Ma około 100 lat, pochodzi z warszawskich Zakładów Mechanicznych Sykstusa Piekarskiego i jest obecnie jedynym zachowanym egzemplarzem tego modelu na świecie. Zabytkowy silnik Piekarskiego, który trafił do Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu w 2024 roku, po renowacji ponownie został uruchomiony. Odtworzono również jego instalację gazową systemu Imberta.
W Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu można zobaczyć wyjątkowy zabytek polskiej techniki rolniczej. To silnik stacjonarny wyprodukowany w warszawskich Zakładach Mechanicznych Sykstusa Piekarskiego.
Maszyna ma około 100 lat i po przeprowadzonej renowacji nie jest już wyłącznie statycznym eksponatem. Silnik Piekarskiego można ponownie uruchomić i zobaczyć podczas pracy.
Silnik Piekarskiego ma około 100 lat
Dokładnej daty produkcji zabytkowego silnika nie udało się ustalić. Na podstawie konstrukcji muzealnicy szacują jednak, że powstał najprawdopodobniej w drugiej połowie lat 20. XX wieku.
– Jest to jedyny na świecie taki model silnika wyprodukowanego w Zakładach Mechanicznych Sykstusa Piekarskiego w Warszawie. Silnik został wyprodukowany w drugiej połowie lat 20. XX wieku, czyli ma 100 lat, a nawet może i ponad 100 lat – mówi Marek Wiśniewski, kierownik Działu Techniki Rolniczej Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu.
Na silniku zachował się numer 1018
O samych Zakładach Mechanicznych Sykstusa Piekarskiego wiadomo dziś stosunkowo niewiele. Pierwsze informacje o firmie pochodzą z 1923 roku, a ostatnie z 1948 roku.
Zachowany numer silnika wskazuje jednak, że produkcja nie miała charakteru wyłącznie jednostkowego. Dziś odnalezienie oryginalnego, kompletnego egzemplarza tej konstrukcji jest wyjątkową rzadkością.
Z młyna zbożowego do Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu
Historia silnika Piekarskiego związana jest z rolnictwem i przetwórstwem płodów rolnych. Zanim trafił do muzeum, przez lata pracował w młynie zbożowym położonym około 70 kilometrów od Ciechanowca.
Do Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu maszyna trafiła we wrześniu 2024 roku jako dar.
W chwili przekazania silnik nie był jednak sprawny. Jego wcześniejsze losy odcisnęły się na stanie technicznym zabytku.
Wichura zniszczyła motorownię. Silnik znalazł się pod gruzami
Przez lata silnik znajdował się w motorowni. Budynek został poważnie uszkodzony podczas gwałtownej wichury.
– Motorownia się zawaliła i część ścian i dachu spadła na ten silnik. Poza tym brakowało kilku kluczowych podzespołów – opowiada Marek Wiśniewski.
Renowacja wymagała więc nie tylko oczyszczenia i zabezpieczenia zabytkowej maszyny. Konieczne było również odtworzenie brakujących elementów oraz przywrócenie sprawności technicznej silnika.
Odtworzono instalację gazową systemu Imberta
Jednym z najważniejszych etapów prac było odtworzenie instalacji gazowej systemu Imberta.
Dzięki renowacji zabytkowy silnik stacjonarny może dziś ponownie pracować. To ważne nie tylko z punktu widzenia jego wartości technicznej, ale również sposobu prezentowania eksponatu zwiedzającym.
– Udało się ten naprawdę bardzo rzadki obiekt doprowadzić do pełnej sprawności technicznej z odtworzoną instalacją gazową systemu Imberta – podkreśla Marek Wiśniewski.
Prace renowacyjne zostały dofinansowane z programu wspierania działań muzealnych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W przedsięwzięcie zaangażowane zostało również województwo podlaskie, które zapewniło wkład własny.
Polski silnik stacjonarny. Dlaczego jest tak cenny?
Wyjątkowość silnika Piekarskiego wynika nie tylko z jego wieku. Znaczenie ma również jego polskie pochodzenie.
Wśród zachowanych zabytków dawnej techniki rolniczej stosunkowo niewiele jest silników stacjonarnych wyprodukowanych przez polskich producentów. W kolekcjach częściej można spotkać konstrukcje zagraniczne, między innymi niemieckie.
Dlatego zachowany silnik Sykstusa Piekarskiego jest szczególnie cennym elementem kolekcji Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu.
– Bardzo cenny, tym bardziej cieszy fakt, że to jest polski silnik, ponieważ na terenach Polski powojennej niestety zostało najmniej silników stacjonarnych polskich producentów, natomiast więcej zostało, powiedzmy, niemieckich producentów – wyjaśnia Marek Wiśniewski.
Zabytkowy silnik można zobaczyć podczas pracy
W przypadku tego eksponatu muzealnicy zdecydowali się na coś więcej niż zachowanie go w formie statycznej.
Po renowacji silnik Piekarskiego może być uruchamiany i prezentowany zwiedzającym podczas pracy.
Dzięki temu można nie tylko zobaczyć jego konstrukcję, ale również usłyszeć pracę maszyny i lepiej zrozumieć, jak wykorzystywano tego rodzaju urządzenia w czasach, gdy mechanizacja rolnictwa wyglądała zupełnie inaczej niż dziś.
– Ważne jest to, że nie będzie tylko statycznym eksponatem, tylko można go zobaczyć w czasie pracy – mówi Marek Wiśniewski.
Po blisko stu latach od momentu produkcji zabytkowy silnik Piekarskiego ponownie pracuje.
To zachowany fragment historii polskiej techniki, dawnego przemysłu i mechanizacji rolnictwa. Dla Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu jest jednocześnie wyjątkowym eksponatem, który pozwala zobaczyć zabytkową maszynę nie tylko jako przedmiot, ale także jako działające urządzenie.
Silnik Sykstusa Piekarskiego można oglądać w Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu.
