-Chciałbym, abyśmy przede wszystkim patrzyli na to, co jest możliwe do zrealizowania, a Wasze wsparcie jest bardzo ważne – stwierdził minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski podczas rozmów z przedstawicielami rolników.
Dziś (14.08.2024) gośćmi szefa resortu rolnictwa byli rolnicy z Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność” z przewodniczącym Tomaszem Obszańskim.
Główne tematy rozmów
Rozmowy koncentrowały się wokół czterech głównych tematów.
Fundusz Ochrony Rolnictwa
Strona związkowa wyraziła swoją dezaprobatę wobec proponowanych zmian w ustawie o Funduszu Ochrony Rolnictwa, podkreślając przede wszystkim niebezpieczeństwo zniszczenia idei, która przyświecała powstaniu ustawy, czyli pomocy rolnikom.
– Bardzo ważne jest stanowisko związków w sprawie tworzenia funduszy przeznaczonych na wspieranie rolników w sytuacjach kryzysowych i to na szczeblu europejskim – podkreślił minister.
Szef resortu rolnictwa poinformował również o środkach z Unii Europejskiej i budżetu krajowego przeznaczonych na pomoc rolnikom, którzy ucierpieli wskutek wiosennych przymrozków i gradobicia.
Jednocześnie związkowcy zostali zaproszeni do udziału w podsumowaniu konsultacji prowadzonych na temat proponowanych zmian w ustawie o Funduszu Ochrony Rolnictwa.
Ziemia rolnicza z KOWR
Związkowcy po raz kolejny podnieśli kwestię rozdysponowania ziemi rolnej pochodzącej ze ustawowego zwrotu 30 proc. dzierżawionej ziemi do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.
– Rozumiem podejście rolników, którzy chcą powiększyć swoje gospodarstwa, ale jest też problem z działalnością spółek związaną z hodowlą zwierząt – powiedział szef resortu rolnictwa, odnosząc się do problemów związanych z największym dzierżawcą na Opolszczyźnie.
Minister poinformował, że w najbliższy poniedziałek uda się do województwa opolskiego, aby porozmawiać z rolnikami i przedstawicielami KOWR w tej sprawie.
KRUS
Kolejnym tematem były kwestie dotyczące emerytur rolniczych, w tym emerytur cząstkowych. Rolnicy uznali za niedopuszczalne to, że wysokość emerytury rolniczej po 25 latach pracy jest taka sama jak wysokość tzw. renty alkoholowej.
Związkowcy zwracali ponadto uwagę na zbyt małe środki przeznaczone na fundusz rehabilitacyjny rolników w centrach rehabilitacji KRUS oraz na niskie pensje pracowników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
– Sytuacja jest rzeczywiście taka, jak przedstawiacie i dlatego przygotowywany jest projekt ustawy zwiększającej kwoty na świadczenia rehabilitacyjne – poinformował minister.
Pozostałe tematy
Rolnicy podnosili także problem dotyczący rozszerzania się ASF, w tym braku wystarczającego odstrzału dzików.
Kolejne spotkanie ze związkowcami odbędzie się w przeddzień dożynek na Jasnej Górze.
– Jestem pod wrażeniem atmosfery dzisiejszych rozmów. Wszyscy chcemy rozwiązać najważniejsze problemy naszego rolnictwa – stwierdził minister Siekierski po spotkaniu.
Na stacjach paliw ceny lekko spadają w sierpniu, co jest konsekwencją dużych przecen na rynku hurtowym w poprzednich pięciu tygodniach z rzędu. Niestety w ostatnich dniach spadek cen w hurcie wyhamował.
W cenniku hurtowym PKN Orlen w skali tygodnia kończącego się 15-go sierpnia 2024, cena netto litra Pb95 spadła o 1 grosz (-12 groszy tydzień wcześniej) i sięga 4,822 zł/l (bez VAT). W tym samym czasie diesel podrożał o 3 grosze (-9 groszy tydzień wcześniej) i kosztował 4,864 zł/l (bez VAT). Od początku sierpnia benzyna tanieje w hurcie o 10 groszy, a ON o tylko 1 grosz na litrze.
W lipcu spadek cen benzyny w hurcie sięgnął 16 groszy dla Pb95, podczas gdy cena diesla spadła o 29 groszy/l w skali miesiąca (bez VAT). Lipcowe przeceny w hurcie wynikały ze spadających notowań ropy. Niestety, na stacjach paliw spadki cen średnich dwóch głównych paliw ograniczyły się w lipcu do 7-10 groszy na litrze i ta tendencja utrzymuje się w sierpniu, co oznacza zbliżone do rekordowych lub rekordowe marże detaliczne uzyskiwane ze sprzedaży.
PKN Orlen (też inne sieci stacji) ma zatem duży margines zysku do stosowania wakacyjnych upustów na swoich stacjach.
W ostatnich dniach ropa odbiła w górę z 6-miesięcznego dołka
Na początku sierpnia ceny ropy Brent spadły do poziomu najniższego od 6 miesięcy (ok. 76 usd/b) pod wpływem, jak się okazało później nadmiernych, obaw o stan amerykańskiej i chińskiej gospodarki. Kolejne dni przyniosły jednak zdecydowane odbicie cen do ponad 82 usd/b w poniedziałek 12-go sierpnia 2024. Sprzyjały temu obawy o rozszerzenie konfliktu na Bliskim Wschodzie. W miniony wtorek i środę ropa oddała 1/3 wcześniejszego wybicia, spadając w okolice 80 usd/b. Zagrożenia eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie są stale obecne i co jakiś czas podbijają ceny surowca. Z drugiej jednak strony światowa podaż ropy jest duża z uwagi na rekordową produkcję w USA (13,4 mln baryłek dziennie) i przekraczaniu limitu wydobycia przez członków porozumienia OPEC+, w tym Rosję
Kierowcom pomaga wyjątkowo tani dolar
Po umocnieniu złotego z I połowy lipca (kurs usd/pln spadł poniżej 4 zł) nastąpiła stabilizacja wyceny dolara wobec złotego w szeroki przedziale 3,93 – 3,98 złotego za dolara. Ostatnie dni przyniosły zdecydowany ruch w dół, śladem skokowego osłabienia dolara w stosunku do euro. W konsekwencji w czwartkowe południe (15.08.2024) dolar kosztuje tylko 3,884 złotego, czyli ustanawia teraz 3-letnie minima.
Wahania kursu USD/PLN zależą od aktualnej tendencji zmian notowań pary EUR/USD. W sytuacji, gdy dolar osłabia się do euro, to złoty zyskuje do obu walut i na odwrót. Dolar traci w ostatnich dniach do euro, ponieważ najnowsze dane o inflacji w USA zwiększają prawdopodobieństwo rozpoczęcia cyklu obniżek stóp procentowych w USA. Jednocześnie wysokie stopy procentowe w Polsce pozostaną z nami na dłużej w obliczu powrotu inflacji na ścieżkę wzrostową.
W detalu cena średniadwóch głównych paliwspadła o 3–4 groszew skali tygodnia
Według e-Petrol.pl w połowie 33-go tygodnia 2024 za benzynę 95-oktanów i olej napędowy trzeba było średnio zapłacić na krajowych stacjach 6,34 i 6,35zł/l. Oznacza to, że cena tych paliw spadła o 3 gr/l (Pb95) i 4 gr/l (ON) w skali tygodnia. Jednocześnie, drugi tydzień z rzędu, wzrosła cena średnia LPG używanego do napędu samochodów.
Warto zauważyć, że Orlen i inne największe sieci oferują wakacyjne rabaty, stąd ich ceny stały się teraz atrakcyjne dla kierowców.
Ceny średnie paliw w detalu: 14-08-2024 / zmiana tygodniowa (według portalu e-petrol.pl):
Aktualnie paliwa są dużo tańsze od swoich historycznych maksimów z 2023 roku (8,08 zł/l ON z października i 7,95 zł/l Pb-95 z czerwca 2023).
Jednocześnie ceny w hurcie i detalu są niższe niż przed rokiem (tabela poniżej).
Zmiany cen paliw w skali roku (tabela)
Wykres poniżej pokazuje jak ceny w hurcie mocno „odjechały” w dół od cen detalicznych !
Ceny hurtowe i detaliczne paliw w kraju:
Dla porównania, notowania ropy Brent na tle zmian kursu usd/pln
Marże modelowe stacji paliw w skali rocznej są zbliżone lub wyższe od rekordowego poziomu
W połowie 33 tygodnia 2024 uśredniona marża modelowa stacji paliw sięgała 36 gr/l dla ON (-7 groszy w skali tygodnia) i 37 gr/l dla Pb95 (-4 gr/l w skali tygodnia).
W tym roku marża modelowa ze sprzedaży benzyny (24 gr/l) jest o tylko 0,6 grosza niższa od rekordu z 2020 roku, a w przypadku ON (25 gr/l) przewyższa o prawie 1 grosz rekordową marżę z 2020 roku.
Warto przypomnieć, że w okresie pandemii covid-19 mocno ograniczona była sprzedaż paliw, a stacje próbowały częściowo zrekompensować to wysokimi marżami.
Marże modelowe liczone są od oficjalnych cen hurtowych PKN Orlen i nie uwzględniają upustów (zwykle 15-30 gr/l) udzielanych wcześniej poszczególnym odbiorcom (stacjom paliw), ale też nie uwzględniały upustów wakacyjnych stosowanych przez różne sieci stacji.
Marże modelowe stacji paliw w skali rocznej (wykres)
W 2023 roku średnia marża modelowa stacji paliw wyniosła 20 groszy/l (2 gr/l powyżej średniej z 5 lat) dla benzyny 95-oktanów i 17 grosz/l (+7 gr/l w stosunku do średniej z 5-lat) dla oleju napędowego. O ile marża na sprzedaży benzyny jest w tym roku nieco wyższa od średniej wieloletniej, to w przypadku ON była ona w 2023 roku dużo wyższa od średniej.
W skali 2022 roku średnia marża modelowa stacji paliw ze sprzedaży diesla wyniosła 6 gr/l, a dla Pb95 12 gr/l. Były to poziomy dużo niższe niż w poprzednich latach.
Jaka pogoda czeka nas w nadchodzącym czasie? Już najbliższej nocy w pasie od Pomorza Zachodniego po Ziemię Lubuską, Dolny Śląsk i Opolskie miejscami popada deszcz ale do maksymalnie 15 mm. Popada na obszarze około 30% regionu. Nad resztą kraju pogodnie i sucho. Na termometrach od 13 stopni na wschodzie do 15-16 stopni na południu i w centrum. Najcieplej na zachodzie, gdzie na termometrach będzie około 17-19 stopni.
Przed południem burzowe chmury zaciągną niebo nad Dolnym Śląskiem. Po południu na Dolnym Śląsku już sucho i bez opadów a burze przesuną się nad południe Wielkopolski aż po rejon Kalisza, Koła, Konina; Opolskie, Górny Śląsk a wieczorem nad Małopolskę, Ziemię Łódzką i południe Kujaw- tu miejscami podczas burz spadnie do 35 mm deszczu. Możliwy jest także grad do 1-2 cm. Wichury nie są przewidywane. Deszcz popada tutaj na około 40% obszaru. Mniejsza szansa na burze w okolicy 10-20% istnieje na Kaszubach, pozostałej częsci Wielkopolski. Jeśli gdzieś popada i zagrzmi to maksymalnie do 10-15 mm. Na wschodzie kraju sucho i słonecznie. Po burzach nastąpi spadek temperatury z 28-32 stopni na 20-23 stopnie Celsjusza. W piątek szanse na burze pojawią się glównie na wschodzie a w sobotę w większości kraju ale w szczególności na zachodzie.
W sierpniowym raporcie USDA globalne zużycie pszenicy w sezonie 2024/25 podniesione zostało o 4,1 mln ton do 804,0 mln ton (+5,3 mln ton – r/r), co oznacza że konsumpcja przewyższy produkcję szacowaną na 798,3 mln ton.
USDA podniósł lekko światowe zbiory pszenicy w sezonie 2024/25
Amerykański Departament Rolnictwa (USDA) ocenia w sierpniu, że globalne zbiory pszenicy wyniosą w nowym sezonie rekordowe 798,3 mln ton. Co, jeśli się prognoza sprawdzi, będzie o 1,1% (8,6 mln ton) lepszym wynikiem w skali roku.
Wzrost oczekiwań dotyczy w tym miesiącu głównie Ukrainy (+2,1 mln ton – m/m) i Kazachstanu (+1,5 mln ton). Zrekompensowało to z nawiązką cięcie w zbiorów pszenicy UE (-2 mln ton m/m) i niewielkie w USA (-0,8 mln ton m/m).
Wzrosły lekko oczekiwania globalnego eksportu pszenicy w tym sezonie
Eksport pszenicy z Rosji w tym sezonie pozostawiono na poziomie 48 mln ton, co oznaczać będzie spadek z rekordowych 55,5 mln ton w zakończonym sezonie 2023/24.
Eksport z UE powinien obniżyć się do 34 mln ton z 37,5 mln ton w zakończonym sezonie. Eksport ukraińskiej pszenicy podniesiono do 14 mln ton (+1 mln ton od lipca), w porównaniu do 18,4 mln ton w poprzednim sezonie.
Z powodu gorszych zbiorów w UE, Rosji i na Ukrainie skorzystać mogą Stany Zjednoczone
Eksport pszenicy z USA pozostawiony został na poziomie 22,5 mln ton (sezon 2024/25), co oznaczać będzie wzrost z 19,2 mln ton sezon wcześniej.
Rosja nadal będzie dominować na rynku eksportowym pszenicy
Światowy eksport pszenicy prognozowany jest na 214,9 mln ton (-2,2% – r/r), a udział Rosji w eksporcie spadnie do ciągle dużego poziomu 22% (z 25% w sezonie 2023/24), przez co nadal będzie ona dyktować ceny na rynku.
Światowa konsumpcja pszenicy powinna przewyższyć produkcję
W sierpniu globalne zużycie pszenicy w sezonie 2024/25 podniesione zostało o 4,1 mln ton do 804,0 mln ton (+5,3 mln ton – r/r), co oznacza że konsumpcja przewyższy produkcję szacowaną na 798,3 mln ton.
Oczekiwane globalne zapasy spadły minimalnie od czerwca, ale obniżą się znacznie w skali roku
Konsekwencją najnowszych zmian prognoz podaży i popytu jest spadek 0,6 mln ton, do 256,6 mln ton, oczekiwanych zapasów pszenicy na koniec sezonu 2024/25. Prognozowany wynik będzie gorszy o 2,2% od zakończonego sezonu 2023/24.
Zapasy pszenicy w USA mniejsze niż przed miesiącem, ale mocno wzrosną w skali roku
Wprawdzie amerykańskie zapasy pszenicy skorygowane zostały o 0,8 mln ton w dół (od lipca) do 22,5 mln ton, to nadal wzrosną one aż o 18% – r/r.
W sierpniowej prognozie Amerykański Departament Rolnictwa (USDA) spodziewa się, że światowa produkcja kukurydzy wyniesie 1,220 mld ton w sezonie 2024/25. Jest to o 5 mln ton mniej niż spodziewano się w lipcu i 4 mln ton poniżej zbiorów w sezonie 2023/24.
Lepsze oczekiwania zbiorów dotyczą USA
Sierpniowa prognoza dla USA opiewa na 384,7 mln ton i oparta jest na zaktualizowanym w dół areale zasiewów, ale lepszym plonie średnim (m/m) plonie średnim. Chociaż prognoza zbiorów podniesiona została (od lipca o 1,1 mln ton), to nadal zbiory powinny być o 5 mln ton niższe niż rok wcześniej. Wynika to z 4% spadku areału (r/r), którego nie zrekompensuje w całości wyższy plon (ze 177,3 do 183,1 buszli na akr).
USDA obniżył znacznie oczekiwaną produkcję kukurydzy w UE i w niewielkim stopniu w Rosji oraz na Ukrainie
Prognozowane zbiory kukurydzy w Unii Europejskiej obniżyły się (od lipca) o 3,5 mln ton do 60,5 mln ton (-1 mln ton r/r). Korekta w dół dla Rosji wyniosła 0,9 mln ton do 14,1 mln ton, a dla Ukrainy 0,5 mln ton do 27,2 mln ton (32,5 mln ton sezon wcześniej).
Niezmienione prognozy dla Brazylii i Argentyny
Największymi producentami kukurydzy na świcie, obok USA, jest Brazylia i Argentyna. W ich przypadku prognoza pozostała na niezmienionym od czerwca poziomie 127 i 51 mln ton, w porównaniu do 50 i 122 mln ton w sezonie 2023/24.
Globalna produkcja, zużycie i zapasy kukurydzy (mln ton):
Światowe zużycie kukurydzy wrośnie do rekordowego poziomu, ale będzie niższe od produkcji
Globalna konsumpcja kukurydzy w sezonie 2024/25 została obniżona w sierpniu o 4,1 mln ton (śladem mniejszej produkcji) do 1,218 mld ton. W skali roku konsumpcja kukurydzy powinna pozostać na zbliżonym do rekordowego poziomu z poprzedniego sezonu i będzie nieco poniżej oczekiwanej produkcji.
USDA oczekuje symbolicznego wzrostu globalnych zapasów kukurydzy na koniec nowego sezonu
Po sierpniowej korekcie w dół (-1,5 mln ton) zapasy końcowe kukurydzy w sezonie 2024/25 prognozowane są na wysokim poziomie 310,2 mln ton (najwyżej od sezonu 2018/19 i 1,7 mln ton wyżej rok do roku).
Bilans kukurydzy w USA poprawi się w starym i nowym sezonie
Skromna korekta w górę produkcji kukurydzy w USA (m/m) została zniwelowana przez podniesienie prognozy eksportu (+1,9 mln ton m/m). Stąd oczekiwane zapasy końcowe amerykańskiej kukurydzy (w sezonie 2024/25) obniżone zostały o 0,6 mln ton do ciągle dużego poziomu 52,7 mln ton. Oznaczać to będzie 11% wzrost zapasów w skali roku na koniec sezonu 2024/25 po 37% wzroście zapasów w sezonie 2023/24 (w USA sezon kończy się z końcem sierpnia).
Produkcja, zużycie i zapasy kukurydzy w USA (mln ton):
Wczoraj po południu w Świerklańcu miała miejsce kosztowna kolizja. Około godziny 15:00 na ulicy 3 maja zderzyły się dwa pojazdy – ciągnik rolniczy oraz luksusowy aston martin, co zakończyło się mandatem i punktami karnymi dla obu kierowców.
Kierowcy zostali ukarani mandatem
Do incydentu doszło na skrzyżowaniu, gdzie 74-letni mężczyzna z Nakła Śląskiego, prowadzący ciągnik rolniczy, wykonywał manewr skrętu w lewo. W tym momencie w jego pojazd wjechał Aston Martin, za kierownicą którego siedział 37-letni mężczyzna z Piekar Śląskich.
Policjanci z tarnogórskiego wydziału ruchu drogowego, którzy szybko przybyli na miejsce, nie mieli łatwego zadania. Po szczegółowej analizie nagrań z kamer monitoringu i zebraniu dowodów, funkcjonariusze odkryli, że przyczyny wypadku leżały po obu stronach. Kierowca ciągnika rolniczego nie zachował szczególnej ostrożności podczas skręcania, a jego manewr nie został dobrze wymierzony. Tymczasem kierowca aston martina, starając się wyprzedzić inne pojazdy, stracił kontrolę i uderzył w skręcający ciągnik.
W wyniku tego zdarzenia obaj kierowcy zostali ukarani mandatami oraz punktami karnymi. Policja przypomina, jak ważne jest, aby każdy manewr na drodze był starannie przemyślany i dostosowany do warunków. Każde niedopatrzenie może prowadzić do niebezpiecznych sytuacji. W takich chwilach, kluczowe jest przestrzeganie zasad ruchu drogowego, które mają na celu ochronę wszystkich uczestników ruchu.
Według finalnego raportu GUS (z 14.08.2024) ceny towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły w lipcu o 4,2% (2,6% w czerwcu) w porównaniu z analogicznym miesiącem ubiegłego roku. W tym ceny towarów wzrosły o 3,5%, a usług aż o 6,2% w skali roku.
W lipcu wskaźnik rocznej inflacji wzrósł po raz czwarty z rzędu, po 13 miesiącach spadkowych od szczytu (18,4%) w lutym 2023 roku. Za skokowy wzrost inflacji odpowiada uwolnienie w lipcu cen energii i gazu.
W skali roku wzrosły ceny niemal wszystkich grup towarów
Dane w ujęciu rocznym pokazują wzrost cen w niemal wszystkich grupach towarów i usług – z wyjątkiem odzieży i obuwia, których ceny w stosunku do lipca 2023 roku spadły o 1%.
Warto zauważyć, że o ile żywność i napoje bezalkoholowe podrożały o 3,2% w skali roku, to w grupie tej są też produkty tańsze niż rok temu. Należą do nich: cukier, ryż, mąka, mięso wieprzowe, mleko, jaja i tłuszcze roślinne.
Inflacja roczna może nadal rosnąć
W kolejnych miesiącach możliwy jest dalszy wzrost rocznego wskaźnika (czyli cen), ponieważ obniżać się będzie baza od której liczona jest inflacja roczna, ale też w związku z odmrożeniem cen energii (od lipca) i rosnących kosztów pracy.
Ceny koszyka towarów i usług wzrosły w ujęciu miesięcznym mimo tańszej żywności
Złą informacją jest to, że ceny całego koszyka towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły w lipcu aż o 1,4% (+0,1% w czerwcu) w ujęciu miesięcznym. W tym usługi podrożały o 1,1%, a ceny towarów wzrosły o 1,6% w stosunku do czerwca.
W lipcu br. w porównaniu z poprzednim miesiącem największy wpływ na wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem miały wyższe ceny w zakresie użytkowania mieszkania i nośników energii (o 5,7%), rekreacji i kultury (o 2,1%) oraz restauracji i hoteli (o 0,6%), które podwyższyły wskaźnik odpowiednio o 1,42 p. proc., 0,13 p. proc. i 0,04 p. proc. Niższe ceny w zakresie żywności (o 0,5%) oraz odzieży i obuwia (o 3,1%) obniżyły wskaźnik odpowiednio o 0,14 p. proc. i 0,12 p. proc.
Skokowe wzrosty cen nośników energii napędziły inflację w lipcu
Same nośniki energii – a więc energia elektryczna, opał, gaz i energia cieplna – podrożały o 11,8 proc. m/m i o 10,1 proc. r/r. W tej grupie znajduje się energia elektryczna, która podrożała w lipcu o 19,9 proc. w stosunku do czerwca i 18,5 proc. w skali roku.
Warto przypomnieć, że we wrześniu 2023 roku skończyła się seria pięciu miesięcy, gdy w ujęciu miesięcznym mieliśmy stabilizację, a w lipcu i we wrześniu wręcz deflację.
Wybór odpowiedniej odmiany pszenżyta ozimego to jedna z kluczowych decyzji przed jaką stoi producent zbóż, a która będzie wpływać na prowadzenie uprawy oraz jej opłacalność.
Duży wybór odmian pszenżyta ozimego
Zbliża się agronomiczny termin siewu pszenżyta ozimego, który w północno wschodnich rejonach kraju przypada na drugą dekadę września, a na zachodzie zasiewy mają miejsce zwykle pod koniec września. Podejmując decyzję o wyborze odmiany pszenżyta ozimego warto kierować się nie tylko plonowaniem, ale i pozostałymi cechami agrotechnicznymi odmiany, takimi jak – odporność na choroby, zimotrwałość czy wysokość roślin.
Coraz większe znaczenie obok potencjału plonowania zyskuje naturalna odporność odmiany na patogeny chorobotwórcze. Jest to istotne z uwagi na wycofywanie kolejnych substancji czynnych wchodzących w skład środków ochrony roślin a ochrona pól uprawnych jest jednym z najważniejszych elementów w produkcji zbóż.
Szukając odmiany zwróć uwagę na wyniki PDO i LOZ
Porejestrowe doświadczalnictwo odmianowe (PDO) dostarcza informacji na temat potencjału plonotwórczego czy też odporności na choroby odmian już zarejestrowanych lub odmian ze Wspólnotowego Katalogu Roślin Rolniczych. Na podstawie wyników badań z doświadczeń prowadzonych na terenie całego kraju tworzone są „Listy odmian zalecanych do uprawy na obszarze województwa” (LOZ), które wspomagają producentów zbóż w wyborze odpowiedniej odmiany do uprawy w zależności od lokalizacji w jakiej położone są pola produkcyjne.
Wybór odmiany z LOZ jest tym bardziej zalecany z uwagi na niższe nawet o 50% plony pszenżyta ozimego uzyskiwane w praktyce rolniczej a niżeli w doświadczalnictwie. Oprócz doboru odmiany, nie bez znaczenia pozostaje tutaj również mały udział nasion kwalifikowanych wykorzystywany w zasiewach czy też uproszczenia w zmianowaniu i niewielki areał uprawy roślin bobowatych jako przedplonów.
55 odmian pszenżyta ozimego
W roku 2024 na liście odmian zalecanych pszenżyta ozimego znalazły się 23 odmiany. Najczęściej polecane to: SU Liborius (14 województw), Medalion (11 województw), Belcanto (10 województw).
W roku 2024 Krajowy rejestr wzbogacił się o pięć nowych odmian, w tym trzy z polskich hodowli (Comodoro, Dalmateo, Ambasador) oraz dwie z zagranicznych (Promiso, Tinos). Obecnie producenci zbóż mogą wybierać spośród 55 zarejestrowanych odmian.
Warunki hydrotermiczne panujące w sezonie wegetacyjnym 2022/2023 można określić jako dość suche. W porównaniu do średniej wieloletniej (1996-2022) suma opadów atmosferycznych była zbliżona, jednak średnia temperatura powietrza była wyższa o 0,7°C.
W przeprowadzonych doświadczeniach najwyższy plon odnotowano dla nowej odmiany Promiso, zarówno na podstawowym poziomie agrotechniki, gdzie oprócz nawożenia nie stosowano środków ochrony roślin (a1), jak i na wysokim, w którym stosowano wyższe nawożenia azotem oraz zabiegi ochronne (a2) i wyniósł odpowiednio 95,5 dt/ha i 106,5 dt/ha.
LOZ pszenżyta ozimego 2024 – odmiany polecane dla województw
Dolnośląskie – SU Liborius, Medalion, Belcanto, SU Atletus, Corado, Lombardo
Kujawsko-Pomorskie – SU Liborius, Medalion, Belcanto, Tadeus, Corado, Metro
Lubelskie – SU Liborius, Medalion, Belcanto, Tadeus, Lombardo, Tributo, Temuco
Lubuskie – SU Liborius, Medalion, Tadeus, SU Atletus, Corado, Stelvio, Meloman, Trapero
Wielkopolskie – Medalion, Belcanto, Tadeus, SU Atletus, Corado, Stelvio, Temuco
Zachodniopomorskie – SU Liborius, Medalion, Belcanto, Tadeus, Corado, Lombardo, Toro
Odmiany różnią się odpornością
W minionym sezonie wegetacyjnym na roślinach pszenżyta ozimego najczęściej obserwowano występowanie mączniaka prawdziwego zbóż i traw, rdzy brunatnej i septoriozy liści. Wystąpiły również objawy rdzy żółtej, rynchosporiozy, septoriozy plew i fuzariozy kłosów.
I tak najlepszą odpornością na mączniaka prawdziwego zbóż i traw cechowały się odmiany: Medalion i Metro z kolei na rdzę brunatną – nowa odmiana Comodoro oraz Medalion, Meloman, Porto i Sekret. Dobrą odpornością na rdzę żółtą wykazały się odmiany Corado i Trias, a dość dobrą na rynchosporiozę dwie nowe odmiany: Promiso i Tinos oraz Sekret. Większość odmian wykazała przeciętną odporność na septoriozę liści i plew. Odmiany: Metro, Panaso, Polo, Tiesto, Tributo wyróżniły się dobrą odpornością na fuzariozę kłosów.
Dobrą odpornością na wyleganie cechowała się odmiana Ambasador, której rośliny były najniższe spośród badanych. Prawie wszystkie odmiany wykazały przeciętną odporność na porastanie. Najwyższą masę tysiąca ziaren osiągnęła odmiana Orinoko (51,2 g), natomiast największa zawartość białka znajdowała się w ziarnie odmian Panteon i Trapero. Zauważono również, że odmiany takie jak Panteon, Stelvio i Trapero pochodzące z polskich hodowli wykazywały się dość dobrą zimotrwałością.
Charakterystyka odmian pszenżyta ozimego wpisanych do Krajowego rejestru w roku 2024
Ambasador
Odmiana pastewna. Plon ziarna duży. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Zimotrwałość dość mała do średniej (4,5). Odporność na rdzę żółtą i fuzariozę kłosów – dość duża, na mączniaka prawdziwego, rdzę brunatną, rynchosporiozę i septoriozę liści – średnia, na choroby podstaw źdźbła i septoriozę plew – średnia do małej. Rośliny niskie o dużej odporności na wyleganie. Termin kłoszenia dość późny, dojrzewania średni. Masa 1000 ziaren dość duża, gęstość ziarna w stanie zsypnym duża. Odporność na porastanie w kłosie średnia, liczba opadania średnia. Zawartość białka dość duża. Tolerancja na zakwaszenie gleby przeciętna.
Hodowca: DANKO Hodowla Roślin sp. z o.o.
Comodoro
Odmiana pastewna. Plon ziarna duży. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Zimotrwałość średnia (5). Odporność na mączniaka prawdziwego, rdzę żółtą, rdzę brunatną i fuzariozę kłosów – dość duża, na choroby podstaw źdźbła, rynchosporiozę i septoriozę liści – średnia, na septoriozę plew– średnia do małej. Rośliny o średniej wysokości i przeciętnej odporności na wyleganie. Termin kłoszenia wczesny a dojrzewania dość wczesny. Masa 1000 ziaren średnia do małej, gęstość ziarna w stanie zsypnym średnia. Odporność na porastanie w kłosie średnia, liczba opadania duża do bardzo dużej. Zawartość białka duża. Tolerancja na zakwaszenie gleby średnia.
Hodowca: Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o. Grupa IHAR
Dalmateo
Odmiana pastewna. Plon ziarna duży do bardzo dużego. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Zimotrwałość średnia do dość dużej (5,5). Odporność na rdzę żółtą – dość duża, mączniaka prawdziwego, rdzę brunatną, septoriozę liści i plew, rynchosporiozę oraz fuzariozę kłosów i choroby podstaw źdźbła – średnia. Rośliny niskie, o średniej odporności na wyleganie. Termin kłoszenia i dojrzewania średni. Masa 1000 ziaren mała a gęstość ziarna w stanie zsypnym dość duża. Odporność na porastanie w kłosie średnia, liczba opadania dość duża. Zawartość białka średnia. Tolerancja na zakwaszenie gleby mała.
Hodowca: Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o. Grupa IHAR
Promiso
Odmiana pastewna. Plon ziarna bardzo duży. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Zimotrwałość mała do dość małej (3,5). Odporność na rdzę żółtą, rynchosporiozę, septoriozę liści i plew – dość duża, na choroby podstawy źdźbła, mączniaka prawdziwego, rdzę brunatną i fuzariozę kłosów – średnia Rośliny dość wysokie, o średniej odporności na wyleganie. Termin kłoszenia wczesny do bardzo wczesnego, dojrzewania średni. Masa 1000 ziaren i gęstość ziarna w stanie zsypnym średnia. Odporność na porastanie w kłosie przeciętna, liczba opadania średnia. Zawartość białka mała. Tolerancja na zakwaszenie mała do dość małej.
Hodowca: Lantmännen Seed BV
Reprezentant: Syngenta Polska sp. z o.o.
Tinos
Odmiana pastewna. Plon ziarna duży do bardzo dużego. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Zimotrwałość średnia (5). Odporność na rynchosporiozę, septoriozę liści i fuzariozę kłosów – dość duża, na rdzę brunatną, rdzę żółtą i septoriozę plew – średnia, na choroby podstaw źdźbła i mączniaka prawdziwego – dość mała. Rośliny wysokie, o małej odporności na wyleganie. Termin kłoszenia wczesny, dojrzewania dość wczesny. Masa 1000 ziaren i gęstość ziarna w stanie zsypnym średnia. Odporność na porastanie w kłosie średnia, liczba opadania duża. Zawartość białka dość duża. Tolerancja na zakwaszenie gleby przeciętna.
Stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata) została bardziej poznana w Polsce w 1950 r., gdy przywędrowała z ziemniakami z Ameryki. Gatunek, który pierwotnie żerował na dzikich gatunkach psiankowatych (Solanum rostrarum i Solanum cornutum) opanował bardzo szybko uprawy ziemniaków na świecie.
Oprócz ziemniaków stonka żeruje na takich gatunkach jak: psianka czarna, oberżyna, lulek czarny, bieluń, lulecznica, słodkogórz, pokrzyk leśny, pomidor, a widywana jest praktycznie wszędzie, na ogrodach działkowych, plażach, a nawet na balkonach w dużych miastach.
Stonka ziemniaczana – charakterystyka
Chrząszcz – barwa brunatnożółta, z czarnymi, podłużnymi pasami i czarnymi plamami na przedpleczu oraz czarnym spodem ciała (fot. 1).
Fot.1 Stonka ziemniaczana – chrząszcz
Jaja – pomarańczowe lub żółte, walcowate, składane w kupkach, na dolnej stronie liści (fot. 2).
Fot.2 Jaja stonki ziemniaczanej
Larwa – w zależności od stadium rozwojowego (od L1 do L4), najpierw jest barwy blado-pomarańczowej, czerwonej, później żółtej (fot. 3).
Fot. 3 Stonka ziemniaczana – larwy
Największe larwy L4 przepoczwarczają się w ziemi. Stonka ziemniaczana daje w sezonie wegetacyjnym zazwyczaj dwa pokolenia, a chrząszcze schodzą na zimowanie do ziemi.
Najbardziej szkodliwe są larwy pierwszego pokolenia oraz chrząszcze, które przezimowały. Stonka ziemniaczana początkowo zasiedla obrzeża pól, a później wędruje w głąb plantacji ziemniaków i wyżera w liściach małe otworki, następnie całe liście doprowadzając w ekstremalnej sytuacji do gołożerów (fot. 4), które występują najczęściej placowo. Zniszczenie powierzchni asymilacyjnej roślin ziemniaka prowadzi do obniżenia plonu.
Fot.4 Gołożery
Stonka ziemniaczana – zwalczanie
Zwalczanie stonki uzależnione jest w znacznym stopniu od rozkładu temperatury panującej w okresie rozwoju szkodnika. Sprzyjające warunki dla rozwoju stonki ziemniaczanej to niewielkie opady deszczu oraz temperatura około 25oC. Wtedy szkodnik szybko się rozwija, np. larwy wylęgają się z jaj już po 5 dniach.
Początek wylotu zimujących chrząszczy rozpoczyna się zazwyczaj w czasie kwitnienia mniszka oraz lilaka pospolitego, składanie jaj to czas przekwitania sosny oraz kwitnienie lipy, a wylęg larw przypada na okres pełni kwitnienia bzu czarnego. Przy niesprzyjających warunkach pogodowych (głównie niższa temp.) szkodnik rozmnaża się powoli, co powoduje, że na plantacji w jednym czasie mogą znajdować się wszystkie stadia rozwojowe stonki. Utrudnia to jej zwalczanie, ponieważ stosowane insektycydy mają ograniczony okres działania i mogą być nieskuteczne na wszystkie stadia.
Próg szkodliwości dla stonki przy tzw. „niewielkich stratach plonu” to 15 larw lub złoże jaj, a dla „istotnych strat ekonomicznych” – 60 larw na roślinie. Najlepsze efekty zwalczania chemicznego stonki uzyskuje się w okresie masowego pojawu larw trzeciego podstadium. Wcześniejsze opryski są niecelowe, szczególnie gdy temperatura jest niekorzystna dla rozwoju szkodnika, a na roślinach znajdują się tylko liczne złoża jaj, których preparaty nie niszczą.
W zwalczaniu chemicznym trudność sprawia szybkie uodparnianie się stonki na nowe insektycydy, gdzie jedną z przyczyn jest częste stosowanie insektycydów o tym samym mechanizmie działania. Naukowcy zauważyli, że taka szybka odporność powstaje ze względu na posiadane przez populacje stonki zasoby genetyczne, które zapamiętały stosowane przeciwko niej insektycydy.
Szybkie nabywanie odporności przez stonkę oznacza, że już wcześniej owad musiał posiadać geny umożliwiające ten proces. Co to oznacza dla praktyki rolniczej? Zdaniem prof. Schovillego z University of Wisconsin-Madison jest mało prawdopodobne, byśmy opracowali środek działający przeciwko stonce przez dłuższy czas.
Przedłużyć skuteczność środków przeciwko stonce mogą jednak pomóc prawidłowo wykonywane zabiegi ochrony roślin uwzględniające temperaturę otoczenia, zalecaną dawkę, odpowiedni termin zabiegu (zwalczane stadium stonki, grupę wczesności chronionej odmiany), stosowanie insektycydów o różnych mechanizmach działania, a nie na podstawie nazw handlowych oraz wykluczenie ze stosowania przynajmniej na 3 lata środka, co do którego mamy podejrzenie, że słabiej działa, czyli mogło nastąpić uodpornienie szkodnika.
W zwalczaniu biologicznym oraz w rolnictwie ekologicznym możemy zbierać stonkę ręcznie lub mechanicznie oraz zwalczać przy pomocy produktów: Max Spin, SpinTor, NeemAzal-T/S oraz Spruzinat Koncentrat Na Szkodniki EC. Biopreparaty powinny być stosowane na najmłodsze podstadia larwalne stonki ziemniaczanej. W przypadku produktów biologicznych należy je stosować w czasie wylęgu larw pierwszego i drugiego podstadium, tj. L1 i L2.
Przy zwalczaniu stonki pomocna jest również szeroko rozumiana profilaktyka, jak wczesne sadzenie ziemniaków, ponieważ na starszych roślinach larwy stonki słabiej się rozwijają, czy niszczenie i usuwanie wschodzących samosiewów ziemniaków.
Środki do zwalczania stonki ziemniaczanej [SIERPIEŃ 2024]
Produkty do zwalczania stonki ziemniaczanej, dostępne na rynku krajowym przedstawiono w tabeli. 1.
Na początku lipca 2024 r. w MRiRW został powołany Zespół ds. monitorowania rynku zbóż. Pracami Zespołu kieruje sekretarz stanu Michał Kołodziejczak.
Cel prac Zespołu
Ocena sytuacji na rynku zbóż oraz analiza systemowych rozwiązań na tym rynku. Dotychczas odbyło się 5 spotkań Zespołu, w trakcie których poruszono wiele ważnych kwestii dotyczących sektora zbóż.
Skład Zespołu
Eksperci z: MRiRW, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, Głównego Urzędu Statystycznego, Centrum Doradztwa Rolniczego, Krajowej Rady Izb Rolniczych, Elewarr Sp. z o.o., Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowego Instytutu Badawczego (PIB) oraz Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB.
Sytuacja na polskim rynku zbóż
Zespół ds. monitorowania rynku zbóż w MRiRW, analizując sytuację na rynku zbóż, bierze pod uwagę:
Przebieg kampanii żniwnej: Zbiory trwają jeszcze na północy kraju. W drugim tygodniu sierpnia żniwa dobiegną końca. Warunki pogodowe były w tym roku nietypowe (bardzo ciepła jesień oraz luty 2024 roku, przymrozki na koniec kwietnia, a następnie niedobór wody), przez co trudno było dostosować agrotechnikę. Mogło to mieć wpływ na wielkość plonów, a także ich regionalne zróżnicowanie.
Zbiory zbóż: Ze wstępnego szacunku głównych ziemiopłodów rolnych i ogrodniczych opublikowany przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) 31 lipca 2024 r. wynika, że tegoroczne zbiory zbóż podstawowych z mieszankami (bez kukurydzy, prosa i gryki) mogą być na poziomie 25,6 mln ton wobec 26,5 mln ton w 2023 r., tj. o 4 proc. (1 mln ton) niższym. W tym zbiory pszenicy wyniosły 12,3 mln ton wobec 13,2 mln ton w 2023 r., tj. o ponad 0,8 mln ton (6 proc.) niższym.
Ceny zbóż: Na krajowe ceny zbóż mają wpływ ceny na rynku światowym, w tym na giełdzie MATIF w Paryżu. Zgodnie z danymi ze Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR) MRiRW w okresie 29 lipca – 4 sierpnia 2024 r. ceny zbóż w Polsce w porównaniu do sytuacji sprzed roku czy dwóch lat były niższe o 10-52 proc. Ceny zbóż są obecnie również poniżej poziomu z 2021 r. (niższe średnio o 14 proc.), jednak wyższe niż w 2020 r. Za pszenicę konsumpcyjną płacono średnio 850 zł/tonę, natomiast kukurydza paszowa kosztowała średnio 884 zł/tonę (ceny w ramach ZSRIR są cenami ważonymi wolumenem, co oznacza, że największy wpływ na średnią cenę mają te transakcje, które dotyczą największych ilości zakupionego zboża).Obserwuje się tendencję do magazynowania własnych zbiorów przez rolników.
Handel zbożami: W 2023 r. wyeksportowano z Polski rekordowe 13,7 mln ton zbóż (wzrost o 50 proc. w stosunku do ubiegłego roku), z czego około 40 proc. trafiło na rynki państw spoza UE. W bieżącym roku(od stycznia do maja 2024 r.) wyeksportowano z Polski prawie 5 mln ton zbóż. W związku z prognozowaną wysoką produkcją zbóż w Polsce w 2024 r., w celu zbilansowania rynku, w bieżącym sezonie konieczne będzie utrzymanie wysokiego eksportu zbóż.
Tranzyt zbóż z Ukrainy: Monitorowany jest tranzyt zbóż z Ukrainy przez terytorium Polski. Nie odnotowuje się niepokojących trendów w tym zakresie. Tranzyt pszenicy, kukurydzy i rzepaku w ostatnim miesiącu wyniósł ok. 160 tys. ton.
Sytuacja na światowym i unijnym rynku zbóż
W sezonie 2024/2025 wg Międzynarodowej Rady Zbożowej (IGC) produkcja zbóż na świecie może być rekordowa i wynieść 2 320,9 mln ton (wzrost o 21,7 mln ton, czyli o 0,9 proc. w stosunku do ubiegłego roku).
Zużycie zbóż na świecie będzie większe od produkcji, a w związku z tym stan zapasów na koniec sezonu wyniesie 586,0 mln ton (spadek o 0,6 proc. w stosunku do ubiegłego roku).
Z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe zbiory zbóż w Ukrainie i Rosji będą mniejsze od ubiegłorocznych. Z kolei w USA, Kanadzie, Australii, Argentynie, Chinach czy Kazachstanie zbiory pszenicy będą wysokie, a wysokie zbiory kukurydzy odnotują głównie USA, Brazylia, Argentyna.
Prognozowana przez Komisję Europejską produkcja zbóż w UE to 271,6 mln ton (wzrost o 0,6 proc. w porównaniu do ubiegłego roku oraz spadek o 3,4 proc. w odniesieniu do średniej 5-letniej), w tym:
produkcja kukurydzy –62,9 mln ton (wzrost 0,3 proc. w stosunku do ubiegłego roku, a spadek o 5,8 proc. w odniesieniu do średniej 5-letniej);
produkcja pszenicy zwyczajnej – 120,8 mln ton (spadek o 3,8 proc. w stosunku do ubiegłego roku, a o 4,7 proc. w odniesieniu do średniej 5-letniej).
Głównie z uwagi na warunki pogodowe największe spadki produkcji zbóż w porównaniu do ubiegłego roku prognozuje się we Francji, na Węgrzech, w Rumunii i we Włoszech.
W raporcie z 12-go sierpnia 2024 Amerykański Departament Rolnictwa (USDA) obniżył o 6,5 mln ton (+7,2 mln ton w lipcu) do poziomu 2,830 mld ton oczekiwane światowe zbiory zbóż w sezonie 2024/25. Nadal obecna prognoza oznacza poziom produkcji o 0,8% (21,7 mln ton) wyższy niż w sezonie 2023/24 i nowy historyczny rekord.
Sierpniowy spadek oczekiwań globalnej produkcji zbóż wynikał głównie z obniżenia szacunków dla kukurydzy
USDA obniżył (m/m) produkcję globalną zbóż paszowych o 8,4 mln ton (w tym kukurydzy o 5 mln ton ) i ryżu o 1,0 mln ton. Jednocześnie podniesione zostały w sierpniu szacunki zbiorów pszenicy w tym sezonie z 796,2 do 798,3 mln ton.
Światowe zużycie zbóż powinno przewyższyć produkcję
USDA obniżył w sierpniu swoje oczekiwania globalnej konsumpcji zbóż, do nadal rekordowego poziomu 2,837 mld ton. Korekta w dół wyniosła w tym miesiącu 2,0 mln ton. Jednak w skali roku zużycie zbóż wzrosnąć powinno o 0,7%.
Globalne zapasy zbóż spadną na koniec sezonu 2024/25, ale będą komfortowe
Konsekwencją sierpniowych zmian w światowym bilansie zbóż są niższe o 3,8 mln ton (niż w oczekiwano w lipcu) zapasy końcowe, szacowane na 770,0 mln ton. Po sierpniowej korekcie w dół, zapasy końcowe zbóż powinny obniżyć się w skali roku o 6,8 mln ton (-0,9%) w stosunku do zamknięcia sezonu 2023/24.
Nadal jednak wskaźnik zapasy/zużycie pozostanie na komfortowym poziomie 27,1% (zapasy wystarczą na 99 dni światowej konsumpcji). Warto mieć jednak świadomość, że blisko połowa globalnych zapasów zbóż zlokalizowana ma być w Chinach (213 mln ton kukurydzy i 135 mln ton pszenicy i 104 mln ton ryżu).
Analitycy USDA dokonali tylko niewielkich zmian w bilansie zbóż w starym sezonie (2023/24).
W raporcie z 12-go sierpnia Amerykański Departament Rolnictwa podniósł oczekiwaną krajową wydajność soi oraz areał (przesunięcie z kukurydzy), a w konsekwencji swoją prognozę zbiorów w USA do rekordowych 124,9 mln ton (+10% – r/r).
Nastąpi olbrzymi wzrost zapasów soi w USA
Tylko w stosunku do lipcowej prognozy zapasy końcowe soi w USA wzrosły o 29% do 15,25 mln ton. W porównaniu do poprzedniego sezonu amerykańskie zapasy soi powinny wybić w górę aż o 62% !
Także w skali świata zbiory soi powinny być rekordowe
Sierpniowa prognoza USDA zakłada, że światowi producenci soi zbiorą w nowym sezonie (2024/25) aż 428,73 mln ton nasion (rekord). Jest to o 7 mln ton więcej niż prognozowano w lipcu i o 8,5% (+33,6 mln ton) powyżej produkcji w sezonie 2023/24.
Rekordowa produkcja ma być konsekwencją lepszych, niż rok wcześniej, zbiorów w USA (z 113 do 125 mln ton), w Brazylii (z 153 do 169 mln ton) i w Argentynie (z 49 do 51 mln ton).
Tempo wzrostu zużycia soi nie nadąży za wzrostem produkcji
Globalne spożycie soi powinno wzrosnąć do również rekordowych 402,82 mln ton, jednak będzie ono znacznie poniżej poziomu produkcji.
Zapasy światowe soi mocno wzrosną na koniec sezonu 2024/25
Oczekuje się, że globalne zapasy soi na koniec sezonu 2024/25 zwiększą się aż o 20% do rekordowych 134,3 mln ton.
Soja w Chicago jest najtańsza od 4 lat
Analizując prognozy, nie powinny dziwić najniższe od blisko 4 lat notowania kontraktu futures na soję w Chicago.
Ta strona korzysta z plików cookies. Służą do tego, by strona działała prawidłowo a także do analizowania ruchu na stronie, a także, by wyświetlać Ci lepiej dopasowane treści i reklamy. Stosujemy również cookies podmiotów trzecich. Dowiedz się więcej w Polityce prywatności i cookies.
Ta strona korzysta z plików cookie, aby poprawić wrażenia podczas poruszania się po witrynie. Niektóre z nich są przechowywane w przeglądarce, bo są niezbędne do działania podstawowych funkcji witryny. Używamy również plików cookie podmiotów trzecich, które pomagają nam analizować i rozumieć, w jaki sposób korzystasz z tej witryny. Te pliki cookie oraz pliki stosowane w celach reklamowych będą przechowywane w Twojej przeglądarce tylko za Twoją zgodą. Masz również możliwość rezygnacji z tych plików cookie. Jednak rezygnacja z niektórych z tych plików cookie może wpłynąć na wygodę przeglądania.
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Analityczne”.
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
To ciasteczko jest stosowane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent, aby udokumentować zgodę użytkownika na ciasteczka z kategorii "Funkcjonalne".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Niezbędne”.
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Inne”.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent. Jest stosowane, by przechowywać zgodę użytkownika na pliki cookies z kategorii „Wydajnościowe”.
viewed_cookie_policy
11 months
To ciasteczko jest używane przez wtyczkę GDPR Cookie Consent i służy do przechowywania informacji, czy użytkownik wyraził zgodę na korzystanie z plików cookie. Nie przechowuje żadnych danych osobowych.
Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.
Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzjący wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.
Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.
