Umowa handlowa UE-USA wkracza w kluczową fazę legislacyjną, jednak europosłowie nie zgadzają się na bezwarunkowe otwarcie rynku. Parlament Europejski przyjął oficjalne stanowisko negocjacyjne w sprawie wdrożenia taryfowych aspektów porozumienia, zawarteho latem 2025 roku w Turnberry przez Ursulę von der Leyen i Donalda Trumpa. Choć nowe przepisy mają zapewnić preferencyjny dostęp do rynku dla amerykańskich towarów przemysłowych oraz szerokiej gamy produktów rolnych i rybołówstwa, europosłowie zabezpieczyli unijnych producentów rygorystycznymi bezpiecznikami. Napływ towarów z USA budzi szczególne obawy sektora rolno-spożywczego, który już teraz stoi w obliczu potężnej presji konkurencyjnej w związku z niedawno zawartymi i procedowanymi porozumieniami międzynarodowymi. Unijny rynek musi aktualnie absorbować skutki liberalizacji handlu w ramach niedawnych umów z krajami Mercosur oraz Australią, a perspektywa rychłego przystąpienia Ukrainy do UE i pełnego otwarcia na tamtejszą produkcję rolną zmusza Brukselę do wyjątkowo ostrożnej polityki celnej. Wprowadzone przez PE poprawki uzależniają jakiekolwiek ustępstwa taryfowe od realnych i wcześniejszych kroków ze strony Waszyngtonu.
Umowa handlowa UE-USA pod nadzorem – kluczowe mechanizmy zabezpieczające rynek:
- Warunkowe wejście w życie (sunrise clause): Preferencje taryfowe dla towarów z USA zaczną obowiązywać wyłącznie wtedy, gdy Stany Zjednoczone najpierw wywiążą się ze swoich zobowiązań. Chodzi m.in. o obniżenie przez USA ceł na unijne produkty zawierające poniżej 50% stali i aluminium do maksymalnego poziomu 15%.
- Sześciomiesięczne ultimatum dla ciężkiego przemysłu: W przypadku produktów z UE zawierających ponad 50% stali i aluminium, Waszyngton również musi obniżyć cła do pułapu 15%. Jeśli tego nie zrobi, unijne preferencje celne dla amerykańskiej stali i aluminium wygasną automatycznie po 6 miesiącach od wejścia w życie rozporządzenia.
- Natychmiastowe zawieszenie ulg (suspension clause): Komisja Europejska zyskała prawo do natychmiastowego przywrócenia ceł, jeśli USA nałożą jakiekolwiek nowe opłaty, przekroczą uzgodniony pułap 15% ceł na towary z UE lub zaczną stosować przymus ekonomiczny i dyskryminację unijnych podmiotów.
- Automatyczny mechanizm ochronny (safeguard): Wprowadzono sztywny próg ilościowy. Jeśli import danej grupy towarów z USA wzrośnie o 10% i zacznie zagrażać unijnym producentom, Komisja będzie zobowiązana do tymczasowego zawieszenia preferencyjnych stawek.
- Sztywna data ważności (sunset clause): Ulgi celne dla USA mają obowiązywać maksymalnie do 31 marca 2028 roku. Ich ewentualne przedłużenie będzie wymagało ponownej, pełnej profesjonalnej procedury legislacyjnej oraz szczegółowej oceny skutków rynkowych.
Wyniki głosowania i dalszy proces legislacyjny
Stanowisko Parlamentu Europejskiego zostało przyjęte wyraźną większością głosów:
- Wniosek dotyczący dostosowania stawek i kontyngentów taryfowych: 417 głosów za, 154 przeciw, 71 wstrzymujących się.
- Wniosek dotyczący niestosowania ceł przywozowych (m.in. na amerykańskie homary): 437 głosów za, 144 przeciw, 60 wstrzymujących się.
Uzyskany wynik daje europosłom silny mandat do rozpoczęcia negocjacji z Radą UE (rządami państw członkowskich) nad ostatecznym kształtem rozporządzenia. Dopiero po wypracowaniu wspólnego kompromisu i ostatecznym zatwierdzeniu przepisów, nowe stawki handlowe będą mogły wejść w życie – o ile USA spełnią unijne warunki wstępne.
Źródło: Materiały prasowe Parlamentu Europejskiego (Komisja Handlu Międzynarodowego – INTA), komunikat z dnia 26 marca 2026 r.
