Krasnystaw – piękne miasteczko na Lubelszczyźnie, znane dotychczas głównie z tradycyjnych Chmielaków – stało się w ostatnich dniach słynne w ogólnopolskich mediach z powodu głębokiego absurdu polskiej ochrony zdrowia. To właśnie tutaj powiatowy szpital zmaga się z blisko 30-milionowym zadłużeniem i apeluje do mieszkańców o warzywa do kuchni, podczas gdy w tym samym czasie najdroższy lekarz na kontrakcie zarabia tam 1,2 miliona złotych rocznie.
Gdy budżet placówki pęka w szwach, z bezprecedensową pomocą rusza to, co w regionie najsilniejsze – lokalna społeczność rolnicza. Jednak zderzenie tej oddolnej ofiarności wsi z realiami finansowymi lecznicy obnaża gorzką prawdę o tym, jak zarządzane są publiczne pieniądze w powiatach.
Krasnystaw i solidarność ze wsi: płodami w kryzys
Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej od lat zmaga się z poważnymi kłopotami finansowymi. W poszukiwaniu oszczędności na bieżącym funkcjonowaniu placówki dyrekcja zwróciła się do lokalnych samorządów oraz mieszkańców z apelem o wsparcie rzeczowe – m.in. o dostarczenie produktów do szpitalnej kuchni.
Na odzew nie trzeba było długo czekać. W gminach takich jak Izbica czy Gorzków ruszyły zorganizowane zbiórki płodów rolnych. Rolnicy – zamiast sprzedawać swoje plony po zaniżonych cenach lub bezradnie patrzeć na rynkowe zawirowania – masowo włączyli się w akcję. Do magazynów zaopatrujących placówkę obsługującą Krasnystaw i cały powiat trafiają tony ziemniaków, marchwi, buraków, cebuli i pietruszki.
To dowód na to, że lokalny patriotyzm gospodarczy i sąsiedzka solidarność na wsi to nie puste słowa. Wyhodowana na lubelskiej ziemi żywność trafia bezpośrednio na talerze chorych pacjentów – sąsiadów, rodzin i znajomych.
Milionowe kontrakty w tle: gdzie uciekają pieniądze?
Ta solidarność rolników ma jednak drugie, niezwykle gorzkie dno. W tym samym czasie, gdy media informują o zbiórkach worków z warzywami na ratowanie stołówki, opinię publiczną elektryzują zarobki kadry medycznej na kontraktach.
Z publikowanych zestawień finansowych wynika, że najdroższy lekarz w tej placówce inkasował rocznie aż 1,2 miliona złotych. Stawki sięgające kilkudziesięciu, a w skrajnych przypadkach około 100 tysięcy złotych miesięcznie dla pojedynczych specjalistów to w realiach mniejszych, powiatowych ośrodków potężny cios w budżet.
Dla rolnika, który przez okrągły rok kalkuluje każdy wydatek na nawozy, paliwo czy środki ochrony roślin, a dochody z hektara mierzy w kategoriach przetrwania przy niskich cenach skupu, takie kwoty są abstrakcją. Powstaje więc fundamentalne pytanie: czy oddolna, ludzka solidarność ze wsi ma łatać dziury w systemie, w którym gigantyczne środki przeciekają przez palce na poziomie kontraktów?
Kto tu ponosi winę? Diagnoza systemowego układu
Winienie samych lekarzy za dyktowanie rynkowych stawek byłoby uproszczeniem. W warunkach permanentnego braku specjalistów powiatowy szpital – chcąc utrzymać oddziały otwarte – musi licytować stawki, by w ogóle pozyskać medyków. Z kolei sztywne wyceny procedur medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia nie nadążają za realnymi kosztami prowadzenia lecznicy.
Dyrektorzy stają pod ścianą: wolą podpisać milionowy kontrakt, niż zamknąć oddział chirurgiczny czy wewnętrzny. W efekcie powstaje mechanizm naczyń połączonych, w którym placówka tonie w długach, a rachunek za tę systemową niewydolność płacą finalnie pacjenci oraz solidarni mieszkańcy organizujący zbiórki darów w naturze.
Akcja rolników z powiatu krasnostawskiego zasługuje na najwyższe uznanie, bo pokazuje odpowiedzialność za lokalną społeczność. Trudno jednak uciec od refleksji, że polska ochrona zdrowia zmierza w niebezpiecznym kierunku, skoro funkcjonowanie lecznicy zabezpieczającej Krasnystaw i okoliczne gminy zaczyna zależeć od podarowanych ziemniaków, podczas gdy kontrakty pojedynczych lekarzy pochłaniają miliony.
