Strona główna Blog Strona 58

Ceny zbóż na Matif/CBoT: Co przyczyniło się do spadkowego tygodnia na rynku?

0
ceny zbóż i rzepalu

Ceny zbóż na światowych giełdach w minionym tygodniu znalazły się pod wyraźną presją spadkową. Wrześniowy raport amerykańskiego Departamentu Rolnictwa (USDA) przyniósł spore emocje na parkietach w Paryżu i Chicago, prezentując dwulicowy obraz rynku. Z jednej strony inwestorzy zobaczyli wyższe globalne zbiory i poprawę bilansu pszenicy, z drugiej – wyraźne cięcia produkcji kukurydzy w USA. Mimo pro-wzrostowych cyfr dla samej kukurydzy, oba gatunki zamknęły tydzień pod kreską, do czego w dużej mierze przyczyniła się masowa realizacja zysków przez fundusze oraz giełdowa zasada „kupuj plotki, sprzedawaj fakty”.

Przeczytaj analizę poprzedniego tygodnia:

Duża podaż na świecie spycha ceny pszenicy w Paryżu – mimo blokady czarnomorskiej

Paryska giełda Euronext podążyła za spadkami z Chicago. Główną przyczyną spadku notowań pszenicy były rosnące prognozy światowych zbiorów oraz zapasów końcowych (USDA podniosło szacunki produkcji m.in. w Australii i Kanadzie).

Co ciekawe, giełdy chwilowo zignorowały realny paraliż dostaw morskich z Ukrainy i Rosji. Trwająca blokada portów czarnomorskich oraz brak bezpiecznego tranzytu drastycznie ograniczają fizyczny eksport ziarna z tego rejonu. Choć paraliż szlaków morskich stanowią silne wsparcie dla cen, w tym tygodniu przeważała chęć realizacji zysków na giełdach po sierpniowych wzrostach.

  • Na Matif Pszenica (grudzień ’26): potaniała w skali tygodnia o 2,1% (-5,25 EUR/t) i zamknęła się na poziomie 241,00 EUR/t. W ujęciu miesięcznym cena pozostaje jednak wyższa o 13,0%.
  • Kukurydza (listopad ’26): wykazała większą odporność, tracąc w tygodniu 1,5% (-4,00 EUR/t) do poziomu 263,75 EUR/t. Słaba kondycja upraw we Francji oraz cięcie prognoz dla USA ograniczają głębszą przecenę.
  • Rzepak: zachował stabilność – potaniał symbolicznie o 0,2% (-1,25 EUR/t) do poziomu 550,75 EUR/t.

Raport USDA daje powody do wzrostów kukurydzy, a ceny w Chicago spadły

Na giełdzie w USA spadki dotknęły zarówno pszenicę, jak i kukurydzę (oba kontrakty staniały po -1,2% w skali tygodnia). Sytuacja na rynku kukurydzy pokazuje jednak, jak dużą rolę odgrywają giełdowe emocje:

  • Pszenica SRW: potaniała do 266,62 USD/t pod wpływem wyższych światowych zapasów końcowych.
  • Kukurydza: staniała do 208,74 USD/t, mimo że dane USDA dały twarde argumenty za podwyżkami:
    • Ścięto prognozę plonów w USA z 180,7 do 178,5 bu/akr,
    • Obniżono szacunki amerykańskich zbiorów o 213 mln buszli,
    • Zmniejszono zapasy końcowe w USA o 86 mln buszli.

Inwestorzy rynkowi spodziewali się jeszcze głębszych cięć plonów. Dodatkowo USDA zredukowało szacunek wykorzystania kukurydzy na pasze w USA o 150 mln buszli. Po silnym sierpniu (+21,4% m/m dla kukurydzy w Chicago), gracze finansowi sprzedawali kontrakty, by zrealizować zyski przed weekendem.

Podsumowanie notowań giełdowych (11.09.2026 r.)

Kontrakt futuresCena zamknięcia (11.09.2026)Zmiana tygodniowaZmiana miesięcznaZmiana 12 miesięcyGiełda
MATIF – kukurydza (eur/t)263,75-1,5%+6,7%+42,2%MATIF
MATIF – pszenica (eur/t)241,00-2,1%+13,0%+27,2%MATIF
MATIF – rzepak (eur/t)550,75-0,2%+3,0%+18,1%MATIF
Chicago – kukurydza (usd/t)208,74-1,2%+21,4%+32,9%CHICAGO
Chicago – pszenica SRW (usd/t)266,62-1,2%+15,1%+44,2%CHICAGO

Jak ta giełdowa korekta wpłynie na ceny zbóż w najbliższych tygodniach?

Chwilowy spadek po raporcie WASDE (wrześniowe prognozy podaży i popytu USDA) to w dużej mierze efekt rynkowych przetasowań i wyciągania gotówki z rynku przez fundusze finansowe, a nie nagłego nadmiaru ziarna. Paraliż logistyki morskiej w rejonie Morza Czarnego oraz mniejsze zbiory zbóż paszowych w USA tworzą pro-wzrostowy fundament pod wyceny w nadchodzącym okresie.

Szczegółowe omówienie raportu WASDE oraz jego wpływu na poszczególne bilanse ukaże się w kolejnych analizach na naszym portalu.

Źródło danych do analizy: Euronext-Paryż, CBoT, USDA

Diesel od jutra po 9 zł/l? Nadchodzi kolejna fala podwyżek na stacjach!

0
ceny paliw

Kierowców, rolników oraz branżę przewozową czeka poważny sprawdzian finansowy. Zgodnie z najnowszymi prognozami rynkowymi, notowania oleju napędowego w najbliższym czasie przekroczą barierę 9 zł za litr. Wraz z dieslem drożeją również benzyny oraz autogaz, co oznacza gwałtowny wzrost wydatków operacyjnych w okresie najbardziej intensywnych jesiennych prac polowych.

Szacowane stawki na dystrybutorach

Dotychczasowe średnie ceny – 8,75 zł/l za olej napędowy oraz 7,89 zł/l za Pb95 – przechodzą do historii. Według wyliczeń analityków serwisu e-petrol.pl, prognozowane zakresy cenowe kształtują się następująco:

  • Olej napędowy (ON): 8,94 – 9,07 zł/l
  • Benzyna Pb95: 7,86 – 7,99 zł/l
  • Benzyna Pb98: 8,74 – 8,87 zł/l
  • Autogaz (LPG): 2,96 – 3,05 zł/l

Równoległy skok cen autogazu (przekraczającego progi 3 zł/l) i oleju opałowego uderzy bezpośrednio w sektor suszenia ziarna, podnosząc koszty obróbki kukurydzy i zmniejszając zysk ze sprzedaży plonów.

Przyczyny zjawiska: Szok podażowy na rynkach światowych

Wzrost stawek na stacjach jest konsekwencją głębokich deficytów na rynku globalnym:

  1. Niedobór wydobycia: Według szacunków Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) światowy deficyt ropy wynosi blisko 1,7 mln baryłek na dobę.
  2. Topniejące rezerwy: Zapasy oleju napędowego w kluczowym unijnym węźle przeładunkowym ARA skurczyły się o czwartą część (25%) w ujęciu rocznym.

Choć stabilny poziom rezerw surowcowych w Europie i USA wyklucza bezpośrednie zagrożenie brakiem paliw na stacjach, to obniżenie cen nie nastąpi. Wyższa konsumpcja diesla w transporcie i przemyśle oraz brak rządowych tarcz osłonowych utrzymują stawki detaliczne na wysokie opory.

Skok cen oleju napędowego powiązanego z drożejącym LPG tworzy barierę finansową w najbardziej kluczowym momencie roku rolniczego – nakładając wysokie koszty równolegle na prace sprzętowe (orka, siewy, zbiór) oraz techniczne procesy suszenia zbiorów.

Przekroczenie przez diesel bariery 9 zł/l ma charakter przełomowy dla kosztów transportu towarów w Polsce. Brak unijnych lub krajowych dopłat paliwowych przełoży się na natychmiastowe przeniesienie tych kosztów na ceny żywności i usług konsumpcyjnych.

źródło: money.pl

Zaorał nowy asfalt w Gliwicach i walczy dalej. W depozycie czeka 26 tys. zł

2

Nietypowe wydarzenie na gliwickiej Ostropie po raz kolejny zwróciło uwagę na problem wywłaszczeń pod inwestycje drogowe. 60-letni rolnik wjechał ciągnikiem na nowo wylaną nawierzchnię ul. Rybnej i uszkodził asfalt. W tle tego wydarzenia znajduje się trwający od ponad dwóch dekad spór z lokalnym samorządem o grunta i wysokość rekompensaty finansowej.

Kronika konfliktu: Od podziału działki do aresztu

  • Marzec 2001 r.: Władze Gliwic wydają decyzję administracyjną o podziale nieruchomości w Ostropie z przeznaczeniem pod budowę drogi.
  • Lata 2001–2005: Gospodarz nie zgadza się z przyjętym trybem i składa odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
  • 2005 r.: Biegły majątkowy ustala wartość 1690 m² przejętej ziemi na kwotę 26 803 zł (co dawało około 15,86 zł za m²).
  • Lata 2006–2008: Rolnik odmawia przyjęcia wskazanej kwoty, uznając ją za rażąco zaniżoną w odniesieniu do realiów rynkowych.
  • Wrzesień 2009 r.: W związku z brakiem odbioru środków, Urząd Miasta przelewa pieniądze do depozytu sądowego.
  • Incydent i konsekwencje: Po uszkodzeniu nowej drogi służby początkowo szacowały straty na około 400 tys. zł, a rolnik trafił do aresztu. Został zwolniony po tygodniu, gdy weryfikacja szkód wykazała mniejszy rozmiar zniszczeń.

Depozyt sądowy a problem inflacji i waloryzacji

Zgodnie z procedurą administracyjną organ publiczny przekazuje środki do depozytu sądowego w sytuacji odmowy ich przyjęcia przez wywłaszczanego właściciela.

Kluczowym problemem dla rolnika staje się brak automatycznej waloryzacji tych funduszy. Stawka 15,86 zł/m² wyliczona w 2005 roku nie uwzględnia późniejszego wzrostu cen nieruchomości ani skumulowanej inflacji. Środki pozostające w depozycie nie procentują w stopniu, który chroniłby ich wartość nabywczą, co w praktyce oznacza realną utratę kapitału po kilkunastu latach.

Procedury prawne przy wywłaszczeniu gruntów rolnych

Przypadek z Gliwic ilustruje ryzyko wynikające z podejmowania działań samowolnych zamiast korzystania z dróg formalno-prawnych:

  1. Podważanie wyceny: Właściciel nieruchomości ma prawo zgłaszać uwagi do operatu szacunkowego, przedstawiać kontrexpertyzy niezależnych rzeczoznawców oraz wskazywać na spadek wartości pozostałej części gospodarstwa.
  2. Pobranie kwoty bezspornej: Prawo umożliwia odebranie niekwestionowanej części odszkodowania (lub podjęcie środków z depozytu ze stosownym zastrzeżeniem), co pozwala zachować płynność przy jednoczesnym kontynuowaniu sporu o dopłatę.
  3. Odpowiedzialność za niszczenie mienia: Samoistne niszczenie wybudowanej infrastruktury (art. 288 K.k.) nie podważa decyzji wywłaszczeniowej, a generuje dodatkową odpowiedzialność karną i cywilną.

Przechowywanie nieodebranych rekompensat w depozytach sądowych bez waloryzacji o wskaźniki inflacyjne doprowadza po latach do drastycznego spadku realnej wartości odszkodowania, co nasila poczucie pokrzywdzenia u wywłaszczanych właścicieli.

źródło: money.pl

Jak sprawdzają się czeskie ciągniki Zetor?

0
zetor major

Wiosna w pełni, a wraz z nią ogrom prac polowych. Sprawdziliśmy, jak radzą sobie z wieloma zadaniami czeskie ciągniki Zetor.

Na początku kwietnia odwiedziliśmy gospodarstwo Waldemara Słomkowskiego w Murczynie położonym w woj. kujawsko-pomorskim. Odkąd rolnik pamięta, to od zawsze w gospodarstwie pracowały ciągniki Zetor.

Pierwszym był Zetor 25 K na stalowych kołach, a kolejnym – już egzemplarz na kołach z  oponami. W 1983 r. do gospodarstwa został zakupiony Zetor 7011 i co ważne, pracuje on do dziś. Kolejne ciągniki to też Zetory.

Gospodarstwo liczy ok. 50 ha, 30 ha jest klasy III i IV, a pozostała część to gleby klasy V. W płodozmianie znajdują się: pszenica, pszenżyto, jęczmień, buraki cukrowe, kukurydza, rzepak i ziemniaki. Jest też trochę trzody w cyklu otwartym i bydło opasowe.

Zetory w gospodarstwie państwa Słomkowskich pracują od wielu pokoleń. Najnowszym jest Major CL 80, a główną siłą pociągową jest Forterra 100. Fot. K. Grzeszczyk

Dlaczego akurat marka Zetor?

Od najmłodszych lat miałem do czynienia z ciągnikami, nie tylko marki Zetor. Zdobyte doświadczenie pozwoliło wyciągnąć wnioski, które przydały się przy zakupie kolejnych ciągników.

Złożyło się na to m.in. duży komfort pracy, wspomaganie kierownicy, duża przestronna kabina oraz trwałość, którą potwierdza długoletnia bezproblemowa eksploatacja. To jedne z kluczowych czynników, które przekonały mnie do czeskich ciągników.

Poza tym liczy się odległość do dealera i dostępność części zamiennych. W naszym przypadku jest to kilka kilometrów, a z szefem Inter-Vaxu, panem Wacławem Górnym, zawsze i w każdej sprawie dochodzi się do porozumienia.

Wspomniany Zetor 7011 na areale 50 ha wykonywał wszystkie prace, dodam, że lekko nie miał, a silnik do naprawy głównej wytrzymał 10 lat.

Został sentyment do tej marki i dwie rzeczy: ciągniki nie są aż tak drogie jak zachodnie w zakupie i są tanie w eksploatacji. To trzeba brać pod uwagę w dzisiejszych czasach.

Są to ciągniki wytrzymałe i mało awaryjne. Z wad, co mogę zasugerować, to tylko to, że producent mógłby nieco poprawić ergonomię w kabinie, np. Majora.

Kiedy i jakie modele zostały pozyskane?

W 2015 r. został zakupiony ciągnik Zetor Forterra 100 w firmie Inter-Vax. Jest to główny ciągnik w gospodarstwie.

zetor forterra
Forterra 100 pracuje m.in. z agregatem zębowym Rolmako o szerokości roboczej 2,7 m, pługiem zagonowym i zestawem uprawowo-siewnym. Fot. K. Grzeszczyk

Od roku 2019 pracuje też Zetor Major CL 80, który jest wyposażony w silnik Deutz. Udało mi się kupić go jeszcze w starym designie, który stylistyką pasuje do Forterry. Zawsze lepiej się patrzy na ciągniki z tej samej linii modelowej. Major wtedy z ładowaczem czołowym i kompletem osprzętu kosztował 152 tys. brutto.

Z marki Zetor jestem bardzo zadowolony, na areale bowiem 50 ha od kilku lat spisują się dobrze te czerwone traktory z Brna.

Jakie wyposażenie było brane pod uwagę przy realizacji zamówienia?

Jeżeli chodzi o Forterrę, to był on kupowany z placu u dealera. Więc co do kompletacji i wyposażenia dodatkowego nie było wielkiego wyboru.

Dołożyliśmy obciążnik na przedni TUZ oraz na koła. Ciągnik ma pod maską 4-cylindrowy silnik o mocy 96 KM. W głowicy pracują po 4 zawory na cylinder.

Przekładnia ma 4 biegi główne i dwustopniowy reduktor i 3-stopniowy wzmacniacz przełączany pod obciążeniem, co daje w sumie 24 biegi w przód i 18 w tył (4 biegu do tyłu nie ma).

Zmiana kierunku jazdy jest realizowana rewersem mechanicznym. Ciągnik na przedniej osi ma zamontowane koła z oponami o rozmiarze 420/70- R24, a na tylnej 520/70-R38.

Hydraulika zewnętrzna ma 2 dwusekcyjne rozdzielacze. Podnośnik jest sterowany przez EHR. Na wyposażeniu jest też klimatyzacja oraz przedni TUZ.

Z kolei w Majorze pod maską pracuje 4-cylindrowy silnik Deutz TCD 2.9 L4 o mocy 75 KM. Przekładnia oferuje 4 biegi główne i 3 zakresy, co w sumie daje po 12 biegów w obu kierunkach.

Tylna oś w Majorze jest dociążona obciążnikiem z przedniego TUZ Forterry. Fot. K. Grzeszczyk

Zmiana kierunku jazdy dokonywana jest dźwignią z lewej strony kierownicy. WOM pracuje z dwoma prędkościami 540 i 1000 obr./min.

Jakie są przebiegi ciągników i jakie prace wykonują?

Forterra 100 ma przebieg 1226 h, a major 756 h. Jeżeli chodzi o prace, to jak już wspomniałem, większy ciągnik jest wykorzystywany do orki 4-skibowym pługiem zagonowym AB 100 z firmy Kverneland.

Poza tym do agregatu zębowego U453/1 o szerokości roboczej 2,7 m z firmy Rolmako, brony talerzowej o szerokości roboczej 3 m i zestawu uprawowo-siewnego z firmy Famarol.

Na tylnej osi są zamontowane koła z oponami o rozmiarze 420/80-R30,a na przedniej 280/85-R24. Fot. K. Grzeszczyk

Natomiast mały Major to niezastąpiony ciągnik przy wszystkich pracach załadunkowych oraz w uprawie ziemniaka. Z rozładunkiem z przyczepy worka big-bag z ziemniakami o masie 1,1 t nie ma większych problemów.

Poza tym jest wykorzystywany do transportu zboża z magazynu do paszarni, a w żniwa dodatkowo do transportu bel słomy z pola do gospodarstwa.

Jesienią pracuje z jednorzędowym kombajnem do zbioru ziemniaków. Nie brakuje też kursów z żywcem na punkt skupu. Ciągnik ten praktycznie nie stygnie.

Ładowacz czołowy w Majorze o udźwigu 1300 kg jest niezastąpiony przy wielu pracach załadunkowych. Z dodatkowego osprzętu jest nie tylko chwytak krokodyl o szerokości 1,5 m, ale także łyżka do materiałów sypkich o szerokości 2 m oraz widły do palet. Fot. K. Grzeszczyk

Czy było sprawdzane zużycie paliwa?

Tak przy orce sprawdzałem Zetora Forterrę 100. Wykonując ten zabieg 4-skibowym pługiem zagonowym na długim polu, spalanie wynosi ok. 15 l ON na 1 ha.

Wydaje mi się, że nie jest to wysokie spalanie, tym bardziej że jestem zwolennikiem głębokiej orki.

Pod maską pracuje 4-cylindrowy silnik Deutz o mocy 75 KM. Fot. K. Grzeszczyk

Z kolei Majora nigdy tak dokładnie nie testowałem pod kątem zużycia paliwa, ale jak się wleje 30 l oleju napędowego do zbiornika, to można jeździć i jeździć. W paliwie jest on naprawdę bardzo oszczędny i do tego cicho pracuje.

Atutem użytkowanych ciągników Zetor jest również to, że nie wykorzystują one jakiś skomplikowanych układów do oczyszczania spalin. W Majorze pod maską jest tylko katalizator DOC i zawór EGR.

Czy były jakieś awarie?

W ciągniku Forterra 100 awarii uległa cewka zapłonu montowana przy pompie wtryskowej. Po wykonaniu telefonu do serwisu dealera o godzinie 9. Ekipa pojawiła się o godzinie 14 z potrzebną częścią do wymiany. Zatem ciągnik był niesprawny tylko przez kilka godzin.

To ważne, bliskość nie tylko dealera, ale również serwisu oraz dostępu do części zamiennych, które w przypadku ciągników Zetor nie są tak drogie jak do zachodnich traktorów.

Kolejną usterką w tym samym ciągniku był wyciek ze zwolnicy w przednim moście. Koszt wymiany cewki, uszczelniacza, oleju wraz z robocizną, dojazdem na miejsce zamknął się kwotą 430 zł.

Z kolei w Zetorze Major CL 80 zepsuł się czujnik od dźwigni wyłączającej WOM w ciągniku. Koszt wymiany to ok. 30 zł. Słyszałem, że w Majorach słabym punktem jest linka od sterowania sprzęgłem, ale u mnie po 2 latach intensywnej pracy działa bez zarzutu.

Przekładnia w Majorze ma 12 biegów do przodu i tyle samo do tyłu. Fot. K. Grzeszczyk

Jakie są plany na przyszłość?

Synowie dorastają i namawiają mnie na zakup kolejnego trzeciego czerwonego ciągnika, oczywiście, marki Zetor.

Marzy nam się już większy ciągnik, który pod maską ma mieć 6-cylindrowy silnik. W stajni Zetora to Crystyal, który być może kiedyś zakupimy i będziemy użytkować.

Kiszonka z kukurydzy – prawidłowy zbiór i przygotowanie kukurydzy

0

Kiszonka z kukurydzy to bardzo cenna pasza dla zwierząt. Przy jej wykonaniu liczy się jej ilość i strawność. Jakie błędy możemy popełnić, przygotowując kiszonkę z kukurydzy?

Kukurydza na stałe zagościła w płodozmianie w naszym kraju. Nic dziwnego, ma przecież szerokie zastosowanie. Jednym z nich jest produkcja kiszonki, szeroko wykorzystywana w hodowli bydła. Jakość kiszonki ma wpływ z kolei na ilość produkowanego mleka.

Kiszonka powinna zawierać:

  • 32–35% suchej masy
  • białko ogólne na poziomie 7–10% s.m.
  • włókno surowe na poziomie < 20% s.m.
  • NDP < 22% s.m., ADF < 40% s.m. i pH < 4

To wszystko przekłada się na strawność, która w dużej mierze zależy od właściwości odmiany, a szczególnie od stopnia ulistnienia roślin, jak również warunków, jakie panowały podczas danego sezonu wegetacyjnego.

Mowa tu o rozkładzie opadów. Im więcej opadów, tym przyrost biomasy jest większy. Duży wpływ na jakość kiszonki ma także termin zbioru, samo wykonanie zbioru, a także przygotowanie pryzmy.

Zbiór kukurydzy – właściwy termin jest ważny

Termin zbioru jest jednym z najważniejszych czynników w otrzymywaniu wysokiej jakości kiszonki. Jeśli zdecydujemy się na zbór zbyt wcześnie, to nie pozwalamy roślinie zgromadzić wystarczającej ilości skrobi. Stąd też kluczowe jest wyznaczenie odpowiedniej fazy rozwojowej kukurydzy.

Zbiór kukurydzy na kiszonkę zależał będzie również od przebiegu pogody. W ostatnich latach, z niedoborem opadów, termin zbioru kukurydzy na kiszonkę jest o wiele wcześniejszy niż w latach typowych lub mokrych.

Zbiór kukurydzy na kiszonkę może odbywać się nawet pod koniec sierpnia czy na początku września. W latach suchych zbiera się rośliny z mniej dojrzałym ziarnem, by uniknąć nadmiernego wysuszenia liści i łodyg, gdyż najlepiej zbierać rośliny w pełni zielone.

Jeśli zawartość suchej masy przekroczy 35%, rośliny stają się mniej strawne i mniej smaczne. W latach typowych i wilgotnych zbiór następuje później i rozpoczyna się, gdy rośliny osiągną fazę woskową lub późną woskową.

Metody wyznaczania terminu zbioru kukurydzy

Pierwszą metodą jest wyznaczenie położenia linii mlecznej na ziarniaku kukurydzy. Jest to metoda wizualna.

Optymalnym terminem zbioru jest moment, kiedy linia mleczna znajduje się w środku ziarna, co oznacza, że połowę zajmuje skrobia szklista, a drugą skrobia mączysta.

Jeśli natomiast linia ta znajduje się na 1/3 wysokości ziarniaka (od góry), wtedy zawartość w suchej masy jest na poziomie 32–33%. Kiedy linia mleczna znajduje się na wysokości 2/3 ziarniaka, to ziarno staje się trudne do rozdrobnienia.

Coraz częściej stosowaną metodą jest określenie zawartości suchej masy przy użyciu mikrofalówki i wagi.

Pierwszym krokiem w tej metodzie jest wycięcie kilku losowo wybranych roślin z pola, a następnie rozdrobnienie ich.

Z rozdrobnionych roślin należy odważyć 1000 g, umieścić na tacce w kuchence mikrofalowej, w której dodatkowo należy umieścić szklankę z wodą. Co minutę należy dokonywać pomiaru masy aż do momentu, gdy masa się ustabilizuje.

Wynik będzie oznaczał zawartość suchej masy w zielonce. Na przykład otrzymanie masy 33 g będzie oznaczało, że sucha masa jest na poziomie 33%.

Prawidłowy zbiór kukurydzy to dobra kiszonka

Podczas zbioru kukurydzy na kiszonkę należy dużą uwagę zwrócić na wysokość koszenia oraz rozdrobnienie roślin. Od wysokości koszenia zależała będzie zarówno ilość uzyskiwanej kiszonki, jak również jej jakość.

Za optymalną wysokość koszenia uznaje się 15–20 cm nad ziemią, co pozwala na uzyskanie dobrej jakości kiszonki. Na tej wysokości niebezpieczeństwo zabrudzenia ziemią podczas zbioru jest małe.

Wysokość koszenia ważna jest również ze względu na jakość paszy. Zwiększając wysokość koszenia, uzyskujemy kiszonkę o większej jakości, ale uzyskamy mniejszą ilość paszy, ponieważ wraz ze wzrostem wysokości o 10% tracimy ok. 4% plonu świeżej masy, czyli ok. 2% suchej masy.

Podwyższając wysokość, pozostawiamy mniej wartościowe części rośliny na polu oraz zwiększamy udział kolb, co wpływa na jakość kiszonki, a to poprawia wydajność skarmiania tego rodzaju paszą. Poza tym wyższe koszenie pozostawia większą ilość materii organicznej w glebie.

Podejmując decyzję o wysokości koszenia, weźmy pod uwagę również stopień rozwinięcia roślin, jak również przebieg pogody. Im lepiej rozwinięte rośliny, tym cięcie może być wyższe.

W przypadku słabiej rozwiniętych roślin, chcąc uzyskać wyższy plon, należy obniżyć wysokość cięcia. Należy jednak liczyć się z niższą jakością kiszonki. Podobnie w okresie suszy, kiedy rośliny słabiej się rozwijają, lepiej obniżyć wysokość cięcia.

W uzyskiwaniu wysokiej jakości kiszonki ważne jest również rozdrobnienie, a także zgniecenie ziarna. Od stopnia rozdrobnienia sieczki będzie zależał proces zakiszania, a co za tym idzie strawność paszy i pełne jej wyjadanie.

Zbyt długie części rośliny będą się gorzej zakiszały. Warto pamiętać, że kiszonka powstaje w wyniku procesu fermentacji, która przebiega w warunkach beztlenowych. Pozostawienie zbyt długich i słabo zgniecionych roślin sprawia, że fermentacja przebiega w mniejszym stopniu.

Jeśli w procesie kiszenia nie zapewnimy warunków beztlenowych i pojawia się dostęp tlenu, wtedy do kiszonki przedostają się bakterie i pleśnie, które wpływają na jakość kiszonki, powodując jej psucie i obniżenie walorów smakowych paszy.

Przyjmuje się, że rośliny powinny być cięte na frakcje 6–8 mm. Jeśli rośliny są suche, warto ciąć sieczkę na mniejsze kawałki. Podeschnięte liście są twarde i elastyczne, co może utrudniać ich cięcie, zakiszanie, a także sprawić, że taka kiszonka będzie gorzej wyjadana.

Nie powinniśmy również zbytnio rozdrabniać roślin, gdyż może to obniżyć wykorzystanie paszy przez zwierzęta i powodować występowanie chorób metabolicznych u bydła.

Kolejną sprawą jest rozgniecenie ziarniaków, co umożliwia rozkład znajdującej się w nich skrobi. Jeśli nie zostaną one rozgniecione, to mikroorganizmy znajdujące się w żwaczu oraz enzymy trawienne w przewodzie pokarmowym krowy nie będą w stanie rozłożyć skrobi. Ziarniaki takie zostaną wydalone przez bydło wraz z kałem.

Inokulanty – cenne wsparcie w procesie kiszenia kukurydzy

Trudne warunki pogodowe, uszkodzenie roślin, np. przez przymrozki, czy duża zawartość suchej masy może spowodować, że kukurydza będzie się słabo zakiszać.

By poprawić wydajność fermentacji, warto w takim przypadku dodać inokulanty, które obniżają pH, co sprawia, że fermentacja mlekowa przebiega efektywniej.

Ponadto zakiszacze hamują rozwój mikroorganizmów, które obniżają jakość kiszonki. Dodatki te pomagają również zachowywać stabilność i świeżość kiszonki, zwłaszcza gdy ma być ona pobierana w późniejszym terminie zarówno z pryzmy, jak i silosu lub skarmianie nią jest rozciągnięte w czasie.

Na rynku dostępne są inokulanty mikrobiologiczne zawierające szczepy bakterii (np. Silaprislis – Timc Agro Polska, 11CFT marki Pioneer, Ensilage – BioGen, Bakterio-sil, AgroSil), jak również zawierające kwasy organiczne (np. kwas rolniczy kiszonkowy, Termosil) i enzymy.

Prawidłowe przygotowanie pryzmy

Ważne jest, by kiszonka była hermetycznie zabezpieczona. Dostęp tlenu wpływa negatywnie na przebieg fermentacji. Fot. A. Wieremczuk

Ostatnim etapem, który ma wpływ na jakość kiszonki, jest formowanie pryzmy. Także w tym momencie możemy popełnić błędy, które sprawią, że nie będzie miała wysokiej jakości.

Podczas formowania pryzmy należy przede wszystkim dobrze ugnieść sieczkę oraz zabezpieczyć przed dostępem powietrza.

Napełniając pryzmę lub silos, pamiętajmy, że warstwy sieczki nie powinny być większe niż 40–50 cm. Poszczególne warstwy muszą być dobrze ugniecione ciągnikiem.

Czas napełniania pryzmy nie powinien być dłuższy niż 2–3 dni. Ułożoną pryzmę należy jak najszybciej hermetycznie zabezpieczyć przed dostępem tlenu, który wpływa negatywnie na przebieg procesu fermentacji i może przyczynić się do znacznych strat.

Tak jak wspominałam wcześniej, do właściwego przebiegu fermentacji konieczne są warunki beztlenowe. W celu zabezpieczenia najczęściej stosowane są folie, które obsypuje się warstwą ziemi i obkłada zużytymi oponami. Na rynku dostępne są również specjalne siatki i rękawy.

Jesienna pielęgnacja trawnika. Tych zabiegów nie można wykonywać zbyt późno

0
pielęgnacja trawnika jesienią

Początek jesieni to dobry moment na regenerację trawnika po upalnym lecie. Umiarkowana temperatura i większa ilość wilgoci sprzyjają rozwojowi korzeni oraz kiełkowaniu nasion. We wrześniu można usunąć filc, napowietrzyć podłoże, uzupełnić ubytki i zastosować nawóz dopasowany do jesiennych potrzeb murawy.

Nie wszystkie zabiegi należy jednak wykonywać automatycznie. Intensywna wertykulacja trawnika osłabionego przez suszę może dodatkowo pogorszyć jego kondycję. Podobnie późny dosiew nie przyniesie dobrego efektu, jeżeli młoda trawa nie zdąży rozwinąć się przed nadejściem chłodów.

Jesienna pielęgnacja trawnika powinna więc wynikać z jego rzeczywistego stanu, pogody oraz wilgotności gleby.

Pielęgnacja trawnika jesienią – od czego zacząć?

Przed rozpoczęciem prac warto dokładnie obejrzeć murawę. Nie każdy trawnik potrzebuje wszystkich dostępnych zabiegów.

Należy sprawdzić:

  • czy na powierzchni znajduje się gruba warstwa filcu,
  • czy gleba jest zbita i słabo przepuszcza wodę,
  • czy trawnik ma puste lub przerzedzone miejsca,
  • czy widoczny jest mech,
  • czy murawa ucierpiała podczas letniej suszy,
  • czy występują objawy chorób grzybowych,
  • czy woda zatrzymuje się na powierzchni po opadach.

Na tej podstawie można zdecydować, czy potrzebne są wertykulacja, aeracja, piaskowanie, dosiewanie albo nawożenie. Większości tych zabiegów nie trzeba wykonywać co roku na całej powierzchni.

Kolejność jesiennych prac na trawniku

Jeżeli trawnik wymaga pełnej regeneracji, prace można przeprowadzić w następującej kolejności:

  1. Skosić trawę.
  2. Usunąć liście i luźne resztki.
  3. Przeprowadzić wertykulację, jeżeli występuje filc.
  4. Wykonać aerację zbitego podłoża.
  5. Rozprowadzić cienką warstwę materiału do top dressingu lub piaskowania.
  6. Wyrównać ubytki i przeprowadzić dosiew.
  7. Utrzymywać powierzchnię w umiarkowanej wilgotności.
  8. Zastosować odpowiedni nawóz, jeżeli trawnik rzeczywiście go potrzebuje.

Nie należy wykonywać intensywnej wertykulacji i aeracji na bardzo mokrej, rozmiękłej glebie. Zabiegów trzeba również unikać podczas suszy oraz bezpośrednio przed prognozowanymi przymrozkami.

Kiedy wertykulować trawnik jesienią?

Jesienną wertykulację najlepiej przeprowadzić we wrześniu lub na początku października, gdy trawa nadal aktywnie rośnie i ma czas na regenerację. Termin zależy jednak od pogody i kondycji murawy.

Wertykulacja służy usunięciu filcu, czyli warstwy obumarłych źdźbeł, resztek po koszeniu, mchu i innych fragmentów roślinnych zalegających przy powierzchni gleby. Nadmierna warstwa filcu utrudnia przedostawanie się wody i powietrza do strefy korzeniowej oraz może sprzyjać rozwojowi chorób.

O potrzebie wykonania zabiegu mogą świadczyć:

  • słaba przepuszczalność powierzchni,
  • gąbczasta warstwa pod stopami,
  • obecność dużej ilości obumarłych źdźbeł,
  • trudność w dostrzeżeniu gleby pomiędzy roślinami,
  • szybkie przesychanie powierzchni mimo wilgotnej gleby pod filcem.

Kiedy nie wykonywać wertykulacji?

Mocnej wertykulacji nie należy przeprowadzać na trawniku:

  • przesuszonym,
  • świeżo założonym,
  • silnie osłabionym po upałach,
  • rozmokniętym po intensywnych opadach,
  • objętym aktywną chorobą,
  • tuż przed nadejściem mrozu.

Jeżeli murawa jest osłabiona, lepsze może być delikatne wygrabienie luźnych resztek. Intensywniejszy zabieg warto przełożyć do czasu, gdy trawa odzyska dobrą kondycję i rozpocznie aktywny wzrost.

Jak wykonać jesienną wertykulację?

Przed wertykulacją trawnik należy skosić, ale nie bardzo nisko. Gleba powinna być lekko wilgotna, a źdźbła suche.

Na niewielkiej powierzchni wystarczy użyć grabi sprężynowych. Większy trawnik można pielęgnować wertykulatorem mechanicznym.

Zabieg należy wykonać:

  • najpierw w jednym kierunku,
  • następnie – jeśli murawa jest silna – prostopadle do pierwszego przejazdu,
  • bez ustawiania ostrzy zbyt głęboko,
  • z dokładnym zebraniem wyczesanego filcu.

Bezpośrednio po zabiegu trawnik może wyglądać gorzej i być wyraźnie przerzedzony. To naturalny efekt usunięcia zalegającej warstwy. Puste miejsca można później uzupełnić nasionami.

Aeracja trawnika jesienią

Aeracja polega na wykonywaniu otworów w glebie. Zabieg poprawia przepływ powietrza i wody w strefie korzeniowej, a także ogranicza skutki nadmiernego zagęszczenia podłoża.

Napowietrzania szczególnie potrzebują trawniki:

  • intensywnie użytkowane,
  • rosnące na ciężkiej glebie,
  • regularnie udeptywane,
  • znajdujące się w miejscach przejazdu sprzętu,
  • zatrzymujące wodę po opadach,
  • mające słaby i płytki system korzeniowy.

Na niewielkim trawniku można wykorzystać widły ogrodowe. Otwory wykonuje się w odstępach około 10–15 cm, zagłębiając zęby możliwie głęboko. Na większej powierzchni wygodniejszy będzie aerator.

Aeracja pełna czy rurkowa?

Aerator z pełnymi kolcami rozluźnia powierzchnię i tworzy kanały powietrzne. Aeracja rurkowa usuwa natomiast niewielkie wałeczki gleby, dzięki czemu skuteczniej ogranicza silne zagęszczenie podłoża.

Aerację rurkową warto rozważyć przede wszystkim:

  • na glebach ciężkich i gliniastych,
  • w miejscach mocno udeptywanych,
  • na trawnikach, na których długo stoi woda.

Po zabiegu wydobyte wałeczki gleby należy zebrać. Otwory można wypełnić odpowiednio dobranym materiałem poprawiającym strukturę podłoża.

Czy po aeracji trzeba piaskować trawnik?

Piaskowanie może poprawić przepuszczalność ciężkiej gleby i pomóc utrzymać drożność otworów wykonanych podczas aeracji. Nie powinno jednak polegać na przypadkowym wysypaniu dużej ilości dowolnego piasku.

Materiał należy dobrać do rodzaju gleby. Nieprawidłowe połączenie bardzo drobnego piasku z gliniastym podłożem może pogorszyć strukturę zamiast ją poprawić.

Alternatywą jest zastosowanie gotowego materiału do top dressingu, zawierającego odpowiednio dobrane proporcje piasku, ziemi i dojrzałej materii organicznej. Warstwa powinna być cienka i dokładnie rozprowadzona, aby źdźbła trawy pozostały widoczne.

Dosiewanie trawy we wrześniu

Wrzesień jest dobrym terminem na uzupełnienie pustych miejsc. Gleba jest nadal ciepła, a częstsze opady ułatwiają utrzymanie wilgoci potrzebnej do kiełkowania.

Przed dosiewem należy:

  1. Usunąć obumarłą trawę i filc.
  2. Lekko spulchnić wierzchnią warstwę gleby.
  3. Wyrównać podłoże.
  4. Rozsiać nasiona równomiernie.
  5. Delikatnie wymieszać je z powierzchnią gleby.
  6. Lekko docisnąć podłoże.
  7. Podlać drobnym strumieniem wody.

Do uzupełnienia ubytków najlepiej użyć mieszanki o składzie zbliżonym do tej, z której założono trawnik. Pozwoli to uniknąć różnic w kolorze, tempie wzrostu i strukturze murawy.

Jak podlewać trawnik po dosiewie?

Do czasu wschodów powierzchnia powinna pozostawać stale lekko wilgotna. Nie może jednak zostać zalana. Mocny strumień wody może wypłukać nasiona albo zgromadzić je w zagłębieniach.

Lepsze jest częstsze podlewanie niewielką ilością wody niż jednorazowe obfite zalanie. Po rozwinięciu się młodych roślin częstotliwość podlewania można stopniowo ograniczać, zwiększając jednocześnie ilość wody podczas jednego zabiegu.

Dosiewania nie należy odkładać zbyt długo. Młoda trawa musi mieć czas na rozwój systemu korzeniowego przed pojawieniem się silniejszych przymrozków.

Jaki nawóz jesienny na trawnik?

Jesienią nie powinno się stosować nawozu przeznaczonego do intensywnego pobudzania wzrostu liści. Duża dawka łatwo dostępnego azotu może powodować rozwój delikatnych źdźbeł, które będą bardziej podatne na mróz i choroby.

Jeżeli murawa wymaga dokarmienia, należy wybrać nawóz oznaczony jako jesienny i stosować go zgodnie z instrukcją producenta. Tego rodzaju preparaty mają skład dopasowany do przygotowania trawnika do okresu spoczynku.

Przed nawożeniem warto ocenić:

  • kondycję i kolor murawy,
  • historię wcześniejszego nawożenia,
  • zasobność gleby,
  • wykonane zabiegi regeneracyjne,
  • prognozę pogody.

Nie każdy trawnik potrzebuje jesiennego nawożenia. Murawa w dobrej kondycji może zregenerować się bez dodatkowego zasilania. Nadmierna ilość składników nie poprawi jej odporności, a może prowadzić do zaburzeń wzrostu i strat składników z gleby.

Jak stosować nawóz jesienny?

Nawóz należy rozsiewać równomiernie, najlepiej za pomocą siewnika. Trzeba przestrzegać dawki podanej na opakowaniu i unikać nakładania się przejazdów.

Zabieg warto wykonać przed spodziewanym niewielkim deszczem. Jeśli opady nie wystąpią, a instrukcja produktu tego wymaga, trawnik należy podlać. Granulki pozostające na suchych źdźbłach mogą powodować miejscowe uszkodzenia.

Kiedy ostatni raz kosić trawnik?

Nie istnieje jedna data ostatniego koszenia obowiązująca w całej Polsce. Termin zależy od temperatury, regionu oraz tempa wzrostu trawy.

Koszenie należy kontynuować tak długo, jak długo murawa wyraźnie rośnie. W ciepłą jesień może być ono potrzebne również w październiku, a niekiedy nawet na początku listopada.

Podczas ostatnich zabiegów nie należy ścinać trawy bardzo nisko. Zbyt krótkie źdźbła są bardziej narażone na uszkodzenia, natomiast pozostawienie bardzo wysokiej murawy może sprzyjać jej wykładaniu się i zatrzymywaniu wilgoci.

Bezpieczna wysokość trawnika przed zimą wynosi zazwyczaj około 4–5 cm, choć powinna być dopasowana do gatunków tworzących mieszankę oraz sposobu użytkowania murawy.

Koszenie trawy, traktorek kosi trawnik, zadbany trawnik, koszenie trawnika, narzędzia do koszenia trawy, trawnik, zadbany trawnik

Czy jesienią trzeba zbierać skoszoną trawę?

Podczas ostatnich jesiennych koszeń lepiej zbierać pokos, zwłaszcza gdy jest mokry lub tworzy grubą warstwę. Pozostawione resztki mogą ograniczać dostęp światła i powietrza oraz utrzymywać wilgoć przy powierzchni gleby.

Pokos może pozostać na trawniku tylko wtedy, gdy:

  • jest bardzo drobno rozdrobniony,
  • jego warstwa jest cienka,
  • trawa i gleba są suche,
  • materiał nie tworzy skupisk.

Jesienią należy również regularnie usuwać opadłe liście. Gruba warstwa może przygniatać źdźbła, ograniczać dostęp światła i tworzyć warunki sprzyjające chorobom grzybowym.

Tych zabiegów nie należy wykonywać zbyt późno

Przed zimą trawnik musi mieć czas na odbudowę. Zbyt późne wykonanie agresywnych prac może pozostawić murawę przerzedzoną i bardziej podatną na uszkodzenia.

Nie warto odkładać do późnej jesieni:

  • intensywnej wertykulacji,
  • głębokiej aeracji,
  • dosiewania dużych powierzchni,
  • zakładania nowego trawnika,
  • mocnego nawożenia,
  • napraw wymagających wzrostu młodej trawy.

Im większa ingerencja w murawę, tym więcej czasu potrzebuje ona na regenerację. Jeżeli temperatura wyraźnie spada, a wzrost trawy ustaje, lepiej ograniczyć się do koszenia, zbierania liści i utrzymywania powierzchni w czystości.

Harmonogram pielęgnacji trawnika jesienią

Początek i połowa września

To najlepszy czas na zabiegi wymagające późniejszej regeneracji:

  • ocenę kondycji trawnika,
  • wertykulację zdrowej murawy,
  • aerację zbitej gleby,
  • dosiewanie pustych miejsc,
  • wyrównanie niewielkich zagłębień,
  • zastosowanie nawozu, jeśli jest potrzebny.

Koniec września i październik

W tym czasie należy przede wszystkim obserwować murawę:

  • kontynuować koszenie,
  • usuwać opadłe liście,
  • podlewać dosiane miejsca,
  • ograniczyć użytkowanie regenerowanych fragmentów,
  • kontrolować występowanie mchu i chorób.

W cieplejszych regionach oraz przy łagodnej pogodzie część zabiegów można wykonać również w październiku. Trzeba jednak pozostawić trawie czas na odbudowę przed zimą.

Późna jesień

Gdy wzrost trawy słabnie, najważniejsze stają się:

  • ostatnie koszenie,
  • regularne usuwanie liści,
  • zebranie grubych warstw pokosu,
  • unikanie chodzenia po zamarzniętej murawie,
  • rezygnacja z intensywnych zabiegów mechanicznych.

Dobrze przeprowadzona jesienna pielęgnacja trawnika nie powinna polegać na wykonaniu jak największej liczby zabiegów. Najważniejsze jest dopasowanie ich do stanu murawy i przeprowadzenie odpowiednio wcześnie.

Pogoda 15 września. Będzie ciepło i przyjemnie

0
15 września
15 września

Pogoda. Na termometrach od +6 do +22 stopni Celsjusza

Noc z 14 na 15 września na zachodzie kraju przyniesie sporo pogodnego nieba a przez to temperatura spadnie. Od Pomorza Zachodniego po Wielkopolskę, Lubuskie, Dolny Śląsk i Opolskie słupki rtęci spadną na ogół do 7-9 stopni Celsjusza ale lokalnie zanotujemy 6 stopni. Nieco cieplej bo na poziomie 9-11 stopni rozpocznie się poranek na Kaszubach, zachodzie Kujaw i Ziemi Łódzkiej.

Na wschodzie, południu i w centrum aż po okolice Żuław w nocy rozwiną się mgły, które zwłaszcza w dolinie Wisły na Mazowszu, Narwii na Mazowszu i Podlasiu, Bugu na Mazowszu i w Lubelskim oraz Biebrzy na Podlasiu będą bardzo gęste.

Mgły wygnerują chmury stratus a one zapobiegną spadkowi temperatury. Nad ranem zobaczymy w tych regionach od 12 do +14 stopni powyżej zera.

Dużo chmur na wschodzie i niemal bezwietrznie od Kaszub po wschód Wielkopolski

Na wschodzie kraju w ciągu dnia po mgłach pozostanie dużo chmur. Słaby wiatr będzie sprzyjał długiemu utrzymywaniu się chmur niskich stratus. Lokalnie po południu pokropi deszcz do 1 mm. Po drugiej stronie Wisły dzień zapowiada się suchy i niemal bezchmurny.

Wiatr w tych regionach także powieje słabo ale powietrze będzie znacznie bardziej suche niż na wschodzie kraju.

Na termometrach zobaczymy około godziny 14:00 od 17 stopni w Hajnówce i Sejnach do +22 stopni w Żarach, Żaganiu i Słubicach.

15 września

Ceny zbóż w kraju pną się w górę – dane skupowe MRiRW

0
Ceny zbóż

Ceny zbóż w polskich przedsiębiorstwach skupowych wykazują powszechne podbicie stawek, podążając za trendem widocznym na rynku europejskim. Najnowsze dane transakcyjne udostępnione przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – mimo naturalnego opóźnienia względem bieżących wydarzeń giełdowych – precyzyjnie obrazują realny poziom cen z faktycznie zawartych umów handlowych. Na rynku wyraźnie odznacza się rosnący prymat pszenicy konsumpcyjnej oraz pogłębiająca się dysproporcja stawek w zależności od lokalizacji punktu skupu.

Ceny zbóż w kraju: Pszenica liderem wzrostów, presja logistyczna portów

W tygodniu zakończonym 6 września 2026 r. średnia cena zakupu pszenicy konsumpcyjnej w polskich przedsiębiorstwach skupowych wyniosła 898 zł/t, co oznacza wzrost o 4,5% w porównaniu z poprzednim tygodniem (+39 zł/t). W ujęciu rocznym ziarno chlebowe jest droższe o 12,1%. Pszenica konsumpcyjna zdominowała struktury skupu, stanowiąc aż 49,7% całkowitego wolumenu zakupionego ziarna przez podmioty skupowe i przetwórcze.

Wzrosty odnotowano również na rynku zbóż paszowych. Pszenica paszowa podrożała w skali tygodnia o 1,4% do poziomu 840 zł/t (+8,2% r/r), stanowiąc 19,4% udziału w skupie. Pszenżyto paszowe osiągnęło cenę 733 zł/t (+1,7% t/t, +5,9% r/r), a żyto paszowe wzrosło o 2,3% do 652 zł/t (+6,5% r/r).

Dla przeciwwagi, kukurydza sucha zanotowała tygodniowy spadek o 1,3% do 948 zł/t, co wiąże się ze stopniowym rynkowym dyskontowaniem nadchodzącej podaży z nowych zbiorów.

Ceny pszenicy i kukurydzy na przestrzeni lat – WYKRES

Rynek zbóż w Polsce – średnie ceny i struktura skupu (stan na 06.09.2026 r.)

ZIARNO / TYPŚrednia cena (zł/t)Zmiana tygodniowa (%)Zmiana roczna (%)Udział w rynku (%)
Pszenica konsumpcyjna898+4,5%+12,1%49,7%
Pszenica paszowa840+1,4%+8,2%19,4%
Żyto konsumpcyjne648-0,1%+1,9%2,4%
Żyto paszowe652+2,3%+6,5%2,7%
Jęczmień konsumpcyjny695+0,4%+5,5%0,4%
Jęczmień paszowy721+0,1%+1,4%5,1%
Jęczmień browarny781+1,4%-7,8%3,1%
Kukurydza sucha948-1,3%-0,3%6,9%
Owies konsumpcyjny554+2,2%-5,0%0,1%
Owies paszowy566-4,7%-3,9%1,3%
Pszenżyto paszowe733+1,7%+5,9%8,9%

Nożyce cenowe: Porty kontra głębia kraju

Analiza stawek skrajnych obnaża ogromną rolę kosztów transportu oraz geolokalizacji. Maksymalne wyceny skupowe dyktowane są bezpośrednio przez popyt ze strony portów morskich na północy Polski, podczas gdy stawki minimalne wyznaczają rejon podaży w głębi kraju oraz na południu, z dala od głównych węzłów eksportowych.

W przypadku pszenicy konsumpcyjnej rozpiętość między średnią ceną minimalną a maksymalną wyniosła aż 153 zł/t – od 779 zł/t w lokalizacjach odległych logistycznie do 932 zł/t w rejonie północnym i portowym. Podobne zjawisko zaobserwowano na jęczmieniu paszowym (rozpiętość 155 zł/t, od 592 zł/t do 747 zł/t).

Zestawienie stawek średnich, minimalnych i maksymalnych (zł/t, stan na 06.09.2026 r.)

ZIARNO / TYPŚrednia ważonaMin* (głębia kraju / południe)Max* (północ / porty)Rozpiętość (zł/t)
Pszenica konsumpcyjna898779932153
Pszenica paszowa840783889106
Żyto konsumpcyjne64859768386
Żyto paszowe652576678102
Jęczmień paszowy721592747155
Kukurydza sucha94889497783
Pszenżyto paszowe733664768104

Miesięczna dynamika zmian w kraju (09.08.2026 vs 06.09.2026)

W perspektywie miesięcznej krajowe ceny zbóż zanotowały powszechny ruch w górę. Średnia cena pszenicy konsumpcyjnej wzrosła w ciągu miesiąca o 53 zł/t (+6,3%), z poziomu 845 zł/t do 898 zł/t. Wyznaczający granicę górną popyt portowy podniósł stawki maksymalne z 896 zł/t do 932 zł/t (+36 zł/t).

Ciekawą tendencję odnotowano na rynku zbóż paszowych – w najtańszych lokalizacjach nastąpiło wyraźne „równanie w dół”, tj. podnoszenie dna cenowego przez podmioty skupowe. Cena minimalna pszenicy paszowej wzrosła w miesiąc o 54 zł/t (+7,4%), a pszenżyta o 38 zł/t (+6,1%).

Porównanie cen w skali miesiąca (zł/t)

ZIARNO / TYPŚrednia [09.08 → 06.09]ZmianaMin* [09.08 → 06.09]ZmianaMax* [09.08 → 06.09]Zmiana
Pszenica konsumpcyjna845 → 898+53 zł (+6,3%)759 → 779+20 zł (+2,6%)896 → 932+36 zł (+4,0%)
Pszenica paszowa799 → 840+41 zł (+5,1%)729 → 783+54 zł (+7,4%)858 → 889+31 zł (+3,6%)
Żyto paszowe621 → 652+31 zł (+5,0%)555 → 576+21 zł (+3,8%)686 → 678-8 zł (-1,2%)
Kukurydza sucha924 → 948+24 zł (+2,6%)869 → 894+25 zł (+2,9%)954 → 977+23 zł (+2,4%)
Pszenżyto paszowe704 → 733+29 zł (+4,1%)626 → 664+38 zł (+6,1%)753 → 768+15 zł (+2,0%)

Przetasowania w strukturze skupu

Zmiany rynkowe odzwierciedla również ewolucja struktury obrotów na rynku skupu od połowy lipca do początku września:

  • Dominacja ziarna chlebowego: Udział pszenicy konsumpcyjnej wzrósł z poziomu 31,0% (19 lipca) do szczytowego 51,4% (30 sierpnia), po czym ustabilizował się na poziomie 49,7% na początku września.
  • Wygasanie starej kukurydzy: Udział suchej kukurydzy w skupie spadł z 10,5% w połowie lipca do 6,9% na początku września, co sygnalizuje wyczerpanie zapasów ze starego sezonu.
  • Ustabilizowanie zbóż drugorzędnych: Udział kategorii „Pozostałe” (żyto, jęczmień, owies, pszenżyto), stanowiący w szczycie żniw jęczmiennych ponad 41%, spadł i ustabilizował się na poziomie 24,0%.

Polska na tle Unii Europejskiej i notowań MATIF

Porównanie stawek z innymi krajami członkowskimi UE lokuje Polskę w dolnej lub średniej strefie cenowej Wspólnoty.

Pszenica konsumpcyjna (31.08–06.09.2026 r.)
Średnia cena pszenicy konsumpcyjnej w Polsce (898 zł/t) kształtuje się 53 zł/t poniżej średniej unijnej (951 zł/t) oraz aż 170 zł/t poniżej wycen na paryskiej giełdzie MATIF (1 068 zł/t).

  • W ujęciu miesięcznym (od 02.08 do 06.09) cena pszenicy w Polsce wzrosła o 59 zł/t (+7,0%), rosnąc szybciej niż średnia UE (+23 zł/t).
  • Kontrakt na giełdzie MATIF w tym samym czasie zyskał aż 87 zł/t (+8,9%).
  • Niemcy utrzymują znaczną przewagę cenową – ziarno chlebowe wyceniane jest tam na 1 053 zł/t (o 155 zł/t więcej niż w Polsce). Najtańszym rynkiem pozostaje Chorwacja (788 zł/t), a najdroższym Portugalia (1 166 zł/t).

Kukurydza (31.08–06.09.2026 r.)
W przypadku kukurydzy polska stawka na poziomie 948 zł/t pozostaje 75 zł/t poniżej średniej UE (1 023 zł/t) oraz o 229 zł/t niższa od odczytów MATIF (1 177 zł/t).

  • W ciągu miesiąca cena kukurydzy w Polsce zyskała 38 zł/t (+4,2%).
  • Notowania na MATIF wzrosły w tym czasie o 100 zł/t (+9,3%), a w Niemczech aż o 127 zł/t (+11,3%) do poziomu 1 254 zł/t.
  • Najniższe ceny zbóż w kategorii kukurydzy w UE notuje się w rejonie czarnomorskim – w Rumunii (801 zł/t) i Bułgarii (813 zł/t), gdzie zbliżające się zbiory wywierają presję na rynku lokalnym.

Uwaga metodologiczna dotycząca danych MRiRW:
Prezentowane dane pochodzą Z cotygodniowych meldunków (tydzień liczony od poniedziałku do niedzieli) przesyłanych przez reprezentatywną próbę podmiotów – w tym firmy handlowe, młyny, słodownie i producentów pasz.

Przedstawione wyceny stanowią średnie ceny ważone wolumenem transakcji i nie zawierają podatku VAT. Publikowane ceny zakupu i sprzedaży uwzględniają ewentualne dopłaty lub potrącenia jakościowe, ale nie obejmują zewnętrznych kosztów transportu, składowania, palet oraz ubezpieczenia. Ceny minimalne i maksymalne stanowią średnie ważone wyliczone z 5 najniższych oraz 5 najwyższych cen transakcyjnych zgłoszonych w danym okresie.

Źródło: Analiza własna na podstawie danych MRiRW

Produkcja zbóż w Chinach: Drony, lasery i AI zastępują chemię i ludzi

0
Wizualizacja poglądowa (AI)

Produkcja zbóż na świecie wchodzi w nową erę – technologie dronowe przestają być jedynie nowinką dla pasjonatów, a stają się fundamentem nowoczesnego rolnictwa precyzyjnego. Podczas gdy drony i roboty przejmowały do tej pory wybrane prace w gospodarstwach demonstracyjnych, w chińskiej prowincji Heilongjiang zrobiono krok dalej. Innowacje wdrożono tam na skalę niespotykaną nigdzie indziej na świecie.

Drony rewolucjonizują rolnictwo precyzyjne

Współczesne rolnictwo zmaga się z wieloma wyzwaniami: rosnącymi kosztami pracy, niedoborem rąk do pracy oraz rosnącymi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska i redukcji chemii. W odpowiedź na te problemy wpisuje się gwałtowny rozwój technologii dronowych.

Samoświadomy rolnik nie musi już spędzać całych dni na obchodzie pól. Zaawansowane bezzałogowce, wyposażone w kamery multispektralne i czujniki teledetekcyjne, pozwalają w kilkanaście minut ocenić stan biomasy, poziom nawodnienia czy pierwsze oznaki porażenia przez choroby i szkodniki (wskaźniki NDVI). Co więcej, drony opryskowe i rozsiewające pozwalają na tzw. aplikację zmiennodawkową (VRA) – nawóz lub środki ochrony roślin trafiają dokładnie tam, gdzie są potrzebne, co przynosi ogromne oszczędności finansowe i chroni glebę.

Prawdziwy przełom następuje jednak wtedy, gdy drony połączy się z siecią satelitarną, algorytmami sztucznej inteligencji oraz autonomicznymi robotami polowymi. Doskonałym przykładem takiej cyfrowej transformacji jest chińskie „centrum zbożowe” – prowincja Heilongjiang.

Czytaj również:

3,2 miliona hektarów pod cyfrowym nadzorem

Prowincja Heilongjiang w północno-wschodnich Chinach przez 16 lat z rzędu utrzymuje pozycję lidera w krajowej produkcji zbóż (w 2025 roku zebrała rekordowe 82 miliony ton). Nie jest to jednak zasługa wyłącznie tradycyjnej pracy ludzkiej, lecz potężnej cyfryzacji.

Sercem cyfrowej rewolucji jest sieć stworzona przez firmę Beidahuang Information Company z Harbina. System wykorzystuje teledetekcję satelitarną, czujniki Internetu Rzeczy (IoT) oraz modele sztucznej inteligencji, analizując dane aktualizowane co pięć dni. Cyfrowym monitoringiem objęto już 3,2 miliona hektarów gruntów rolnych.

– Dotychczas rolnik był w stanie pieszo skontrolować zaledwie około 13 hektarów dziennie. Dzięki wykorzystaniu dronów i teledetekcji satelitarnej jesteśmy w stanie w tym samym czasie monitorować ogromne obszary, dostarczając precyzyjne zalecenia siewne i nawozowe – podkreśla Wang Hao, przedstawiciel Beidahuang Information Company.

Lasery zamiast chemii i roboty z AI

Na polach Heilongjiang pracuje obecnie aż 676 000 inteligentnych maszyn rolniczych, a poziom mechanizacji podstawowych zabiegów (orki, siewu i zbioru) sięga niesamowitych 99,28%.

Wśród wdrażanych technologii na szczególną uwagę zasługują:

  • Pielenie laserowe bez grama chemii: Firma Harbin Huagong Zhiyun Technology wprowadziła na pola roboty odchwaszczające z laserami. Wykorzystując kamery multispektralne i AI, maszyna odróżnia uprawę od chwastów. Osiąga przy tym skuteczność usuwania chwastów na poziomie ponad 95%, uszkadzając mniej niż 0,1% roślin uprawnych. Jak wskazuje Li Yongwei z tej firmy, bezchemiczna metoda pozwala obniżyć koszty odchwaszczania nawet o 70% w porównaniu z tradycyjnym stosowaniem herbicydów.
  • Superszybki siew precyzyjny: Napędzane elektrycznie siewniki precyzyjne od Heilongjiang Dewo Technology Development pracują o 50% szybciej niż tradycyjne konstrukcje mechaniczne i opanowały już 60% krajowego rynku maszyn wysokiej klasy.
  • Pełna identyfikowalność i automatyzacja pakowania: Produkty ryżowe z regionu (m.in. firmy Qiaofu Dayuan) trafiają do konsumentów z kodami QR pozwalającymi na śledzenie drogi „od pola do stołu”, a ich pakowaniem zajmują się w pełni zrobotyzowane linie.

Światowy bilans zbóż: Dominująca rola Chin

Strategiczne znaczenie Chin w globalnym bilansie zbóż potwierdzają najnowsze prognozy amerykańskiego Departamentu Rolnictwa (USDA) z sierpnia 2026 roku. W sezonie 2026/27 chińska produkcja pszenicy szacowana jest na 141,0 mln ton, co przy całkowitym zużyciu krajowym wynoszącym 148,0 mln ton (w tym 31,0 mln ton przeznaczonych na pasze) wymusza import na poziomie 6,0 mln ton. Mimo ujemnego salda handlowego Pekin utrzymuje gigantyczne zapasy końcowe wynoszące 120,2 mln ton, co stanowi aż 44% całorocznych rezerw globalnych tego gatunku.

Równie kluczową pozycję na rynku zbóż Chiny zajmują w przypadku kukurydzy. Według sierpniowych szacunków produkcja kukurydzy w Państwie Środka osiągnie 307,0 mln ton, przy krajowym zapotrzebowaniu na poziomie 324,0 mln ton (z czego aż 242,0 mln ton trafi na cele paszowe). W porównaniu z lipcowym raportem USDA obniżyło prognozę chińskiego importu kukurydzy z 6,0 do 5,0 mln ton. Mimo to Chiny dysponują potężną poduszką bezpieczeństwa w postaci zapasów końcowych kukurydzy szacowanych na 165,13 mln ton (co daje ponad 60% rezerw światowych). Tak wysoka samowystarczalność i ogromne magazyny pozwalają Pekinowi elastycznie reagować na zawirowania rynkowe.

Skala, która zmienia układ sił

To, co dzieje się w Chinach, przestaje być jedynie ciekawostką technologiczną czy projektem pilotażowym z pojedynczego gospodarstwa demonstracyjnego. To pełnoskalowa cyfryzacja i robotyzacja regionalnego rolnictwa o kluczowym znaczeniu dla światowych rynków zbóż. Łączenie dronów, AI, satelitów i ekologicznych rozwiązań (takich jak lasery) pokazuje jednoznaczny kierunek rozwoju, w którym w najbliższych latach będzie zmierzać globalny agrobiznes.

Ten ciągnik mógł pracować zamiast Ursusa C-330. Historia Roli 25 potoczyła się inaczej

0
Rola 25
Fot. Zdjęcie zmodyfikowane przy użyciu AI

W historii polskiej mechanizacji rolnictwa nie brakowało konstrukcji, które zapowiadały się bardzo dobrze, lecz nigdy nie doczekały się seryjnej produkcji. Jedną z nich była Rola 25, niewielki ciągnik opracowany w drugiej połowie lat 50. XX wieku. Maszyna miała być nowoczesną odpowiedzią na potrzeby gospodarstw potrzebujących lekkiego i uniwersalnego traktora. Ostatecznie przegrała jednak rywalizację z konstrukcją rozwijaną w Ursusie.

Polska potrzebowała nowego, lekkiego ciągnika

W pierwszej połowie lat 50. polskie rolnictwo nadal w dużej mierze opierało się na pracy koni, a dostępne ciągniki były często ciężkie i niezbyt dobrze przystosowane do niewielkich gospodarstw. Przykładem był Ursus C-45, wywodzący się konstrukcyjnie z przedwojennego Lanz Bulldoga. Była to mocna maszyna, ale jej masa i gabaryty ograniczały zastosowanie.

W 1955 roku podjęto decyzję o rozpoczęciu prac nad całkowicie nowym polskim ciągnikiem rolniczym. Co ciekawe, zadanie powierzono równocześnie dwóm zespołom konstruktorów. Jeden działał w Zakładach Mechanicznych Ursus, drugi w warszawskim Biurze Konstrukcyjnym Ciągników i Silników Wysokoprężnych.

Efektem tej nietypowej rywalizacji były dwa ciągniki o podobnym przeznaczeniu: Ursus 25 oraz Rola 25.

Rola 25 powstała w 1957 roku

Projekt Roli 25 rozwijano w latach 1956 i 1957. Za konstrukcję odpowiadał zespół związany z Biurem Konstrukcyjnym Ciągników i Silników Wysokoprężnych w Warszawie. Pracami kierował inżynier Józef Kuczewski, a prototyp wykonano w 1957 roku.

Maszyna wyraźnie różniła się od ciężkich ciągników produkowanych wcześniej w Polsce. Miała około 3 metrów długości i ważyła w przybliżeniu 1450 kg. Była więc znacznie lżejsza od Ursusa C-45, którego masa przekraczała 3 tony.

Rola 25 została zaprojektowana jako ciągnik uniwersalny, który mógł wykonywać prace uprawowe, transportowe i międzyrzędowe. Duży prześwit dodatkowo zwiększał możliwości wykorzystania maszyny przy uprawach wymagających pracy pomiędzy rzędami.

Najciekawszym elementem był silnik S222

Najbardziej charakterystyczną częścią Roli 25 był jej silnik. Zastosowano jednostkę S222, która w ówczesnych polskich realiach była konstrukcją wyjątkowo interesującą.

Był to dwucylindrowy, czterosuwowy silnik wysokoprężny o pojemności około 2,16 litra. Osiągał maksymalnie około 27 KM przy 1850 obr./min. Zastosowano bezpośredni wtrysk paliwa oraz górnozaworowy układ rozrządu.

Największą ciekawostkę stanowiło chłodzenie powietrzem. W polskich ciągnikach dominowały jednostki chłodzone cieczą, tymczasem w Roli 25 zastosowano wymuszony obieg powietrza realizowany przez dmuchawę.

Rozwiązanie miało istotne zalety. Nie było chłodnicy, płynu chłodzącego ani ryzyka jego zamarznięcia podczas silnych mrozów. Obsługa układu stawała się prostsza, a sama jednostka mogła być interesująca nie tylko dla rolnictwa. Silniki tego rodzaju rozważano również jako źródło napędu dla innych maszyn i urządzeń.

Chłodzenie powietrzem miało również wadę

Podczas prób szybko ujawniła się cecha, która ograniczała komfort pracy. Silnik Roli 25 był wyraźnie głośniejszy od jednostek chłodzonych cieczą.

Źródłem dodatkowego hałasu była między innymi dmuchawa zapewniająca przepływ powietrza przez układ chłodzenia. W czasach, gdy ciągniki nie posiadały wyciszonych kabin, różnica mogła być mocno odczuwalna przez operatora.

Samo chłodzenie powietrzem nie było jednak rozwiązaniem błędnym. Podobną koncepcję z dużym powodzeniem stosował między innymi niemiecki Deutz. W przypadku Roli 25 był to jeden z elementów pokazujących, że konstruktorzy próbowali odejść od schematów stosowanych wcześniej w krajowych ciągnikach.

W konstrukcji można znaleźć ślady Zetora

Rola 25 była polskim projektem, ale podczas jej tworzenia korzystano również z doświadczeń wynikających z użytkowania zagranicznych maszyn. W Polsce bardzo popularne były wówczas ciągniki Zetor 25 sprowadzane z Czechosłowacji.

W prototypie Roli 25 zastosowano między innymi rozwiązania przypominające konstrukcję Zetora 25. Dotyczyło to układu tylnego mostu i skrzyni przekładniowej. Prototyp korzystał także z tylnych kół związanych z Zetorem 25K, który był odmianą przygotowaną między innymi do prac międzyrzędowych.

Nie oznaczało to jednak prostego kopiowania całej maszyny. Jednym z najważniejszych własnych elementów pozostawał właśnie polski, chłodzony powietrzem silnik S222.

Rola 25 miała rywala z Ursusa

W tym samym czasie inżynierowie Zakładów Mechanicznych Ursus pracowali nad konkurencyjną konstrukcją. Ich prototyp również należał do klasy około 25 KM.

Największa różnica dotyczyła jednostki napędowej. Rola 25 posiadała dwucylindrowego diesla chłodzonego powietrzem, natomiast konstrukcja Ursusa wykorzystywała dwucylindrowy silnik wysokoprężny chłodzony cieczą.

Oba ciągniki poddawano badaniom i testom. Rola 25 była oceniana jako zgrabna oraz dobrze dopracowana stylistycznie. Miała również zalety wynikające z niewielkiej masy i prostego układu chłodzenia. Ostatecznie jednak dalsze prace skoncentrowano na konstrukcji opracowywanej przez Ursusa.

Dlaczego Rola 25 nie weszła do seryjnej produkcji?

O losie maszyny nie zdecydowała jedna spektakularna wada. Znacznie większe znaczenie miała decyzja o rozwijaniu konkurencyjnego ciągnika z Zakładów Mechanicznych Ursus.

Konstrukcja z Ursusa przeszła pomyślnie próby, a jej silnik poddawano długotrwałym badaniom obciążeniowym. Projekt otrzymał zielone światło do dalszego rozwoju, podczas gdy Rola 25 pozostała prototypem.

Z konstrukcji Ursusa wykształcił się później C-325, który rozpoczął jedną z najważniejszych rodzin polskich ciągników. Następcami były C-328 oraz niezwykle popularny Ursus C-330. Można więc powiedzieć, że Rola 25 przegrała bezpośrednią rywalizację z przodkiem maszyny, która później stała się jednym z symboli polskiej wsi.

Co mogłoby się wydarzyć, gdyby wybrano Rolę 25?

Z dzisiejszej perspektywy szczególnie ciekawy pozostaje silnik chłodzony powietrzem. Gdyby maszyna została skierowana do produkcji, polskie lekkie ciągniki mogłyby rozwijać się w zupełnie innym kierunku.

Rola 25 oferowała około 27 KM, stosunkowo niewielką masę i konstrukcję pozwalającą na wykorzystanie w wielu pracach gospodarskich. Parametrami odpowiadała więc dokładnie na potrzeby gospodarstw, dla których kilka lat później produkowano Ursusy C-325, C-328 i C-330.

Nie wiadomo jednak, jak prototyp zachowywałby się po tysiącach godzin pracy w seryjnej eksploatacji. Przejście od pojedynczej maszyny do masowej produkcji zawsze wymaga dalszego dopracowania konstrukcji, organizacji dostaw części i przygotowania odpowiedniego zaplecza serwisowego.

Rola 25 została niemal zapomniana

W przeciwieństwie do Ursusa C-330 Rola 25 nigdy nie stała się powszechnym widokiem na polskich polach. Powstała jako prototyp i nie pozostawiła po sobie tysięcy egzemplarzy, które mogłyby przetrwać w gospodarstwach do dzisiejszych czasów.

Jej historia dobrze pokazuje jednak moment ogromnych zmian w polskim rolnictwie. W ciągu kilku lat ciężkie konstrukcje wywodzące się jeszcze z technologii sprzed II wojny światowej zaczęły ustępować znacznie mniejszym, oszczędniejszym i bardziej uniwersalnym ciągnikom.

Rola 25 znalazła się dokładnie w środku tej technologicznej zmiany. Przegrała rywalizację o seryjną produkcję, ale pozostaje jednym z najciekawszych przykładów polskiej myśli technicznej lat 50. i odpowiedzią na pytanie, jak inaczej mogła potoczyć się historia popularnych lekkich ciągników w Polsce.

Źródło: https://www.youtube.com/watch?v=3_2wMJybP10

Ten chwast mocno konkuruje ze zbożem. Jak zwalczać owies głuchy?

0
owies głuchy
fot. www.pixabay.com

Owies głuchy to jeden z najbardziej uciążliwych chwastów trawiastych spotykanych na polach uprawnych. Szczególnie często pojawia się w zbożach jarych, ale może zachwaszczać także zboża ozime, kukurydzę, buraki cukrowe czy ziemniaki. Problem polega nie tylko na silnej konkurencji o wodę i składniki pokarmowe. Avena fatua wytwarza dużą liczbę ziarniaków, które mogą przez wiele lat pozostawać w glebie i stopniowo zwiększać zachwaszczenie kolejnych upraw.

Skuteczna walka z tym gatunkiem nie powinna więc ograniczać się do jednego zabiegu herbicydowego. Znacznie lepsze rezultaty daje połączenie zmianowania, prawidłowej agrotechniki, ograniczania rozsiewania nasion i odpowiednio dobranej ochrony chemicznej.

Jak rozpoznać owies głuchy na polu?

We wczesnych fazach rozwoju owies głuchy może przypominać zboża, przez co łatwo przeoczyć pierwsze rośliny. Charakterystyczną cechą młodych egzemplarzy jest skręcanie blaszki liściowej w lewo. Liście nie mają uszek, natomiast języczek liściowy jest wyraźny, spiczasty i może mieć białawą lub żółtawą barwę.

Dojrzałe rośliny rozpoznaje się znacznie łatwiej. Tworzą luźną, rozłożystą wiechę oraz ziarniaki wyposażone w długie, charakterystycznie wygięte ości. Owies głuchy osiąga zwykle od około 60 do 120 cm wysokości, więc przy silnym zachwaszczeniu może wyraźnie wystawać ponad łan.

Wczesne rozpoznanie ma duże znaczenie, ponieważ młode chwasty są łatwiejsze do zwalczenia. Im bardziej zaawansowany rozwój Avena fatua, tym trudniej uzyskać wysoką skuteczność zabiegu.

Dlaczego owies głuchy jest tak trudnym przeciwnikiem?

Jedna roślina może wytworzyć od kilkudziesięciu do kilkuset ziarniaków. Część z nich osypuje się jeszcze przed zbiorem zbóż i trafia bezpośrednio do gleby. Pozostałe mogą znaleźć się w materiale zebranym podczas żniw. Nasiona zachowują zdolność kiełkowania przez wiele lat, a wschody mogą następować również z większej głębokości.

Chwast rozwija również silny system korzeniowy. Intensywnie pobiera wodę oraz składniki mineralne, jednocześnie zacieniając roślinę uprawną. Przy dużym nasileniu szybko zaczyna konkurować ze zbożami o przestrzeń i światło.

Problemu nie warto odkładać na kolejne sezony. Każde dopuszczenie roślin do wydania nasion zwiększa bank nasion chwastu w glebie, a zwalczanie w następnych latach staje się trudniejsze.

Zwalczanie należy zacząć od zmianowania

Uprawa zbóż jarych przez kilka lat z rzędu sprzyja narastaniu problemu. Owies głuchy ma podobny cykl rozwojowy, dlatego w takich warunkach znajduje dobre warunki do kiełkowania i wzrostu.

Włączenie do płodozmianu roślin należących do innych grup, na przykład rzepaku, buraka cukrowego, ziemniaka czy roślin strączkowych, pozwala zastosować inne metody uprawy oraz inne mechanizmy działania herbicydów. Nie oznacza to, że chwast zniknie w jednym sezonie, ale dobrze zaplanowane zmianowanie stopniowo ogranicza jego presję.

Istotne jest także wysiewanie czystego materiału siewnego. Ziarniaki owsa głuchego nie powinny być przenoszone na kolejne pola wraz z nieoczyszczonym ziarnem.

Nie pozwól chwastowi wydać nasion

Jedną z najważniejszych zasad jest przerwanie cyklu rozmnażania. Jeżeli pojedyncze rośliny przetrwały zabieg lub pojawiły się później, warto usunąć je jeszcze przed dojrzewaniem ziarniaków.

Ma to szczególne znaczenie na polach, gdzie zachwaszczenie nie jest jeszcze duże. Kilkanaście pozostawionych roślin może stworzyć źródło problemu na kolejne lata, ponieważ każda z nich jest zdolna do wytworzenia wielu nasion.

Trzeba również uważać podczas żniw. Owies głuchy może dojrzewać wcześniej niż zboże, dlatego część ziarniaków osypuje się jeszcze przed wjazdem kombajnu. Oznacza to, że samo oczyszczenie zebranego ziarna nie rozwiązuje problemu obecnego już w glebie.

Kiedy najlepiej wykonać zabieg herbicydowy?

Najwyższą skuteczność zazwyczaj uzyskuje się wtedy, gdy owies głuchy jest jeszcze młody i aktywnie rośnie. W wielu zaleceniach wskazuje się okres od pierwszych liści do początku krzewienia. Wrażliwość chwastu maleje wraz z jego rozwojem, dlatego zbyt późna aplikacja może dawać słabsze rezultaty.

Termin trzeba jednak zawsze dostosować do konkretnego środka ochrony roślin, gatunku uprawnego oraz fazy rozwojowej zboża. Poszczególne herbicydy mają inne zakresy stosowania, dlatego nie należy przenosić zaleceń z jednego preparatu na inny.

Ważne są też warunki pogodowe. Chwasty powinny znajdować się w aktywnym wzroście i nie być silnie osłabione przez suszę, chłód czy inne czynniki stresowe. W takich sytuacjach pobieranie substancji czynnej może być wolniejsze.

Jakie substancje czynne działają na owies głuchy?

Do zwalczania chwastów trawiastych w zbożach wykorzystywane są między innymi herbicydy należące do inhibitorów ACCazy oraz ALS. W zależności od aktualnej rejestracji mogą zawierać przykładowo pinoksaden lub mezosulfuron metylowy. Istnieją również preparaty oparte na innych substancjach, których zakres zastosowania obejmuje owies głuchy.

W innych uprawach można stosować graminicydy zawierające na przykład propachizafop, jeżeli etykieta konkretnego środka dopuszcza takie zastosowanie. Preparaty z tą substancją są rejestrowane między innymi do zwalczania owsa głuchego w wybranych roślinach dwuliściennych.

Przed wykonaniem oprysku trzeba sprawdzić aktualną etykietę środka w rejestrze Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Należy kierować się wskazaną uprawą, terminem aplikacji, dawką, maksymalną liczbą zabiegów oraz pozostałymi ograniczeniami zapisanymi przez producenta i organ rejestrujący.

Odporność na herbicydy może utrudnić zwalczanie

Powtarzanie przez wiele sezonów środków o tym samym mechanizmie działania zwiększa ryzyko selekcji odpornych biotypów chwastów. W przypadku owsa głuchego problem odporności jest szczególnie istotny, ponieważ gatunek ten występuje na dużych areałach i często jest zwalczany tymi samymi grupami herbicydów.

Zalecenia dotyczące zarządzania odpornością wskazują na potrzebę rotacji substancji czynnych o różnych mechanizmach działania oraz łączenia metod chemicznych z agrotechnicznymi. Nie należy również samodzielnie zmniejszać dawek poniżej wartości wskazanych w etykiecie, ponieważ może to zwiększać ryzyko przeżywania mniej wrażliwych osobników.

Jeżeli prawidłowo wykonany zabieg przestaje działać na część roślin, choć wcześniej ten sam gatunek był skutecznie zwalczany, warto potraktować to jako sygnał ostrzegawczy. Kolejne stosowanie środka o identycznym mechanizmie działania może tylko pogłębiać problem.

Największy błąd to walka dopiero wtedy, gdy chwast wystaje ponad łan

Widoczna ponad zbożem wiecha oznacza, że owies głuchy jest już mocno rozwinięty, a część potencjalnych możliwości skutecznego zwalczania została wykorzystana. Kontrolę pola warto prowadzić od początku wiosennej wegetacji, szczególnie w miejscach, gdzie chwast występował w poprzednich sezonach.

Najlepsze efekty daje traktowanie Avena fatua jako problemu wieloletniego. Ograniczenie źródła nasion, zmianowanie, czysty materiał siewny, kontrola pojedynczych roślin i właściwie zaplanowane zabiegi herbicydowe stopniowo zmniejszają zachwaszczenie. Pozostawienie nawet części roślin do pełnego dojrzenia może natomiast oznaczać kolejną porcję ziarniaków w glebie i konieczność dalszej walki w następnych latach.

Gorączka, biegunka i spadek mleczności. Tak Wirus Shamonda atakuje stada bydła

0
bydło
fot. www.pixabay.com

Latem 2026 roku w europejskich stadach bydła zaczęto odnotowywać przypadki gorączki, biegunki, osowiałości oraz nagłych spadków produkcji mleka. Badania laboratoryjne wskazały na obecność wirusa z grupy Orthobunyavirus, blisko spokrewnionego ze znanym wcześniej wirusem Shamonda. Sytuację zaczęły monitorować instytuty weterynaryjne w kilku państwach Europy, ponieważ patogen jest przenoszony przez drobne owady krwiopijne i może rozprzestrzeniać się między stadami.

Wirus Shamonda nie jest całkowicie nowym patogenem

Shamonda virus, oznaczany skrótem SHAV, należy do serogrupy Simbu i rodzaju Orthobunyavirus. Wirusy należące do tej grupy występują przede wszystkim wśród przeżuwaczy. Do tej samej grupy zaliczany jest również dobrze znany europejskim hodowcom wirus Schmallenberg.

Pierwotny wirus Shamonda był znany już od lat 60. XX wieku i został opisany między innymi w Afryce oraz Azji. To, co wydarzyło się w 2026 roku, jest jednak szczególnie interesujące dla europejskiej weterynarii. Na kontynencie wykryto warianty spokrewnione z SHAV, które wcześniej nie były tutaj obserwowane na taką skalę.

Friedrich-Loeffler-Institut, czyli niemiecki Federalny Instytut Badawczy Zdrowia Zwierząt, wykrył latem 2026 roku u chorych krów wirusa określanego początkowo jako Shamonda-like. Badania genetyczne potwierdziły jego bardzo bliskie pokrewieństwo ze znanym wirusem Shamonda.

Gdzie pojawił się wirus Shamonda w 2026 roku?

Pierwsze nietypowe zachorowania europejskiego bydła obserwowano między innymi w Szwajcarii i we Francji. We wschodniej Francji w czerwcu 2026 roku u krów mlecznych występowały epizody ostrej gorączki, biegunki, osowiałości oraz znacznego, ale zazwyczaj odwracalnego spadku mleczności. Analizy metagenomiczne pozwoliły wykryć wirusa należącego do serogrupy Simbu, określanego jako europejski wirus Shamonda.

Następnie zakażenia potwierdzano w Niemczech. Początkowo dotyczyły przede wszystkim południa kraju, w tym Badenii-Wirtembergii, ale patogen był wykrywany w kolejnych regionach. W sierpniu Friedrich-Loeffler-Institut informował już między innymi o przypadkach w Hesji i Nadrenii-Palatynacie.

Na początku września 2026 roku sytuacja stała się jeszcze bardziej interesująca. Analizy próbek pochodzących z Nadrenii Północnej-Westfalii, Dolnej Saksonii, Hesji i Turyngii wykazały obecność drugiego wariantu spokrewnionego z Shamonda. Wprowadzono wówczas określenia SHAV-EU1 oraz SHAV-EU2, aby odróżnić dwa obserwowane w Europie warianty.

Jakie objawy daje zakażenie u bydła?

Dotychczas obserwowany przebieg choroby u dorosłych krów był najczęściej stosunkowo krótki. Charakterystycznym sygnałem może być gwałtowny spadek wydajności mlecznej. Hodowcy zgłaszali również gorączkę, osłabienie zwierząt, apatię, ograniczenie pobierania paszy oraz biegunkę.

U wielu krów po kilku dniach następowała wyraźna poprawa. Nie oznacza to jednak, że infekcję można ignorować. Nawet krótkotrwałe zmniejszenie pobierania paszy i produkcji mleka może mieć znaczenie ekonomiczne dla gospodarstwa utrzymującego większe stado.

Szczególnej uwagi wymagają także zwierzęta ciężarne. Wirusy należące do serogrupy Simbu mogą w niektórych sytuacjach oddziaływać na rozwijający się płód. W przypadku europejskiego wirusa Shamonda naukowcy nadal badają skalę takiego ryzyka. Friedrich-Loeffler-Institut zwraca uwagę, że poronienia, martwo urodzone cielęta oraz przypadki wad rozwojowych powinny być dokładnie diagnozowane.

Czy wirus Shamonda może powodować poronienia?

To jedno z najważniejszych pytań dla hodowców bydła. Obecnie nie można jeszcze stwierdzić, że europejskie warianty SHAV powodują takie same zaburzenia rozrodu jak wirus Schmallenberg.

W Szwajcarii wirusa wykrywano również w próbkach pobranych z poronionych płodów bydła. Samo stwierdzenie obecności patogenu nie przesądza jednak, że był on bezpośrednią przyczyną poronienia.

Podobne zastrzeżenia pojawiają się w niemieckich obserwacjach. Tiergesundheitsdienst Bayern informował we wrześniu, że dotychczasowe badania nie wskazywały jednoznacznie na bezpośrednie uszkadzanie płodów przez SHAV. Jedną z rozważanych możliwości jest to, że poronienie może wystąpić w następstwie ciężkiego, ostrego i gorączkowego przebiegu choroby u krowy. Badania w tym zakresie nadal trwają.

Wirusa wykryto także u konia

Nowe informacje dotyczą również innych gatunków zwierząt. W artykule opublikowanym przez niemiecki portal Agrarheute zwrócono uwagę, że wirus Shamonda budzi niepokój hodowców między innymi ze względu na pojawienie się zakażeń poza dotychczas najczęściej obserwowaną grupą zwierząt.

W Nadrenii-Palatynacie, w zachodniej części Niemiec, wirusa wykryto u konia, który wykazywał zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego i padł. Informację o takim przypadku podało również bawarskie Ministerstwo Rolnictwa. Na obecnym etapie samo wykrycie materiału wirusa u zwierzęcia nie pozwala jednak automatycznie stwierdzić, że SHAV był bezpośrednią przyczyną jego śmierci.

Dotychczas głównymi gospodarzami wirusów serogrupy Simbu pozostają przeżuwacze, w szczególności bydło, owce i kozy. Pojawienie się wirusa u przedstawiciela innego gatunku jest więc kolejnym powodem do prowadzenia obserwacji i dalszych badań.

Jak przenosi się wirus Shamonda?

Najważniejszą rolę w transmisji odgrywają kuczmany z rodzaju Culicoides. Są to bardzo niewielkie owady krwiopijne, które mogą przenosić wirusy pomiędzy zwierzętami. W podobny sposób rozprzestrzeniają się między innymi wirus Schmallenberg oraz wirus choroby niebieskiego języka.

Właśnie taki mechanizm transmisji utrudnia kontrolowanie zakażeń. Rozwój i aktywność kuczmanów są silnie związane z temperaturą i warunkami pogodowymi, więc największa aktywność zakażeń może przypadać na cieplejszą część roku.

Nie jest to więc choroba rozprzestrzeniająca się między krowami wyłącznie przez bezpośredni kontakt. W przemieszczaniu patogenu pomiędzy stadami uczestniczy przede wszystkim wektor, którym jest zakażony owad.

Czy wirus Shamonda jest niebezpieczny dla ludzi?

Według aktualnej wiedzy nie ma podstaw, aby traktować europejski wirus Shamonda jako istotne zagrożenie dla człowieka. Friedrich-Loeffler-Institut podaje, że wirusy należące do serogrupy Simbu zasadniczo nie są uznawane za patogeny zoonotyczne.

Oznacza to, że obecna sytuacja ma znaczenie przede wszystkim z punktu widzenia zdrowia zwierząt, produkcji mleka, rozrodu oraz ekonomiki gospodarstw utrzymujących bydło.

Na co powinni zwracać uwagę hodowcy?

W stadzie warto szczególnie obserwować nagłe spadki mleczności połączone z gorączką, biegunką, osowiałością lub wyraźnym zmniejszeniem pobierania paszy. Jeżeli podobne objawy pojawiają się jednocześnie u większej liczby zwierząt, wskazana jest konsultacja z lekarzem weterynarii.

Szczególnie istotne pozostaje monitorowanie krów ciężarnych. Przypadki poronień, martwych urodzeń czy nieprawidłowo rozwiniętych cieląt powinny być zgłaszane i poddawane diagnostyce, ponieważ dopiero większa liczba przebadanych przypadków pozwoli naukowcom dokładniej określić wpływ nowych europejskich wariantów wirusa Shamonda na rozród bydła.

Sytuacja w Europie pozostaje rozwojowa. W ciągu zaledwie kilku miesięcy 2026 roku patogen został wykryty w wielu regionach i zidentyfikowano co najmniej dwa europejskie warianty. Z tego powodu instytuty weterynaryjne nadal prowadzą monitoring, a kolejne dane powinny pozwolić dokładniej określić znaczenie SHAV dla europejskiej hodowli bydła.