Ten Zetor miał tylko dwa cylindry i 24 KM. Dlaczego nigdy nie sprowadzano go do Polski?

spot_imgspot_img
spot_imgspot_img
Nasiona buraka cukrowego KWS mobile

Czechosłowackie ciągniki rolnicze przez dziesięciolecia zdobywały uznanie wśród europejskich rolników. Najbardziej rozpoznawalnymi przedstawicielami pierwszej zunifikowanej rodziny Zetora były modele 3011 i 4011, a w ich cieniu pozostała mniejsza, dwucylindrowa maszyna o mocy niespełna 24 KM. Choć oferowała nowoczesne jak na swoje czasy rozwiązania techniczne, produkowano ją zaledwie przez cztery lata, podczas których powstało tylko 7349 egzemplarzy, a większość trafiła do gospodarstw w Europie Zachodniej.

Zetor 2011 miał zastąpić popularnego Zetora 25

W połowie lat 50. XX wieku czechosłowacki przemysł ciągnikowy stanął przed koniecznością opracowania nowej generacji maszyn rolniczych. Popularny Zetor 25, występujący między innymi w wersjach 25K i 25A, stopniowo przestawał odpowiadać wymaganiom zagranicznych odbiorców, a problemem nie była wyłącznie moc silnika. Dotychczasowa konstrukcja miała przestarzałą skrzynię biegów, jednostopniowe sprzęgło oraz stosunkowo prosty podnośnik hydrauliczny, a brak regulacji siłowej ograniczał możliwości współpracy ciągnika z narzędziami uprawowymi.

Czechosłowaccy konstruktorzy zdawali sobie sprawę, że dalsze rozwijanie starszego modelu nie wystarczy, aby sprostać wymaganiom rynków Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych. Już w latach 1949-1955 prowadzono prace nad prototypami będącymi rozwinięciem Zetora 25, a jednym z ciekawszych rezultatów był Zetor 30, w którym eksperymentowano z bezpośrednim wtryskiem paliwa.

W porównaniu z wcześniejszym rozwiązaniem wykorzystującym komorę wirową nowy układ pozwalał ograniczyć jednostkowe zużycie paliwa i ułatwiał uruchamianie silnika. Ostatecznie producent zdecydował się jednak na znacznie bardziej ambitne przedsięwzięcie i zamiast kolejnego pojedynczego modelu zamierzał opracować całą rodzinę ciągników o możliwie dużej liczbie wspólnych części.

Skąd wzięła się rodzina Zetor UR I?

W 1957 roku do zakładów w Brnie przybyła młoda kadra inżynierska, która wykorzystała wcześniejsze doświadczenia przy projektowaniu nowej serii traktorów. Efekty prac zaprezentowano w 1959 roku, natomiast rok później rozpoczęto produkcję Zetora 3011 Major, który był pierwszym przedstawicielem zunifikowanej rodziny UR I.

Założenie konstrukcyjne było stosunkowo proste, ponieważ poszczególne modele miały wykorzystywać wspólne rozwiązania techniczne, takie jak skrzynia biegów, tylny most, podnośnik hydrauliczny czy przednia oś, a podstawową różnicę stanowiła liczba cylindrów silnika. Takie podejście pozwalało ograniczać koszty produkcji i ułatwiało dostosowywanie wielkości produkcji poszczególnych ciągników do zapotrzebowania.

Pierwszy Zetor 3011 został wyposażony w nowo zaprojektowany silnik trzycylindrowy, a średnica cylindra wynosiła 95 mm, natomiast skok tłoka 110 mm. W 1962 roku dołączył do niego większy, czterocylindrowy Zetor 4011, a dopiero w 1963 roku rozpoczęto produkcję najmniejszego przedstawiciela rodziny, czyli dwucylindrowego Zetora 2011. To właśnie ta maszyna miała w pewnym stopniu przejąć rolę wysłużonego Zetora 25. Niestety na niekorzyść Zetora 25 rynek zmieniał się na korzyść mocniejszych ciągników, dlatego zapotrzebowanie na najmniejszy model było ograniczone.

Silnik Zetora 2011 – dwa cylindry i 23,8 KM mocy

Jednym z najbardziej interesujących rozwiązań technicznych zastosowanych w tym traktorze był jego silnik. Jednostka napędowa stanowiła konstrukcyjną połówkę czterocylindrowego silnika Zetora 4011, a dzięki unifikacji producent mógł wykorzystywać podobne rozwiązania w maszynach należących do różnych klas mocy.

Dwucylindrowy silnik Zetora 2011 rozwijał 23,8 KM przy 2000 obr./min, a moc została określona według normy SAE. W danych technicznych podawano również jednostkowe zużycie paliwa wynoszące 195 g/KMh, czyli 195 gramów na koniogodzinę (parametr ten opisuje ilość paliwa zużywaną w odniesieniu do wykonanej pracy, a nie spalanie w litrach na godzinę).

Na szczególną uwagę zasługiwała budowa głowic cylindrów, gdzie zamiast jednej wspólnej głowicy zastosowano dwa oddzielne elementy, po jednym dla każdego cylindra. Rozwiązanie to przynosiło istotne korzyści podczas napraw, ponieważ w przypadku uszkodzenia uszczelki pod jedną głowicą lub konieczności wymiany samej głowicy mechanik nie musiał demontować całego górnego zespołu silnika, a naprawę można było przeprowadzić tylko w obrębie uszkodzonego cylindra.

Zetor 2011 miał 10 biegów do przodu i dwustopniowe sprzęgło

Niewielka moc silnika nie oznaczała ubogiego wyposażenia technicznego. Jedną z największych zmian w stosunku do wcześniejszych konstrukcji Zetora było zastosowanie bardziej rozbudowanego układu przeniesienia napędu.

Ciągnik otrzymał mechaniczną skrzynię przekładniową oferującą:

  • 10 przełożeń do jazdy do przodu,
  • 2 biegi wsteczne,
  • dwustopniowe sprzęgło,
  • wał odbioru mocy z możliwością wyboru sposobu napędu.

Duża liczba przełożeń pozwalała operatorowi dobierać prędkość jazdy do rodzaju wykonywanej pracy i obciążenia silnika, a dwustopniowe sprzęgło stanowiło istotny postęp w porównaniu z jednostopniowym rozwiązaniem stosowanym w starszych ciągnikach. Interesująco przedstawiała się również konstrukcja wałka odbioru mocy (WOM), gdzie operator mógł korzystać z obrotów niezależnych, otrzymujących napęd bezpośrednio od wału silnika, albo z obrotów zależnych od wybranego przełożenia. W pierwszym przypadku prędkość WOM była związana z obrotami jednostki napędowej, a w drugim zależała od pracy układu przekładniowego – takie rozwiązania zwiększały możliwości wykorzystania ciągnika podczas współpracy z różnymi maszynami rolniczymi.

Hydraulika Zetormatic była jedną z największych zalet

Zetor 2011 otrzymał także bardziej zaawansowany podnośnik hydrauliczny niż wcześniejszy Zetor 25, a zastosowany układ umożliwiał pracę w kilku trybach regulacji, dostosowanych do sposobu współpracy ciągnika z narzędziem. Operator miał do dyspozycji ustawienie stałe, pływające oraz siłowe, a najbardziej interesującym rozwiązaniem był jednak system mieszany, znany pod nazwą Zetormatic, który łączył właściwości regulacji pływającej i siłowej.

Dla rolnika oznaczało to większe możliwości dostosowania pracy podnośnika do rodzaju narzędzia oraz warunków panujących na polu i w porównaniu z prostymi układami hydraulicznymi starszych ciągników był to znaczący postęp. Właśnie takie rozwiązania, obok nowej skrzyni biegów i konstrukcji silnika, odróżniały rodzinę UR I od poprzedniej generacji traktorów Zetora.

Wyprodukowano tylko 7349 egzemplarzy. Dlaczego tak mało?

Choć Zetor 2011 był technicznie nowocześniejszy od swojego poprzednika, nie osiągnął podobnej popularności. Produkcja trwała od 1963 do 1967 roku i w tym okresie czechosłowackie zakłady wyprodukowały 7349 egzemplarzy, co odpowiadało nieco ponad 6% produkcji ciągników pierwszej zunifikowanej serii UR I. Była to niewielka liczba w porównaniu z większymi modelami 3011 i 4011, a główną przyczyną ograniczonego zainteresowania była zmiana potrzeb europejskiego rolnictwa. Coraz większą popularność zdobywały ciągniki o wyższej mocy, pozwalające współpracować z wydajniejszymi narzędziami i obsługiwać większe gospodarstwa.

Model 2011 kierowano przede wszystkim do małych i średnich gospodarstw rolnych oraz gospodarstw specjalistycznych. Najważniejszymi kierunkami sprzedaży były kraje Beneluksu, Francja i Niemcy i to właśnie w tych państwach można spotkać zachowane egzemplarze niewielkiego Zetora. Co ciekawe, ciągnik nie był sprowadzany do Polski, a powodem tego była krajowa produkcja maszyn o zbliżonych parametrach, przez co import czechosłowackiego odpowiednika nie znajdował gospodarczego uzasadnienia.

Istniał również gąsienicowy Zetor 2023

Historia najmniejszego przedstawiciela rodziny UR I nie ogranicza się wyłącznie do ciągnika kołowego, ponieważ na bazie tej konstrukcji powstał również Zetor 2023, wyposażony w gąsienicowy układ jezdny. Była to odmienna koncepcja maszyny rolniczej, wykorzystująca rozwiązania techniczne związane z dwucylindrową rodziną Zetora, ale przystosowana do poruszania się na gąsienicach. Istnienie tej odmiany pokazuje, że producent poszukiwał różnych zastosowań opracowanych zespołów mechanicznych, nie ograniczając się wyłącznie do typowych ciągników kołowych.

W 1968 roku miejsce Zetora 2011 w ofercie zajął model 2511, należący do pierwszego etapu modernizacji rodziny UR I, co zakończyło krótką historię produkcyjną najmniejszego z pierwotnych zunifikowanych Zetorów. Dziś zachowane egzemplarze modelu 2011 są znacznie rzadszym widokiem niż popularne ciągniki Major 3011 czy Zetor 4011, szczególnie w Polsce, gdzie dwucylindrowa odmiana nigdy nie była regularnie oferowana.

Nasiona buraka cukrowego KWS mobile
Wczesne zamówienie KWS
Agro Profil
Agro Profil
Magazyn rolniczy Agro Profil tworzony jest przez redaktorów rolników. Praktyczne podejście do problemów jest dla nas najważniejsze. Agro Wydawnictwo powstało w styczniu 2016 roku i od tego czasu regularnie przekazuje polskim rolnikom wiedzę ułatwiającą prowadzenie nowoczesnego gospodarstwa. Każdego roku Magazyn Agro Profil uczestniczy w wielu wydarzeniach branżowych - między innymi Agro Show, Agro Tech Kielce, Polagra Premiery, Agro-Park, Targi Książki i wielu innych. Wydawnictwo współpracuje z wieloma pracownikami naukowymi takich placówek jak np. Instytut Ochrony Roślin, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu czy też Politechniki Bydgoskiej.

Napisz komentarz

0 0 głosy
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów

Podobne artykuły

Bieżący Agro Profil

spot_img
spot_img

Śledź nas

Ostatnie artykuły

Strefa wiedzy

Pogoda dla rolników