Wycofywanie środków ochrony roślin, rosnące odporności i coraz większa presja na redukcję dawek środków ochrony roślin zmuszają rolników do poszukiwania rozwiązań poprawiających skuteczność zabiegów. Wielu rolników zwraca się ku stosowaniu adiuwantów.

Czym są adiuwanty?

Adiuwanty to wbudowane w środki ochrony roślin, a także specjalne przygotowane produkty agrochemiczne mające za zadanie poprawić działanie środków ochrony roślin oraz umożliwić ich bezpieczne i precyzyjne zastosowanie. Klasyczna definicja dzieli adiuwanty na aktywujące czyli takie których zadaniem jest ułatwienie działania substancji czynnych środków ochrony roślin. Drugą grupą są adiuwanty modyfikujące czyli takie które   umożliwiają prawidłowe zastosowanie środka ochrony roślin. W tej grupie są np związki odpieniające, antykorozyjne, antyznoszeniowe. Wiele z adiuwantów aktywujących i modyfikujących jest wprowadzane już podczas produkcji środków ochrony roślin. Rolnicy, jednak coraz częściej decydują się na stosowanie dodatkowych adiuwantów.

Zewnętrzny adiuwant do oprysku – czy to jest konieczne?

Zdecydowanie tak!. Adiuwant wbudowany w środek ochrony roślin do poprawnego działania musi być stosowany w odpowiedniej dawce. Obniżanie dawek środków ochrony roślin przez rolników sprawia, że obniżają także dawki wbudowanych adiuwantów. Wśród polskich rolników rośnie świadomość na dobieranie dawek środków ochrony roślin w zależności od sytuacji na polu. Przez to coraz popularniejsze staja się zewnętrzne adiuwanty.

Jakie mamy dostępne adiuwanty?

Produkcja adiuwantom w Polsce bardzo silnie rozwija się. Do dyspozycji dla rolników i ogrodników są dostępne adiuwanty o jednokierunkowym działaniu. Są to proste produkty działające na wybrane czynniki. Są to:

• Adiuwanty zakwaszające – adiuwanty dedykowane do fungicydów i insektycydów. Blokują proces hydrolizy w zasadowym środowisku. Wyjątkowo podatny na ten proces są fungicydy zawierajace substancję czynną kaptan
• Kondycjonery wody – adiuwanty wiążące kationy wapnia i magnezu. Są dedykowane dla środków ochrony roślin będących kwasami, które tworzą najczęściej z kationami wapnia nierozpuszczalne i nieaktywne herbicydowe sole. Najbardziej na wapń jest podatny glifosat. Następnie 2,4-D, dikamba, bentazon, MCPA, MCPB, regulatory wzrostu roślin jak trineksapak etylu, chlorek chloromekwatu, chlorek mepikwatu i herbicydy z grupy sulfonylomoczników
• Adiuwanty obniżające napięcie powierzchniowe  – poprawiają zwilżenie powierzchni roślin, gleby, i szkodników. Należą do niej modyfikowane alkohole i związki organosilikonowe. Jest to bardzo szeroka grupa produktów. Każdy z nich posiada unikalne właściwości. Są najczęściej aplikowane w dawce 0,05 – 0,2 l/ha
• Adiwuanty olejowe – są oparte na oleju mineralnym, oleju roślinym, lub modyfikowanym oleju roślinnym np na estrze metylowym oleju rzepakowego (MSO). Bardzo popularna grupa adiuwantów charakteryzująca się poprawą retencji, a dla estru etylowego oleju rzepakowego wybitnymi właściwościami rozpuszczania woskowiny na chwastach oraz związków chityny na owadach.

Adiuwanty wielofunkcyjne  – nowe rozwiązania dla trudnych zadań

Od kilkunastu lat jest rozwijana grupa adiuwantów wielofunkcyjnych. W stosunku do adiuwantów o jednokierunkowym działaniu, działają na wiele czynników ograniczających działanie środków ochrony roślin. Są łatwiejsze w stosowaniu bo są to najczęściej produkty dedykowane dla poszczególnych zabiegów, a rolnik nie musi zastanawiać się nad tym jaki adiuwant wybrać. Ponadto mają cechy jakich nie posiadają adiuwanty adiuwanty jednokierunkowe. Są to bufory pH, komponenty antyznoszeniowe, filtry UV czy opatentowane formulacje olejowe spełniające kilka funkcji. Zaletą takich adiuwantów jest także kompatybilność i synergia składników. Wyróżniamy adiuwanty wielofunkcyjne dedykowane do herbicydów wrażliwych na twardość wody, do herbicydów stosowanych przedwschodowo, herbicydów stosowanych powschodowo, fungicydów i insektycydów oraz adiuwanty dedykowane pod uprawy jak np zboża i kukurydza.

Kiedy zastosować adiuwant?

Przed podjęciem decyzji o zastosowaniu i wyborze adiuwanta powinniśmy się zastanowić czy jest szansa, że zabieg nie będzie skuteczny, czy warunki atmosferyczne są właściwe do wykonania zabiegu, czy mogą występować tolerancje chwastów, chorób i szkodników na stosowane środki ochrony roślin. Jeśli jest co najmniej jeden czynnik, wskazujący na niepowodzeni zabiegu, powinniśmy skłonić się do zastosowania odpowiedniego adiuwanta. W zależności od czynnika jaki wystąpi, powinniśmy dobrać produkt pokonujący tą niedogodność lub skłonić się ku adiuwantom wielofunkcyjnym.

Dobrze skomponowany adiuwant wielofunkcyjny pełni rolę adiuwanta aktywującego (zwiększa dotarcie pestycydu do miejsca działania w chwaście, szkodniku lub patogenie) oraz pełni rolę adiuwanta modyfikującego czyli poprawia rozpuszczalność w opryskiwaczu, redukuje pienienie i ogranicza znoszenie cieczy roboczej.

Czy dzięki właściwym adiuwantom mogę pokonać niekorzystne warunki atmosferyczne?

Zdecydowanie tak. Zastosowanie adiuwantów zawierających ester metylowego oleju rzepakowego pomaga wnikać substancją czynnym przez warstwę woskową zarówno podczas chłodów jak i podczas wysokich temperatur. Adiuwawnty wielofunkcyjne coraz częściej posiadają w skaldzie humektant – są to związki spowalniające odparowanie wody z kropli, a dzięki temu pestycyd może swobodnie wnikać do roślin lub owadów. Dzięki wbudowanym komponentom antyznoszeniowym przy wietrze mniej cieczy ulega znoszeniu (dryftowi), co czyni zabiegi ochrony roś≤ino bezpieczniejszymi dla środowiska.

Przeciwskazania do stosowania adiuwantów

Adiuwanty są dedykowane do zastosowania profesjonalnego. Jednak nie każdy pamięta o zasadach łącznego stosowania agrochemikali, które warto przypomnieć:

• Stosowanie herbicydów sulfonyloomcznikowych z adiuwantami obniżającymi pH cieczy roboczej osłabia ich rozpuszczalność,
• Stosowanie adiuwantów obniżających napięcie powierzchniowe opartych na modyfikowanych alkoholach oraz organosilikonowych w warunkach niskiej wilgotności powietrza wpłynie na szybsze odparowanie wody z kropli cieczy roboczej oraz osłabi działanie
• Stosowanie adiuwantów obniżających napięcie powierzchniowe opartych na modyfikowanych alkoholach oraz organosilikonowych w warunkach wysokiej rosy spowoduje spływ środka ochrony roślin wraz z rosą
• Adiuwanty obniżające napięcie powierzchniowe oparte na modyfikowanych alkoholach oraz adiuwanty organosilikonowe nie wykazują działania doglebowego i nie są przeznaczone do zabiegów z herbicydami doglebowymi
• Łączne stosowanie adiuwantów zakwaszających z borem w formie boroetyloaminy dezaktywuje ją,
• Stosowanie jakichkolwiek środków ochrony roślin z nawozami borowymi o zasadowym pH jest niewskazane. Bor obniża działanie o 30-50%
• Jednoczesne podnoszenie pH i zakwaszanie jest niewskazane przy stosowaniu herbicydów sulfonylomocznikowych. Zakwaszenie zasadowej cieczy roboczej prowadzi do cofnięcia wcześniej przeprowadzonych reakcji
• Zmiękczanie powody za pomocą adiuwantów zakwaszających dla herbicydów w formie soli jak MCPA, 2,4-D, dikamba, bentazon powoduje wytrącenie się nieaktywnych herbicydowe soli
• Adiuwanty zakwaszające nie koniecznie muszą zmiękczać wodę. Woda może być jednocześnie twarda i kwaśna