Wielka Brytania przygotowuje się do poważnych zmian w uboju trzody chlewnej. Rząd rozważa stopniowe wycofanie ogłuszania świń dwutlenkiem węgla (CO₂), które obecnie jest powszechnie stosowane w brytyjskich rzeźniach. Organizacje zajmujące się dobrostanem zwierząt popierają ten kierunek, jednak producenci wieprzowiny ostrzegają przed wzrostem kosztów, spadkiem wydajności zakładów i pogorszeniem konkurencyjności krajowej produkcji.
Wielka Brytania chce zakazać ogłuszania świń CO₂
Ogłuszanie gazowe od wielu lat jest jedną z podstawowych metod wykorzystywanych w przemysłowym uboju trzody chlewnej. Technologia pozwala na jednoczesne ogłuszanie zwierząt w grupach, ograniczając konieczność ich indywidualnego unieruchamiania. Według przedstawionych danych około 90 proc. świń poddawanych ubojowi w Wielkiej Brytanii jest ogłuszanych dwutlenkiem węgla, co odpowiada mniej więcej 10–11 milionom zwierząt rocznie.
Brytyjskie Ministerstwo Środowiska, Żywności i Spraw Wsi (Defra) przygotowało jednak projekt przepisów przewidujących stopniowe wycofanie tej metody, a obecnie prowadzone są konsultacje społeczne, które mają potrwać do 21 grudnia 2026 roku. Podstawą proponowanych zmian są badania dotyczące zachowania świń podczas ogłuszania oraz stanowisko niezależnego Komitetu Dobrostanu Zwierząt (Animal Welfare Committee, AWC).
Dlaczego ogłuszanie dwutlenkiem węgla budzi kontrowersje?
Choć metoda CO₂ jest szeroko wykorzystywana w ubojniach, od dłuższego czasu pojawiają się zastrzeżenia dotyczące jej wpływu na dobrostan zwierząt. Badania wskazują, że zanim świnie stracą przytomność, wdychanie dwutlenku węgla może wywoływać silny dyskomfort taki jak podrażnienia błon śluzowych, uczucie duszności oraz reakcje związane ze strachem i próbami ucieczki.
Przewodnicząca AWC, profesor Madeleine Campbell, uznała dalsze stosowanie tej metody za etycznie nieakceptowalne w sytuacji, gdy dostępne są inne możliwości ogłuszania. Zwolennicy zmian przekonują, że poprawa dobrostanu świń podczas uboju powinna być priorytetem, a przedstawiciele branży mięsnej zwracają jednak uwagę, że zastąpienie obecnej technologii nie będzie ani proste, ani tanie.
Koszty ogłuszania świń mogą wzrosnąć nawet o 257 proc.
Brytyjski rząd rozpatruje zastosowanie gazów obojętnych, takich jak argon, oraz automatycznych systemów ogłuszania elektrycznego. Przedstawiciele National Pig Association (NPA) oraz Agriculture and Horticulture Development Board (AHDB) ostrzegają jednak, że alternatywne rozwiązania nie zostały jeszcze wystarczająco sprawdzone pod względem skuteczności i dobrostanu zwierząt w wielkoskalowej produkcji komercyjnej.
Jednym z największych problemów pozostaje wydajność linii ubojowych. Ogłuszanie argonem może wymagać nawet 240 sekund, podczas gdy w przypadku dwutlenku węgla proces trwa zazwyczaj od 21 do 60 sekund, a wydłużenie czasu przebywania zwierząt w instalacji mogłoby znacząco ograniczyć przepustowość rzeźni.
Jeszcze większe obawy budzą koszty, a według analiz AHDB obecny koszt ogłuszania jednej świni za pomocą CO₂ wynosi około 0,42 funta, czyli 0,50 euro. W przypadku zastosowania argonu miałby wzrosnąć do 1,63–1,79 euro, co oznacza podwyżkę o 226–257 proc. Ogłuszanie elektryczne również byłoby droższe, a szacowany koszt wynosi około 1,33 euro na zwierzę, czyli o 165 proc. więcej niż w przypadku stosowanej obecnie metody gazowej. Do tego należałoby doliczyć wydatki związane z przebudową zakładów, zakupem nowych urządzeń i dostosowaniem infrastruktury technologicznej.
Hodowcy ostrzegają przed tańszą wieprzowiną z importu
Brytyjska branża trzody chlewnej obawia się, że nowe przepisy pogorszą konkurencyjność krajowych producentów. NPA zwraca uwagę na możliwość dalszego importowania wieprzowiny z państw, w których ogłuszanie świń dwutlenkiem węgla pozostanie dozwolone. W takim przypadku brytyjskie zakłady musiałyby ponosić wyższe koszty wynikające z nowych wymagań, podczas gdy zagraniczni dostawcy mogliby nadal korzystać z tańszych technologii.
Kontrowersje dotyczą również harmonogramu zmian, a rząd rozważa obecnie okres przejściowy wynoszący od dwóch do trzech lat. Tymczasem naukowcy wskazują, że techniczne dostosowanie całej branży może potrwać nawet pięć lat. Ostateczne rozwiązania będą zależeć od dalszych prac legislacyjnych oraz wyników trwających konsultacji.
Niemcy sprawdzają alternatywy dla dwutlenku węgla
Poszukiwania innych metod ogłuszania świń prowadzone są także w Niemczech. Jednym z przedsięwzięć poświęconych temu zagadnieniu jest projekt badawczy TIGER, dotyczący wykorzystania gazów podczas uboju trzody chlewnej. Naukowcy analizowali możliwość zastąpienia dwutlenku węgla gazami obojętnymi, w tym argonem i azotem, w rzeczywistych warunkach pracy rzeźni.
Wyniki wskazały, że obniżenie stężenia CO₂ wiązało się z rzadszym występowaniem reakcji świadczących o duszności i próbach ucieczki. Badacze zwrócili również uwagę na ekonomiczne aspekty stosowania alternatywnych gazów. Chociaż wykorzystanie argonu czy helu oznacza wyższe wydatki na sam gaz, dodatkowy koszt w przeliczeniu na kilogram wyprodukowanego mięsa może pozostawać stosunkowo niewielki.
Wyniki tych badań stanowią istotny element dyskusji o przyszłości metod ogłuszania świń, w pprowadzenie nowych technologii na szeroką skalę wymaga jednak pogodzenia wymagań dotyczących dobrostanu zwierząt z wydajnością i kosztami funkcjonowania zakładów mięsnych.
Źródło: Agrarheute.com
