Na terenach wiejskich wciąż zalega około 7 milionów ton wyrobów zawierających rakotwórczy azbest. Choć Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) zapowiada radykalne odchudzenie procedur i uelastycznienie przepisów, przedstawiciele samorządów ostrzegają przed nadmiernym optymizmem. Przy dotychczasowej skali finansowania całkowite oczyszczenie kraju z eternitu zajmie jeszcze ponad sto lat.
Nowa strategia MRiT: Zabezpieczenie alternatywą dla kosztownego demontażu
Resort rozwoju przygotowuje modyfikacje, które mogą przynieść ulgę właścicielom gospodarstw rolnych borykającym się z problemem rakotwórczych pokryć dachowych. Kluczową innowacją ma być zezwolenie na trwałe zabezpieczanie wyrobów azbestowych bez konieczności ich natychmiastowego, kosztownego demontażu w miejscach, gdzie nie jest to technicznie niezbędne.
Planowane zmiany obejmują również:
- Znaczące ograniczenie obowiązków sprawozdawczych i biurokratycznych dla właścicieli obiektów,
- Uproszczenie procedur aktualizacji informacji w publicznej Bazie Azbestowej,
- Wprowadzenie mechanizmów stymulujących gminy do prowadzenia rzetelnych inwentaryzacji (obecnie zaledwie 28% gmin w kraju dysponuje w pełni aktualnymi danymi).
Gminy Wiejskie alarmują: „To kropla w morzu potrzeb”
Związek Gmin Wiejskich RP (ZGWRP) studzi ministerialny entuzjazm, wskazując na twarde statystyki. Dotychczasowe środki publiczne przeznaczone na ten cel (około 266 milionów złotych od początku realizacji programu) pozwoliły na unieszkodliwienie zaledwie 7% zalegającego w kraju azbestu.
Samorządowcy domagają się zdecydowanych kroków systemowych, w tym:
- Skokowego zwiększenia budżetu na utylizację do poziomu minimum 150–200 milionów złotych rocznie,
- Pełnej integracji programu usuwania azbestu z ogólnokrajowym programem „Czyste Powietrze”. Obecnie obecność eternitu na dachu skutecznie blokuje rolnikom możliwość uzyskania dotacji na kompleksową termomodernizację – konieczność wcześniejszego, samodzielnego sfinansowania wymiany pokrycia dachowego stanowi barierę finansową nie do pokonania dla wielu gospodarstw.
Luka w ewidencji: Martwa Baza Azbestowa blokuje fundusze
Poważnym ograniczeniem pozostaje fatalny stan techniczny i merytoryczny Bazy Azbestowej. Z danych MRiT wynika, że w blisko 1 800 gminach w Polsce informacje o rozmieszczeniu i ilości eternitu nie były aktualizowane od co najmniej pięciu lat. Brak rzetelnych danych uniemożliwia samorządom skuteczne aplikowanie o środki zewnętrzne, co bezpośrednio uderza w mieszkańców oczekujących na pomoc państwa w bezpiecznym usunięciu rakotwórczego materiału.
źródło: MRiT; ZGWRP
