Unijni ambasadorowie zrzeszeni w komitecie Coreper II sfinalizowali prace nad stanowiskiem Rady UE dotyczącym pakietu uproszczeń w obszarze bezpieczeństwa żywności i pasz (Omnibus X). Przyjęcie tych propozycji w toku dalszych uzgodnień z Parlamentem Europejskim oznacza istotne wydłużenie czasu obowiązywania zezwoleń dla środków ochrony roślin, a w przypadku rozwiązań niskorzyskowych – nadanie im bezterminowego charakteru.
Przedstawione zapisy nie mają jednak jeszcze statusu obowiązującego prawa.
Kluczowe zmiany w rejestracji preparatów ochronnych
Rada Europejska dąży do znacznego uelastycznienia terminów ważności decyzji rejestracyjnych dla substancji czynnych oraz gotowych produktów:
- Środki niskiego ryzyka: Zezwolenia wydawane bez ograniczeń czasowych.
- Pozostałe środki: Pierwsze dopuszczenie do obrotu na okres 15 lat, a każde kolejne przedłużenie na 25 lat (z uwzględnieniem przewidzianych wyjątków).
Wydłużenie autoryzacji powiązano z bardziej rygorystyczną kontrolą ze strony Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Zadaniem agencji będzie stałe analizowanie najnowszych publikacji naukowych i danych z monitoringu pod kątem ewentualnych przesłanek do weryfikacji wydanych ocen. Zwiększonej ostrożności można spodziewać się również wobec substancji zakwalifikowanych do 2. kategorii pod względem rakotwórczości, mutagenności lub toksycznego wpływu na rozrodczość.
Preferencje dla rozwiązań biologicznych i ochrona własności intelektualnej
Projekt ma na celu stymulowanie inwestycji w ekologiczne alternatywy dla preparatów chemicznych. Z tego powodu wnioski o rejestrację biologicznych środków ochrony roślin będą procedowane w trybie priorytetowym – jeszcze przed formalnym zatwierdzeniem danej substancji.
Wprowadzono także korzystniejsze zasady ochrony danych rejestracyjnych dla producentów:
- Środki standardowe: Wydłużenie wyłączności na dane z 10 do 13 lat.
- Preparaty niskiego ryzyka: Zwiększenie okresu ochrony z 13 do 15 lat.
- Nowa baza danych: Tworzenie jednolicie zarządzanego rejestru dokumentacji na poziomie unijnym.
Surowsze kryteria dla importu żywności i pasz
Pakiet zawiera regulacje chroniące rynek wewnętrzny przed produktami spożywczymi i paszowymi pochodzącymi z państw trzecich. Żywność zawierająca pozostałości substancji wycofanych w UE ze względu na ich wysoką szkodliwość nie trafi do sprzedaży. Najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP) zostaną sprowadzone do granic wykrywalności po przeprowadzeniu odpowiednich analiz wpływu.
Do listy kryteriów dyskwalifikujących import dodano także środki stanowiące niedopuszczalne zagrożenie dla wód gruntowych oraz populacji pszczół. Aby zapobiec marnowaniu żywności, uwzględniono możliwość zastosowania okresu przejściowego dla towarów wytworzonych przed wprowadzeniem nowych wymogów.
Modyfikacje w produktach biobójczych, paszach oraz biotechnology
- Biocydy: Rejestracje wstępne przewidziano na 15 lat, natomiast odnowienia aż na 25 lat.
- Dodatki paszowe: Zoptymalizowano procedury poprzez odejście od konieczności okresowej reautoryzacji większości substancji oraz przyspieszenie modyfikacji istniejących pozwoleń. Sformułowano też ramy dla cyfryzacji etykiet i dokumentacji.
- Produkty fermentacyjne a GMO: Wyraźnie rozdzielono produkty powstające przy użyciu zmodyfikowanych mikroorganizmów od samych organizmów GMO. Jeżeli w gotowym wyrobie nie ma organizmów zmodyfikowanych genetycznie, nie będzie on traktowany jako GMO. Szczegółowe poziomy śladowych pozostałości po mikroorganizmach doprecyzuje Komisja Europejska.
Harmonogram prac legislacyjnych
Rada UE przystąpi do rozmów trójstronnych z Parlamentem Europejskim niezwłocznie po ustaleniu stanowiska przez europosłów. Intencją instytucji jest wypracowanie kompromisowego kształtu regulacji do końca 2026 roku. Oznacza to, że poszczególne parametry – w tym proponowane czasy ważności zezwoleń – mogą jeszcze ulec modyfikacji.
Źródło: Rada Unii Europejskiej, Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin
