Kiedy siać lucernę? Z tym terminem lepiej nie czekać zbyt długo

Przez

-

15 września 2026

Lucerna po okresie kwitnienia szybko traci swoją wartość pokarmową. Fot. W. Zielewicz

Lucerna może dostarczać wysokiej jakości paszy przez kilka lat, ale powodzenie uprawy w dużej mierze zależy od właściwego założenia plantacji. Znaczenie mają nie tylko termin i norma wysiewu, lecz także odczyn gleby, przygotowanie stanowiska oraz wybór odpowiedniej odmiany. Sprawdzamy, kiedy siać lucernę, ile nasion potrzeba na hektar i na co zwrócić uwagę, aby młode rośliny dobrze się rozwinęły przed zimą.

Kiedy siać lucernę? Z tym terminem lepiej nie czekać zbyt długo 1 — Lucerna jest jednym z najważniejszych gatunków roślin motylkowatych uprawianych na świecie. Fot. M. Piśny

Kiedy siać lucernę? Z tym terminem lepiej nie czekać zbyt długo 2 — Lucerna jest jednym z najważniejszych gatunków roślin motylkowatych uprawianych na świecie. Fot. M. Piśny

Lucerna siewna i jej właściwości

Lucerna jest niezwykle cennym gatunkiem wykorzystywanym szeroko zarówno w Polsce, jak i na całym świecie. Jej znakomita wartość paszowa to kluczowa, ale nie jedyna zaleta. Rosnące zainteresowanie lucerną wśród rolników wynika również z jej fizjologii rozwoju i morfologii. Rośliny rozwijają bardzo rozbudowany i głęboki system korzeniowy sięgający do głębokości 2–3 metrów. Nawet w okresach suszy możemy więc uzyskać zadowalający plon zielonej masy.

Lucerna pozostawia także żyzne i wartościowe stanowisko dla roślin następczych. Pozostawione resztki biomasy nadziemnej wraz z obumarłymi korzeniami wnoszą do gleby znaczną ilość składników pokarmowych oraz poprawiają bilans materii organicznej. Po likwidacji lucernika zauważalna jest zwyżka plonowania roślin następczych – i to często nawet przez okres kilku lat.

Lucerna, a koniczyna i trawy. Co daje jej przewagę?

Kiedy siać lucernę? Z tym terminem lepiej nie czekać zbyt długo 3 — Bogata w białko lucerna stanowi cenną paszę objętościową i ważny element bazy paszowej gospodarstwa. Fot. M. Piśny

Głęboki system korzeniowy i długi okres wegetacji dają lucernie przewagę nad wieloma trawami i koniczynami. Jej korzenie mogą sięgać do głębszych warstw gleby, dzięki czemu roślina lepiej wykorzystuje zgromadzoną tam wodę i składniki pokarmowe. Ma to szczególne znaczenie w okresach przejściowego niedoboru opadów, kiedy rośliny o płytszym systemie korzeniowym szybciej reagują spadkiem tempa wzrostu.

Lucerna wyróżnia się również wysokim potencjałem plonowania i możliwością wielokrotnego użytkowania w ciągu sezonu. Przy prawidłowo prowadzonej plantacji pozwala uzyskać kilka pokosów zielonej masy, co ułatwia utrzymanie stabilnej bazy paszowej w gospodarstwie. Jej dodatkowym atutem jest wysoka zawartość białka oraz dobra wartość pokarmowa, szczególnie istotna w żywieniu bydła i innych przeżuwaczy.

W porównaniu z trawami lucerna lepiej znosi okresowe przesuszenie gleby, natomiast w zestawieniu z koniczyną może charakteryzować się większą trwałością dobrze założonej plantacji.

Jakie są wymagania glebowe lucerny?

Lucerna na słabe gleby nie jest najlepszym wyborem, ponieważ gatunek ten ma dość wysokie wymagania siedliskowe. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, średnio zwięzłych i o głębokiej warstwie ornej, najczęściej zaliczanych do kompleksu pszennego lub żytniego bardzo dobrego i dobrego. Stanowisko powinno być zasobne w najważniejsze składniki pokarmowe oraz mieć uregulowane stosunki wodno-powietrzne. Na glebach lekkich, ubogich i szybko przesychających lucerna zwykle plonuje słabiej, a trwałość plantacji może być mniejsza.

Przed założeniem lucernika należy zwrócić szczególną uwagę na odczyn gleby. Gatunek ten wymaga pH w zakresie 6,5–7,2, czyli odczynu obojętnego do lekko zasadowego. Na glebach kwaśnych system korzeniowy lucerny będzie rozwijał się znacznie gorzej. Słabsza będzie również symbioza roślin z bakteriami brodawkowymi.

Wapnowanie warto rozpocząć (w przypadku niskiego odczynu) co najmniej dwa lata przed siewem lucerny. Gdy nie udało się wykonać tego zabiegu wcześniej, można również przeprowadzić go po zbiorze przedplonu lub jesienią przed orką zimową. Wapnowanie można wykonać – w przypadku siewu wiosennego – wyjątkowo także wczesną wiosną, jednak nie osiągniemy pełnego efektu odkwaszenia gleby.

Jaki przedplon będzie najlepszy dla lucerny?

Dobór przedplonu to kolejny istotny czynnik, który należy wziąć pod uwagę, przygotowując stanowisko pod lucernę. Nie należy jej uprawiać przede wszystkim po roślinach strączkowych i innych motylkowatych, a także na glebach kwaśnych, torfowych lub bardzo zwięzłych.

Rozpatrując przedplon, warto również szczegółowo przeanalizować historię stosowanych w poprzednich latach herbicydów pod kątem substancji czynnych i ich następstw, dawek i terminów stosowania. Przykładowo w kukurydzy, która będzie przedplonem dla lucerny, po aplikacji herbicydów zawierających mezotrion lub terbutyloazynę mogą wystąpić problemy ze wschodami siewek lucerny. Na rodzaj zastosowanych herbicydów należy zwrócić także szczególną uwagę wysiewając lucernę po burakach cukrowych czy rzepaku ozimym.

Jak przygotować stanowisko pod siew lucerny?

Przygotowanie stanowiska trzeba rozpocząć od kompleksowych uprawek pożniwnych, które zniszczą chwasty i samosiewy roślin. Następnie należy spulchnić głęboko glebę – w przypadku klasycznej orki na głębokość 25–30 cm. Na gruntach zwięzłych i skłonnych do tworzenia podeszwy płużnej zalecane jest również wykonanie głęboszowania.

Następnie należy wykonać uprawki, przygotowując wierzchnią warstwę roli w taki sposób, aby zapewnić płytkie umieszczenie nasion lucerny podczas siewu. Do tego zadania przydadzą się brony, lekka włóka lub agregat uprawowy. Po siewie warto zwałować pole – zapewni to odpowiedni podsiąk wody i przemieści kamienie w głąb gleby.

Kiedy siać lucernę? Siew wiosenny i jesienny

Kiedy siać lucernę? Z tym terminem lepiej nie czekać zbyt długo 4 — Lucerna po okresie kwitnienia szybko traci swoją wartość pokarmową. Fot. W. Zielewicz

Lucernę można wysiewać z wykorzystaniem rośliny ochronnej przeznaczonej na paszę lub w siewie czystym. W przypadku siewu wiosennego popularne jest jej wysiewanie z jęczmieniem jarym lub owsem. Siew lucerny w zboża wykonuje się poprzez dodatkowy przejazd siewnikiem w poprzek rzędów, bezpośrednio po wysiewie rośliny ochronnej. Zastosowanie zbyt wysokiej normy wysiewu rośliny ochronnej jest błędem agrotechnicznym. Przy zbyt dużym zagęszczeniu lucerna, zamiast prawidłowo się rozrastać, zmienia swój pokrój – nadmiernie wydłuża pędy, poszukując światła między pędami zbóż.

W przypadku siewu jesiennego, a także wiosennego, najkorzystniejszy jest siew lucerny bez rośliny ochronnej. Osoby zastanawiające się, kiedy siać lucernę powinny brać pod uwagę przede wszystkim warunki wilgotnościowe gleby oraz czas potrzebny roślinom na odpowiedni rozwój przed zimą. Siew lucerny we wrześniu może być ryzykowny, szczególnie przy późniejszym terminie i niedoborze opadów, ponieważ młode rośliny muszą zdążyć wytworzyć odpowiednio silny system korzeniowy przed nadejściem mrozów.

W siewie czystym uzyskuje się lepsze zwarcie łanu oraz wyższe plony. Niekorzystny rozkład opadów i warunki wilgotnościowe gleby w niektórych regionach kraju sprawiają jednak, że siew letni może być zawodny. Lucerna wówczas nie osiągnie odpowiedniej fazy rozwojowej, która zapewni właściwe zagęszczenie łanu, zgromadzenie odpowiedniej ilości substancji zapasowych jesienią oraz dobre przezimowanie.

Kiedy siać lucernę? Z tym terminem lepiej nie czekać zbyt długo 5 — „Kiedy rolnicy najczęściej wysiewają lucernę” – badanie Barenbrug Polska, czerwiec 2019 r. Fot. Barenbrug Polska

Ile siać lucerny na hektar?

Na glebach prawidłowo uwilgotnionych proponowana norma wysiewu lucerny (przy rozstawie rzędów co 12,5 cm) wynosi od 18 do 20 kg/ha. Decydując się na siew w północnej części kraju oraz na glebach lekkich – w zależności od wykorzystanych odmian – należy wysiewać nasiona metodą „na krzyż”, przyjmując wyższą normę siewu, tj. od 15 do 25 kg/ha, i rozstawę rzędów co 15 cm.

Siewki lucerny są bardzo wrażliwe, dlatego szczególnie ważne jest ich odpowiednie umiejscowienie w łożu siewnym. Głębokość siewu powinna wynosić na glebach lekkich 2,0 cm, a na zwięzłych i wilgotnych około 1,0–1,5 cm. W przypadku zaskorupienia wierzchniej warstwy roli podczas wschodów siewek można zastosować wał pryzmatyczny lub kolczasty.

Lucerna mieszańcowa i siewna – co wybrać?

Duże znaczenie dla powodzenia uprawy lucerny ma odpowiedni dobór gatunku, a następnie odmian – uwzględniamy przy tym rodzaj stanowiska i sposób użytkowania. W praktyce rolniczej najczęściej wykorzystujemy lucernę mieszańcową (Medicago x varia T. Martyn) i lucernę siewną (Medicago sativa L.).

Lucerna mieszańcowa cechuje się stosunkowo dobrą zimotrwałością i wytrzymałością na okresowe susze letnie. Posiada ponadto mniejsze wymagania glebowe niż lucerna siewna. Jej uprawa jest bardziej efektywna, jeżeli decydujemy się na mniej intensywne użytkowanie – dwa lub trzy pokosy.

W bardziej intensywnej technologii (zbierając cztery, a nawet pięć pokosów) przewagę zyskuje natomiast lucerna siewna. Cechuje się ona większymi plonami zielonej masy i szybszą dynamiką odrastania roślin po koszeniu.

Kiedy siać lucernę? Z tym terminem lepiej nie czekać zbyt długo 6

Odmiany lucerny mieszańcowej i siewnej wpisane do Krajowego rejestru COBORU

Odmiana	Hodowca
Odmiany lucerny mieszańcowej
Kometa*	DANKO Hodowla Roślin sp. z o.o.
Radius*	Hodowla Roślin Grunwald sp. z o.o. Grupa IHAR
Rolstar*	ULSTAR Handel-Pośrednictwo-Usługi
Limory, Loyalty, Luette, Luzi	G.I.E. GRASS
Odmiany lucerny siewnej
Nordicstar, Odra	„Pietrzak” sp. z o.o. sp. k.
Ulstar*	ULSTAR Handel-Pośrednictwo-Usługi
Anastasia	National Agricultural Research and Development Institute (DSV Polska Sp. z o.o.)
Provent	DSV Northstar Ltd. (DSV Polska Sp. z o.o.)
Andantino, Cigale, Creno, Salsa	DLF Seeds A/S
Artemis	Barenbrug Holland BV
Chapka, Extase, Harpe, Legumy, Lighty, Leony, Nectarine, Nutrix, Riana	G.I.E. GRASS
Legendairy i Perfecta	Forage Genetics International
Plato, Verko	Feldsaaten Freudenberger GmbH & Co. KG

* – odmiany pochodzące z krajowych hodowli

Nitragina i jej rola w uprawie lucerny

Nasiona lucerny powinny zostać zaprawione przed siewem szczepionką bakteryjną (tzw. nitraginą) zawierającą szczepy bakterii z rodzaju Sinorhizobium meliloti (dawniej klasyfikowane jako Rhizobium meliloti lub Rhizobium medicaginis). Jest to szczególnie istotne, jeżeli na danym polu nie uprawiano wcześniej tego gatunku.

Zaopatrując się w materiał siewny, należy więc zwrócić uwagę, czy nasiona pokryte są już wspomnianą szczepionką, czy będziemy musieli zakupić dedykowane bakterie i zaaplikować je samemu.

Innowacyjne technologie w uprawie lucerny

Pierwszą z innowacji jest technologia otoczkowania nasion lucerny żywymi szczepami bakterii z rodzaju Sinorhizobium meliloti oraz dodatkami odżywczymi – między innymi mikroelementami i wapniem. Wprowadziła ją w ostatnim czasie firma Barenbrug pod nazwą Yellow Jacket Nitrogenerator®. Otoczka zwiększa masę nasion i powoduje, że mocniej przylegają one do gleby po ich wysianiu. Dzięki zdolnościom higroskopijnym otoczki nasiona także szybciej kiełkują. Dodatek wapnia i mikroelementów wspiera natomiast siewki w początkowym okresie rozwoju.

Drugą innowacją jest technologia otoczkowania nasion lucerny i koniczyn firmy DSV pod nazwą DynaSeed LegumeMaxx. Autorski proces uszlachetniania nasion roślin motylkowatych opiera na pokryciu nasion mieszaniną składników pokarmowych i bakterii z rodzaju Sinorhizobium meliloti. Podczas kiełkowania stymulowany jest wzrost pierwszych włośników i wspierana symbioza pomiędzy bakteriami brodawkowymi i korzeniami.

Jaka jest zawartość białka w lucernie?

Lucerna na paszę jest bardzo dobrym rozwiązaniem dla gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą. Z jednego hektara lucerny możemy zebrać od 8 do 10 ton suchej masy plonu. Tym samym uzyskujemy od 1,5 do 2,0 ton białka. Produkcja paszy objętościowej z hektara czystego zasiewu lucerny porównywana jest często do wartości pięciu ton poekstrakcyjnej śruty rzepakowej. Zawartość białka ogólnego w mieszankach traw z lucerną, w zależności od jej udziału, mieści się w szerokim zakresie od 12 do 24% w kg suchej masy pozyskiwanej paszy.

Siew lucerny z trawami – kiedy wybrać takie rozwiązanie?

Kiedy siać lucernę? Z tym terminem lepiej nie czekać zbyt długo 7 — Lucerna w mieszance z trawami stanowi wartościową paszę, która korzystnie wpływa na strukturę dawki pokarmowej dla krów. Fot. M. Piśny

Lucerna może być również wysiewana z wieloma trawami. Dobór gatunków do mieszanki zależy przede wszystkim od warunków glebowych. Szczególnie wartościowa jest życica trwała i festulolium. Charakteryzują się one wysokim współczynnikiem strawności i wysoką zawartością cukrów polepszających zakiszanie lucerny. Do uprawy w warunkach wilgotnych najodpowiedniejsza jest natomiast tymotka łąkowa i kostrzewa łąkowa. Poleca się je również do siewu w mieszankach z lucerną w rejonach cieplejszych.

Udział różnych gatunków traw w mieszankach z lucerną nie wpływa znacząco na poziom ich plonowania. Produktywność nawet czterogatunkowych mieszanek lucerny z trawami wysiewanymi w proporcji 1:1 kształtuje się na zbliżonym poziomie, niezależnie od ich składu gatunkowego. Uprawa mieszanek wielogatunkowych polecana jest głównie ze względu na stabilne plonowanie w zróżnicowanych warunkach wilgotnościowych i termicznych.

Polski sektor mięsny celuje w Azję. Czy eksport uratuje ceny wołowiny?

Przez

Andrzej Bąk

-

14 września 2026

0

Spotkanie wiceministra Jacka Czerniaka z importerami wołowiny z Hongkongu i Japonii (fot. MRiRW)

Polska wołowina coraz mocniej rozpycha się na wysoce wymagających, ale i niezwykle dochodowych rynkach azjatyckich. W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi odbyło się kluczowe spotkanie sekretarza stanu Jacka Czerniaka z delegacją importerów, przetwórców i dystrybutorów mięsa z Japonii oraz Hongkongu. W dobie rynkowych wahań, rozwój wysyłek na dalekowschodnie rynki ma bezpośrednie przełożenie na stabilizację i długoterminowe ceny wołowiny w kraju.

W rozmowach uczestniczyli również przedstawiciele Głównego Inspektoratu Weterynarii (zastępca GLW Karolina Florek) oraz Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (Paweł Zaręba), co podkreśla formalną i jakościową rangę tych negocjacji.

Rosnący apetyt Japonii i Hongkongu

Sektor azjatycki to dla polskich producentów żywności strategiczny kierunek, a statystyki za pierwszą połowę 2026 roku wyraźnie wskazują trend wzrostowy, który wspiera budowanie wartości dodanej dla żywca:

Japonia: Wartość eksportu polskich produktów rolno-spożywczych sięgnęła 38,5 mln euro (wzrost z 37,2 mln euro w I połowie 2025 r.).
Hongkong: Eksport w pierwszej połowie br. wyniósł 27,7 mln euro, notując solidny skok z poziomu 23 mln euro r/r.

– Zarówno Japonia, jak i Hongkong są ważnymi odbiorcami naszego mięsa, a wołowina zajmuje istotne miejsce wśród polskich produktów sprzedawanych na tych rynkach. Chcemy systematycznie budować te relacje handlowe – zaznaczył wiceminister Jacek Czerniak.

Wizyta azjatyckiej delegacji została zorganizowana przez Unię Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego (UPEMI) w ramach unijnego programu „Europejska wołowina na azjatyckich rynkach – kontynuacja”. Aktywne wchodzenie na rynki płacące najwyższe stawki za mięso premium to jeden z kluczowych czynników, które w dłuższej perspektywie decydują o tym, jak ukształtują się ceny wołowiny w skupie dla polskich rolników.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie komunikatu MRiRW

Prenumerata magazynu Agro Profil

Zobacz w sklepie

Program Ochrony Roślin Rolniczych 2026

Zobacz w sklepie

Koszulka Moje SERCE bije dla ROLNICTWA

Zobacz w sklepie

Koszulka OPOROWO całodobowo

Zobacz w sklepie

„Za chwilę mogę oglądać świat zza krat”. Hodowca świń walczy o uniewinnienie rodziny

Przez

Redakcja

-

14 września 2026

0

Rajmund Bulik hodowcy świń skazani na więzienie

Od blisko dekady mierzą się ze skargami i postępowaniami, a na obsługę prawną wydali już ponad pół miliona złotych. Teraz sześcioro członków rodziny Bulików czeka na rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji. Rajmund Bulik ostrzega, że utrzymanie wyroku może uderzyć nie tylko w jego gospodarstwo, ale także w hodowców w całej Polsce.

Sześcioro członków rodziny Bulików, prowadzących hodowle trzody chlewnej w Domaszkowicach w powiecie nyskim, zostało w styczniu 2026 roku nieprawomocnie skazanych na kary po osiem miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na rok. Każda z tych osób ma również zapłacić 10 tys. zł nawiązki na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Rodzina od początku odrzuca zarzuty i podważa sposób, w jaki wszystkim sześciu osobom przypisano taką samą odpowiedzialność. Sprawa trafiła do sądu drugiej instancji. Rozprawa apelacyjna odbyła się 2 września, a ogłoszenie rozstrzygnięcia wyznaczono na 14 września.

Pół miliona złotych na prawników

Konflikt wokół gospodarstw trwa znacznie dłużej niż samo postępowanie karne. Według Rajmunda Bulika największe problemy zaczęły się w latach 2017–2018. Od tego czasu rodzina poniosła ponad pół miliona złotych kosztów obsługi prawnej.

Do tego dochodzą lata stresu, kolejne rozprawy oraz czas, który rolnicy muszą dzielić pomiędzy przygotowywanie obrony i codzienną pracę. Rodzina prowadzi sześć oddzielnych hodowli, w których łącznie utrzymuje około 8 tys. świń. Gospodaruje również na około 300 ha ziemi.

Produkcji zwierzęcej nie można jednak przerwać na czas postępowania. Nawet gdy właściciele gospodarstw jadą do sądu albo spotykają się z prawnikami, ktoś musi zająć się zwierzętami i wykonać wszystkie zaplanowane prace.

Sama obsługa prawna kosztowała mnie już ponad pół miliona złotych. To nie obejmuje czasu, zdrowia i nerwów
– podkreśla Rajmund Bulik.

Czego dotyczy sprawa rodziny Bulików?

Według komunikatu Prokuratury Okręgowej w Opolu sąd pierwszej instancji uznał, że prowadzona przez oskarżonych działalność doprowadziła do zanieczyszczenia wód i powierzchni ziemi poprzez stosowanie nadmiernych ilości gnojowicy.

Postępowanie dotyczyło również emisji odorów pochodzących z gnojowicy, pomieszczeń inwentarskich oraz miejsc gromadzenia odpadów. Wśród wskazanych związków wymieniano amoniak i siarkowodór.

W ocenie sądu pierwszej instancji sytuacja mogła doprowadzić do istotnego obniżenia jakości wody, powietrza i gleby oraz stwarzać zagrożenie dla zdrowia mieszkańców. Czyn zakwalifikowano z art. 182 § 1 Kodeksu karnego.

Rodzina Bulików nie zgadza się z taką oceną materiału dowodowego.

Siedem próbek gleby i dwie różne opinie

Jak przedstawia sprawę Rajmund Bulik, jedna z przygotowanych opinii nie wykazała zagrożenia dla życia i zdrowia mieszkańców. W drugiej ekspertyzie spośród siedmiu próbek gleby w jednej stwierdzono bakterie z grupy coli, a w kolejnej jaja pasożytów.

Rodzina zleciła następnie wykonanie prywatnej ekspertyzy specjalistom z Uniwersytetu Wrocławskiego. Zdaniem hodowcy podważyła ona wnioski niekorzystnej opinii. Wskazywała m.in., że obecność bakterii z grupy coli w glebie nie musi oznaczać zagrożenia dla ludzi, natomiast znalezione jaja pasożytów mogły pochodzić również od dzikich zwierząt.

Rolnicy uważają, że nie wykazano ponad wszelką wątpliwość związku pomiędzy działalnością poszczególnych gospodarstw a stwierdzonymi zanieczyszczeniami. Podkreślają także, że w postępowaniu karnym obowiązek udowodnienia winy spoczywa na oskarżycielu.

Sześć gospodarstw, identyczne zarzuty i kary

Duże wątpliwości rodziny budzi objęcie wszystkich sześciu osób takimi samymi zarzutami oraz wymierzenie im identycznych kar.

Choć gospodarstwa współpracują ze sobą i należą do członków jednej rodziny, różnią się liczbą utrzymywanych świń, powierzchnią gruntów oraz organizacją produkcji. Według Rajmunda Bulika jedna ze skazanych osób w części okresu objętego zarzutami nie prowadziła hodowli.

Organy ścigania oraz inspekcja ochrony środowiska przyjęły natomiast, że ze względu na lokalizację ferm oraz ich powiązania infrastrukturalne i technologiczne działalność należy oceniać jako całość.

Jak można sześć osób skazać na identyczne kary, skoro każda prowadzi inne gospodarstwo?
– pyta hodowca.

Gnojowica była wykorzystywana jako nawóz

Rodzina posiada około 300 ha gruntów, na których wykorzystuje gnojowicę do nawożenia. Rajmund Bulik zapewnia, że gospodarstwa mają odpowiednie plany nawożenia i przestrzegają terminów stosowania nawozów naturalnych.

Hodowca nie zaprzecza, że przy takiej skali produkcji okresowo może pojawić się charakterystyczny zapach. Nie zgadza się jednak z przedstawianiem sytuacji w taki sposób, jakby uciążliwości występowały przez cały rok.

W jego ocenie zeznania mieszkańców wskazujących na nieprzyjemny zapach nie powinny wystarczyć do przypisania odpowiedzialności karnej bez jednoznacznego ustalenia, z którego gospodarstwa pochodziła emisja i kto konkretnie był za nią odpowiedzialny.

Ferma działa od lat 70.

Obiekty hodowlane w Domaszkowicach funkcjonują od lat 70. Rodzina Bulików nabyła część fermy w 2005 roku, a pozostałe obiekty w 2011 roku. Jak podkreśla hodowca, zabudowania nie powstały niedawno pomiędzy domami mieszkalnymi, lecz od dziesięcioleci znajdują się na skraju miejscowości.

Zdaniem rolnika sprawa pokazuje coraz silniejszy konflikt pomiędzy produkcyjną funkcją wsi a oczekiwaniami nowych mieszkańców, którzy przeprowadzają się poza miasta w poszukiwaniu ciszy i spokoju.

Tymczasem hodowla zwierząt i prace polowe nieuchronnie wiążą się z zapachem, kurzem, ruchem maszyn oraz okresowym prowadzeniem prac wieczorem lub w nocy.

Chcieli wybudować biogazownię. Pojawiły się protesty

Rodzina rozważała inwestycję w biogazownię, która pozwoliłaby zagospodarować gnojowicę i ograniczyć uciążliwości zapachowe. Pierwsze plany pojawiły się około 2019–2020 roku. Później budową większego obiektu zainteresował się zewnętrzny inwestor.

Przedsięwzięcie spotkało się jednak z protestami części mieszkańców, a procedura uzyskania potrzebnych pozwoleń została zahamowana.

Dla Rajmunda Bulika jest to przykład sytuacji bez dobrego wyjścia: mieszkańcy sprzeciwiają się zapachom związanym z gnojowicą, ale jednocześnie blokują rozwiązanie, które mogłoby te uciążliwości ograniczyć.

Czy ten wyrok uderzy w innych rolników?

Zdaniem rodziny prawomocne utrzymanie wyroku może otworzyć drogę do podobnych postępowań przeciwko innym hodowcom. Rajmund Bulik zwraca uwagę, że konflikty na wsi dotyczą już nie tylko odorów z chlewni, ale również hałasu maszyn, kurzu podczas żniw, błota pozostawionego na drodze czy pracy ciągników po godz. 22.00.

Rolnik uważa, że wieś musi pozostać miejscem produkcji żywności, a jej mieszkańcy powinni liczyć się z naturalnymi następstwami legalnie prowadzonej działalności rolniczej.

Nie oznacza to braku odpowiedzialności za środowisko czy sąsiadów. Problemem jest jednak brak jasnych granic określających, kiedy zwykła uciążliwość związana z pracą rolniczą staje się podstawą odpowiedzialności karnej.

Hodowla wystarczająca dla 50-tysięcznego miasta

Według wyliczeń Rajmunda Bulika gospodarstwa rodziny produkują rocznie ilość wieprzowiny odpowiadającą przeciętnemu zapotrzebowaniu około 50 tys. konsumentów.

Hodowca wskazuje, że żywność dostępna w sklepach musi zostać wcześniej wyprodukowana w konkretnym gospodarstwie. Obawia się, że kolejne ograniczenia i konflikty doprowadzą do dalszego zaniku krajowej hodowli oraz wzrostu zależności od importowanego mięsa.

Gospodarstwa, które raz zakończą produkcję zwierzęcą, rzadko do niej wracają. Odbudowa stad, infrastruktury i zaplecza produkcyjnego wymaga bowiem dużych nakładów oraz wielu lat pracy.

„Nie walczymy już tylko o siebie”

Rodzina oczekuje od sądu drugiej instancji uniewinnienia. Inne rozstrzygnięcie, zwłaszcza skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, oznaczałoby kolejne lata postępowania, kosztów i niepewności.

Nie walczymy już tylko o siebie. Ta sprawa może dotyczyć całej branży hodowlanej
– podkreśla Rajmund Bulik.

Dla rodziny stawką jest możliwość dalszego prowadzenia gospodarstw. Dla innych rolników odpowiedź na pytanie, czy zapach, kurz i hałas będące następstwem produkcji rolnej mogą w przyszłości prowadzić do kolejnych postępowań karnych.

Zobacz całą historię w najnowszym materiale wideo:

Ma 120 lat i znów ruszyła pełną parą. Unikatowa maszyna parowa pracuje w Wielkopolsce

Przez

Damian Tomaszewski

-

14 września 2026

0

120-letnia maszyna parowa przy gorzelni w Turwi

Ma 120 lat, waży kilka ton i ponownie pracuje pod parą. W gorzelni w Turwi uruchomiono zabytkową maszynę parową z 1906 roku. Pokaz ma szczególny wymiar – sama gorzelnia, po 107 latach działalności, zakończyła produkcję.

120-letnia maszyna parowa znów pracuje

Maszyna parowa stojąca przy gorzelni w Turwi pochodzi z 1906 roku. Do miejscowej kolekcji trafiła z gorzelni w Goli i przez lata była jednym z najciekawszych eksponatów związanych z historią wielkopolskiego gorzelnictwa.

Teraz można ją zobaczyć nie tylko jako nieruchomy zabytek. Maszynę udało się ponownie uruchomić i zaprezentować pod parą członkom Stowarzyszenia Przyjaciół Gorzelni w Turwi.

Działające maszyny parowe można jeszcze spotkać w Polsce m.in. przy obiektach związanych z dawnym górnictwem. Czynna maszyna prezentowana przy gorzelni jest jednak wyjątkowym świadectwem dawnej techniki przemysłu rolno-spożywczego.

Gorzelnia stanęła po 107 latach

Pokaz ma również symboliczny wymiar. Jeszcze w ubiegłym roku gorzelnia w Turwi prowadziła produkcję. Po 107 latach działalności zakład stanął.

W przeszłości Turew była silnie związana z rolnictwem i przetwórstwem. W majątku działały m.in. gorzelnia, olejarnia i browar, a w XIX wieku również cukrownia.

Dawni pracownicy wrócili, żeby ją uruchomić

Do ponownego uruchomienia zabytku nie wystarczyło jednak samo odrestaurowanie maszyny. Potrzebni byli ludzie, którzy potrafili przygotować cały układ do pracy.

Choć gorzelnia już nie produkuje, a byli pracownicy znaleźli zatrudnienie w innych miejscach, część z nich wróciła specjalnie na pokaz.

W uratowanie i odrestaurowanie zabytkowych urządzeń przez lata angażowało się wiele osób. Przy gorzelni zgromadzono również inne świadectwa dawnej techniki, m.in. kocioł parowy z 1905 roku, zabytkowe pompy, aparaty destylacyjne oraz przyrządy wykorzystywane niegdyś przy produkcji spirytusu.

Produkcja w Turwi wprawdzie ucichła, ale dzięki takim inicjatywom część jej technicznej historii nadal można zobaczyć w ruchu, a nie tylko za muzealną barierką.

Zanim powstał C-45, Ursus produkował taką maszynę. Jej historia zaczęła się w USA

Przesadzasz piwonie? Ten błąd może pozbawić je kwiatów na kilka lat

Przez

Agro Profil

-

14 września 2026

0

Kiedy przesadzać piwonie, aby rośliny dobrze się przyjęły i ponownie zakwitły? Najlepszym okresem jest jesień, gdy wzrost części nadziemnej wyhamowuje, a gleba nadal pozostaje dostatecznie ciepła. Podczas sadzenia trzeba szczególnie uważać na głębokość. Jeśli pąki odnawiające piwonii zielnej znajdą się zbyt daleko pod powierzchnią ziemi, roślina może przez kolejne sezony wytwarzać liście, ale nie kwiaty.

Piwonii nie powinno się przesadzać co kilka lat bez wyraźnej potrzeby. Są to rośliny długowieczne, które mogą pozostawać na jednym stanowisku przez dziesięciolecia. Zabieg warto wykonać, gdy roślina przestała kwitnąć, została posadzona zbyt głęboko, ma niewłaściwe stanowisko albo wymaga podziału.

Kiedy przesadzać piwonie?

Piwonie zielne najlepiej przesadzać i dzielić jesienią. Nie ma jednak jednej daty właściwej dla całej Polski. Termin zależy od regionu, pogody i kondycji rośliny.

Prace można rozpocząć, gdy piwonia kończy sezon, a jej liście zaczynają tracić dobrą kondycję. Nie należy natomiast zwlekać do momentu, w którym gleba zamarznie. Roślina powinna mieć czas na ustabilizowanie się w podłożu przed zimą.

W cieplejszych regionach przesadzanie może zostać przeprowadzone później niż w chłodniejszych rejonach kraju. Jeżeli wrzesień jest upalny i suchy, lepiej zaczekać na łagodniejsze warunki, niż wykopywać roślinę z mocno przesuszonej ziemi.

Dzielenie piwonii zielnych zalecane jest jesienią. Jesień to najlepszy okres na dzielenie, przesadzanie oraz sadzenie nowych roślin.

Czy każdą piwonię trzeba regularnie dzielić?

Nie. Piwonie nie wymagają systematycznego odmładzania w taki sposób jak wiele innych bylin. Dobrze rosnąca i obficie kwitnąca kępa może pozostać w jednym miejscu przez bardzo długi czas.

Dzielenie warto rozważyć, gdy:

kwitnienie wyraźnie osłabło,
karpa stała się bardzo duża,
roślina musi zostać przeniesiona,
piwonia rośnie w głębokim cieniu,
pąki zostały zasypane zbyt grubą warstwą ziemi,
stanowisko jest podmokłe,
potrzebne są nowe sadzonki tej samej odmiany.

Jeżeli zdrowa piwonia dobrze kwitnie, samo osiągnięcie dużych rozmiarów nie oznacza konieczności wykopywania jej.

Jak głęboko sadzić piwonie?

W przypadku piwonii zielnych pąki odnawiające, nazywane również oczkami, powinny znaleźć się bardzo płytko. RHS zaleca, aby przykrywała je warstwa ziemi o grubości nie większej niż około 2,5 cm.

Nie chodzi więc o długość całego korzenia ani głębokość wykopanego dołka. Mierzy się warstwę ziemi znajdującą się bezpośrednio nad najwyżej położonymi pąkami.

Po ustawieniu karpy:

korzenie należy rozłożyć w przygotowanym dołku;
pąki trzeba skierować ku górze;
ziemię należy dosypywać stopniowo;
podłoże trzeba lekko docisnąć;
nad pąkami powinno pozostać około 2,5 cm ziemi.

Zbyt luźne podłoże może po podlaniu osiąść i wciągnąć karpę głębiej. Dlatego ziemię wokół korzeni delikatnie się stabilizuje, ale nie ubija mocno.

Trzeba również uważać podczas ściółkowania. Gruba warstwa kompostu, kory albo ziemi usypana bezpośrednio nad środkiem rośliny może z czasem doprowadzić do zbyt głębokiego położenia pąków.

Zbyt głębokie sadzenie może zatrzymać kwitnienie

Piwonia posadzona zbyt głęboko często wygląda na zdrową. Wiosną wypuszcza pędy i liście, ale nie tworzy kwiatów albo wytwarza ich bardzo mało. Właściciel może wtedy zwiększać nawożenie, chociaż rzeczywista przyczyna znajduje się pod ziemią.

Głębokie sadzenie oraz zacienione stanowisko to częste powody braku kwiatów. Jeśli pąki odnawiające znajdują się zdecydowanie za głęboko, roślinę można jesienią wykopać i posadzić ponownie, tym razem płycej.

Efekt nie musi być widoczny w pierwszym sezonie. Przesadzona piwonia potrzebuje czasu na odbudowę systemu korzeniowego oraz przygotowanie pąków kwiatowych.

Kiedy sadzić tulipany, krokusy i narcyzy? Jesienny termin ma znaczenie

Jak podzielić karpę piwonii?

Przed rozpoczęciem prac warto przygotować szpadel, mocny nóż lub sekator, wodę do oczyszczenia karpy oraz miejsce, w którym nowe części zostaną od razu posadzone.

Najpierw należy ściąć część nadziemną

Pędy piwonii zielnej można jesienią skrócić przy ziemi. Usunięcie zamierających liści ułatwi wykopanie karpy i ograniczy pozostawienie porażonych resztek na rabacie.

Jeżeli na liściach znajdują się rozległe plamy, szary nalot albo objawy zamierania, nie powinno się przeznaczać ich do domowego kompostowania bez upewnienia się, że proces osiąga temperaturę pozwalającą ograniczyć patogeny.

Karpę trzeba wykopać z możliwie dużą liczbą korzeni

Szpadel należy wbijać w pewnej odległości od środka rośliny. Piwonie mają duże, kruche korzenie, które łatwo uszkodzić przy próbie podważenia karpy tuż przy pędach.

Kępę najlepiej stopniowo obkopać z kilku stron, a następnie ostrożnie unieść. Nie należy wyciągać jej za pozostałości łodyg.

Ziemię trzeba usunąć, aby odsłonić pąki

Nadmiar podłoża można delikatnie wykruszyć albo spłukać wodą. Dzięki temu widoczne staną się pąki odnawiające oraz naturalne miejsca, w których można podzielić karpę.

Pąki mają zazwyczaj różowawy lub czerwonawy kolor i znajdują się w górnej części karpy.

Każda część powinna mieć pąki i korzenie

Każda nowa część korony powinna mieć co najmniej trzy uśpione pąki oraz fragment systemu korzeniowego.

Bardzo małe fragmenty z jednym pąkiem mogą przetrwać, ale będą potrzebowały znacznie więcej czasu na osiągnięcie wielkości pozwalającej na kwitnienie.

Do cięcia trzeba użyć ostrego i czystego narzędzia. Uszkodzone, miękkie lub wyraźnie gnijące fragmenty korzeni należy usunąć. Powierzchnie cięcia powinny być możliwie gładkie, a nie poszarpane.

Gdzie posadzić podzieloną piwonię?

Piwonie zielne najlepiej kwitną w pełnym słońcu. Niewielkie, czasowe zacienienie jest zwykle tolerowane, ale stanowisko pozostające w cieniu przez większą część dnia może ograniczyć liczbę kwiatów.

Miejsce powinno mieć:

dostęp do słońca,
żyzną i próchniczną ziemię,
dobrą przepuszczalność,
możliwość odprowadzania nadmiaru wody,
wystarczająco dużo przestrzeni,
brak silnej konkurencji ze strony drzew i krzewów.

Piwonii najlepiej pozostawić około metra przestrzeni, zależnie od docelowej wielkości odmiany. Rośliny posadzone zbyt blisko rozrastających się krzewów mogą cierpieć z powodu cienia oraz niedoboru wody.

Piwonii nie należy sadzić w miejscu, w którym zimą długo utrzymuje się woda. Podmokła gleba ogranicza dostęp powietrza do korzeni i zwiększa ryzyko ich gnicia.

Jak przygotować ziemię pod piwonie?

Dołek powinien być szerszy od systemu korzeniowego, aby korzenie można było swobodnie rozłożyć. Glebę warto wzbogacić dobrze rozłożonym kompostem, szczególnie jeśli jest uboga lub ma słabą strukturę.

Nie powinno się układać świeżego obornika bezpośrednio pod korzeniami. Nie należy również wsypywać do dołka dużej dawki skoncentrowanego nawozu mineralnego, ponieważ może uszkodzić młode korzenie.

Na ciężkiej, gliniastej glebie ważniejsze od intensywnego nawożenia jest poprawienie odpływu wody. Samo wsypanie piasku do niewielkiego dołka może nie rozwiązać problemu, jeśli cała rabata pozostaje podmokła.

Po posadzeniu ziemię należy podlać, aby osiadła wokół korzeni. Jeżeli odsłonią się pąki, można dosypać niewielką ilość podłoża, zachowując płytką głębokość sadzenia.

Dlaczego piwonia nie kwitnie?

Zbyt głębokie posadzenie jest jedną z najczęściej wymienianych przyczyn, ale nie jedyną. Brak kwiatów może wynikać również z:

zbyt zacienionego stanowiska,
niedawnego przesadzenia lub podziału,
posadzenia bardzo małego fragmentu karpy,
uszkodzenia pąków,
długotrwałej suszy wiosną,
podmokłego podłoża i gnicia korzeni,
konkurencji ze strony drzew lub krzewów,
niedojrzałości młodej rośliny.

Długotrwały niedobór wody wiosną może ograniczyć rozwój pąków kwiatowych. Ustabilizowane piwonie dobrze znoszą okresową suszę, ale podczas tworzenia pąków nie powinny być narażone na wielotygodniowe przesuszenie.

Nie należy też oczekiwać, że świeżo podzielona karpa od razu zakwitnie równie obficie jak stara roślina.

Ile lat piwonia dochodzi do siebie po przesadzeniu?

Rośliny uzyskane przez podział powinny zakwitnąć po około dwóch latach. Powrót do pełnego rozmiaru i obfitego kwitnienia może potrwać około trzech lat.

Dlatego brak kwiatów w pierwszym sezonie po przesadzeniu nie musi oznaczać błędu. Roślina może w tym czasie rozbudowywać korzenie i przygotowywać silniejsze pędy na kolejne lata.

Niepokój powinien wzbudzić brak kwitnienia utrzymujący się przez kilka sezonów, zwłaszcza gdy piwonia rośnie w cieniu albo jej pąki znajdują się głęboko pod powierzchnią ziemi.

Nie zrywaj aronii tylko dlatego, że jest czarna. Sprawdź to przed zbiorem

Piwonia zielna i drzewiasta – nie sadzi się ich tak samo

Zasada przykrycia pąków warstwą około 2,5 cm ziemi dotyczy piwonii zielnych oraz dzielonych karp. Nie wolno automatycznie stosować jej do piwonii drzewiastych.

Piwonia zielna:

co roku zamiera nad ziemią;
odrasta wiosną z pąków znajdujących się na karpie;
powinna mieć pąki odnawiające tuż pod powierzchnią gleby;
może być rozmnażana przez jesienny podział karpy.

Piwonia drzewiasta jest w rzeczywistości krzewem. Zachowuje trwałe, zdrewniałe pędy i zwykle nie jest dzielona tak jak bylina. Wiele sprzedawanych roślin jest szczepionych na korzeniu piwonii zielnej.

W przypadku szczepionych piwonii drzewiastych zaleca się, aby miejsce szczepienia znalazło się około 15 cm pod powierzchnią ziemi. Głębsze posadzenie ma zachęcić odmianę szlachetną do wytworzenia własnych korzeni. Jest to zatem zupełnie inna zasada niż przy piwonii zielnej.

Przed posadzeniem kupionej rośliny trzeba sprawdzić jej rodzaj oraz instrukcję producenta. Mylenie piwonii zielnej z drzewiastą może doprowadzić do poważnego błędu w głębokości sadzenia.

Przesadzanie piwonii jesienią krok po kroku

Należy wybrać jesienny termin przed zamarznięciem gleby.
Trzeba przygotować słoneczne stanowisko z przepuszczalną ziemią.
Pędy piwonii zielnej należy skrócić.
Karpę trzeba obkopać szeroko i wyjąć z możliwie dużą liczbą korzeni.
Ziemię należy delikatnie usunąć, aby odsłonić pąki.
Karpę dzieli się czystym, ostrym narzędziem.
Każda część powinna mieć co najmniej trzy pąki i fragment korzeni.
Korzenie należy rozłożyć w przygotowanym dołku.
Nad pąkami piwonii zielnej pozostawia się nie więcej niż około 2,5 cm ziemi.
Podłoże trzeba delikatnie ustabilizować i podlać.
Nie należy przykrywać środka rośliny grubą warstwą ściółki.
Na powrót pełnego kwitnienia trzeba czasem poczekać dwa lub trzy sezony.

Prawidłowo posadzona piwonia może kwitnąć w jednym miejscu przez wiele lat. Najważniejsza jest cierpliwość oraz właściwe położenie pąków. Kilka dodatkowych centymetrów ziemi nad karpą może zdecydować, czy roślina wytworzy kwiaty, czy pozostanie jedynie okazałą kępą liści.

Ceny rzepaku pod presją amerykańskiego raportu, ale z mocnym wsparciem ropy. Co dzieje się w skupach?

Przez

Andrzej Bąk

-

14 września 2026

0

Wrzesień na rynku rzepaku przynosi spore wahania cen. Nowy raport amerykańskiego Departamentu Rolnictwa (USDA) przyniósł informacje o większych zbiorach na świecie, co wywołało spadki na giełdach. Z drugiej strony ceny rzepaku ratują bardzo drogie paliwa i ropa naftowa, które nie pozwalają, by wyceny nasion spadły zbyt mocno.

Co się dzieje na giełdach?

W piątek (11 września) giełdy zareagowały wyraźnym spadkiem. W USA mocno staniała soja i olej sojowy, a na europejskiej giełdzie MATIF cena rzepaku spadła o 7 euro – do poziomu 550,75 EUR/t.

W poniedziałek rano (14 września) sytuacja się uspokoiła:

Rzepak na giełdzie MATIF trzyma poziom 550,75 EUR/t i nie spada dalej.
Kanadyjska canola lekko rośnie (o +0,58%).
Soja w USA przestała gwałtownie tanieć i kosztuje ok. 1294 centy za buszel.

Dwie siły, które rządzą rynkiem

Ceny rzepaku są teraz pod wpływem dwóch sprzecznych informacji:

Złe wiadomości (raport USDA): Zbiory nasion oleistych na świecie mają być większe, niż wcześniej zakładano. Przez to na rynku będzie więcej towaru, co spycha ceny w dół.
Dobre wiadomości dla cen rzepaku: Ropa naftowa i paliwa na stacjach są bardzo drogie. To sprawia, że mocno opłaca się produkować biopaliwa z olejów roślinnych. Zakłady przetwórcze potrzebują rzepaku i ciągle go kupują, co powstrzymuje dalsze spadki.

Ile płacą za rzepak w polskich skupach?

Na naszym rynku ceny trzymają się na stabilnym poziomie. Na północy Polski płaci się więcej ze względu na bliskość portów i łatwiejszy eksport.

Średnie ceny w kraju (13–14 września):

Północ Polski: ok. 2400 zł/t (za rzepak bez dopłat) – to nieco więcej niż na początku września.
Południe Polski: ok. 2350 zł/t – cena stabilna od kilku dni.

Przykład z cennika (ZUBR Osiek, 14 września):

Rzepak bez dopłat (BD): 2430 zł/t
Rzepak z pełnymi dopłatami (PD): 2340 zł/t

Co z tego wynika?

Dzięki drogiej ropie i stałemu zapotrzebowaniu ze strony biopaliw, polskie skupy utrzymują stabilne stawki na poziomie 2350–2400 zł za tonę. Dopóki rzepak na giełdzie w Paryżu nie spadnie poniżej 550 euro, ceny w kraju nie powinny lecieć w dół.

Źródło: Analiza AgroProfil na bazie danych USDA, Matif, CBoT, krajowe skupy