkurować z krajową produkcją.

Argumenty przeciwko otwarciu granicy dla ukraińskich nasion rzepaku mają inny charakter – dotyczą przede wszystkim ochrony opłacalności produkcji krajowych rolników. Napływ tańszego surowca z Ukrainy może wywierać presję na ceny skupu rzepaku w Polsce, co w sytuacji już i tak trudnej koniunktury w rolnictwie – syntetyczny wskaźnik koniunktury pozostaje od pół roku na ujemnym poziomie – może dodatkowo pogłębiać problemy z dochodowością gospodarstw uprawiających rzepak.

Szerszy kontekst: UE stawia na białko z Ukrainy

Spór o import rzepaku wpisuje się w szerszą dyskusję o roli Ukrainy w unijnym systemie rolnym. Komisja Europejska przyjęła niedawno plan działania w zakresie białka, zakładający zwiększenie udziału unijnego białka roślinnego w paszach z 25,8% do 36% do 2035 roku. W tym planie Ukrainę traktuje się jako partnera, który mógłby zdywersyfikować dostawy, a po ewentualnej akcesji do UE – znacząco podnieść samowystarczalność całej Wspólnoty w tym zakresie, z obecnych 76% do 86%.

Jednocześnie ukraińska Rada Rolna sama wskazuje, że po ewentualnej akcesji do UE tamtejsi rolnicy będą potrzebować co najmniej 10-letniego okresu przejściowego, by dostosować się do unijnych standardów produkcji, w tym przepisów dotyczących pestycydów.

Decyzja o ewentualnym zniesieniu zakazu importu nasion rzepaku z Ukrainy pozostaje na razie w sferze postulatów branży przetwórczej. Jak na ten apel zareaguje rząd i jak zostaną wyważone interesy dwóch grup? Czas pokaże.

źródło: IERGŻ

Ceny zbóż i oleistych: Giełdy ignorują droższą ropę i suszę. Spekulanci realizują zyski z kontraktów przed zamknięciem miesiąca

0
ceny zbóż i rzepalu

Ceny zbóż i oleistych na giełach: Środowa sesja na globalnych giełdach towarowych wygenerowała obraz pełen skrajnych kontrastów. Podczas gdy na rynku surowców energetycznych doszło do gwałtownego wystrzału cen ropy naftowej, a na rynku walutowym dolar stracił na wartości po decyzji Rezerwy Federalnej, giełdy zbóż i oleistych zaświeciły na czerwono. Fale upałów w Europie i USA, wysychające koryta rzek transportowych oraz napięcia na Bliskim Wschodzie wyznaczają dziś krajobraz na rynku fizycznym. Teoretycznie bilans wskazuje, że towaru może być mniej, a jego transport będzie droższy. Tymczasem w środę w Chicago i Paryżu dominowały spadki. Jak to możliwe, że obrót kontraktami całkowicie zignorował otoczenie rynkowe?

To nie jednodniowe załamanie, lecz korekta trwająca od piątku

Aby właściwie odczytać środową czerwień na wykresach, należy spojrzeć na nią we właściwej perspektywie czasowej. Spadki na giełdach rolniczych nie są odosobnionym incydentem z ostatnich godzin. Rynek znajduje się w fazie technicznego cofnięcia już od zeszłego piątku, kiedy to notowania uderzyły w lokalny „sufit” po wyjątkowo intensywnym, lipcowym rajdzie wzrostowym.

Przypomnijmy, że to właśnie silna fala wzrostów z pierwszej połowy miesiąca mocno wyciągnęła wyceny zbóż w górę. Od piątku do wtorku spadek cen zbóż wpisywał się jeszcze w szerszy ruch spadkowy na całym rynku surowcowym, gdzie wyprzedaż na rynku ropy naftowej ciągnęła za sobą biopaliwa i osłabiała ogólny apetyt na ryzyko. Środa przyniosła jednak całkowity zwrot akcji.

Od wspólnego spadku z ropą do całkowitego rozprzężenia

Podczas środowego handlu doszło do rzadko spotykanego rozkojarzenia korelacji rynkowych. Ropa naftowa gwałtownie skoczyła w górę – surowiec typu Brent podrożał aż o +7,91% (do poziomu 90,74 USD/bbl), a amerykańska ropa WTI wzrosła o +6,56% (do 84,46 USD/bbl).

W normalnych warunkach tak dynamiczny skok cen energii natychmiast ciągnie za sobą kompleks oleistych i kukurydzę. Tymczasem na rynku rolnym zobaczyliśmy coś skrajnie odmiennego:

  • Soja w Chicago (ZSQ26): spadła aż o -2,81% (do 1178,0 centów/buszel), pociągając za sobą śrutę sojową (-1,56%) oraz olej sojowy (-2,25%).
  • Kukurydza w USA (ZCU26): staniała o -2,07% (do 449,0 centów/buszel).
  • Pszenica: w Chicago (ZWU26) straciła -0,26% (do 660,6 centów/buszel), natomiast na paryskim MATIF-ie (MLU26) osunęła się o -0,55% do poziomu 226,50 EUR/t.

Zamykanie pozycji przed końcem miesiąca dyktuje zasady

Za obecną falą spadkową stoją dwa główne mechanizmy finansowe, które tymczasowo całkowicie przysłoniły niekorzystne prognozy pogodowe:

  1. Czyszczenie portfeli przed końcem miesiąca: Kapitał spekulacyjny (fundusze typu Managed Money), który napędzał lipcowe wzrosty, wykorzystał ostatnie sesje lipca do masowego „zdejmowania zysków ze stołu”. Zamykanie długich pozycji przed przejściem w nowy miesiąc wywołało czysto techniczną presję sprzedażową, całkowicie odłączoną od fundamentów rynkowych.
  2. Agresywny hedging producentów: Drugim hamulcowym okazała się strona podażowa. Poziomy cenowe osiągnięte po wcześniejszym skoku zachęciły farmerów oraz komercyjne elewatory do masowego zabezpieczania stawek dla nadchodzących zbiorów, co postawiło na wykresach twardy „sufit”.

Podwójny cios z rynku walutowego: FED i skok EUR/USD

Dodatkowym elementem środowej układanki była decyzja amerykańskiej Rezerwy Federalnej (FED), która utrzymała stopy procentowych bez zmian w przedziale 3,50%–3,75%. Mimo rozłamu w komitecie (trzech członków opowiedziało się za podwyżką), brak natychmiastowego zacieśnienia polityki przełożył się na wyraźne osłabienie amerykańskiej waluty i gwałtowny skok kursu EUR/USD do poziomu 1,1464.

Taki układ walutowy zadziałał dwutorowo:

  • Mocniejsze euro uderzyło w MATIF: Umocnienie waluty unijnej pogorszyło konkurencyjność europejskiego ziarna w przetargach eksportowych (m.in. w Afryce Północnej), dając paryskiej pszenicy bezpośredni cios zniżkowy.
  • Słabszy dolar nie pomógł Chicago: Zazwyczaj spadek wartości dolara sprzyja amerykańskiemu eksportowi i wywołuje wzrosty na CBoT. W środę jednak czyszczenie pozycji przez fundusze przed końcem miesiąca było tak dominujące, że całkowicie zignorowało pozytywne impulsy walutowe.

Co to oznacza dla rynku?

Obecne spadki na giełdach nie oznaczają, że susza czy utrudnienia logistyczne w żegludze rzecznej przestały istnieć. Obrót kontraktami terminowymi ma jednak to do siebie, że w krótkim horyzoncie czasowym podlega dynamice przepływu kapitału, a nie rzeczywistemu bilansowi ziarna w magazynach.

Mamy do czynienia z klasyczną, głębszą korektą techniczną po silnym wybiciu w górę. Zanim giełdy ponownie zaczną dyskontować realne braki towaru na rynku fizycznym, inwestorzy finansowi muszą dokończyć przetasowanie portfeli na przełomie miesięcy.

Źródło danych: Euronext-Paryż, CBoT, CFTC

Ceny paliw w czwartek: Diesel w hurcie Orlenu w górę do prawie 8,20 zł/l brutto

0
ceny paliw

Ceny paliw: Przełom lipca przynosi potężną huśtawkę nastrojów na rynku paliwowym, a polscy kierowcy i właściciele stacji paliw kolejny raz doświadczają drastycznej asymetrii w wycenie paliw przez krajowego monopolistę. Mimo że między piątkiem a wtorkiem notowania ropy naftowej na świecie spadły o ponad 15%, wystarczyło środowe, częściowe odrobienie strat, by najnowszy cennik hurtowy Orlenu przyniósł ponowny skok stawek.

W nowym cenniku hurtowym cenę Ekodieslu wyśrubowano do poziomu 6 646–6 656 PLN/m³ netto, co po doliczeniu podatku VAT i akcyzy daje w przeliczeniu prawie 8,20 zł/l brutto (dokładnie 8,19 zł/l).

Czytaj również:

Presja ze Wschodu i Bliskiego Wschodu

O ile wycena samej ropy Brent (rejon 90 USD/bbl) trzyma się z dala od tegorocznych maksimów, o tyle rynek gotowego diesla pozostaje niezwykle napięty. Z jednej strony nakładają się na to obawy o transport przez cieśninę Ormuz po ostatnich atakach, z drugiej – utrzymujące się sankcje i strukturalny brak rosyjskiego diesla w Europie, co trwale podbija marże rafineryjne (crack spread).

Mocny skok marż przy kursie dolara na poziomie 3,7750 PLN uderzył bezpośrednio w rynek diesla, przy stosunkowo spokojnej wycenie benzyny:

  • Olej Napędowy Ekodiesel: ~6 646 PLN/m³ netto (~8,19 zł/l brutto)
  • Benzyna Eurosuper 95: 5 794 PLN/m³ netto (7,13 zł/l brutto)

Przepaść cenowa między benzyną a dieslem w hurcie wynosi obecnie potężne 852 PLN/m³ netto (ponad 1,05 zł różnicy na litrze na niekorzyść właścicieli aut z silnikiem Diesla).

Promocje wakacyjne i polityczny bufor na horyzoncie

Przy cenach podstawowego diesla oscylujących wokół 8,0 zł/l, jedyną ulgą dla portfeli kierowców pozostają komercyjne rabaty wakacyjne oferowane przez sieci stacji (sięgające standardowo 30–40 gr/l na aplikacjach lojalnościowych).

Sytuacja stała się jednak na tyle napięta, że do gry włącza się polityka. W przestrzeni publicznej pojawiły się sygnały ze strony premiera o możliwym powrocie tarczy antyinflacyjnej / mechanizmu CPN na ostatnie dwa tygodnie wakacji. Jeśli rząd zdecydowałby się na czasowe obniżenie podatków lub wprowadzenie ręcznych buforów cenowych w drugiej połowie sierpnia, mogłoby to sztucznie zbić stawki na pylonach tuż przed szczytem powrotów z urlopów.

Co to oznacza dla stacji i kierowców?

Opublikowany przed chwilą cennik Orlenu dobitnie pokazuje, że płocki gigant błyskawicznie reaguje na każdy wzrostowy impuls giełdowy, podczas gdy kilkudniowe spadki cen surowca są filtrowane z ogromnym opóźnieniem.

Dla właścicieli stacji detalicznych czwartkowy cennik oznacza dalszą pracę na minimalnych marżach. Do czasu ewentualnej interwencji rządowej w drugiej połowie sierpnia lub głębszych obniżek w Płocku, detaliczne ceny oleju napędowego utwierdzają się w przedziale 8,10–8,25 zł/l brutto.

Źródło cen: PKN Orlen, Giełdy Towarowe

Nożyce cenowe znów się zaciskają. Żywność tanieje, koszty produkcji rosną

0

Czerwiec przyniósł rolnikom wyjątkowo niekorzystne zestawienie danych. Z jednej strony ceny żywności w sklepach spadają, z drugiej – drożeją paliwa, nawozy i inne nakłady potrzebne do prowadzenia gospodarstwa. To klasyczny mechanizm nożyc cenowych, który bezpośrednio uderza w opłacalność produkcji rolnej.

Żywność tanieje – i to nie jest dobra wiadomość dla rolnika

Według szybkiego szacunku GUS, inflacja w gospodarce narodowej w czerwcu 2026 r. wyniosła w ujęciu rocznym 2,5%, trafiając prosto w cel inflacyjny NBP. Na pierwszy rzut oka to dobra wiadomość dla konsumentów. Problem w tym, że ceny żywności i napojów bezalkoholowych spadły o 0,3% – czyli żywność tanieje, podczas gdy inne towary i usługi drożeją.

Dla producentów rolno-spożywczych to sygnał ostrzegawczy. Spadek cen żywności przy jednoczesnym wzroście cen pozostałych towarów i usług może negatywnie wpływać na opłacalność całej produkcji rolno-spożywczej.

Koniunktura w rolnictwie wciąż na minusie

Sytuację potwierdza syntetyczny wskaźnik koniunktury w rolnictwie (SWKR), obliczany przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. W czerwcu 2026 r. nieznacznie się poprawił, ale nadal pozostaje na ujemnym poziomie – wyniósł 98,8 punktu, czyli poniżej progu 100, oznaczającego stabilizację.

Co istotne, otoczenie rynkowe dla produkcji rolnej w Polsce od pół roku pozostaje trudne, a kluczowe wskaźniki uległy odczuwalnemu pogorszeniu w porównaniu do stabilniejszych poziomów notowanych w ostatnich latach.

Paliwa i nawozy drożeją w najgorszym momencie

Podczas gdy przychody rolników są pod presją, koszty prowadzenia gospodarstwa rosną z kilku kierunków jednocześnie:

Koniec pakietu CPN. Od 1 lipca 2026 r. przestały obowiązywać obniżone stawki VAT i akcyzy na paliwa – VAT wrócił do poziomu 23%, a akcyza do stawki sprzed obniżki. Zniknął też mechanizm ceny maksymalnej. Efekt jest natychmiastowy: podwyżki cen paliw na stacjach benzynowych, a w ślad za tym wyższy odczyt inflacji w lipcu.

Drożejąca ropa. Napięcia wokół cieśniny Ormuz i zapowiedź 20-procentowej opłaty od ładunków przepływających przez ten strategiczny szlak podbiły ceny ropy WTI z 70 do 80 dolarów za baryłkę w ciągu jednego miesiąca.

Wysokie ceny nawozów azotowych. Jak zauważają analitycy, obserwowane obecnie wysokie ceny nawozów azotowych i paliw ropopochodnych – skutek wcześniejszego ataku USA i Izraela na Iran – mogą dalej pogarszać koniunkturę, utrzymując produkcję rolną pod silną presją cen i opłacalności.

Co pokazują prognozy NBP?

Narodowy Bank Polski w projekcji inflacji i PKB z początku lipca 2026 r. przewiduje, że średnioroczna inflacja w 2026 roku wyniesie 2,9%, a w 2027 r. spadnie do 2,7%. W przypadku samej żywności bank centralny spodziewa się wzrostu cen o 0,8% w 2026 roku, a w kolejnym roku – za sprawą opóźnionego wpływu rosnących kosztów produkcji – inflacja żywności ma przyspieszyć do 2,3%.

Brzmi to jak dobra wiadomość na przyszłość, ale NBP wprost wskazuje na mechanizm, który najbardziej dotyka producentów: utrzymanie wyższego tempa inflacji ogółem niż inflacji żywności może być niekorzystne dla producentów produktów rolno-spożywczych, ponieważ podnosi koszty produkcji przy jednoczesnym ograniczeniu możliwości wzrostu cen skupu surowców rolnych. Do tego rosnąca presja inflacyjna może dodatkowo skutkować spadkiem popytu konsumenckiego na żywność.

Rok wcześniej było inaczej

Warto spojrzeć na to w szerszej perspektywie. W całym 2025 roku inflacja ogółem wyniosła 3,6%, a samej żywności i napojów bezalkoholowych aż 4,7% – czyli żywność drożała wyraźnie szybciej niż pozostałe towary. Obecna sytuacja to więc odwrócenie trendu, i to odwrócenie niekorzystne dla portfeli rolników.

Mechanizm nożyc cenowych jest prosty, ale bolesny: gospodarstwo płaci więcej za paliwo do maszyn, więcej za nawozy azotowe, a jednocześnie nie może liczyć na wyższe ceny skupu swoich produktów, bo te na rynku detalicznym tanieją. W efekcie marża, która i tak w wielu gospodarstwach jest napięta, może się dodatkowo skurczyć jeszcze przed jesiennymi rozliczeniami sezonu.

Kluczowe pytanie na najbliższe miesiące brzmi, czy zapowiadane przez NBP przyspieszenie inflacji żywności w 2027 roku rzeczywiście pozwoli odrobić część strat, czy presja kosztowa wyprzedzi tempo wzrostu cen skupu.

źródło: IERGŻ

Ratunkowy program dla wsi? Prezydencka Rada Rolnictwa mówi wprost o kryzysie

0

W Ciechocinku odbyło się wyjazdowe posiedzenie Rady Rolnictwa i Obszarów Wiejskich przy Prezydencie RP. Padły mocne słowa o kondycji polskiej wsi, a na stole znalazły się konkretne propozycje – od uboju pastwiskowego po nową platformę sprzedażową łączącą rolników z konsumentami.

Przewodniczący Rady Jan Krzysztof Ardanowski nie owijał w bawełnę: polskie rolnictwo mierzy się dziś z presją konkurencyjną ze strony Ameryki Południowej, Ukrainy i krajów azjatyckich, rosnącymi kosztami produkcji oraz coraz częstszymi anomaliami pogodowymi. Zdaniem przewodniczącego potrzebny jest program ratunkowy dla polskiej wsi – bez niego trudno mówić o utrzymaniu samowystarczalności żywnościowej kraju.

Krótsze łańcuchy dostaw – rolnik bliżej klienta

Głównym tematem spotkania, w którym uczestniczył minister Mateusz Kotecki z Kancelarii Prezydenta RP, były krótkie łańcuchy dostaw – czyli sposoby na to, by żywność trafiała od rolnika do konsumenta z pominięciem pośredników. Mowa tu przede wszystkim o Rolniczym Handlu Detalicznym (RHD) i sprzedaży bezpośredniej.

Jako przykład dobrze działającego rozwiązania wskazano platformę „Wiejska e-skrzynka”, stworzoną z inicjatywy Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie we współpracy z Uniwersytetem Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy.

Eksperci byli zgodni: Polska jest samowystarczalna pod względem produkcji rolnej, ale kuleje infrastruktura dystrybucji. Brakuje lokalnych centrów skupu, przetwórni, magazynów i wspólnych chłodni – elementów, bez których trudno sprawnie gromadzić i sortować żywność od małych producentów.

Spółdzielnie jako odpowiedź na przewagę marketów

Wnioski z dyskusji są dość jednoznaczne: małe gospodarstwa same nie są w stanie konkurować z sieciami handlowymi ani ceną, ani ciągłością dostaw. Rozwiązaniem, na które wskazywali eksperci, jest tworzenie grup producentów lub spółdzielni – to one mogłyby dać rolnikom realną siłę negocjacyjną przy ustalaniu cen i warunków sprzedaży.

Nie zabrakło też krytycznych głosów pod adresem RHD. Rolnicy prowadzący sprzedaż bezpośrednią wciąż zmagają się z restrykcyjnymi wymogami sanitarnymi, biurokracją oraz często zmieniającymi się przepisami, które utrudniają planowanie i prowadzenie tego typu działalności.

Ubój pastwiskowy – krok w dobrą stronę, ale niedopracowany

Osobnym wątkiem spotkania były nowe zasady tzw. uboju pastwiskowego – metody pozwalającej na humanitarne uśmiercanie bydła bezpośrednio w gospodarstwie, bez stresującego zwierzę transportu i załadunku.

Eksperci ocenili to rozwiązanie pozytywnie, jednak zwrócili uwagę, że towarzyszące przepisy wymagają jeszcze doprecyzowania, by ubój pastwiskowy mógł funkcjonować sprawnie w praktyce.

Co dalej?

Spotkanie w Ciechocinku było kontynuacją kwietniowej debaty eksperckiej w Belwederze, poświęconej roli polskiej żywności wysokiej jakości. Ardanowski podkreślił, że środowisko prezydenckie jest zdeterminowane, by szukać realnych rozwiązań dla polskiej wsi – zarówno w kwestii dochodowości gospodarstw, jak i bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

Na razie jednak konkretów – w postaci np. harmonogramu prac nad zapowiadanym „programem ratunkowym” – wciąż brakuje.

źródło: Prezydent.pl

Białe kłosy żyta pod Kórnikiem. To nie choroba, a nieznany wcześniej sprawca

0

W Wielkopolsce zaobserwowano nietypowe uszkodzenia żyta – białe, puste kłosy wyraźnie odcinające się od zielonego łanu. Jak ustalili naukowcy z IOR-PIB, za zniszczeniami stoi rzadko opisywany w Polsce motyl. Czy rolnicy powinni się niepokoić?

9 czerwca w okolicach Kórnika rolnicy zauważyli coś nietypowego: kilkadziesiąt białych, pozbawionych ziarna kłosów żyta, ciągnących się wzdłuż brzegu plantacji założonej na słabej, piaszczystej glebie. Rośliny dało się łatwo wyrwać z ziemi – ich łodygi łamały się tuż przy gruncie lub tuż pod jego powierzchnią.

Sprawca ukryty w źdźble

Bliższe oględziny uszkodzonych roślin ujawniły ślady żerowania – wygryzione fragmenty pędu, a w kilku przypadkach także same sprawczynie: gąsienice wypełniające niemal cały przekrój źdźbła tuż przy powierzchni gleby. To właśnie ich żerowanie, niszczące wiązki przewodzące w dolnej części łodygi, doprowadziło do charakterystycznego bielenia kłosów.

Naukowcy z Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego zebrali larwy i podjęli próbę ich wyhodowania. Po ponad dwóch tygodniach, 28 czerwca, uzyskano poczwarki, a 7 lipca – dorosłe motyle. Analiza, potwierdzona badaniem mikroskopowym budowy genitaliów, wskazała na gatunek Anerastia lotella.

Co to za szkodnik?

Anerastia lotella to motyl z rodziny omacnicowatych (Pyralidae) – tej samej, do której należą groźne szkodniki magazynowe, takie jak mklik czy omacnica spichrzanka, a także barciaki atakujące pszczele plastry. W Polsce z tej rodziny opisano blisko sto gatunków.

Sam gatunek nie jest rzadkością – występuje pospolicie na terenie całego kraju. Dorosłe osobniki to niewielkie motyle o rozpiętości skrzydeł 20-25 mm, których ubarwienie skutecznie kamufluje je wśród roślinności. Żółtawe gąsienice żerują pod powierzchnią gleby, ukryte w twardej rurce zbudowanej z jedwabiu i piasku, przytwierdzonej do rośliny żywicielskiej.

Trawy, a czasem żyto

Biologia gatunku wciąż nie jest w pełni poznana. Wiadomo, że gąsienice żerują na korzeniach i podziemnych fragmentach łodyg różnych traw – piaskownicy zwyczajnej, szczotlichy siwej czy kostrzewy owczej. Ze zbóż literatura wymienia właśnie żyto zwyczajne.

Przypadki uszkodzeń upraw żyta przez ten gatunek notowano już w przeszłości – najstarszy odnotowany epizod pochodzi z 1869 roku, kiedy gąsienice niemal całkowicie zniszczyły kilka piaszczystych pól żyta w okolicach Herzbergu w Niemczech. Jak podkreślają jednak specjaliści, mimo regularnych stwierdzeń gatunku w uprawach żyta, zwykle nie wyrządza on poważnych strat gospodarczych.

Ciekawostka czy sygnał ostrzegawczy?

Zdaniem IOR-PIB pojedyncza obserwacja z Kórnika to na razie raczej naukowa ciekawostka niż zapowiedź nowego, groźnego zagrożenia dla upraw. Kluczowe będzie jednak to, czy podobne sygnały napłyną z innych regionów kraju – dopiero wtedy będzie można mówić o gatunku istotnym gospodarczo.

Instytut zwraca uwagę, że w ostatnich dekadach obserwuje się wyraźne zmiany w populacjach szkodników roślin uprawnych. Pojawiają się gatunki wcześniej w Polsce nienotowane, a inne – dotąd rzadkie – zyskują na znaczeniu, poszerzając zakres atakowanych roślin o gatunki uprawne. W tym kontekście przypadek z Kórnika warto mieć na uwadze, tym bardziej że żerowiska tego szkodnika są trudne do wykrycia, a sam gatunek ma już w historii udokumentowane przypadki wyrządzania szkód.

Rolnicy uprawiający żyto na słabszych, piaszczystych glebach powinni zwracać uwagę na nietypowe, białe kłosy pojawiające się w łanie – zwłaszcza przy brzegach plantacji. W razie podobnych obserwacji warto zgłosić je do lokalnego ośrodka doradztwa rolniczego lub bezpośrednio do IOR-PIB.

źródło: IOR-PIB