W Dzienniku Ustaw opublikowano zapowiadane przez resort rolnictwa rozporządzenie, które zaostrza wymagania dotyczące pozostałości wybranych substancji czynnych środków ochrony roślin w żywności (Dz.U. 2026 poz. 603). Choć branża agro z dużym zainteresowaniem przyjmuje stworzenie krajowego mechanizmu ochronnego przed nieuczciwym importem, analiza merytoryczna aktu prawnego skłania do pytań o jego zakres w kontekście ostatnich wydarzeń na rynku.
Przeczytaj również: Skażona wołowina z Brazylii – prewencyjne kontrole ruszają pod naciskiem mediów!
Nowe narzędzie kontroli: „Zero tolerancji”
Opublikowane 6 maja 2026 r. rozporządzenie wykorzystuje mechanizm z art. 7 ust. 3 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Pozwala on na wprowadzenie tymczasowych (na 12 miesięcy) krajowych obostrzeń, jeśli pojawiają się przesłanki o zagrożeniu zdrowia konsumentów. Przepisy te wejdą w życie po upływie miesiąca, czyli 6 czerwca 2026 r..
Rząd zdecydował się na wprowadzenie limitów na poziomie granicy wykrywalności (często 0,01 mg/kg) dla substancji wycofanych w UE, takich jak karbendazym, tiofanat metylowy i glufosynat. Jest to realizacja deklaracji o ochronie rynku przed importem z krajów trzecich, w tym państw bloku Mercosur, które nie muszą przestrzegać identycznych norm produkcji co polscy rolnicy.
Przeczytaj również: Import z Mercosur: Seryjne przekroczenia norm w słoneczniku z Argentyny i wyzwania dla unijnych standardów
Kontekst: Skandale z wołowiną i słonecznikiem
Wprowadzenie tych przepisów zbiega się w czasie z głośnymi incydentami sanitarnymi, które miały miejsce na przełomie 2025 i 2026 roku i mocno uderzyły w zaufanie do produktów z Ameryki Południowej:
- Brazylijska wołowina z estradiolem: W lutym 2026 r. szeroko informowano o wykryciu w unijnym imporcie wołowiny z Brazylii rakotwórczego hormonu wzrostu – estradiolu 17β, zakazanego w UE od lat. Audyt Komisji Europejskiej wskazał wówczas na systemowe braki w tamtejszym nadzorze weterynaryjnym.
- Argentyński słonecznik z malationem: W marcu 2026 r. zablokowano transporty słonecznika z Argentyny, w których stwierdzono wielokrotne przekroczenia norm pestycydów, w tym wycofanego w Unii malationu.
Analiza listy produktów: Pytania o kompletność
Zarówno wołowina, jak i słonecznik, to produkty stanowiące fundament eksportu krajów Mercosur do Europy. Z punktu widzenia kompleksowej ochrony rynku, naturalnym wydawało się objęcie ich szczególnym nadzorem w ramach nowej ścieżki legislacyjnej, zwłaszcza że minister Stefan Krajewski wielokrotnie zapowiadał twarde stanowisko wobec towarów niespełniających unijnych standardów.
Analiza załącznika do rozporządzenia (Dz.U. poz. 603) wykazuje jednak pewne różnice między wykazem towarów a listą produktów, które wywoływały niedawne alerty. Nowe normy obejmują szeroki spis owoców (m.in. cytrusy, jabłka, winogrona), warzyw, miodu oraz wybranych zbóż: pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa.
W załączniku nie uwzględniono jednak:
- Wołowiny (rozporządzenie skupia się na pozostałościach środków ochrony roślin, nie dotyczy hormonów).
- Słonecznika (zarówno ziarna, jak i oleju).
Oznacza to, że produkty te nadal będą poddawane kontroli na polskiej granicy wyłącznie na podstawie standardowych procedur unijnych, które w ostatnich miesiącach były przedmiotem ożywionej dyskusji branżowej ze względu na ich niewystarczającą skuteczność.
Konkluzja
Wprowadzenie krajowych norm „zero tolerancji” to niewątpliwie ważny krok w stronę uszczelnienia rynku i walki z podwójnymi standardami. Jednocześnie, biorąc pod uwagę metodologię doboru produktów do załącznika, wypadałoby zapytać o merytoryczne przesłanki, które zdecydowały o pominięciu kategorii towarów tak istotnych w kontekście ostatnich skandali sanitarnych.
Czy planowane są kolejne etapy legislacji obejmujące mięso i rośliny oleiste? Jasne określenie kryteriów doboru produktów pozwoliłoby rolnikom i konsumentom lepiej zrozumieć długofalową strategię budowania tej „sanitarnej zapory”.
Źródło: MRiRW, DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 6 maja 2026 r.
Poz. 603 – ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 30 kwietnia 2026 r.
