Zboże z basenu Morza Czarnego od lat stanowi fundament globalnej stabilności rynku. Rosja i Ukraina, jako kluczowi eksporterzy, odpowiadają za znaczną część światowych dostaw pszenicy. Przez ostatnie lata to Rosja faktycznie wyznaczała poziom cen w eksporcie, a jej ogromna podaż działała jak „sufit cenowy”, skutecznie tłumiąc wzrosty notowań na giełdach światowych.
Wspomnieniem, które do dziś rzutuje na obecne analizy, jest rok 2022. Wówczas gwałtowny szok podażowy i blokada portów wywołały skokowy wzrost cen, przypominając światu o krytycznym znaczeniu drożności czarnomorskich szlaków.
Eskalacja na morzu: koniec hegemonii rosyjskiego „taniego ziarna”
Obecnie zboże z basenu Morza Czarnego ponownie znalazło się w centrum konfliktu, który przybrał formę wojny na wyniszczenie. Rozszerzenie przez Ukrainę operacji „MołoCzKa” na Morze Czarne i skuteczny atak tylko jednej nocy na 20 jednostek (w tym tankowce i gazowce) to bezpośrednia odpowiedź na rosyjską strategię blokady.
Ta nowa faza konfliktu uderza w fundamenty rosyjskiej dominacji cenowej. Logistyczny paraliż w Cieśninie Kerczeńskiej i na Morzu Azowskim sprawia, że Rosja traci swoją najważniejszą broń: możliwość płynnej i taniej sprzedaży ziarna. Wzajemne ataki na statki handlowe oraz infrastrukturę portową drastycznie podnoszą stawki frachtowe i ubezpieczeniowe. Gdy „sufit cenowy” wynikający z rosyjskiej podaży zaczyna pękać, rynek przestaje być tak silnie uzależniony od rosyjskiego dyktatu, a zaczyna wyceniać ryzyko geopolityczne, co otwiera przestrzeń do wzrostów cen.
Ryzyka kosztowe i presja na wzrosty
Sytuację dodatkowo komplikuje globalny kryzys energetyczny. Trwająca od marca wojna z Iranem oraz systematyczne ataki na infrastrukturę rafineryjną, zarówno na Bliskim Wschodzie, jak i na terenie Rosji, drastycznie ograniczają światową podaż gotowych paliw.
- Nożyce cenowe: Gwałtowny wzrost cen ropy naftowej oraz gazu ziemnego bezpośrednio uderza w rentowność rolnictwa poprzez drastyczne podwyżki kosztów nawozów azotowych, paliw wykorzystywanych w pracach polowych oraz kosztów energii niezbędnej do suszenia i przechowywania ziarna.
- Kurczący się bilans: Prognozy wskazują na spadek globalnych zapasów pszenicy w sezonie 2026/2027 do poziomu ok. 24% stosunku zapasów do spożycia. Przy gorszym bilansie, rynek staje się skrajnie podatny na wszelkie szoki podażowe.
- Szansa na wzrost cen: Przy ograniczonej logistyce rosyjskiej i drastycznie rosnących kosztach produkcji, wzajemne ataki na statki handlowe oraz infrastrukturę krytyczną mogą być katalizatorem dla gwałtownych skoków cen zbóż.
Rynek przestał być jednostronny. W obliczu deficytu paliw, trwałej niepewności szlaków transportowych i ograniczenia rosyjskiej przewagi logistycznej, presja na wzrost cen zbóż staje się coraz bardziej realnym scenariuszem na drugą połowę 2026 roku.
